Niezawodność i 

bezpieczeństwo 

systemów

 

 

 

Wykład 1

Wprowadzenie w 

problematykę 

niezawodności i 

bezpieczeństwa

 

 

 

OTOCZENIE (O)

 

CZŁOWIEK 

(C)

 

TECHNIKA (T)

Rozpatrując 

zależności 

między 

obiektem 

tech-nicznym, 

jego 

otoczeniem oraz współdziała-jącymi z 

nimi  zespołami  ludzkimi,  poddajemy 

analizie określony system 

C-T-O

 

 

Kontenerowiec CMA CGM Fidelio, 
9415 TEU, 2006

 

 

Wzajemne 

oddziaływania 

w 

systemie  CTO  mogą  prowadzić 

do zdarzeń niepo-żądanych. 

Zdarzenia  takie  mogą  przynosić 

straty życia ludzi, ekonomiczne i 

inne.

PRZYKŁADY ZDARZEŃ 
NIEPOŻĄDANYCH:

OTOCZENIE: huragany, trzęsienia ziemi, 
sztormy.

TECHNIKA: uszkodzenia.

CZŁOWIEK: utrata wydolności fizycznej, 
błędy. 

 

 

„Naturalnym 

dążeniem 

człowieka 

jest 

tworzenie 

takiej  techniki,  by  spełniała 

ona 

jego 

potrzeby 

bez 

niesprawności.”

(T.Szopa, PKM t.I)

 

 

1.Stworzenie 

teoretycznych 

podstaw  umo-żliwiających  opis 

praw  powstawania  uszkodzeń  i 

błędów 

(niesprawności) 

w 

systemach C-T-O.

2.Poszukiwanie  takich  sposobów 

projekto-wania,  tworzenia  oraz 

zasad  funkcjono-wania  C-T-O,  by 

przy 

określonych 

nakładach 

możliwość 

występowania 

niesprawności 

była 

jak 

najmniejsza.

Cele nauki o niezawodności

 

 

 NIEZAWODNOŚĆ OBIEKTU

Właściwość  obiektu  polegająca 
na  zdol-ności  do  spełniania

 

wymagań

 

w 

okre-ślonych 

warunkach  eksploatacji  i  w 
określonym przedziale czasu.

 

 

 PRZYKŁADY WYMAGAŃ 

NIEZAWODNOŚCIOWYCH

1.NIEUSZKADZALNO

ŚĆ

2.GOTOWOŚĆ
3.TRWAŁOŚĆ

 

 

 BEZPIECZEŃSTWO 

SYSTEMU

Właściwość  systemu  polegająca 
na  zdolności  funkcjonowania  w 
określonych  warunkach  i  w 
określonym przedziale czasu bez 
zajścia

 

wypadków

.

 

 

 

 

 NIEUSZKADZALNOŚĆ

(TYPOWE WYMAGANIE 

NIEZAWODNOŚCIOWE)

Zdolność 

do 

poprawnego 

wykonywania 

zadań

 

(w 

określonych 

warunkach 

eksploatacji  i  w  określonym 
przedziale 

czasu)

 

bez 

wymuszonych 

przerw 

powo-

dowanych niesprawnościami

.

 

 

KLASYFIKACJA 

NIESPRAWNOŚCI

Ze względu na elementy systemu C-T-O, w 
których  nie-sprawności są generowane:

1. Uszkodzenia (element: 

Technika).
2. Utrata wydolności fizycznej, 

błędy  (element: Człowiek).

 

 

USZKODZENIE MASZYNY 

Uszkodzeniem 

jest 

każde 

zdarzenie 

będące 

efektem 

procesów  fizyko-chemi-cznych 
zachodzących 

w 

maszynie, 

unie-możliwiające 

lub 

ograniczające 

spełnia-nie 

przewidzianych 

dla 

niej 

funkcji. 

 

 

Ze względu na efekt oddziaływań 
niesprawności na obiekt techniczny:

1. 

Niesprawności 

fizyczne 

(natychmiast 

po 

ich 

zajściu 

uniemożliwione 

jest 

funkcjo-

nowanie  obiektu;  np.  pęknięcie 

zbiornika, zasłabnięcie operatora).
2.  Niesprawności  umowne  (ich 

wystąpienie 

nie 

przerywa 

natychmiast 

funkcjonowania 

obiektu;  np.  spadek  wydajności 

pompy).

KLASYFIKACJA 

NIESPRAWNOŚCI

 

 

 GOTOWOŚĆ

Zdolność 

do 

wykonywania 

przewidzianych funkcji w dowolnej 
chwili eksploatacji.

 

 

Niezawodność można 

definiować w sposób opisowy 

(deskryptywny)  lub  ocenowy 

(wartościująco-normatywny). 

 

Oceny  ilościowe  nazywane  są 

miarami 

lub 

wskaźnikami 

niezawodności.  Miary  mogą  być 

opisane 

charakterystykami 

funkcyjnymi lub liczbowymi.

 

 

OCENOWA 

(NORMATYWNA)  

DEFINICJA 

NIEZAWODNOŚCI

 

 

Niezawodność  obiektu  jest  to 

prawdo-podobieństwo spełnienia 

przez  obiekt  stawianych  mu 

wymagań 

w 

określonych 

warunkach 

i 

okresie 

eksploatacji.