Possessio

Elementy składowe



Corpus

– fizyczne władanie rzeczą



Animus

– wola zachowania rzeczy

(dla siebie lub dla innej osoby) –

„psychiczny stosunek władającego

do rzeczy”



2 rodzaje

animus



animus rem sibi habendi



animus rem alieni habendi

Nabycie posiadania



Pierwotne – obejmujemy w

posiadanie rzecz niczyją



Pochodne – uzyskujemy posiadanie

od kogoś (dobrowolnie lub nie



)

Nabycie posiadania



Przez siebie samego



Nabywam posiadanie od momentu, gdy

zaczynam władać rzeczą z wolą zachowania dla

siebie

Corpus

Animus rem sibi habendi

Uwaga:



Furiosi

oraz niedojrzali nie mogą mieć

animus,

gdyż brak im rozeznania



Do nabycia posiadania (podobnie jak do

wyzbycia się) potrzebują zatwierdzenia kuratora

lub opiekuna



Jeśli są już na tyle dojrzali, żeby móc wyrazić

wolę posiadania lub mają

lucida intervalla

–

zatwierdzenie niepotrzebne

Nabycie posiadania przez

osobę trzecią

Niewolnik lub osoba

alieni

iuris



Normalnie



Właściciel lub

pater familias

nabywa

corpus

chwilą objęcia posiadania przez niewolnika

lub osobę

alieni

iuris



Ale:

żeby mieć

animus

, właściciel musi

wiedzieć, że nabył

corpus

- zatem o chwili

nabycia posiadania decyduje wiedza

właściciela



Gdy

niewolnik ma

peculium

lub

działa na

polecenie



Moment ustanowienia

peculium

lub dania

polecenia jest równy ujawnieniu

animus

(zgoda generalna). Dlatego z chwilą nabycia

corpus

właściciel nabywa posiadanie

Nabycie posiadania przez

osobę trzecią

inni



Tutor nabywa posiadanie bezpośrednio

dla pupila



Procurator

lub tutor – w zależności od

okoliczności



Ulpian D. 41.2.42.1:

„

Zarządca jeśliby kupił na zlecenie

mocodawcy natychmiast dla niego nabywa

posiadanie: jeśliby zaś kupił z własnej

inicjatywy, tylko wówczas gdy mocodawca

zatwierdził jego działanie”

Nabycie przez zbiegłego

niewolnika



Nie nabywamy posiadania przez

zbiegłego niewolnika (gdyż nie

możemy mieć

animus

)

mimo że utrzymujemy posiadanie

niewolnika !!!! (

solo animo

)

Utrata posiadania



Zasadniczo: utrata jednego z elementów

posiadania np. ucieczka dzikiego zwierzęcia,

co oznacza utratę samego

corpus



Ale:

zachowujemy posiadanie

solo animo:



Zbiegłego niewolnika (ostateczna utrata

posiadania w momencie objęcia go przez inną

osobę)



Narzędzi zostawionych w polu lub miejscu pracy



W wypadku oddania rzeczy w detencję (!)

Rodzaje władania rzeczą



Corpus

animus rem sibi habendi



Possessio civilis

(posiadanie zgodne ze

stanem prawnym) – właściciel włada rzeczą



Possessio ad usucapionem

(posiadanie w

dobrej wierze przez osobę nie będącą

właścicielem) – posiadanie zmierzające do

zasiedzenia



Possessio

ma również złodziej (posiadacz w

złej wierze)



Posiadanie rzeczy i posiadanie praw (

quasi

possessio

)



Corpus

animus rem alieni habendi



Possessio naturalis

detentio

)

Possessio

detentio



Tylko posiadacz



Może zasiedzieć rzecz



Ma (zasadniczo) ochronę interdyktalną

(posesoryjną)



Detentor



Nie może bez dodatkowego tytułu stać się

posiadaczem



Zasada, którą warto znać !!!:

Neminem sibi ipsum causam

possessionis mutare potest

Nikt nie może sam sobie zmienić podstawy

prawnej posiadania

Possessio

detentio

Detentor:



Może wykonywać posiadanie przez

dalszego detentora



Nie ma ochrony interdyktalnej



Ale są od tego wyjątki, które

trzeba

znać





Wierzyciel zastawny (zastawnik)



Depozytariusz sekwestrowy



Prekarzysta



Superficjariusz



Emfiteuta

Rodzaje posiadania



Possessio

iusta

–

iniusta

[zgodność posiadania z

prawem]



Possessio

bonae fidei

–

malae fidei

(przekonanie posiadacza, że ma tytuł do rzeczy)



Posiadacz w dobrej wierze



Może zasiedzieć rzecz



Pozwany i zasądzony z

rei vindicatio

może zachować

pożytki i żądać zwrotu części nakładów



Posiadacz w złej wierze



Pozwany i zasądzony z

rei vindicatio

musi zwrócić

wszystkie pożytki i może żądać tylko zwrotu nakładów

koniecznych



Possessio vitiosa

–

non vitiosa

(wadliwe –

niewadliwe)

decyduje sposób nabycia posiadania



(siłą),

clam

(podstępem),

precario

(prekaryjnie)

posiadanie wadliwe

ZNAĆ !!!



Inaczej – niewadliwe



ZASADNICZO tylko posiadacz niewadliwy

uzyska ochronę interdyktalną !!! (por.

jednak interdykt

de vi armata

)

Rodzaje posiadania

Ochrona posiadania



3 grupy interdyktów:



Umocnienie

posiadania (

retinendae

possessionis

)



Interdictum

uti possidetis



Interdictum

utrubi



Odzyskanie

posiadania (

recuperandae

possessionis

)



Interdictum

unde vi



Interdictum

de vi armata



Interdictum

de precario



Nabycie

posiadania („od nowa”) (

adipiscendae

poss.

)



Interdictum

quorum

bonorum



Interdictum

Salvianum

Ochrona posiadania



Interdykty

retinendae possessionis



Interdykty:

duplicia, prohibitoria



Mógł wytoczyć aktualny posiadacz naruszany w

posiadaniu, jak i taki, który to posiadanie utracił



Służył do ustalenia, który z przeciwników utrzyma się przy

posiadaniu



Skierowany był do obu stron, zakaz używania przemocy



Interdykty

recuperandae possessionis



Interdykty:

simplicia, restitutoria



Mógł wytoczyć były posiadacz, który to posiadanie utracił



Służył do odzyskania posiadania utraconego przez jedną

ze stron



Roszczenie o zwrot skierowane do tej strony, która

posiadała rzecz niezgodnie z prawem

Int. retinendae

possessionis



Uti possidetis



Dotyczy jedynie nieruchomości



Przy posiadaniu utrzymuje się posiadacz

niewadliwy w chwili wydania interdyktu



Utrubi



Dotyczy jedynie ruchomości



Przy posiadaniu utrzymuje się ten kto był

dłużej

posiadaczem

niewadliwym

w ciągu

roku wstecz

od wydania interdyktu



Uwaga na

accessio temporis

(można

doliczyć czas poprzednika, jeśli ten nabył

niewadliwie)



Oba interdykty są

duplicia

prohibitoria

i mogły

spełniać funkcje polegające na odzyskaniu

posiadania

Accessio temporis



Accessio temporis -

możliwość doliczenia czasu

władania poprzednika, jeśli ten nabył rzecz

niewadliwie



G. 4.151:

„W interdykcie

utrubi

korzyści przynosi nie tylko posiadanie

własne, ale także cudze, jeżeli sprawiedliwe jest jego

doliczenie, na przykład tego czyim zostało się spadkobiercą,

jak i tego od kogo rzecz kupiono albo otrzymano tytułem

darowizny lub posagu. A zatem jeśli do naszego posiadania

dodamy prawne posiadanie innej osoby, które przewyższa

posiadanie przeciwnika, na podstawie interdyktu

utrubi

wygramy proces. Ale temu kto nie ma żadnego własnego

posiadania, doliczanie nic nie daje, ani dać nie może, bo do

tego co nie istnieje niczego doliczyć nie można. Ale i

posiadanie wadliwe, to jest nabyte od przeciwnika siłą,

podstępnie albo prekaryjnie, nie daje prawa do doliczenia,

gdyż takie posiadanie nie przynosi posiadaczowi żadnej

korzyści”.

Int. recuperandae

possessionis



Unde vi



Tylko posiadacz niewadliwy nieruchomości



Wyzuty z posiadania siłą (nieuzbrojoną)



De vi armata



Zarówno posiadacz niewadliwy, jak i

wadliwy



Wyzuty z posiadania nieruchomości

siłą

zbrojną



De precario



Właściciel przeciw prekarzyście

(wobec innych osób ma inne interdykty)



Wszystkie trzy interdykty są:

simplicia,

restitutoria

Next time

własność i jej

ochrona

Podręcznik



Rozdział VII § 23 I; § 25 I

Podręcznik PR-PPP:



Rozdział 5.3. (bez 5.3.4.)

Źródła:



G.2.19-37; G.4.16-17; G. 4.36-37; G. 4.92-94

Kazusy:



Kazusy z prezentacji 19_A

Tabelki



Tabelka 19_B (pożytki i nakłady)

Next time – warto zajrzeć

Warto zajrzeć:



H. Kupiszewski,

Rozważania o

własności rzymskiej

, Czasopismo

Prawno-Historyczne 36/1984, nr 2,

s. 27-55.



W. Rozwadowski,

Definicje prawa

własności w rozwoju dziejowym

Czasopismo Prawno-Historyczne

36/1984, nr 2, s. 8-26 [część

dotycząca prawa rzymskiego].

Document Outline