CHARAKTERYSTYKA
CHARAKTERYSTYKA
PRZEDSIĘBIORSTWA
PRZEDSIĘBIORSTWA
HANDLOWEGO
HANDLOWEGO
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Katedra Ekonomiki, Organizacji i Zarządzania
Opracowała - dr inż. Anna Murawska
CHARAKTERYSTYKA
CHARAKTERYSTYKA
PRZEDSIĘBIORSTWA
PRZEDSIĘBIORSTWA
HANDLOWEGO
HANDLOWEGO
Uniwersytet Technologiczno-Przyrodniczy w Bydgoszczy
Katedra Ekonomiki, Organizacji i Zarządzania
Opracowała - dr inż. Anna Murawska
Przedsiębiorstwo handlowe może być
postrzegane jako :
1. Jednostka organizacyjna
2. Jednostka prawna
3. Jednostka ekonomiczna
1. Jednostka organizacyjna – zespół ludzi
uprawiających w sposób systematyczny
działalność zarobkową
2. Jednostka prawna – odrębność majątkowa
i organizacyjna przedsiębiorstwa oraz
ewidencja nakładów i wyników w
jednostkach pieniężnych, organizacja
posiada osobowość prawną, umożliwiającą
występowanie firmy jako podmiotu z
prawem do zawierania umów i zaciągania
zobowiązań
Jednostka ekonomiczna – związana
bezpośrednio z kategorią przedsiębiorcy –
właściciela zasobów potrzebnych do
prowadzenia danego rodzaju działalności
Pojęcie przedsiębiorstwa ma dwa znaczenia:
1.
Czynnościowe – akcent spoczywa na
czynniku ludzkim , na zarządzaniu firmą,
przedsiębiorstwo jest prowadzone przez
przedsiębiorcę
2.
Rzeczowe – suma składników materialnych i
niematerialnych przeznaczonych do realizacji
określonych zadań gospodarczych (firma –
nazwa, znaki towarowe, księgi handlowe,
nieruchomości i ruchomości, produkty i
materiały, wartości (ang. goodwill)
Wartości (ang. goodwill) – zespół wartości
składających się na stosunki
przedsiębiorstwa z otoczeniem
Klientela przedsiębiorstwa
Renoma i atrakcyjność
Udział w rynku
Umiejętności handlowe
Walory dostawców i odbiorców
Lokalizacja
Wiarygodność w zakresie wierzytelności
Stałość źródeł zaopatrzenia
inne
Przedsiębiorstwo handlowe – jednostka
gospodarcza (zespół ludzi, środków
materialnych i finansowych) wyodrębniona
organizacyjnie, ekonomicznie i prawnie,
wyspecjalizowana w prowadzeniu
działalności w sferze obrotu towarowego,
czyli w dokonywaniu transakcji zakupu
towarów w celu dalszej ich odsprzedaży.
Przedsiębiorstwo handlowe pojawiło się
gdy:
1.
Nadwyżka wyprodukowanych dóbr ponad
własne potrzeby producentów mogła być
sprzedawana ostatecznym odbiorcom za
pośrednictwem innych podmiotów
gospodarczych
2.
Powstał kapitał handlowy jako punkt
wyjściowy zawieranych transakcji kupna-
sprzedaży.
Cechy przedsiębiorstwa handlowego
1.
Ekonomiczne
Osiąganie celów gospodarczych przez
zaspokajanie potrzeb osób trzecich
Samowystarczalność finansowa
Odpowiedzialność majątkowa za zaciągnięte
zobowiązania,
Zakup i sprzedaż towarów we własnym
imieniu i na własny rachunek
Cechy przedsiębiorstwa handlowego
1.
Prawne
Wyodrębniona własność majątkowa
Zdolność do działań prawnych
(przedsiębiorstwo jest podmiotem stosunków
prawnych)
Cechy przedsiębiorstwa handlowego
1.
Organizacyjne
Celowość istnienia i działania
System wewnętrznej specjalizacji,
koordynacji i kontroli
Podział cech przedsiębiorstwa (wg E.
Gutenberga)
Niezależne od systemu gospodarczego
Zależne od systemu gospodarczego
Cechy przedsiębiorstwa
Cechy przedsiębiorstwa
niezależne od systemu
niezależne od systemu
gospodarczego
gospodarczego
Gospo-
Gospo-
darność
darność
Optymalne
Optymalne
połączenie
połączenie
czynników
czynników
produkcji
produkcji
Równowag
Równowag
a
a
finansowa
finansowa
Gospodarność, na podstawie której
dokonuje się optymalnego łączenia
wszystkich czynników produkcji w
przedsiębiorstwie
Równowaga finansowa - oznacza, że
przedsiębiorstwo powinno gospodarować tak,
aby w każdym momencie było w stanie
podołać swym zobowiązaniom płatniczym
Cechy przedsiębiorstwa
Cechy przedsiębiorstwa
zależne od systemu
zależne od systemu
gospodarczego
gospodarczego
Prywatna
Prywatna
własność
własność
środków
środków
produkcji i
produkcji i
samodecy-
samodecy-
dowanie
dowanie
Autonomia
Autonomia
Dochodowość
Dochodowość
System gospodarki rynkowej
System gospodarki rynkowej
Prywatna własność środków produkcji –
prawo do dobrowolnego podejmowania
ryzyka rynkowego przez właściciela
przedsiębiorstwa
Samodecydowanie – prawo właściciela
przedsiębiorstwa do podejmowania decyzji
Autonomia – pozostawienie
przedsiębiorstwu zadania wykorzystania
szans rynkowych w ramach obowiązującego
porządku prawnego oraz brak
bezpośredniego wpływu administracji
państwowej na decyzje jednostek
gospodarczych
Dochodowość – w myśl której
przedsiębiorstwo dąży do osiągnięcia
maksymalnego zysku z prowadzonej
działalności (zasada działalności zarobkowej)
Przedsiębiorstwo (handlowe) jest:
1.
Wyrazem przedsiębiorczości
2.
Miejscem racjonalnej, skoordynowanej pracy i
współpracy między ludźmi
3.
Miejscem prowadzenia działalności gospodarczej
4.
Samodzielną jednostką organizacyjną
5.
Współpartnerem wymiany i gry rynkowej (rynki
zbytu, zaopatrzenia, kapitałowy, pracy)
6.
Uzależnione od zmian zachodzących w sferze
podaży towarów i popytu
7.
Związane z obszarem, na którym jest
prowadzona działalność
8.
Uzależnione od znaczenia i rodzaju oferty
asortymentowo-usługowej
Funkcje przedsiębiorstw handlowych –
W miarę jednorodne zadania, grupy czynności,
których wykonywanie służy osiągnięciu
założonych celów
Cechy:
Trwałość
Częstość
Powtarzalność
Zależność od innych funkcji
Funkcje przedsiębiorstw handlowych
(biorąc pod uwagę rodzaj działalności
gospodarczej)
1.
Funkcje wymiany tj. zakup towarów w celu
ich dalszej sprzedaży
2.
Funkcje związane z fizycznym ruchem
towarów, tj. transport i składowanie
3.
Funkcje pomocnicze – takie jak: analiza
rynku, finansowanie, komunikowanie się z
rynkiem i inne
Funkcje przedsiębiorstw handlowych
(biorąc pod uwagę procesy zachodzące w
przedsiębiorstwie))
1.
Funkcje realne - związane z gospodarka
towarami (zakup – przyjęcie towarów,
magazynowanie , sprzedaż)
2.
Funkcje regulacyjne – zapewniające
utrzymanie przedsiębiorstwa w równowadze:
Ekonomicznej, czyli synchronizacja w czasie
przychodów i rozchodów
Technologicznej, dostosowanie potencjału
technicznego do rodzaju realizowanych zadań
Organizacyjnej, dostosowanie do siebie
poszczególnych części organizacji
Funkcje przedsiębiorstw handlowych
(biorąc pod uwagę podstawowe fazy
działalności gospodarczej)
1.
Funkcje przedsiębiorcze - związane z
kreowaniem nowych produktów
2.
Funkcje operacyjne – związane z
przekształcaniem zaangażowanych zasobów
w produkty czy usługi handlowe
3.
Funkcje marketingowe – związane ze
sprzedażą towarów i ich dostawami do
nabywców
TABLICA 1. FUNKCJE HANDLU A PROBLEMY
DECYZYJNE W PRZEDSIĘBIORSTWIE HANDLOWYM
Funkcje handlu
Problemy decyzyjne
Kształtowanie jakości oferty
handlowej
Struktura asortymentu
handlowego (szerokość i
głębokość)
Kształtowanie oferty towarowej
pod względem ilościowym
Wielkość zakupu i sprzedaży w
ujęciu ilościowym
Kierowanie ruchem towarów w
przestrzeni
Segmentacja rynku i
przemieszczenie towarów
(lokalizacja jednostek
handlowych)
Kierowanie ruchem towarów w
czasie
Czas zakupu i czas sprzedaży
towarów
Kształtowanie przepływów
pieniężnych
Określenie ekwiwalentu za usługi
handlowe (marża) i warunków
finansowania dostaw
Komunikowanie się
Pozyskiwanie informacji i sposoby
oddziaływania na rynek
Na efekt pracy w handlu składają się tylko
towary, które zostały wytworzone w sferze
produkcji, ale również towarzyszące im
usługi
:
1.
Obserwowanie i analizowanie rynków
zaopatrzenia, wybór dostawców i zakup
towarów;
2.
Zestawianie asortymentu i jego tworzenie;
3.
Tworzenie korzystnych warunków zakupu
towarów
4.
Oferowanie towarów po korzystnej dla
klientów cenie
5.
Doradztwo w procesie zakupu
6.
Usługi posprzedażowe
Analiza przedsiębiorstwa handlowego jako
łańcucha wartości
(koncepcja łańcucha wartości M.E. Portera)
Infrastruktura przedsiębiorstwa
Infrastruktura przedsiębiorstwa
Polityka personalna
Polityka personalna
Polityka technologiczna
Polityka technologiczna
Zaopatrzenie materiałowe
Zaopatrzenie materiałowe
Wartoś
Wartoś
ć
ć
dodana
dodana
Działania (funkcje)
Działania (funkcje)
wspomagające
wspomagające
Działania (funkcje) podstawowe
Działania (funkcje) podstawowe
Zakup
Zakup
towaró
towaró
w
w
Gospodarka
Gospodarka
magazynowa
magazynowa
Marketing i
Marketing i
sprzedaż
sprzedaż
Logistyka
Logistyka
wyjścia
wyjścia
Obsługa
Obsługa
klienta
klienta
usługi
usługi
Koncepcja łańcucha wartości może służyć
budowaniu przewagi konkurencyjnej
przedsiębiorstwa zarówno przez wzmacnianie
każdego jego ogniwa składowego
(wyróżnionej funkcji), jak i przez
wzmacnianie powiązań łączących te ogniwa
(funkcje)
OTOCZENIE PRZEDSIĘBIORSTWA
HANDLOWEGO
Warunki wewnętrzne – charakteryzują
gotowość przedsiębiorstwa do prowadzenia
określonej działalności gospodarczej i
odzwierciedlają faktyczne możliwości w tym
zakresie
Zasoby rzeczowe
Zasoby finansowe
Zasoby ludzkie
Umiejętności i doświadczenie pracowników
Posiadane technologie
Warunki zewnętrzne – zbiór zewnętrznych
podmiotów oraz czynników, które decydują o
możliwościach rozwoju firmy
Czynniki tworzące makrootoczenie
przedsiębiorstw handlowych:
Ekonomiczne
Demograficzne
Geograficzne
Prawne
Technologiczne
Społeczno-kulturowe
Czynniki ekonomiczne:
Dochody ludności
Skłonność do oszczędzania
Struktura i poziom cen
Tempo inflacji
Polityka podatkowa
Polityka kredytowa
Polityka celna
Czynniki demograficzne:
Liczba i struktura ludności (wg płci, wieku,
wykonywanych zawodów)
Gęstość zaludnienia
Czynniki geograficzne:
Klimat
Ukształtowanie terenu
Zasoby naturalne
Czynniki prawne:
Przepisy prawne
Czynniki technologiczne:
Przemiany w zakresie technologii
Czynniki społeczno-kulturowe:
Wzorce zachowań
Systemy wartości różnych grup
narodowościowych i społecznych
Czynniki tworzące mikrootoczenie
przedsiębiorstw handlowych:
Nabywcy (klienci)
Dostawcy
Konkurenci
Między tymi czynnikami i przedsiębiorstwem
zachodzą interakcje będące podstawą
formułowania strategii działania.
Klienci – tzw. rynek docelowy, klienci
warunkują istnienie i rozwój
przedsiębiorstwa.
Dostawcy – od ich wyboru i sposobu włączania
w program działalności przedsiębiorstwa
handlowego zależy skuteczność
podejmowania działań, głównie w zakresie
zaopatrzenia w towary.
Na funkcjonowanie przedsiębiorstw
handlowych szczególnie duży wpływ wywiera
zachowanie konkurentów.
Strukturalnymi wyznacznikami
konkurencji według M.E. Portera są:
1.
Groźba nowych wejść
2.
Siła przetargowa dostawców
3.
Siła przetargowa nabywców
4.
Groźba substytucyjnych wyrobów lub usług
5.
Rywalizacja między istniejącymi firmami
Czynniki, które mają szczególne znaczenie dla oceny
rynku:
1. Intensywność konkurencji - wyróżniamy trzy sytuacje
konkurencyjne, które mogą występować na rynku:
-
rosnący potencjał rynku – rynek rozwija się i każde
przedsiębiorstwo może znaleźć na nim miejsce np. rynek
komputerów osobistych, rynek zdrowej żywności,
-
wolno rozwijający się rynek lub rynek stagnacyjny –
na takim rynku dochodzi zwykle do ostrej konkurencji a
dane przedsiębiorstwo handlowe może zwiększyć swój
obrót tylko kosztem innych uczestników np. rynek sprzętu
radiowo-telewizyjnego,
-
zmniejszający się potencjał na rynku – w takiej
sytuacji dochodzi do wyniszczania , eliminowania
konkurentów, ponieważ takie rynki są dla przedsiębiorstw
handlowych zazwyczaj rynkami częściowymi
(odcinkowymi), ze względu na to, że dotyczą pewnej
ograniczonej części asortymentu, taki rodzaj konkurencji
występuje częściej między przedsiębiorstwami
przemysłowymi.
Czynniki, które mają szczególne
znaczenie dla oceny rynku:
2. Kształtowanie się siły nabywczej
ludności – z punktu widzenia
przedsiębiorstwa można określić potencjalną
siłę nabywczą ludności przez poprzez
badanie wielkości i struktury wydatków
ludności na danym obszarze
3. Formy dystrybucji towarów –
przedsiębiorstwo handlowe musi rozpoznać
jak kształtuje się dystrybucja, gdyż to
producent decyduje jak będzie zbywał swoje
produkty.
Ciągłe i intensywne obserwowanie otoczenia
firmy, w tym analiza kształtowania się
potencjału rynku, stanowią podstawę
określania realnych celów.
Cechy informacji pomagających określić cele
przedsiębiorstwa handlowego:
Zakres informacji musi być wystarczający do
oceny danego zjawiska
Informacje muszą być adekwatne i ścisłe
Informacje powinny umożliwić trafną ocenę
Determinujący wpływ zmieniającego się
otoczenia na działalność przedsiębiorstwa
zaznacza się głównie w takich obszarach jak:
-
Cele przedsiębiorstwa, ich struktura i
hierarchia;
-
Rodzaje pełnionych funkcji gospodarczych;
-
Zakres przedmiotowy działalności;
-
Formy organizacyjno-prawne prowadzonej
działalności;
-
Zachowania rynkowe.