SYSTEM OBRAZKOWY PCS (Picture Communication Symbols) -komunikacja alternatywna-

SYSTEM

OBRAZKOWY PCS

(Picture Communication

Symbols)

-komunikacja

alternatywna-

„

Żyjemy w świecie symboli, a świat symboli żyje w nas”

- Jean Chevalier

Wybór metod komunikowania się w

sposób alternatywny zależy od

specyfiki i

złożoności niepełnosprawności oraz cech

indywidualnych danej osoby. Aby dokonać

dobrego wyboru metody należy dokonać

wnikliwej oceny osoby-jaki jest jej zakres

potrzeb komunikacyjnych, możliwości w

zakresie percepcji wzrokowej, słuchowej,

motoryki, mowy, rozwoju języka, poziomu

inteligencji i rozwoju społecznego. Nie można

pominąć również oceny procesów

pamięciowych (również pamięci ruchowej),

koordynacji wzrokowo-ruchowej i umiejętności

naśladowczych.

HISTORIA POWSTANIA SYSTEMU

PCS

System SYMBOLI PCS ( Picture Communication

Symbols

- AAC (augmentativa and alternative

communication) powstał w roku 1983r. i przeznaczony

dla osób niemówiących, w szczególności dla osób z

porażeniem mózgowym, autyzmem oraz dla osób po

udarach mózgu. Twórcami tego systemu

komunikacyjnego byli Tilden Bennet, Gary Kiliany i Mark

Friedman - założyciele firmy Dyna Vox Technologies.

Pierwsze narzędzie komunikacyjne pozwalało na

porozumiewanie się osób niemówiących za pomocą

wzroku ( ruchu gałek ocznych). Kolejnym narzędziem był

ekran dotykowy z dynamicznym wyświetlaczem symboli

i opisów. Narzędzie to jednak wymagało pomocy drugiej

osoby przy zmianie tablic z symbolami. W 1996 powstały

pierwsze oprogramowania do komputerów.

c.d.

W 1999 roku wprowadzono pierwsze na świecie

narzędzie komunikacyjne łączące mowę z dynamicznym

wyświetlaczem symboli. W tym samum roku system ten

wprowadzony został w Japonii i wielu nie -

anglojęzycznych krajach Europy. W 2002 roku do zespołu

dołączył Joe Swenson. W maju 2004 roku Dyna Vox

rozpoczął współpracę z firmą Mayer - Jonson - twórcami

popularnego systemu komunikacyjnego- Picture

Communication Symbols ( PCS).

Symbole PCS tworzą bazę do programu Boardmaker.

Program ten zawiera ponad 3500 symboli i może być

wykorzystywany do tworzenia różnorodnych tablic

komunikacyjnych, nakładek na urządzenia, arkuszy

ćwiczeń, itp.

CO TO JEST PCS

PCS

- jest zbiorem (zestawem, bazą) prostych rysunków

oznaczających podstawowe słowa niezbędne do codziennego

porozumiewania się pozawerbalnego.

Są to:

- czasowniki,

- rzeczowniki,

- przyimki,

- zaimki,

- ale i przymiotniki.

Symbole PCS są bardzo proste, wręcz symboliczne, powinny być

podpisane, ale podczas tworzenia nowych symboli PCS warto dbać

o zachowanie tej szczególnej prostoty i jednoznaczności.

Słowa

oznaczające pojęcia abstrakcyjne, których nie udaje się

wyrazić rysunkiem można zastąpić jakimś wybranym

symbolem tak, aby symbol z tym słowem mógł być szybko

odnaleziony wśród wielu symboli na tablicy komunikacyjnej

przez użytkownika takiej komunikacji.

PCS stosuje się:



u osób w początkowej fazie rozwoju języka na poziomie

symbolicznym,



szczególnie przydatny jest dla dzieci młodszych ze złożoną

niepełnosprawnością i osób z afazją



system ten jest też bardzo użyteczny w pracy nad rozwojem

komunikacji i w rewalidacji osób ze specjalnymi potrzebami

edukacyjnymi,



dla dzieci niepełnosprawnych ruchowo z ograniczonymi

możliwościami intelektualnymi.

System PCS został adoptowany do potrzeb polskiego użytkownika

i jest popularyzowany między innymi przez Stowarzyszenie na

rzecz Propagowania Sposobów Porozumiewania się „Mówić bez

słów”

Właściwe wykorzystanie symboli

komunikacji obrazkowej PCS wymaga

przestrzegania kilku reguł i zasad:



na początku wprowadzamy symbole słów i pojęć, które są

użytkownikowi bliskie, dobrze znane, najczęściej używane w

codziennej komunikacji;



nowe symbole wprowadzamy, gdy mamy pewność, że

wcześniejsze już są opanowane;



wybrane symbole muszą być zrozumiałe i łatwe do

rozpoznania;



symbole powinny być odpowiednio dobrane do wieku i

aktualnych zainteresowań oraz potrzeb użytkownika;



symbole powinny mieć dostosowaną do użytkownika

wielkość oraz ilość na planszy tak, by możliwie czytelnie

wskazywał wybrane słowa;

c.d



symbolami PCS znakujemy otoczenie użytkownika

(pomieszczenia w domu, meble, przedmioty, sekwencje

wykonywanych czynności w łazience, salę w przedszkolu,

klasę w szkole, itd.);



należy dążyć do uogólniania znaczeń symboli. Przykładowo:

łóżko może oznaczać koncept „łóżko” oraz „spać”, zaś

połączenie dwu symboli np. „żółty” i „owoc” może oznaczać

koncept „cytryna”. Zasada ta pozwala na znaczne

ograniczenie (zmniejszenie) ilości potrzebnych do

konwersacji obrazków;



w trakcie rozmów z użytkownikiem symboli PCS zawsze

głośno i wyraźnie wypowiadamy nazwy wskazywanych

symboli. Daje to szansę na skorygowanie błędnie

pokazywanych obrazków, a tym samym eliminuje

nieporozumienia.

Symboli PCS mogą używać do

komunikacji

dzieci, ale i osoby dorosłe, o

ile zaakceptują taką strategię

porozumiewania się z innymi ludźmi. Aby

ułatwić korzystanie z bazy symboli PCS

należy zestaw symboli umieszczany na

tablicy komunikacyjnej dzielić na kategorie

i każdej z nich przypisać inny kolor tła.

System PCS zawiera ponad 3500

symboli, które są uporządkowane w

następujących kategoriach:



Społeczne (podstawowe słowa używane w kontaktach z innymi: zwroty

grzecznościowe, wyrażenia opisujące uczucia i emocje jak gniew czy

radość) - kolor różowy lub purpurowy;



Ludzie (symbole osób, członków rodziny, zawody oraz zaimki „ja”, „twój”) -

kolor żółty;



Czasowniki - nazwy czynności - kolor zielony;



Opisowe (głównie przymiotniki i przysłówki) - kolor niebieski;



Jedzenie (żywność: napoje, potrawy, owoce i warzywa) - np. kolor

czerwony;



Wypoczynek (symbole związane z formami spędzania czasu wolnego) - np.

ulubiony kolor użytkownika;



Rzeczowniki (te, które nie są ujęte w innych kategoriach) - kolor

pomarańczowy;



Inne/Różne (kolory, określenia czasu, litery i liczby, spójniki, przyimki) -

kolor biały.

Taki podział ułatwia wyszukiwanie potrzebnych symboli i poruszanie się w

systemie. Każdy symbol przedstawia graficznie znaczenie słowa,

zwyczajowo używanej frazy, zdania czy zwrotu grzecznościowego. Niektóre

symbole (np. pojemniki, kształty twarzy, budowle) zostały przygotowane w

kilku wariantach, by użytkownik mógł wybrać najbardziej odpowiedni dla

siebie. Wiele symboli przedstawionych jest w dwu wersjach: mniej i

bardziej abstrakcyjnej, co zapewnia użyteczność systemu dla osób

będących na różnym poziomie rozumienia i nadawania mowy.

System symboli jest dostępny w

różnych wersjach językowych:

W wersji angielskiej

można kupić różnorodne pomoce z

zestawami symboli PCS, kolorowe naklejki, edukacyjne kasety

wideo, książki zawierające czarno-białe lub kolorowe symbole

(firma Mayer Johnson, USA). W wersji kolorowej PCS dostępny

jest również w programach komputerowych.

Polską

bibliotekę symboli PCS, gdzie symbole są podpisane

polskimi nazwami, zawiera program komputerowy Boardmaker i

Speaking Dynamically Pro i Personal Communicator (moduł

programu Bliss for Windows). Oba programy są już dostępne na

naszym rynku. Symbole PCS kupuje się w postaci zestawu, czyli

bazy symboli do wybranego programu komunikacyjnego. Polska

biblioteka symboli PCS programu Boardmaker jest bogatsza o

nowe, typowo polskie symbole, a mianowicie: polskie potrawy,

wizerunki sławnych Polaków, wierszyki i wyliczanki dziecięce,

święta, popularne gry sportowe, pieniądze itp.

Zastosowanie programów

komputerowych PCS



podnosi szybkość, sprawność estetykę przygotowywania

pomocy do porozumiewania się



ułatwia dostosowywanie ich do indywidualnych możliwości i

umiejętności użytkownika



daje możliwość drukowania dwóch rodzajów tablic: czarno-

białych i kolorowych



pozwala na modyfikację symboli (rozmiarów, odległości

pomiędzy poszczególnymi obrazkami, zmienić kolor tablic)



wprowadzanie do programu własnoręcznie narysowanych

obrazków (bądź też zeskanowanych)



tworzenie za pomocą piktogramów dokumentów, książek,

publikacji, listów i artykułów.

Bardzo ważnym elementem związanym z posługiwaniem się

symbolami komunikacji obrazkowej PCS jest wyraźne

zmniejszenie frustracji wynikającej z niemożliwości wyrażania

swoich potrzeb, doznań, uczuć i emocji.

Warto podkreślić, że wczesne podjęcie pracy nad rozwojem

umiejętności komunikacyjnych jest bardzo ważne dla ogólnego

funkcjonowania dziecka, stopniowego osiągania autonomii,

bycia komunikatorem i odbiorcą w interakcjach społecznych.

W każdym przypadku należy poszukiwać indywidualnych

sposobów w pokonywaniu bariery milczenia i niezrozumienia.

Nawet najlepiej dostosowane sposoby porozumiewania się i

różnorodne pomoce techniczne i elektroniczne nie są

wystarczające bez wykorzystania bogactwa mowy ciała,

osobistego leksykonu znaków przekazywanych przez dziecko

oraz dostosowania partnerów do swoistego przekazu dziecka

niemówiącego, poprzez cierpliwe słuchanie, patrzenie,

odczuwanie w odpowiedniej przestrzeni psychologicznej.

Document Outline