Prawo karne 

Prawo karne 

gospodarcze

gospodarcze

 

 

dr Janusz Bojarski

dr Janusz Bojarski

White Collar Crime

White Collar Crime

 

 



Edwin Sutherland

Edwin Sutherland



American Sociology Society

American Sociology Society



1939

1939

Cechy przestępczości 

Cechy przestępczości 

gospodarczej

gospodarczej



sprawca

sprawca



ofiara 

ofiara 



brak przemocy

brak przemocy

„

„

Cele”przestepczości 

Cele”przestepczości 

gospodarczej

gospodarczej



przedsiębiorstwa

przedsiębiorstwa



konsumenci

konsumenci



środowisko

środowisko



podstawowe instytucje gospodarcze

podstawowe instytucje gospodarcze



instytucje finansowe

instytucje finansowe



ponadindywidualne interesy

ponadindywidualne interesy

Wielka czwórka

Wielka czwórka

 - jest to określenie oznaczające 

 - jest to określenie oznaczające 

cztery największe firmy zajmujące się audytem 

cztery największe firmy zajmujące się audytem 

finansowym przedsiębiorstw

finansowym przedsiębiorstw



Deloitte 

Deloitte 



Ernst & Young 

Ernst & Young 

Lehmann Brothers

Lehmann Brothers



KPMG 

KPMG 

Fannie Mae (

Fannie Mae (

firma prywatna, 

firma prywatna, 

na mocy specjalnego prawa 

na mocy specjalnego prawa 

autoryzowana do pożyczania 

autoryzowana do pożyczania 

pieniędzy i udzielania gwarancji 

pieniędzy i udzielania gwarancji 

kredytowych)

kredytowych)



PricewaterhouseCoopers 

PricewaterhouseCoopers 

- 

- 

 

 

BCCI

BCCI

G. Staple (były dyrektor SFO) w 

G. Staple (były dyrektor SFO) w 

2000r.

2000r.

Każdy kto w ostatnich latach był 

Każdy kto w ostatnich latach był 

uwikłany w jakikolwiek sposób w 

uwikłany w jakikolwiek sposób w 

postępowanie związane z tego 

postępowanie związane z tego 

rodzaju oszustwami, zadaje pytanie, 

rodzaju oszustwami, zadaje pytanie, 

czy brytyjski system wymiaru 

czy brytyjski system wymiaru 

sprawiedliwości nie mógłby być w 

sprawiedliwości nie mógłby być w 

tym względzie bardziej efektywny.

tym względzie bardziej efektywny.

Gazeta Wyborcza 26.02.2012r.: „Sprzedawali 

Gazeta Wyborcza 26.02.2012r.: „Sprzedawali 

sól drogową firmom produkującym kiełbasę”

sól drogową firmom produkującym kiełbasę”

Zatrzymani od kilkunastu lat 

Zatrzymani od kilkunastu lat 

współpracowali z firmą z Włocławka 

współpracowali z firmą z Włocławka 

produkującą i oferującą m.in. niejadalną 

produkującą i oferującą m.in. niejadalną 

sól wypadową, stosowaną w przemyśle 

sól wypadową, stosowaną w przemyśle 

chemicznym i energetycznym, a także 

chemicznym i energetycznym, a także 

do zimowego utrzymania dróg. 

do zimowego utrzymania dróg. 

Kupowana po 140 zł za tonę sól była 

Kupowana po 140 zł za tonę sól była 

przepakowywana i sprzedawana m.in. 

przepakowywana i sprzedawana m.in. 

firmom branży spożywczej po 440 zł za 

firmom branży spożywczej po 440 zł za 

tonę. 

tonę. 

Podstawowa literatura

Podstawowa literatura



J. Bojarski, T. Oczkowski „Rozdział X. Oszustwa 

J. Bojarski, T. Oczkowski „Rozdział X. Oszustwa 

gospodarcze” (w:) „System prawa karnego. Tom 9. 

gospodarcze” (w:) „System prawa karnego. Tom 9. 

Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze”, 

Przestępstwa przeciwko mieniu i gospodarcze”, 

red. 

red. 

R. Zawłocki, 

R. Zawłocki, 

Warszawa 2011r.

Warszawa 2011r.

, s. 517 – 570 

, s. 517 – 570 



O. Górniok „Przestępczość przedsiębiorstw i 

O. Górniok „Przestępczość przedsiębiorstw i 

karanie jej sprawców”, Warszawa 1995 r.

karanie jej sprawców”, Warszawa 1995 r.



O. Górniok „Przestępczość gospodarcza i jej 

O. Górniok „Przestępczość gospodarcza i jej 

zwalczanie”, Warszawa 1994 r.

zwalczanie”, Warszawa 1994 r.



J. Skorupka „Prawo karne gospodarcze. Zarys 

J. Skorupka „Prawo karne gospodarcze. Zarys 

wykładu”, Warszawa 2007 r.

wykładu”, Warszawa 2007 r.



Justyna Karaźniewicz „Bankowe Oszustwo 

Justyna Karaźniewicz „Bankowe Oszustwo 

Kredytowe: Aspekty Normatywne, Kryminologiczne 

Kredytowe: Aspekty Normatywne, Kryminologiczne 

i Politycznokryminalne”, Toruń 2005r.

i Politycznokryminalne”, Toruń 2005r.