PLANOWANIE I ORGANIZACJA PRACY 

DYDAKTYCZNEJ 

PROGRAM ZAJĘĆ

• Planowanie
• Rodzaje planowania
• Narzędzia planowania
• Cechy dobrego planu
• Zasady planowania
• Planowanie dydaktyczne
• Etapy planowania dydaktycznego
• Czas pracy ucznia
• Ocenianie

PLANOWANIE

•jest oddziaływaniem na określony przedmiot lub grupę 
przedmiotów,
•jest oddziaływaniem świadomym i zamierzonym,
•w wyniku tego oddziaływania mają nastąpić w przedmiocie 
określone zmiany.

Tadeusz Kotarbiński ,,Zaniedbanie planowania, to 
planowanie zaniedbania”
 Bereźnicki F. ,Podstawy dydaktyki, Oficyna Wydawnicza Impuls, 
Kraków 2011
•Rodzaje planów nauczycielskich

PLANOWANIE

Z uwagi na obszar działań:

•szkolny plan wychowawczy (plany wychowawców 

klasowych, kalendarz imprez)

•plan profilaktyki

•plan pracy pedagoga

•plan pracy psychologa

•plan pracy logopedy

•plan pracy świetlicy szkolnej

•plan pracy biblioteki

•plan dyżurów

•plan wycieczek

•plany dydaktyczne, dydaktyczno - wychowawcze

NARZĘDZIA PLANOWANIA 

cz. I

• Programy (wychowawczy, profilaktyki)
• Plany edukacyjne (roczne, semestralne, 

miesięczne, tygodniowe, jednodniowe, 

jednostek lekcyjnych)

• Plany (pedagog, psycholog, …)
• Indywidualne (edukacyjno-terapeutyczny –

IPET; KIPU, PDW)

• Plany pracy z grupą
• Plany pracy korekcyjno-kompensacyjne
• Plany pracy wyrównawczej

NARZĘDZIA 

PLANOWANIA cz. II

• Plan pracy rewalidacyjnej

• Plan pracy socjoterapeutycznej

• Plan działań wspierających (PDW)

• Karta indywidualnych potrzeb 

ucznia (KIPU)

• Plany lekcji

• Konspekty/scenariusze lekcji

• Inne (protokoły RP, RR, kronika 

itp.)

 

CECHY DOBREGO PLANU

Wg rozważań T. Kotarbińskiego (,,Sprawność i błąd. 
Z myślą o dobrej robocie nauczyciela”, Warszawa 
1960, PZWS) za B. Niemierko ,,Kształcenie 
szkolne. Podręcznik skutecznej dydaktyki”, 
Warszawa 2007, WAiP

CECHY DOBREGO PLANU

1. Trafność planu
2. Logiczna konstrukcja planu
3. Walory użytkowe planu

CECHY DOBREGO PLANU

1. Trafność planu:

•celowość – powinien ,,wskazywać 
właściwe środki do celu, któremu służy”
•perspektywiczność – większą wartość 
mają ,,plany długodystansowe”
•strategiczność – szczegółowość planu 
powinna być ,,należycie ograniczona”.

CECHY DOBREGO PLANU

2. Logiczna konstrukcja planu:

•racjonalność – rozumność, 
,,ugruntowanie poznawcze”,
•kompletność – niepozostawianie luk 
i niedomówień,
•wewnętrzna zgodność – żadna część 
planu nie jest sprzeczna z inną częścią.

CECHY DOBREGO PLANU

3. Walory użytkowe planu:

•wykonalność – zgodność z doświadczeniem, 
ustrzeżenie się fantazjowania,
•operatywność – poręczność, wygoda w 
stosowaniu,
•elastyczność – plan ,,giętki, plastyczny, 
zwrotny”, możliwy do skorygowania przy 
nieprzewidywalnych okolicznościach,
•terminowość - ,,wyznaczenie przyszłego kresu 
robocie”
•skuteczność – wysoka pewność ,,dobrej 
roboty” i pożądanego wyniku.

ZASADY  

PLANOWANIA 

DYDAKTYCZNEGO

Bolesław Niemierko, ,,Kształcenie szkolne. 

Podstawy skutecznej dydaktyki”

Zasady planowanie dydaktycznego
• Zasada świadomości 
• Zasada przystępności 
• Zasada poglądowości 
• Zasada systematyczności 
• Zasada trwałości 

ETAPY 

PLANOWANIA 

DYDAKTYCZNEGO

•Planowanie kierunkowe
•Planowanie wynikowe
•Planowanie metodyczne

PLANOWANIE 

KIERUNKOWE

Wytycza  kierunki  działania  edukacyjnego  w 

określonym  przedmiocie  szkolnym.  Planowanie 

kierunkowe  wiąże  cele  emocjonalne  kształcenia  z 

celami  poznawczymi  oraz  wskazuje  materiał 

kształcenia niezbędny do osiągnięcia tych celów.

Ma  szeroki  zasięg  –  może  obejmować  cały  szczebel 

szkoły, rok szkolny lub semestr. 

PLAN KIERUNKOWY

porządkuje emocjonalne i poznawcze cele kształcenia
• wiąże te cele z materiałem
• daje wstępną orientację co do podziału czasu 

potrzebnego uczniom do osiągnięcia tych celów

PLANOWANIE WYNIKOWE

• Określa wymagania 

programowe w związku z 
kolejnymi tematami zajęć. 

• Obejmuje moduł programowy, 

dział lub kilkugodzinną jednostkę 
tematyczną przedmiotu

. 

PLANOWANIE 

METODYCZNE

• Wytycza przebieg zajęć 

edukacyjnych (lekcji).

•  Plan metodyczny (plan zajęć, 

konspekt-scenariusz) przetwarza 
treść kształcenia w sytuacje 
dydaktyczne skłaniające uczniów 
do wykonywania przewidzianych 
czynności.

PLAN METODYCZNY

•  

część wstępna ( cele, motywacja, 

organizacja zajęć; nawiązanie do 

wcześniejszej wiedzy)

•

 część główna (obserwacja, wypowiedzi 

uczniów, słuchanie, czytanie, pisanie, 

ćwiczenia, prace praktyczne)

•

 część końcowa (podsumowanie, 

wnioski, oceny, plany na przyszłość, 

podsumowanie)

 

Część lekcji

Dydaktyka tradycyjna

Dydaktyka 
współczesna

Część 
wstępna

Uświadamianie 

celów 

i 

zadań nauczania

Wstępne 
uporządkowanie 
(pojęciowe)
Umotywowanie 
uczniów do pracy

Część główna Zaznajamianie  uczniów  z 

nowym materiałem
Uogólnianie 

nowego 

materiału
Utrwalanie 

nowego 

materiału
Kształtowanie  umiejętności 
i nawyków

Przyswajanie, 
odkrywanie, 
przeżywanie 

i 

działanie  jako  drogi 
uczenia się

Część 
końcowa

Wiązanie teorii z praktyką
Kontrola  i  ocena  wyników 
nauczania

(Rozwiązanie 
problemu)
Wspólne 
podsumowanie 
zajęć
Końcowe 

uznanie 

dorobku lekcji

PLANOWAN

IE

1. Wg F. Bereźnickiego ,,Podstawy dydaktyki    
,,Przygotowanie rzeczowe i metodyczne    nauczyciela”
2. J. Półturzycki ,,Dydaktyka dla nauczycieli”
Środki dydaktyczne – rodzaje, rola, wykorzystanie

PLANOWANIE METODYCZNE
 

Johna B. Carroll (1963) wyróżnia pięć kategorii czasu ucznia:  

Czas 

planowany/przydzielony/ 

zajęty/wykorzystany/niezbędny 

B. Niemierko, ,,Kształcenie szkolne. Podstawy 
skutecznej dydaktyki”
Zalety i wady planowania dydaktycznego

ZALETY

 PLANOWANIA 

DYDAKTYCZNEGO

WADY 

PLANOWANIA 

DYDAKTYCZNEGO

1. Porządkowanie treści 

kształcenia

2. Przygotowanie do lekcji
3. Rozważne 

podejmowanie decyzji

1. Pracochłonność
2. Obniżenie wrażliwości

     i elastyczności 

nauczyciela

1. Pozorowanie działania

PLANOWANIE

WYMIARY 

TREŚCI 

KSZTAŁCENIA

ZAKRES

kierunkowe

cel i materiał

semestr, rok

wynikowe

materiał
 i wymagania

moduł 
programowy

metodyczne

przebieg 
uczenia się

pojedyncza lekcja

OCENIANIE 
Wg F. Bereźnickiego ,,Podstawy dydaktyki”
Ocenianie w procesie kształcenia (ocenianie wewnątrzszkolne, 
ocenianie zewnętrzne)

Mankamenty oceniania 

szkolnego: 

(wg J. Ochenduszki) cz. I

• Niemal wyłączne ocenianie dziedziny poznawczej 

(wiedzy ucznia)

• Silnie obciążone czynnikami pozatreściowymi 

obniżającymi obiektywizm

• Brak porównywalności ocen w szkole i między 

szkołami

• Skoncentrowane na błędach i potknięciach

• Słabo informuje o jakości osiągnięć

• Nie wskazuje postępów ucznia

• Przerost znaczenia stopni

• Interpretowane ilościowo (średnie), a nie 

jakościowo

Mankamenty oceniania 

szkolnego: 

(wg J. Ochenduszki) cz. II

• Identyfikowane z karami i nagrodami
• Słabo ukierunkowuje uczenie się
• Wątpliwie motywuje do uczenia się i aktywności
• Słabo wspiera samokontrolę i samoocenę
• Słabo analizowane, modyfikowane i ulepszane
• Ograniczone do tradycyjnych metod sprawdzania
• Silnie obciążone lękiem
• Pozbawione jasnych i znanych uczniom wymagań 

programowych

• Pospieszne i powierzchowne