Wykład 1

Wykład 1

Cele i zadania polityki 

Cele i zadania polityki 

społecznej

społecznej

O czym będzie dzisiaj mowa?

O czym będzie dzisiaj mowa?

1.

1.

Różnorodność działań polityki społecznej

Różnorodność działań polityki społecznej

2.

2.

Co to jest polityka społeczna (definicja)

Co to jest polityka społeczna (definicja)

3.

3.

W jakich sferach działa polityka społeczna

W jakich sferach działa polityka społeczna

4.

4.

Najważniejsze zadania polityki społecznej

Najważniejsze zadania polityki społecznej

5.

5.

„

„

Paradygmat” polityki społecznej

Paradygmat” polityki społecznej

6.

6.

Zakres: polityki – polityki społecznej – 

Zakres: polityki – polityki społecznej – 

polityki socjalnej

polityki socjalnej

7.

7.

Historyczne źródła polityki społecznej

Historyczne źródła polityki społecznej

8.

8.

Polityka społeczna jako działalność i jako 

Polityka społeczna jako działalność i jako 

nauka

nauka

 

 

Polityka społeczna to 

Polityka społeczna to 

bardzo różnorodna 

bardzo różnorodna 

działalność

działalność



w takich 

w takich 

sferach

sferach

, jak: rynek pracy i 

, jak: rynek pracy i 

zatrudnienie, pomoc rodzinie, opieka 

zatrudnienie, pomoc rodzinie, opieka 

zdrowotna, edukacja, mieszkalnictwo i innych

zdrowotna, edukacja, mieszkalnictwo i innych



prowadzona przez takie 

prowadzona przez takie 

podmioty

podmioty

, jak: 

, jak: 

ministerstwa, samorządy lokalne, organizacje 

ministerstwa, samorządy lokalne, organizacje 

pozarządowe i inne

pozarządowe i inne



realizowana poprzez takie 

realizowana poprzez takie 

działania

działania

, jak: 

, jak: 

stanowienie aktów prawnych (np. ustawy), 

stanowienie aktów prawnych (np. ustawy), 

udzielanie świadczeń (np. zasiłki), dostarczanie 

udzielanie świadczeń (np. zasiłki), dostarczanie 

usług (np. szkolenia aktywizujące 

usług (np. szkolenia aktywizujące 

bezrobotnych) i inne  

bezrobotnych) i inne  

 

 

Definicja polityki społecznej 

Definicja polityki społecznej 

(co różnorodne działania z zakresu 

(co różnorodne działania z zakresu 

polityki społecznej mają ze sobą 

polityki społecznej mają ze sobą 

wspólnego?)

wspólnego?)

„

„

Polityka społeczna to sfera działalności 

Polityka społeczna to sfera działalności 

państwa, innych ciał publicznych i sił 

państwa, innych ciał publicznych i sił 

społecznych, 

społecznych, 

która zajmuje się 

która zajmuje się 

kształtowaniem warunków życia

kształtowaniem warunków życia

 ludności 

 ludności 

oraz stosunków międzyludzkich.”

oraz stosunków międzyludzkich.”

 

 

(A. Rajkiewicz)

(A. Rajkiewicz)

 

 

Cztery ogólne sfery 

Cztery ogólne sfery 

działania polityki 

działania polityki 

społecznej

społecznej



Praca

Praca



Warunki bytu

Warunki bytu



Kultura

Kultura



Ład społeczny

Ład społeczny

 

 

Sfery działania polityki 

Sfery działania polityki 

społecznej – „szczegółowe 

społecznej – „szczegółowe 

polityki społeczne”

polityki społeczne”



Polityka: 

Polityka: 

- ludnościowa,

- ludnościowa,

- rodzinna,

- rodzinna,

- zdrowotna,

- zdrowotna,

- mieszkaniowa,

- mieszkaniowa,

- kształcenia,

- kształcenia,

- kulturalna,

- kulturalna,

- zatrudnienia,

- zatrudnienia,

- kształtowania dochodów,

- kształtowania dochodów,

- ochrony pracy,

- ochrony pracy,

- zabezpieczenia społecznego,

- zabezpieczenia społecznego,

- organizowania wypoczynku i czasu wolnego,

- organizowania wypoczynku i czasu wolnego,

- kształtowania i ochrony środowiska,

- kształtowania i ochrony środowiska,

- usuwania i ograniczania patologii społecznej. 

- usuwania i ograniczania patologii społecznej. 

 

 

Definicje polityki społecznej 

Definicje polityki społecznej 

2: dobrobyt społeczny

2: dobrobyt społeczny

„

„

Polityka społeczna oznacza politykę rządów 

Polityka społeczna oznacza politykę rządów 

(…) która ma bezpośredni wpływ na 

(…) która ma bezpośredni wpływ na 

dobrobyt 

dobrobyt 

obywateli

obywateli

 poprzez dostarczanie im usług lub 

 poprzez dostarczanie im usług lub 

dochodu” 

dochodu” 

(Thomas Marshall)

(Thomas Marshall)



Dobrobyt społeczny

Dobrobyt społeczny

 to stan wysokiego 

 to stan wysokiego 

zaspokojenia potrzeb ludności: głównie 

zaspokojenia potrzeb ludności: głównie 

bytowych (materialnych) ale i związanych ze 

bytowych (materialnych) ale i związanych ze 

zdrowiem, wykształceniem, czasem wolnym, 

zdrowiem, wykształceniem, czasem wolnym, 

miejscem zamieszkania.  

miejscem zamieszkania.  

 

 

Definicje polityki społecznej 

Definicje polityki społecznej 

3: zaspokajanie potrzeb

3: zaspokajanie potrzeb

„

„

Polityka społeczna obejmuje wszystkie 

Polityka społeczna obejmuje wszystkie 

zakresy działania, których bezpośrednim 

zakresy działania, których bezpośrednim 

celem jest

celem jest

 

 

zaspokajanie ważnych 

zaspokajanie ważnych 

potrzeb

potrzeb

 szerokich warstw ludności…” 

 szerokich warstw ludności…” 

(Wacław Szubert)

(Wacław Szubert)

 

 



Potrzeba

Potrzeba

 – X jest dla człowieka, grupy lub 

 – X jest dla człowieka, grupy lub 

społeczności lokalnej potrzebą, jeśli jest 

społeczności lokalnej potrzebą, jeśli jest 

niezbędne do prawidłowego 

niezbędne do prawidłowego 

funkcjonowania i rozwoju

funkcjonowania i rozwoju

 

 

Definicje polityki społecznej 

Definicje polityki społecznej 

4: rozwiązywanie kwestii 

4: rozwiązywanie kwestii 

społecznej

społecznej

„

„

Wiedza o 

Wiedza o 

kwestiach społecznych

kwestiach społecznych

, ich 

, ich 

przyczynach i konsekwencjach oraz 

przyczynach i konsekwencjach oraz 

sposobach rozwiązywania jest rdzeniem 

sposobach rozwiązywania jest rdzeniem 

nauki o polityce społecznej” (Jan Danecki)

nauki o polityce społecznej” (Jan Danecki)



Kwestia społeczna

Kwestia społeczna

 to poważny, budzący 

 to poważny, budzący 

niepokój problem społeczny, który nie może 

niepokój problem społeczny, który nie może 

zostać samodzielnie rozwiązany przez ludzi i 

zostać samodzielnie rozwiązany przez ludzi i 

wymaga szerokich działań wielu podmiotów 

wymaga szerokich działań wielu podmiotów 

(np. kwestia społeczna bezrobocia, biedy, 

(np. kwestia społeczna bezrobocia, biedy, 

mieszkaniowa) 

mieszkaniowa) 

 

 

Definicje polityki społecznej 

Definicje polityki społecznej 

5: postęp społeczny

5: postęp społeczny

„

„

Celem polityki społecznej jest postęp 

Celem polityki społecznej jest postęp 

społeczny” (Jan Danecki)

społeczny” (Jan Danecki)



Postęp społeczny

Postęp społeczny

 to przechodzenie (np. 

 to przechodzenie (np. 

w odniesieniu do warunków i jakości 

w odniesieniu do warunków i jakości 

życia) od stanów gorszych do lepszych - 

życia) od stanów gorszych do lepszych - 

bardziej pożądanych ze względu na jakieś 

bardziej pożądanych ze względu na jakieś 

kryterium.  

kryterium.  

 

 

Paradygmat polityki 

Paradygmat polityki 

społecznej

społecznej

 

 

Składają się na niego dwa elementy:

Składają się na niego dwa elementy:



Dobro człowieka

Dobro człowieka



Idea przekształceń społecznych

Idea przekształceń społecznych

(J. Supińska, Dylematy polityki społecznej, 

(J. Supińska, Dylematy polityki społecznej, 

Warszawa 1991)

Warszawa 1991)

Wyjaśnienie: to znaczy, że polityka społeczna 

Wyjaśnienie: to znaczy, że polityka społeczna 

ma zawsze na uwadze przede wszystkim 

ma zawsze na uwadze przede wszystkim 

dobro człowieka

dobro człowieka

 i że zakłada, że jest 

 i że zakłada, że jest 

możliwe i celowe 

możliwe i celowe 

wprowadzanie takich 

wprowadzanie takich 

zmian

zmian

, aby to dobro się urzeczywistniało 

, aby to dobro się urzeczywistniało 

 

 

Zakresy: polityki, polityki 

Zakresy: polityki, polityki 

społecznej i polityki 

społecznej i polityki 

socjalnej

socjalnej

Polityka – 
zdoby-
wanie i 
utrzymy-
wanie 
władzy Polityka 

społeczna

Polityka 

socjalna

Polityka – 
administrowanie

 

 

Historyczne źródła polityki 

Historyczne źródła polityki 

społecznej

społecznej



Starożytne Ateny, Rzym: pomoc materialna dla 

Starożytne Ateny, Rzym: pomoc materialna dla 

najbiedniejszych dla utrzymywania spokoju społecznego

najbiedniejszych dla utrzymywania spokoju społecznego



Średniowiecze: dobroczynność jako cnota chrześcijańska

Średniowiecze: dobroczynność jako cnota chrześcijańska



Początki kapitalizmu – Anglia 1601 r.: Prawo Ubogich: 

Początki kapitalizmu – Anglia 1601 r.: Prawo Ubogich: 

początek podziałów na „zasługujących” i 

początek podziałów na „zasługujących” i 

„niezasługujących” na pomoc

„niezasługujących” na pomoc



XIX w. „kwestia robotnicza” powstawanie związków 

XIX w. „kwestia robotnicza” powstawanie związków 

zawodowych i ich działalność dla poprawy warunków 

zawodowych i ich działalność dla poprawy warunków 

pracy

pracy



Prusy lata 80 XIX w., Otto von Bismarck – początek 

Prusy lata 80 XIX w., Otto von Bismarck – początek 

państwowej polityki społecznej: obowiązkowe 

państwowej polityki społecznej: obowiązkowe 

ubezpieczenia: chorobowe, od wypadków przy pracy, od 

ubezpieczenia: chorobowe, od wypadków przy pracy, od 

starości i inwalidztwa.

starości i inwalidztwa.

 

 

Polityka społeczna to 

Polityka społeczna to 

działalność praktyczna i 

działalność praktyczna i 

dyscyplina naukowa

dyscyplina naukowa

Polityka społeczna –

Polityka społeczna –

działalność praktyczna

działalność praktyczna

 

 

(działalność 

(działalność 

państwa, innych ciał 

państwa, innych ciał 

publicznych i sił 

publicznych i sił 

społecznych, 

społecznych, 

która zajmuje się 

która zajmuje się 

kształtowaniem 

kształtowaniem 

warunków życia

warunków życia

 ludności 

 ludności 

oraz stosunków 

oraz stosunków 

międzyludzkich)

międzyludzkich)

Polityka społeczna – 

Polityka społeczna – 

nauka

nauka



Odpowiada na pytania: 

Odpowiada na pytania: 

jak kształtować 

jak kształtować 

warunki życia? Jakie są 

warunki życia? Jakie są 

potrzeby/cele/ 

potrzeby/cele/ 

ograniczenia tej 

ograniczenia tej 

działalności?

działalności?



Jest nauką praktyczną

Jest nauką praktyczną



Jest interdyscyplinarna 

Jest interdyscyplinarna