background image

CHOROBY UKŁADU KRĄŻENIA  

CHOROBY UKŁADU KRĄŻENIA  

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

© Jacek Brożek

2006

Sem. 08

background image

Porządek seminarium

Porządek seminarium

1)

Przewlekła niewydolność 
krążenia – NIEWYDOLNOŚĆ 
SERCA 

2)

Ostra niewydolność krążenia 
– WSTRZĄS

background image

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

OSTRA

OSTRA

PRZEWLEKŁA

PRZEWLEKŁA

Zastoinowa 
niewydolność serca

WSTRZĄ
S

KARDIOGENNY

HIPOWOLEMICZNY

WAZOGENN
Y

background image

Wprowadzenie 

Wprowadzenie 

Niewydolność krążenia to stan w 

którym przepływ krwi nie pokrywa 

zapotrzebowania metabolicznego 

tkanek

Niewydolność serca to stan 

upośledzenia funkcji serca jako 

pompy

Miarą wydolności serca jest pojemność minutowa 

serca

background image

Podstawowe pojęcia

Podstawowe pojęcia

Rozciągnięcie 
włókien mięśniowych

Wypełnienie
 komór

 
Kurczliwoś
ć 

Ciśnienie 
tętnicze

Objętość
 komór

Obciążenie wstępne

preload

Obciążenie następcze

afterload

Objętość wyrzutowa serca

Pojemność minutowa serca
Miara wydolności serca

Częstość akcji serca

background image

Mechanizmy 

Mechanizmy 

kompensacyjne

kompensacyjne

Rodzaje odpowiedzi serca na 

zwiększone obciążenie

– Przyspieszenie akcji serca
– Zwiększenie siły skurczu (prawo Franka-

Starlinga)

– Przerost mięśnia serca

background image

Zwiększenie częstotliwości 

Zwiększenie częstotliwości 

skurczów

skurczów

pobudzenie układu współczulnego  

powoduje zwiększenie częstości 

akcji serca (dodatni efekt 

chronotropowy) 

mały efekt kompensacyjny tego 

mechanizmu

background image

Zwiększenie siły skurczu

Zwiększenie siły skurczu

Prawo Franka-Starlinga- siła skurczu jest wprost 

proporcjonalna do rozciągnięcia włókien w rozkurczu.

Rozciągnięcie włókien

mięśniowych osiągane

jest przez odpowiednie

wypełnienie komór w 

rozkurczu. 

Granicą możliwości kompensacji w tym mechanizmie jest 

podatność mięśnia serca. 

Przekroczenie podatności mięśnia komór prowadzi do 

rozstrzeni komory 

background image

Krzywe Franka-Starlinga

Krzywe Franka-Starlinga

background image

Przerost mięśnia serca

Przerost mięśnia serca

Zwiększenie masy i objętości komór

Przyrost odpowiedniej ilości naczyń 

wieńcowych

Nadmierny przerost prowadzi do zaburzeń 

ukrwienia mięśnia serca (wzrasta ryzyka 

zawału i zaburzeń rytmu) oraz 

zmniejszenia podatności mięśnia serca

background image

NIEWYDOLNOŚĆ 

NIEWYDOLNOŚĆ 

KRĄŻENIA

KRĄŻENIA

 

 

Zespoły przebiegające ze 

wzrostem objętości minutowej 

- zespoły hiperkinetyczne 

Zespoły przebiegające ze 

spadkiem objętości minutowej 

background image

NIEWYDOLNOŚĆ 

NIEWYDOLNOŚĆ 

KRĄŻENIA

KRĄŻENIA

 

 

Zespoły przebiegające ze wzrostem 

objętości minutowej - zespoły 

hiperkinetyczne 

nadczynność tarczycy

niedokrwistość

marskość wątroby

niedobór witaminy B1

przetoki tętniczo-żylne

samoistny zespół hiperkinetyczny

background image

Zastoinowa Niewydolność 

Zastoinowa Niewydolność 

Krążenia

Krążenia

Zespoły przebiegające ze spadkiem objętości 

minutowej

 

NIEWYDOLNOŚĆ SERCA – stan 

upośledzenia funkcji serca jako pompy, 

powodujący zmniejszenie przepływu 

krwi w tkankach, nie pokrywające ich 

potrzeb metabolicznych.

background image

Zastoinowa Niewydolność Krążenia 

Zastoinowa Niewydolność Krążenia 

Epidemiologia

Epidemiologia

Niewydolność serca – 0,4-2% 

populacji europejskiej; 
10% populacji powyżej 80 roku życia 

geny

Zawa
ł

paleni
e

    
Wady 
      
serca

CHNS

dieta

NT

opieka

Chol

 Połowa 

chorych   umrze 
w ciągu 4 lat

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

1.

 Zaburzenia mechaniczne 

spowodowane:

wzrostem obciążenia następczego

nadciśnienie tętnicze
zwężenie aorty

 

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

spadkiem obciążenia wstępnego – 
utrudnienie napełniania komór

zwężenie zastawki mitralnej lub 

trójdzielnej

zaciskające zapalenie osierdzia
tamponada serca
zmiany restrykcyjne mięśnia 

sercowego 

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

wzrostem obciążenia wstępnego - 
przeciążenie objętościowe

niedomykalność zastawek
przecieki tętniczo – żylne

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

 2

Utrata „czynnej” masy mięśniowej

kardiomiopatia zastoinowa

zapalenie mięśnia sercowego

choroba wieńcowa

zmiany metaboliczne

 

3.

 Zaburzenia rytmu i przewodzenia 

znaczne przyśpieszenie lub zwolnienie 

pracy serca

bloki przedsionkowo-komorowe

background image

Zastoinowa niewydolność serca

Zastoinowa niewydolność serca

background image

Objawy niewydolności 

Objawy niewydolności 

serca

serca

Prawokomorowe 

Obrzęki 

obwodowe

Wypełnienie żył 

szyjnych

Wodobrzusze

Ból brzucha

Hepatomegalia

Splenomegalia

Lewokomorowe

Duszność

Kaszel

Szybki oddech

Duszność 

napadowa nocna

Krwioplucie

Orthopnoe

background image

Arytmogenność w niewydolności 

Arytmogenność w niewydolności 

serca

serca

Rozległe uszkodzenia mięśnia z 

następowym zwłóknieniem zaburzają 

homogenność w elekro-fizjologicznych 

parametrach mięśnia

re-entry – blok jednokierunkowy i 

zwolnienie przewodzenia – częstoskurcz 

komorowy

background image

Arytmogenność w niewydolności 

Arytmogenność w niewydolności 

serca

serca

aktywność wymuszona – zmiany stężenia 

wewnątrz-komórkowego wapnia – wydłużenie 

odstępu QT - częstoskurcz torsade de pointes   

(wielokształtny częstoskurcz komorowy)

wzmożony automatyzm – ostre lub 

przewlekające się niedokrwienie wyzwala 

nową falę pobudzeń

background image

Układy neurohormonalne

Układy neurohormonalne

 

 

aktywowane

aktywowane

 

 

w niewydolności 

w niewydolności 

serca

serca

Naczyniokurczące

ukł. 

adrenergiczny – 

noradrenalina

ukł. RAA – 

angiotensyna II

wazopresyna

endotelina - 1

Naczyniorozkurczające

przedsionkowy 

peptyd 

natriuretyczny

mózgowy peptyd 

natriuretyczny

tlenek azotu

bradykinina

prostaglandyny

background image

Czynniki neurohormonalne

Czynniki neurohormonalne

  

  

niewydolności serca - I

niewydolności serca - I

Wpływ na serce

Inne efekty

Noradrenali

na

-

inotropizm (12)

-

chronotropizm 

(12)

-

przerost mięśnia 

()

-

apoptoza (11) 

-

skurcz naczyń 

(11) 

-

uwalnianie reniny 

(1) 

-

afterload 

Renina 

Konwersja 

angiotensynogenu

Angiotensyn

a II

-inotropizm 
-przerost mięśnia 

(AT1) 
-zwłóknienie (AT1) 
-apoptoza (AT2) 

-skurcz naczyń (AT1)
-retencja sodu (AT1) 
-stymulacja 

aldosteronu

-

afterload , preload 

Aldosteron 

zwłóknienie

-retencja sodu
-preload 

background image

Czynniki neurohormonalne

Czynniki neurohormonalne

  

  

niewydolności serca – II

niewydolności serca – II

Wpływ na serce

Inne efekty

Wazopresy

na

-

skurcz naczyń (V1) 

-

retencja wody(V2)

-

afterload , 

preload 

Endotelina 

-1

-przerost mięśnia (ET

A

) 

-

skurcz naczyń 

(ET

A

)  

-

afterload 

Tlenek 

azotu

Dwufazowo zależnie od 

stężenia:
-inotropizm 
-metabolizm energetyczny 


-apoptoza 

-rozkurcz naczyń 
-afterload , 

preload 

ANP
BNP

-przerost mięśnia

-wydalanie sodu
-rozkurcz naczyń
-afterload , 

preload 

background image

Zwiększona retencja

Na i H

2

O

obrzęk

Zastój

 w płucach

Zaburzenia

hemodynamiczne

Skurcz naczyń systemowych

 i wieńcowych

Wolne 

rodniki

Zwiększone zapotrzebowanie

 m. serca na tlen;

spadek podaży O

2

Niedokrwienie i martwica

 miocytów

Postępujące zaburzenie

struktury i funkcji serca

Postęp choroby 

Skrócenie przeżycia

PRZEWLEKŁ AKTYWACJA NEUROHORMONALNA

cytokiny

Toksyczne efekty angiotensyny II

i katecholamin

Apoptoza komórek

 mięśnia serca

NIEWYDOLNOŚĆ SERCA 

NIEWYDOLNOŚĆ SERCA 

 ZABURZENI

 ZABURZENI

A

A

 REGULACJI NEUROHORMONALNEJ

 REGULACJI NEUROHORMONALNEJ

background image

Następstwa niewydolności 

Następstwa niewydolności 

serca

serca

Zaburzenia 

krążenia 

mózgowego

Zmiany 

anatomiczne 

serca

Utrwalone 

nadciśnienie 

tętnicze

Przewlekła 
niewydolność 
nerek

Włóknienie 
śródmiąższowe 
płuc

Włóknienie 
wątroby

background image

Czas

Czas

Czynniki ryzyka:

Czynniki ryzyka:

-

Nadciśnienie 

Nadciśnienie 

tętnicze

tętnicze

-

CHNS

CHNS

-

Cukrzyca

Cukrzyca

Bezobjawowa 
dysfunkcja LK

Śmierć

Łagodna

Łagodna

Średnia

Średnia

Ciężka

Ciężka

Jakość

życia

Tolerancj

wysiłku

Nagła 

śmierć

incydenty

 wieńcowe

POSTĘP

NIEWYDOLNOŚĆ 

NIEWYDOLNOŚĆ 

KRĄŻENIA

KRĄŻENIA

Objawowa 
dysfunkcja LK

background image

DEFINICJA WSTRZĄSU

DEFINICJA WSTRZĄSU

Zagrażająca życiu niewydolność krążenia 

przebiegająca z krytycznym zmniejszeniem 

ukrwienia

narządów i następowym hipoksyjno-

metabolicznym

uszkodzeniem funkcji komórek

background image

DEFINICJA WSTRZĄSU

DEFINICJA WSTRZĄSU

Stan obniżonej perfuzji komórek i tkanek 
spowodowanej:

spadkiem objętości krwi krążącej

spadkiem rzutu serca

wzrostem objętości łożyska naczyniowego 

background image

WSTRZĄS - OBJAWY

WSTRZĄS - OBJAWY

Oliguria  aż do 

anurii

Zimna, wilgotna i 

blada skóra

Sinica obwodowa

Obniżenie 

temperatury ciała 

Wzrost 

temperatury ciała 

we wstrząsie 

septycznym

Zmiany 

świadomości i 

samopoczucia 

Obniżenie ciśnienia 

skurczowego

Tachykardia, tętno 

szybkie i słabsze

Oddech szybki i 

głęboki stopniowo 

spłycający się

background image

WSTRZĄS 

WSTRZĄS 

HIPOWOLEMICZNY

HIPOWOLEMICZNY

utrata pełnej krwi lub utrata    
innych płynów

Utrata krwi, osocza lub płynów w wyniku
oparzeń, wymiotów, biegunek, przetok,
zapalenia otrzewnej, zapalenia trzustki,
niedrożności przewodu pokarmowego.

background image

WSTRZĄS 

WSTRZĄS 

HIPOWOLEMICZNY

HIPOWOLEMICZNY

Obraz kliniczny: zapadnięte żyły szyjne, 
blada, zimna, wilgotna skóra, silne 
pragnienie, niepokój, dreszcze, skąpomocz

OCŻ – niskie, poniżej 5 cm słupa wody, 
kontrola płynoterapii; diureza godzinowa – 
kontrola przebiegu wstrząsu, gazometria

OCŻ – ośrodkowe ciśnienie żylne

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 KARDIOGENNY

 KARDIOGENNY

obniżenie pojemności 

minutowej serca poniżej 

poziomu zapewniającego 

prawidłową perfuzję tkanek.

Następuje wskutek: zawału serca, zaburzeń 

rytmu, zdekompensowania wady 

zastawkowej, zatoru tętnicy płucnej, 

zapalenia mięśnia sercowego, tamponady 

worka osierdziowego

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 KARDIOGENNY

 KARDIOGENNY

Obraz kliniczny:   pozycja siedząca - ortopnoe, 
uczucie strachu, blady, z sinicą,
rzężęnia nad płucami, przepełnione żyły szyjne

OCŻ – wysokie 
cewnik płucny – ciśnienia w prawym 
przedsionku, prawej komorze, tętnicy płucnej
ciśnienie zaklinowania – odpowiada ciśnieniu 
końcoworozkurczowemu w komorze lewej
diureza godzinowa, gazometria

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 WAZOGENNY

 WAZOGENNY

Stan, w którym objętość krwi 

krążącej jest prawidłowa, ale 

występuje patologicznie 

poszerzone  łożysko naczyniowe

ANAFILAKTYCZNY

SEPTYCZNY

NEUROGENNY

background image

DEFINICJE

DEFINICJE

Anafilaktyczny

Jest następstwem reakcji nadwrażliwości typu I; po 

wtórnym kontakcie z alergenem dochodzi do 

uwolnienia dużych ilości substancji rozszerzających 

naczynia.

Septyczny

Stan  charakteryzujący się obecnością drobnoustrojów 

w krwi i ich  rozmnażaniem ( posocznica ); wydzielają 

one lub uwalniają w trakcie rozpadu substancje 

wywierające działanie ogólnoustrojowe między innymi  

w znacznym stopniu poszerzają naczynia.  

Neurogenny

Jest to stan, w którym dochodzi do anatomicznego lub 

czynnościowego upośledzenia regulacji napięcia ścian 

naczyń

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 ANAFILAKTYCZNY

 ANAFILAKTYCZNY

Obraz kliniczny: 
objawy anfilaksji - niepokój, świąd, kichanie, 
pokrzywka zawroty głowy, gorączka, dreszcze, 
nudności, wymioty,zaburzenia oddychania ze 
skurczem oskrzeli, obrzęk krtani 
spadek ciśnienia, tachykardia
napady drgawek, utrata przytomności, 
zatrzymanie krążenia

OCŻ – niskie
diureza godzinowa, gazometria

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 SEPTYCZNY

 SEPTYCZNY

Obraz kliniczny: wysoka gorączka, hiperwentylacja
początkowo gorąca, przekrwiona, sucha skóra,
następnie zimna, zasiniona, wybroczyny skórne
świadomość ograniczona

OCŻ – początkowo prawidłowe, następnie zmienne 
cewnik płucny – ciśnienia w prawym przedsionku, 
prawej komorze, tętnicy płucnej
diureza godzinowa, gazometria, koagulogram

background image

Podsumowanie

Podsumowanie

Najistotniejsze jest aby:

– Prawidłowo rozpoznać wstrząs

– Zrozumieć przyczyny i następstwa 

niewydolności serca


Document Outline