background image

Materiał chroniony prawem autorskim autora 
wykładu/seminarium oraz autorów 
wykorzystanych materiałów ilustracyjnych. 

WYŁĄCZNIE DO UŻYTKU WEWNĘTRZNEGO  
poprzez EXTRANET Gdańskiego Uniwersytetu 
Medycznego! 

Kopiowanie dozwolone tylko na potrzeby 
nauki własnej. 

Umieszczanie na prywatnych stronach WWW 
a także jakiekolwiek przeróbki są 
pogwałceniem praw autorskich i podlegają 
karze.

background image

CHOROBY UKŁADU KRĄŻENIA  

CHOROBY UKŁADU KRĄŻENIA  

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

© Jacek Brożek

2012

background image

Porządek seminarium

Porządek seminarium

1)

Przewlekła niewydolność 
krążenia – NIEWYDOLNOŚĆ 
SERCA 

2)

Ostra niewydolność krążenia 
– WSTRZĄS

background image

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

NIEWYDOLNOŚĆ KRĄŻENIA

OSTRA

OSTRA

PRZEWLEKŁA

PRZEWLEKŁA

Zastoinowa 
niewydolność serca

WSTRZĄ
S

KARDIOGEN
NY

HIPOWOLEMICZ
NY

WAZOGENN
Y

Anafilaktyczny

Septyczny

Neurogenny

OBSTRUKCYJNY

background image

Wprowadzenie 

Wprowadzenie 

Niewydolność krążenia to stan w którym:

- spada pojemność minutowa, a w 

konsekwencji spada przepływ krwi, który nie 

pokrywa zapotrzebowania metabolicznego 

tkanek

- uruchomione zostają mechanizmy 

przeznaczone do utrzymywania 

odpowiedniego przepływu tkankowego

Miarą wydolności serca jest pojemność minutowa serca

background image

Podstawowe pojęcia

Podstawowe pojęcia

Rozciągnięcie 
włókien mięśniowych

Wypełnienie
 komór

 
Kurczliwoś
ć 

Ciśnienie 
tętnicze

Objętość
 komór

Obciążenie wstępne

preload

Obciążenie następcze

afterload

Objętość wyrzutowa serca

Pojemność minutowa serca
Miara wydolności serca

Częstość akcji serca

background image

Pojemność minutowa

Pojemność minutowa

Pojemność minutowa = 
objętość wyrzutowa x częstotliwość akcji 

serca

Pojemność minutowa jest zależna od:

- objętość wyrzutowa – 

niewielka redukcja jest 

kompensowana wzrostem akcji serca.

- częstotliwość akcji serca – 

niewielka redukcja 

jest kompensowana wzrostem objętości wyrzutowej

.

background image

Mechanizmy kompensacyjne

Mechanizmy kompensacyjne

1. Aktywacja układu 

współczulnego. 

2. Mechanizm Frank-Starling.

3. Mechanizm Renina-

Angiotensyna-Aldosteron.

4. Przerost mięśnia serca.

background image

Zwiększenie częstotliwości 

Zwiększenie częstotliwości 

skurczów

skurczów

pobudzenie układu współczulnego  

powoduje zwiększenie częstości 

akcji serca (dodatni efekt 

chronotropowy) 

mały efekt kompensacyjny tego 

mechanizmu

background image

Zwiększenie siły skurczu

Zwiększenie siły skurczu

Prawo Franka-Starlinga- siła skurczu jest wprost 

proporcjonalna do rozciągnięcia włókien w rozkurczu.

Rozciągnięcie włókien

mięśniowych osiągane

jest przez odpowiednie

wypełnienie komór w 

rozkurczu. 

Granicą możliwości kompensacji w tym mechanizmie jest 

podatność mięśnia serca.
Przekroczenie podatności mięśnia komór prowadzi do 

rozstrzeni komory 

background image

M

M

echani

echani

z

z

m Renin

m Renin

a

a

-Angiotensin

-Angiotensin

a

a

-Aldosteron

-Aldosteron

.

.

Spadek pojemności minutowej powoduje ograniczenie 

przepływu nerkowego i aktywacje układu RAA 

background image

Przerost mięśnia serca - I

Przerost mięśnia serca - I

Zwiększenie masy i objętości komór – 

odpowiedź na hemodynamiczne 

obciążenia

Utrzymujące się napięcie ścian komory 

powoduje przerost  mięśnia serca 

Wzrost masy mięśnia serca pomaga 

utrzymać odpowiednią siłę skurczową

background image

Przerost mięśnia serca - II

Przerost mięśnia serca - II

Wzrost sztywności przerośniętej ściany wynika 

z wysokiego rozkurczowego ciśnienia w 

komorze – przenoszonego na lewy przedsionek 

i naczynia płucne – zastój płucny i obrzęk

Wzrost masy mięśniowej powoduje wzrost 

zapotrzebowania na tlen

Deficyt tlenowy może doprowadzić do spadku 

kurczliwości

background image

NIEWYDOLNOŚĆ 

NIEWYDOLNOŚĆ 

KRĄŻENIA

KRĄŻENIA

 

 

Zespoły przebiegające ze 

wzrostem pojemności 

minutowej - zespoły 

hiperkinetyczne 

Zespoły przebiegające ze 

spadkiem pojemności 

minutowej 

background image

NIEWYDOLNOŚĆ 

NIEWYDOLNOŚĆ 

KRĄŻENIA

KRĄŻENIA

 

 

Zespoły przebiegające ze wzrostem 

pojemności minutowej - zespoły 

hiperkinetyczne 

nadczynność tarczycy

niedokrwistość

niedobór witaminy B1

przetoki tętniczo-żylne

samoistny zespół hiperkinetyczny

background image

Zastoinowa Niewydolność 

Zastoinowa Niewydolność 

Krążenia

Krążenia

Zespoły przebiegające ze spadkiem pojemności 

minutowej

 

NIEWYDOLNOŚĆ SERCA – stan 

upośledzenia funkcji serca jako pompy, 

powodujący zmniejszenie przepływu 

krwi w tkankach, nie pokrywające ich 

potrzeb metabolicznych.

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

1.

 Zaburzenia mechaniczne spowodowane:

wzrostem obciążenia następczego
nadciśnienie tętnicze
zwężenie zastawki aorty lub pnia 
płucnego
zwężenie aorty

 

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

spadkiem obciążenia wstępnego – 
utrudnienie napełniania komór

zwężenie zastawki mitralnej lub 
trójdzielnej
tamponada serca 
zaciskające zapalenie osierdzia
zmiany restrykcyjne mięśnia sercowego 

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

wzrostem obciążenia wstępnego - 
przeciążenie objętościowe

niedomykalność zastawek
przecieki lewo-prawo

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

 2

Utrata „czynnej” masy mięśniowej

choroba wieńcowa 

kardiomiopatia zastoinowa

zapalenie mięśnia sercowego

zmiany metaboliczne

 

background image

Przyczyny niewydolności 

Przyczyny niewydolności 

serca

serca

3.

 Zaburzenia rytmu i 

przewodzenia 

znaczne przyśpieszenie lub 

zwolnienie pracy serca

bloki przedsionkowo-komorowe

migotanie przedsionków

background image

Zastoinowa niewydolność serca

Zastoinowa niewydolność serca

background image

Objawy niewydolności 

Objawy niewydolności 

serca

serca

Prawokomorowe 

Obrzęki 

obwodowe

Wypełnienie żył 

szyjnych

Wodobrzusze

Ból brzucha

Hepatomegalia

Splenomegalia

Lewokomorowe

Duszność

Kaszel

Szybki oddech

Duszność 

napadowa nocna

Krwioplucie

Orthopnoe

background image

Następstwa niewydolności 

Następstwa niewydolności 

serca

serca

Zaburzenia 

krążenia 

mózgowego

Zmiany 

anatomiczne 

serca

Utrwalone 

nadciśnienie 

tętnicze

Przewlekła 
niewydolność 
nerek

Włóknienie 
śródmiąższowe 
płuc

Włóknienie 
wątroby

background image

Czas

Czas

Czynniki ryzyka:

Czynniki ryzyka:

-

Nadciśnienie 

Nadciśnienie 

tętnicze

tętnicze

-

CHNS

CHNS

-

Cukrzyca

Cukrzyca

Bezobjawowa 
dysfunkcja LK

Śmierć

Łagodna

Łagodna

Średnia

Średnia

Ciężka

Ciężka

Jakość

życia

Tolerancj

wysiłku

Nagła 

śmierć

incydenty

 wieńcowe

POSTĘP

NIEWYDOLNOŚĆ 

NIEWYDOLNOŚĆ 

KRĄŻENIA

KRĄŻENIA

Objawowa 
dysfunkcja LK

background image

DEFINICJA WSTRZĄSU

DEFINICJA WSTRZĄSU

Zagrażająca życiu niewydolność krążenia 

przebiegająca z krytycznym zmniejszeniem 

ukrwienia

narządów i następowym hipoksyjno-

metabolicznym

uszkodzeniem funkcji komórek

background image

DEFINICJA WSTRZĄSU

DEFINICJA WSTRZĄSU

Stan obniżonej perfuzji komórek i tkanek 
spowodowanej:

spadkiem objętości krwi krążącej

spadkiem rzutu serca

utrudnienia przepływu krwi przez serce

wzrostem objętości łożyska naczyniowego 

background image

WSTRZĄS - OBJAWY

WSTRZĄS - OBJAWY

Zmiany 

świadomości i 

samopoczucia

Oliguria  aż do 

anurii

Zimna, blada skóra, 

sinica obwodowa

Obniżenie 

temperatury ciała 

Wzrost temperatury 

ciała we wstrząsie 

septycznym

Tachykardia, tętno 

szybkie i słabsze

Pocenie się

Obniżenie 

ciśnienia 

skurczowego

Oddech szybki i 

głęboki stopniowo 

spłycający się

background image

Hemodynamiczny monitoring

 

 

Ośrodkowe ciśnienie żylne 
(OCŻ)

Końcówka w prawym przedsionku

ocena zdolności pompowania 
prawego serca

Ciśnienie zaklinowania w 
tętnicy płucnej

cewnik płucny przez prawy 
przedsionek, prawą komorę do 
tętnicy płucnej

Pośrednia ocena ciśnienia późno-
rozkurczowego w lewej komorze - 
ocena zdolności pompowania 
lewego serca

background image

WSTRZĄS 

WSTRZĄS 

HIPOWOLEMICZNY

HIPOWOLEMICZNY

utrata pełnej krwi lub utrata    
innych płynów

Utrata krwi, osocza lub płynów w wyniku
oparzeń, wymiotów, biegunek, przetok,
zapalenia otrzewnej, zapalenia trzustki,
niedrożności przewodu pokarmowego.

background image

WSTRZĄS 

WSTRZĄS 

HIPOWOLEMICZNY

HIPOWOLEMICZNY

Obraz kliniczny: zapadnięte żyły szyjne, blada, zimna, 
wilgotna skóra, silne pragnienie, niepokój, dreszcze, 
skąpomocz

OCŻ – niskie, poniżej 5 cm słupa wody, kontrola 
płynoterapii; 
Spadek frakcji wyrzutowej serca
Wzrost oporu obwodowego

diureza godzinowa – kontrola przebiegu wstrząsu, 
gazometria

OCŻ – ośrodkowe ciśnienie żylne

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 KARDIOGENNY

 KARDIOGENNY

obniżenie pojemności 

minutowej serca poniżej 

poziomu zapewniającego 

prawidłową perfuzję tkanek.

Następuje wskutek: zawału serca, zaburzeń 

rytmu, zdekompensowania wady 

zastawkowej, zapalenia mięśnia sercowego

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 KARDIOGENNY

 KARDIOGENNY

Obraz kliniczny:   pozycja siedząca - ortopnoe, 
uczucie strachu, blady, z sinicą,
rzężęnia nad płucami, przepełnione żyły szyjne

OCŻ – wysokie 
ciśnienie zaklinowania – wysokie
odpowiada ciśnieniu końcoworozkurczowemu w 
komorze lewej

Wzrost oporu obwodowego
Ocena diurezy godzinowej, gazometrii

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 OBSTRUKCYJNY

 OBSTRUKCYJNY

W następstwie niedrożności 

układu krążenia dochodzi do 

zablokowania rzutu serca.

Następuje wskutek: zatoru tętnicy płucnej, 

tamponady worka osierdziowego, odma  

prężna, tętniak rozwarstwiający aorty

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 OBSTRUKCYJNY

 OBSTRUKCYJNY

Obraz kliniczny: 

wzrost ciśnienia w żyłach szyjnych
pulsus paradoxus, stłumienie tonów serca w tamponadzie 
serca.
objawy zatoru płuc: niewyjaśniona duszność, ból opłucnej i 
krwioplucie 

Tamponada serca

Równoległy wzrost OCŻ i ciśnienia zaklinowania
Spadek frakcji wyrzutowej serca
Wzrost oporu obwodowego

Zator płucny

Spadek frakcji wyrzutowej serca
wzrost OCŻ i ciśnienia w t. płucnej, ale niskie ciśnienie 
zaklinowania 
Wzrost oporu obwodowego

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 WAZOGENNY

 WAZOGENNY

Stan, w którym objętość krwi 

krążącej jest prawidłowa, ale 

występuje patologicznie 

poszerzone  łożysko naczyniowe

ANAFILAKTYCZNY

SEPTYCZNY

NEUROGENNY

background image

DEFINICJE

DEFINICJE

Anafilaktyczny

Jest następstwem reakcji nadwrażliwości typu I; po 

wtórnym kontakcie z alergenem dochodzi do 

uwolnienia dużych ilości substancji rozszerzających 

naczynia.

Septyczny

Stan  charakteryzujący się obecnością drobnoustrojów 

w krwi i ich  rozmnażaniem ( posocznica ); wydzielają 

one lub uwalniają w trakcie rozpadu substancje 

wywierające działanie ogólnoustrojowe między innymi  

w znacznym stopniu poszerzają naczynia.  

Neurogenny

Jest to stan, w którym dochodzi do anatomicznego lub 

czynnościowego upośledzenia regulacji napięcia ścian 

naczyń

background image

OBJAWY HISTAMINOZALEŻENE

OBJAWY HISTAMINOZALEŻENE

 

 

HISTAMINA

Uwolnienie 
neurotransmiterów

Wazodylatacja

Tachykardia,
arytmie

Stymulacja bólowa

Wzrost przepuszczalności
śródbłonków

Wzrost sekrecji śluzu

Drogi oddechowe

Skóra

System
sercowo-
naczyniowy

Ośrodkowy
system 
nerwowy

Zaburzenia 
rytmu dobowego

Nudności, wymioty

Ból głowy

Zawroty głowy

Hipotonia, 
nadciśnienie

Anafilaksja

Migotanie Zawał

Świąd

Zaczerwienienie

Pokrzywka

Katar

Duszność

H3

H1/2

H1/2

H1/2

H1

H1

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 ANAFILAKTYCZNY

 ANAFILAKTYCZNY

Obraz kliniczny: 
objawy anfilaksji - niepokój, świąd, kichanie, pokrzywka 
zawroty głowy, gorączka, dreszcze, nudności, wymioty, 
zaburzenia oddychania ze skurczem oskrzeli, obrzęk krtani 
spadek ciśnienia, tachykardia
napady drgawek, utrata przytomności, zatrzymanie 
krążenia

OCŻ i ciśnienie zaklinowania – niskie 

Wzrost frakcji wyrzutowej serca
Spadek oporu obwodowego

Ocena diurezy godzinowej, gazometrii

background image

WSTRZĄS

WSTRZĄS

 SEPTYCZNY

 SEPTYCZNY

Obraz kliniczny: wysoka gorączka, hiperwentylacja
początkowo gorąca, przekrwiona, sucha skóra,
następnie zimna, zasiniona, wybroczyny skórne
świadomość ograniczona

OCŻ i ciśnienie zaklinowania – początkowo prawidłowe, 
następnie zmienne 
Spadek oporu obwodowego 
Wzrost frakcji wyrzutowej serca, z wyjątkiem przypadków 
przebiegających z uszkodzeniem m. sercowego

Ocena diurezy godzinowej, gazometrii i koagulogramu


Document Outline