Grupa społeczna

To co najmniej dwie osoby, które:
-komunikują się ze sobą i wzajemnie 

na siebie wpływają, szczególnie w 
bezpośrednich kontaktach

-mają poczucie przynależenia do 

siebie nawzajem, myślą o grupie 
„My”

-mają wspólny cel.

 

 

Dlaczego ludzie tworzą 
grupy?

Istnieją co najmniej trzy powody, dla których ludzie 

łączą się w grupy:

1.ludzie mają silną potrzebę afilitacj (przebywania z 

innymi) i przynależności społecznej

2.grupy udzielają swoim członkom wsparcia 

społecznego, rozumianego jako interakcje, dzięki 
którym ludzie nawzajem sobie pomagają oraz tworzą 
sieć kontaktów i związków (źródło akceptacji, troski i 
ewentualnej pomocy)

3.grupy umożliwiają realizację przedsięwzięć 

niemożliwych do zrealizowanie przez jedną osobę (z 
powodu rozmiarów i stopnia komplikacji).

  

 

 

Trochę pojęć

Pozycja społeczna

 – miejsce w grupie związane z 

funkcją, jaką osoba je zajmująca spełnia wobec 

całej grupy.

Rola społeczna

 – to pewne zachowania, których 

grupa oczekuje od osób zajmujących określoną 

pozycję w grupie.

Normy grupowe

 – reguły określające właściwe i 

niewłaściwe sposoby zachowania członków 

grupy, czyli podzielane przez grupę nakazy i 

zakazy co do sposobu postępowania, myślenia i 

odczuwania.

Status

 – czyli prestiż jakim obdarzane są role w 

grupie i poza nią.

 

 

Normy grupowe

Cechują się dużą trwałością, co wynika z ich 

licznych funkcji:

1.przyczyniają się do osiągania przez grupę 

założonych celów

2.decydują o trwaniu grupy (szczególnie 

grup nieformalnych np. kibice drużyny 

piłkarskiej)

3.są tworzywem rzeczywistości społecznej
4.określają relacje grupy z jej otoczeniem 

społecznym.

 

 

Spójność grupy

Jest rozumiana jako suma sił skłaniających 

jednostki do pozostania w grupie. 

Wyznacznikami spójności są:

1.Zaangażowanie w działanie, a w szczególności 

uzasadnienie własnego wysiłku – grupa jest 

tym bardziej spójna im trudniej do niej wejść 

(rytuały przejścia, fala w wojsku itp.)

2.Wielkość grupy – im mniej członków, tym 

spójniejsza

3.Trudność opuszczenia 
4.Zewnętrzne zagrożenia.

 

 

Rodzaje grup

Grupa społeczna zazwyczaj posiada określone kryteria 

rekrutacji członków i funkcje członka grupy (czyli jego 

powinności względem niej). Ze względu na kryteria 

przyjęć do grupy można wyróżnić grupy ekskluzywne w 

których kryteria te są fundamentalne przy rekrutacji 

nowych członków oraz grupy inkluzywne, w których 

kryteria są mniej istotne. 

Można różnicować grupy ze względu na wielkość. Grupy 

małe to takie, gdzie członkowie mają możliwość kontaktu 

bezpośredniego. W grupach dużych niemożliwy jest 

model komunikacji "każdy z każdym". 

Ze względu na formalizację struktury i stosunków 

społecznych w grupie jak również stosunków społecznych 

członków grupy z zewnętrznym środowiskiem, wyróżnić 

można grupy formalne i grupy nieformalne. 

 

 

Zadaniowe funkcjonowanie 
grupy

Można by sądzić, że działanie w grupie 

jest skuteczniejsze niż w pojedynkę, bo

-„duch grupy”
-wyjątkowe umiejętności poszczególnych 

osób

-kompensacja niedostatków
-„co dwie głowy to nie jedna”
-korygowanie błędów. 

 

 

Ale…

Badania wykazały, że działanie w 

grupie często prowadzi do 
pogorszenia wyników. Mówią o tym 
dobrze zbadane zjawiska:

facylitacja i hamowanie społeczne
próżniactwo społeczne.

 

 

Facylitacja i hamowanie 
społeczne

Efekt facylitacji społecznej czyli wzrost 

poziomu wykonania zadań pod 
wpływem obecności innych – zadania 
łatwe, dobrze opanowane.

Efekt hamowania społecznego – 

obecność innych wywołuje spadek 
poziomu wykonania zadania – zadania 
trudne, słabo wyćwiczone (lęk przed 
oceną).

 

 

Próżniactwo społeczne

3 osoby – 85% wysiłku
8 osób – 49% wysiłku
Im więcej ludzi wykonuje równocześnie 

jakąś pracę, tym gorszy uzyskany 

rezultat (w porównaniu z tym, co 

wynikałoby z sumowanych rezultatów 

uzyskiwanych indywidualnie), bo:

spadek motywacji pojedynczych osób
niedoskonała koordynacja pracy.

 

 

C.d.

Efekt próżniactwa łatwo zmodyfikować. Znika 

on gdy:

-warunki sprzyjają dużej spójności grupy i silnej 

identyfikacji z nią

-grupa i/lub zadanie jest dla jednostki ważne
-grupa jest oceniana jako całość
-grupa składa się z kobiet lub osób z kultur 

zorientowanych kolektywistycznie

-istnieje możliwość identyfikacji indywidualnego 

wkładu poszczególnych osób. 

 

 

Przywództwo i władza

Władza jednostki to jej zdolność do 

wywierania wpływu na innych 
minus zdolność owych innych do 
wywierania wpływu na jednostkę 
(tzw. asymetria wpływu).

 

 

Kim jest przywódca?

W psychologii istnieją dwie teorie mówiące na ten 

temat:

1.Teoria wielkiego człowieka – przywództwo 

osiągają osoby o szczególnych cechach, tzw. 

„urodzeni przywódcy”. Mówi o tym, że z 

obejmowaniem przywództwa silnie powiązane 

są inteligencja, męskość (aktywność, 

sprawczość i inne cechy stereotypowo męskie), 

ekstrawersji i dobre przystosowanie oraz 

towarzyskość, empatia i zrównoważenie 

emocjonalne, ambicja i skłonność do „brania 

spraw w swoje ręce”.

 

 

 

C.d.

2. Teoria behawioralna – mówiąca o 

tym, że pozycję przywódcy 
osiągają osoby zachowujące się w 
pewien potrzebny grupie sposób, 
przede wszystkim przyczyniające 
się do zrealizowania przez grupę 
założonych celów.

 

 

Style kierowania

Preferencje odnośnie stosowania stylu kierowania przez 

danego kierownika warunkowane są zarówno przez cechy 

jego osobowości, jak i sytuacji, w której proces 

zarządzania się odbywa.

Wymienia się trzy najważniejsze style kierowania:
Autokratyczny – koncentracja na działaniu i produktywności 

w połączeniu z dyrektywnością (tendencja do narzucania 

podwładnym własnej opinii)

Liberalny - charakteryzuje się zupełną biernością lidera w 

stosunku do poczynań grupy, a więc jest zaprzeczeniem 

kierowania. 

Demokratyczny – „uważający na innych”, charakteryzujący 

się orientacją na relacje społeczne i skłonnością do 

zasięgania opinii podwładnych. 

 

 

Podstawy władzy

5 głównych podstaw władzy (w kontekście 

organizacji i grup zadaniowych):

Przymus – zdolność do wywoływania 

niepożądanych przez podwładnych stanów 

rzeczy lub pozbawienia ich stanów 

pożądanych (mierzona przekonaniami 

podwładnych, że przełożony jest w stanie 

utrudnić im pracę, przydzielić gorsze zajęcia 

czy obrzydzić życie w miejscu pracy). 

 

 

 

Podstawy władzy c.d.

Nagradzanie – zdolność do wywoływania stanów 

pożądanych przez podwładnych lub uwolnienia ich 
od stanów niepożądanych (mierzona przekonaniami 
podwładnych, że przełożony jest w stanie wpłynąć 
na wysokość zarobków, dodatków i awanse).

Prawomocność – zdolność do wywoływania u 

podwładnego poczucia obligacji i odpowiedzialności, 
opiera się na normach wyznawanych przez 
podwładnego (mierzona przekonaniami 
podwładnych, że przełożony jest w stanie wzbudzić 
w nich poczucie obowiązku i skłonić do uznania 
słuszności stawianych im wymagań).

 

 

Fachowość – zdolność od wywoływania w 

podwładnych przekonania, że 
przełożony jest ekspertem, wie lepiej, 
posiada wiedzę i umiejętności im 
niedostępne.

Akceptowanie – zdolność do wywoływania 

w podwładnych poczucia, że są 
akceptowani i doceniani przez 
przełożonego.