ŹRÓDŁA WOJNY, 

WARUNKI POKOJU

J.J. ROUSSEAU, D.DIDEROT, 

T.MORE, T.CAMPANELLA, 

P. HOLBACH

 

 

 JEDNOSTKA I 

SPOŁECZEŃSTWO

J.J. ROUSSEAU

Ludzie z natury 
nastawieni są 
pokojowo, choć z 
chwilą „ogrodzenia 
pola płotem”, stracili 
pierwotną 
niewinność i weszli w 
okres powszechnego 
cierpienia i wyzysku

T. CAMPANELLA

Społeczeństwa, w 
których występują 
skrajne różnice w 
posiadaniu są 
bardziej podatne 
na konflikty 
wewnętrzne i 
wojny

 

 

JEDNOSTKA I SPOŁECZEŃSTWO

T. MORE

Konsekwencją 
społeczeństwa 
opartego na 
własności 
prywatnej są: 
niesprawiedliwość,  
walki wewnętrzne 
oraz wojny między 
narodami

P. HOLBACH

Ludzie nie rodzą się 
ani dobrzy ani źli
Ład społeczny jest 
fragmentem ładu 
powszechnego, 
którym kierują 
prawa konieczne 
(naturalne)

 

 

SPOŁECZEŃSTWO I JEDNOSTKA

D. DIDEROT

Społeczeństwo 
„nieoświecone” 
cechuje chaos, 
sprzeczność praw i 
niedoskonałość 
stosunków 
społecznych

 

 

WIZJA POKOJOWEGO 

SPOŁECZEŃSTWA

J.J ROUSSEAU

Dobre prawo 
pozwala 
zneutralizować 
negatywne skutki 
wyjścia człowieka ze 
stanu natury, a tym 
samym ograniczyć 
walki wewnątrz i na 
zewnątrz

T. CAMPANELLA

Społeczeństwo 
„Państwa Słońca” 
zorganizowane jest 
na zasadzie 
całkowitej równości
Dominuje społeczna 
organizacja 
produkcji i 
dystrybucji dóbr 

 

 

WIZJA POKOJOWEGO 

SPOŁECZEŃSTWA

P. HOLBACH

Siła społeczeństwa 

zależy od panującego 

w nim „ducha”
Ten z kolei 

kształtowany jest 

poprzez wychowanie i 

prawo
Dzięki pokojowej 

współpracy 

ekonomicznej 

powstanie jedno 

śwatowe 

społeczeństwo

T. MORE

Utopia - gruntowna 

przebudowa 

systemu 

gospodarczego, 

stworzenie 

harmonijnego i 

samoregulującego 

się systemu 

społecznego i 

równego podziału 

dóbr

 

 

WIZJA POKOJOWEGO 

SPOŁECZEŃSTWA

D. DIDEROT

Nie domagał się zmian w 
strukturze  ekonomicznej
Społeczeństwo oparte na 
powszechnej dobroci, 
sprawiedliwości, 
przestrzeganiu prawa 
naturalnego oraz 
potępieniu wojen

 

 

PRZYCZYNY WOJEN

J.J ROUSSEAU

Sprzeciwia się 
poglądowi, że 
przyczyn wojen 
należy szukać w 
naturze ludzkiej
„Wojnę wytwarza 
stosunek wzajemny 
rzeczy, nie ludzi”

 

T. CAMPANELLA

Wojny wywołują 
państwa o ustroju 
zorganizowanym w 
oparciu o własność 
prywatną, których 
mieszkańcy 
zazdroszczą 
pomyślności 
Solaryjczykom

 

 

PRZYCZYNY WOJEN

P. HOLBACH

Niewielu ludzi jest 

świadomych swego 

prawdziwego 

interesu.
Władca 

nieuświadomiony 

prowadzi swoje 

państwo do 

bezsensownych 

wojen

T. MORE

Własność prywatna 
popycha 
społeczeństwa do 
wojen w celu 
pomnażania dóbr
Utopianie dzięki 
idealnemu 
ustrojowi nie 
prowadzą wojen 
ofensywnych

 

 

PRZYCZYNY WOJEN

D. DIDEROT

Przyczyną wojen 
jest ciemnota i 
zacofanie, tkwiące 
w świadomości 
społeczeństw

 

 

WARUNKI POKOJU

J.J. ROUSSEAU

Niezbędne dla 
ograniczenia wojen 
jest dobre prawo i 
wychowywanie dla 
pokojowej 
współpracy

T. CAMPANELLA

Przyjęcie przez 
inne społeczeństwa 
obyczajów i praw 
Solaryjczyków, 
zapewniłoby 
równe, dostatnie i 
wolne od trosk 
życie w pokoju

 

 

WARUNKI POKOJU

P. HOLBACH

Uświadamianie 

społeczeństw i 

władców, oraz 

krzewienie cnoty, 

poprzez 

odwoływanie się do 

praw przyrody, 

rozumu i 

doświadczenia 

pozwoli zaprowadzić 

pokój

T. MORE

Zniesienie 

własności 

prywatnej jako 

podstawy 

niesprawiedliwości 

społecznej usunie 

źródło wojen