Wprowadzenie do zagadnień płodności

Rozród zwierząt

charakteryzuje się dwoma

podstawowymi cechami



Rytmicznośc

ią

-rytmicznie

przebiegając

e porody



Cyklicznością

-cykle

płciowe

Podstawowe

właściwości

reprodukcyjne

zwierząt to



Płodność –

fertilitas czyli

zdolność

wydawania na

świat

potomstwa



Plemność –

fecunditas czyli

liczba

potomstwa

wydanego w

czasie jednego

porodu

Płodność fertilitas,

fertility



W odniesieniu do samca oznacza

zdolność do zapłodnienia samicy



W odniesieniu do samicy to

zdolnośc zajścia w ciążę i

urodzenia zdrowego potomstwa

zdolnego do odchowu

Płodność obniżona

subfertilitas



Trwała lub czasowo

obniżona przydatność

zwierzęcia do

reprodukcji

Niepłodność

infertilitas



Przejściowa

nieprzydatność zwierzęcia

do reprodukcji



Krowa niepłodna daje co

2-3 lata cielę

Czynniki

wpływające na

płodność



Czynniki pierwotne

(dziedziczne i wrodzone)



Czynniki wtórne

(środowiskowe)

Czynniki pierwotne



Niedorozwój i zniekształcenie

narządów rozrodczych

–

Niedorozwój gonad hipoplazja

–

Brak ( aplazja) dróg

wyprowadzających komórki

płciowe u samców i samic

Czynniki pierwotne



Zaburzenia w wydzielaniu wewnętrznym

–

Zwyrodnienie jajników

–

Zaburzenie przebiegu jajeczkowania

–

Zaburzenia cyklu rujowego ( ciche ruje)

U samców:

U samców:
–

Zaburzenia odruchów

–

Zaburzenia przebiegu spermatogenezy

Czynniki wtórne



Zmiany anatomiczne lub

czynnościowe powstałe w

następstwie przebytych

chorób zakaźnych



Niewłaściwe żywienie



Niewłaściwa organizacja

rozrodu

Czynnik

organizacyjny



Wykrywalność rui



Jakość nasienia



Higiena



Technika



Nieumiejętne sterowanie

hormonalne



Czynnik ludzki!!!!

Żywienie



Żywienie - odpowiednia ilość i

jakość



Dostosowanie żywienia do

stanu fizjologicznego krowy

(ciąża, laktacja, okres

zasuszenia)

Błędy żywieniowe



„

Tłusta krowa”



Skarmianie jesienią zrzynek

buraczanych



Zbytnie otłuszczenie jałówek



Zbyt ubogie pasze-niedobory

białka lub/i energii



Zepsute kiszonki



Brak grup technologicznych

Miary płodności



Index inseminacyjny



Niepowtarzalność



Zapładnialność



Wskaźnik zacieleń



Okres międzywycieleniowy



Okres międzyciążowy !!!!!



Wskaźnik plemności



Wskaźnik odchowu

Index inseminacyjny



Ilość zabiegów inseminacji

wykonanych na krowie w

ciągu jednego roku



Do 1,5 – O.K.



> 2 kiepsko



> 3 b. kiepsko

Wskaźnik ciąży



Liczba zabiegów unasieniania

potrzebna do uzyskania jednej ciąży



Stosunek liczby {a} wykonanych

unasienień łącznie z reinseminacją

do liczby {c} samic ciężarnych

Niepowtarzalność

non – returne NR



Ilość samic nie

powtarzających rui po

pierwszym unasienianiu

Zapładnialność

conception rate



Odsetek samic zapłodnionych po

pierwszym unasienianiu



>60 % bardzo dobrze



< 60 % ... Gorzej



< 40 ŹLE

Wskaźnik

zacieleń



Ile samic zaszło w

ciążę – w ciągu

danego okresu

czasu

Okres

międzyciążowy

service peroid



Wskazuje zarówno czas powrotu cyklu

rujowego po porodzie, jak i skuteczność

unasieniania



Bo 60 – 80 dni (praktycznie 100

dni)



Eq 9 - 30 dni



Ov, Cp 210 dni (Ov poliestralne

50 dni)



Su 60 – 70 dni

Wskaźnik

plemności



Odsetek urodzonego

potomstwa w stosunku

do liczby rodzących

samic

Cztery główne okresy

cyklu płciowego



Proestrus

- okres

przedrujowy



Oestrus

-ruja



Metoestrus

-okres porujowy



Dioestrus

-okres

międzyrujowy

Cykl płciowy można

podzielić też na:



Fazę pęcherzykową

–

Proestrus

–

Oestrus



Fazę luteinową

–

Metoestrus

–

Dioestrus

Metody rozpoznawania rui



Obserwacja

–2- 3 X dziennie



Próbnik, szukarek



Kamar



Podometry



PG F2



Pomiar oporu śluzu



Cytologia pochwy



Zachowanie w obecności samca-

akceptacja



USG



psy

Objawy zewnętrzne

proestrus

oestrus

metostrus

Spadek

apetytu,

mleczności

Obskakiwanie,

Obrzęk sromu,

Wypływ

śluzowy

Odruch

tolerancji

(daje się

obskakiwać),

b.dużo śluzu,

ciągliwego,

klarownego

Brak odruchu

toleracji,

uspokojenie,

Śluz

papkowaty,

Czasem

krwawienie

Krowa



Cykl

=czas od pierwszego dnia wystąpienia

obj.ruj. do ostatniego dnia przed następną

rują



Długość cyklu

średnio 21dni(17-24)



Ruja trwa

-13-27 h



Owulacja

następuje około 12 h (10-15)

ustąpienia zewnętrznych objawów rujowych



Krycie

12-18 h od pierwszych objawów

rujowych



U bydła mięsnego obserwuje się pewną

sezonowość

Owce –sezonowo

poliestralne



Owce prymitywne-tylko jeden

cykl rujowy(owce górskie)



Merynosy – sezon trwa 6-8

mies.-nawet 20 cykli



Początek sezonu(Polska)

sierpień wrzesień



Długość sezonu rozrodczego

160- 230

( wrzosówki) dni

Owce



Długość cyklu 17 dni( 14-19)



Czas trwania rui 24-36 h (13 –84)



Owulacja pod koniec rui



Ciąża trwa około 5 m=142-152

dni

Kozy



Sezonowo poliestralne



Charakteryzują się bardzo

wczesny osiąganiem

dojrzałości płciowej



Sezon przypada na okres

skracającego się dnia

świetlnego tj. ok. 10 tyg. po

najdłuższym dniu w roku

Kozy



Długość cyklu

19-23 dni śr. 21

dni



Ruja trwa

0k 36 h



Owulacja

następuje 24 –36 h po

rozpoczęciu objawów rujowych



Długość ciąży

150 dni (146-157

)

Świnie



Poliestralne



Długość cyklu

– 21 dni (18-24)

–

Faza estrogenowa 6-7 dni

–

Lutealna 14 dni



Ruja trwa

2-3 dni



Owulacja

następuje ok. 43 h (36

-55) od rozpoczęcia rui



Krycie

w ciągu 24 h od odruchu

tolerancji



Długość ciąży

114 dni (3x3x3)

Konie



Sezonowo poliestralna



Cykl rujowy

średnio21-22 dni=

okres od jednej

owulaccji do następnej, z występującymi

objawami rujowymi spadkiem poziomu P4 ,1

ng/ml



Ruja trwa

–6-7 dni (pierwsza ruja po porodzie

6-7 dni)



Owulacja

1-2 dni przed zakończeniem rui



Krycie

–

Na ślepo co 48 h (nas. płynne), co 24 h nas.

mrożone

–

Po kontroli pęcherzyka

per recrtum

(ręka,

USG)

Suki



Sezonowo monoestralne



Cykl dzieli się na cztery fazy

–

Proestrus

–

Oestrus

–

Metoestrus

–

Anoetrus

Suki



!!!!!

U suk poziom progesteronu

zaczyna wzrastać już przed

owulacją



Powodem tego jest długi (2-3 dni)

wylew LH powodujący luteinizację

komórek ziarnistych w

pęcherzykach jajnikowych



Owulacja następuje 36-48 h po

piku LH

Cykl rujowy suki

proestru

oestrus

metoestr

anoestru

Śr. 9 dni

Obrzęk

sromu i

krwisty

wypływ,

atrakcyjnoś

ć suki ale

brak odr.

tolerancji

Śr.9dni (3-

15) odruch

tolerancji,

Jaśniejszy

słomkowy

wypływ

Owulacja –

2-3 dzień

Koniec

akceptacji

samca,

Początek

fazy

lutealnej

60-80 dni

Faza

spokoju

płciowego

Kotki



Sezonowo poliestralne(sezono styczeń-

luty do wrzesień-październik)



Owulacja prowokowana



Dojrzałość płciowa około 6-10 m.



Fazy cyklu:

–

Proestrus

–

Oestrus

–

Dioestrus

–

Metoestrus

–

Anoestrus

Proestrus



Trwa 1-2 dni



Występuje zainteresowanie

samców



Brak akceptacji



Obrzęk sromu minimalny,

bez krwawienia



Często przebiega

niezauważalnie

Oestrus



Trwa 5-8 dni (3-20 )



Jest akceptacja samca



Charakterystyczne zmiany

w zachowaniu



Wielokrotne , krótkie akty

kopulacji

Dioestrus



Występuje gdy kotka nie

zostanie pokryta w czasie

rui lub gdy po pokryciu

nie dojdzie do owulacji



Trwa ok. 1-2 tyg.(3-30

dni)

Metoestrus



Ma miejsce jeśli doszło do

owulacji , ale nie doszło do

rozwoju ciąży



Rozwija się tzw. CIĄŻA

UROJONA



Trwa ok. 6-7 tyg.



Dochodzi do wydłużenia okresu

międzyrujowego do 5-10 tyg.

Anoestrus



W naszej strefie klimatycznej

trwa od października do

grudnia



Kotki trzymane w

mieszkaniach mogą nie

wykazywać jesienno

zimowego anoestrus

Document Outline