LEKI PRZYWROBÓJCZE
(ANTITREMATODA)
LEKI PRZYWROBÓJCZE
(ANTITREMATODA)
Patogenne przywry
LEKI PRZECIW
MOTYLICY WĄTROBOWEJ
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
DOJRZAŁE.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE I DOJRZAŁE.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
DOJRZAŁE.
KLORSULON
(sulfonamid) –
7 mg/kg
TRIBROMOSALICYLANILID –
5-10 mg/kg
OKSYKLOZANID
(sanicylanilid) –
7,5-
10 mg/kg
ALBENDAZOL
(benzoimidazol)-
10
mg/kg (bydło) i 7,5 mg/kg (owce)
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE I DOJRZAŁE.
RAFOKSANID
(salicylanilid) –
7,5 mg/kg
KLOZANTEL
(salicylanilid) –
10 mg/kg
TRIKLABENDAZOL
(benzoimidazol) –
10-15 mg/kg
BROMOFENOFOS
(związek
fosforoorganiczny)
12 mg/kg
NITROKSYNIL
(nitrobenzonitryl) –
10
mg/kg
SANICYLANILIDY
OKSYKLOZANID
– Fasciola hepatica formy
dojrzałe
KLOZANTEL
– Fasciola hepatica formy
młodociane i dojrzałe.
RAFOKSANID
– Fasciola hepatica formy
młodociane i dojrzałe
NIKLOZAMID – lek przeciw tasiemcom, nie
wchłania się z przewodu pokarmowego
Charakterystyka
sanicylanilidów
Związki te są jonoforami protonowymi
Mechanizm działania polega na rozkojarzaniu
tlenowej fosforylacji i syntezy ATP u pasożyta
Podawane enteralnie i parenteralnie
Po podaniu doustnym dobrze wchłaniają się z
przewodu pokarmowego, również dobrze
wchłaniają się z miejsca iniekcji.
Bardzo silnie (99%) i długotrwale wiążą się z
albuminami krwi
Długo pozostają w organiźmie
Okres półtrwania u owcy wynosi 5-15 dni
Charakterystyka
sanicylanilidów
Wydalają się z żółcią i mlekiem
Sanicylanilidy wymagają długich okresów karencji
Nie stosuje się tych związków u krów i owiec
będących w okresie laktacji z wyj. oksyklozanidu
Sanicylanilidy podawane w maksymalnych
dawkach terapeutycznych mogą prowadzić do
rozkojarzania tlenowych fosforylacji komórek
żywiciela.
Prowadzi to do wystąpienia działań niepożądanych:
hipertermii, hiperwentylacji, tachykardii i konwulsji
Leki z tej grupy mają ograniczone bezpieczeństwo
stosowania
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
DOJRZAŁE F.hepatica
KLORSULON
Związek z grupy sulfonamidów
Działa na formy dojrzałe w 100% zabija 14-16 tyg
podany w dawce 3,75 mg/kg,
w 82% zabija formy
6-8 tyg. jeżeli zostanie podany w dawce 30 mg/kg
Stosowany doustnie lub podskórnie
Po podaniu podskórnym działa skuteczniej
Mechanizm działania polega na zaburzeniu
metabolizmu glukozy u pasożyta – hamuje
fosfogliceromutazę
KLORSULON
Klorsulon po wchłonięciu w 75% w surowicy i w
25% wiąże się z erytrocytami.
Jest lekiem bezpiecznym – współczynnik
terapeutyczny wynosi 25.
Jest lekiem bezpiecznym dla samic ciężarnych.
Okres karencji na mleko 72 godziny, na mięso 8 dni
Może być stosowany jako pojedynczy lek –
zwalczanie infestacji wywołanej przez F. hepatica u
bydła i owiec
w Polsce stosowany w połączeniu z
iwermektyną (IVOMEC plus) –
terapia
zarażenia motylicą, nicieniami i stawonogami.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
DOJRZAŁE F.hepatica
ALBENDAZOL
Związek z grupy benzoimidazoli
Wywiera działanie
przywrobójcze i
nicieniobójcze
, ale też
tasiemczobójcze
i
przeciwpierwotniakowe (Giardia lamblia)
Działa jedynie na formy dojrzałe F. hepatica
Skuteczność przywrobójczego działania wynosi
ponad 95%
Wywiera działanie bójcze w stosunku do nicieni
żołądkowo-jelitowych i płucnych – szerokie
spektrum działania
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
DOJRZAŁE F.hepatica
OKSYKLOZANID
Związek należący do sanicylanilidów
Działa jedynie na formy dojrzałe F. hepatica
Stosowany doustnie u owiec i bydła
Może być łączony z lewamizolem lub tetramizolem
– zwiększone spektrum przeciwpasożytniczego
działania – efekt bójczy wobec motylicy i nicieni
Lek niebezpieczny – niski współczynnik
terapeutyczny = 4
Skuteczność zmienna po długim okresie
stosowania
Karencja: na mięso 28 dni, na mleko 3 dni
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE i DOJRZAŁE
F.hepatica
KLOZANTEL
Związek należący do salicynilamidów
Wykazuje szerokie spektrum
przeciwpasożytniczego działania
Działa na młodociane i dojrzałe formy motylicy
wątrobowej (efekt przywrobójczy)
Działa na obleńce odżywiające się krwią:
Haemonchus, Ancylostoma, Uncinaria (efekt
nicieniobójczy) –
przez 60 dni zapobiega infestacji
Działa na formy larwalne: gza owczego i końskiego
KLOZANTEL
Działa również na niektóre kleszcze, a po podaniu
per os również na dojrzałe tasiemce
W celu likwidacji infestacji wywołanej prze F.
hepatica klozantel podawany jest
domięśniowo
lub
podskórnie
.
Skuteczność działania wobec migrujących
młodych form motylicy wątrobowej wynosi ok..
80%, skuteczność wobec form dojrzałych wynosi
95-100%
Lek wykazuje długi okres półtrwania – 14,5 dni
Jest lekiem w miarę bezpiecznym – współczynnik
terapeutyczny wynosi 6.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE i DOJRZAŁE
F.hepatica
TRIKLABENDAZOL
Należy do benzimidazoli – grupa leków
wywierających działanie nicieniobójcze i w
mniejszym stopniu tasiemczobójcze
Triklabendazol nie działa jak pozostałe
benzoimidazole na obleńce i
tasiemce !!!!!!
Wykazuje bardzo silnie działanie
wobec młodocianych i dojrzałych form
Fasciola hepatica.
Wykazuje aktywność w stosunku do 1-dniowych
przywr – skuteczność 98-100%
TRIKLABENDAZOL
Efekt bójczego działania wobec młodocianych i
dorosłych form motylicy wątrobowej jest
zależny od wielkości dawki –
bójcze działanie
wobec form najmłodszych wykazuje lek w
najwyższej terapeutyczne dawce (15 mg/kg),
natomiast wobec form dorosłych jest aktywny
w niższych dawkach (2,5 mg/kg)
Lek stosowany jest per os u bydła, owiec i
kóz oraz u koni
U przeżuwaczy może być stosowany
dożwaczowo w postaci bolusa do
kontrolowanego uwalniania substancji czynnej.
Jest lekiem bardzo bezpiecznym – współczynnik
terapeutyczny wynosi 20.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE i DOJRZAŁE
F.hepatica
RAFOKSANID
Należy do salicylanilidów
Stosowany jest u bydła i owiec zarażonych
motylicą wątrobową.
Lek podaje się
doustnie
lub
podskórnie
w
dawce jednorazowej (7,5 mg/kg) – po 3
tygodniach należy powtórzyć podanie leku
Skuteczność wobec form dorosłych motylicy
(12-14 tyg) wynosi 100%, wobec form 6 tyg.
86-99%, 4 tyg. 50-99%
RAFOKSANID
Jest również aktywny wobec obleńcom
odżywiającym się krwią Haemonchus i
Bunostomum (skuteczność 98%)
Wykazuje również bardzo wysoką aktywność
(98%) wobec form larwalnych gza owczego.
Lek jest jonoforem protonowym, co prowadzi do
zablokowania tlenowej fosforylacji w
mitochondriach komórek pasożyta
W organiźmie gospodarza nie ulega
biotransformacji, posiada długi okres półtrwania
- 16,5 doby
Jest lekiem o współczynniku terapeutycznym 6
Może być łączony z tiabendazolem – zwiększone
spektrum działania o infestacje robakami obłymi.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE i DOJRZAŁE
F.hepatica
BROMOFENOFOS
Jest związkiem fosforoorganicznym
Działa skutecznie na formy dorosłe (85-100%)
oraz młodociane (70-90%) motylicy wątrobowej
Podawany jest
doustnie
u bydła i owiec.
Jest szybko eliminowany z organizmu
Okres karencji jest krótki 3 dni
Jest lekiem o umiarkowanym bezpieczeństwie
stosowania – przedawkowany powoduje objawy
zwiększonego napięcia układu
parasympatycznego.
LEKI DZIAŁAJĄCE NA FORMY
MŁODOCIANE i DOJRZAŁE
F.hepatica
NITROKSYNIL
Jest nitrobenzonitrylem
Jest jonoforem protonowym
Działa silnie na formy dojrzałe motylicy
wątrobowej, słabiej na formy młodociane.
Wyższa skuteczność leku wobec form
młodocianych po podaniu parenteralnym lub
doustnym w wyższych dawkach ( wyższych niż 10
mg/kg) – możliwość wystąpienia objawów
ubocznych.
Nie zaleca się podawania w dawkach wyższych
niż 10 mg/kg ponieważ współczynnik
terapeutyczny jest niski i wynosi 4
NITROKSYNIL
Lek jest aktywny wobec niektórych obleńców
(Haemonchus contortus i Bunostomum)
Stosowany u bydła i owiec w inwazjach
wywołanych przez Haemonchus contortus opornych
na działanie iwermektyny i benzoimidazoli.
Działa też na larwy gza owczego
Może być stosowany u bażantów do zwalczania
syngamozy – 133-144 ppm w wodzie do picia
Podawany
doustnie
lub
podskórnie
( może
wywoływać odczyn miejscowy) – owce
U bydła tylko podskórnie
Leki stosowane w zwalczaniu
inwazji wywołanej przez
Paragonimus
Paragonimus sp. – przywra patogenna dla psów i
kotów – bytuje w tkance płucnej zwierząt
mięsożernych.
Terapia:
Prazikwantel
– dawka 25 mg/kg przez 3 kolejne
dni
Albendazol
– dawka 25 mg/kg podawana 2 razy
dziennie przez 14 dni
Fenbendazol
– dawka 50 mg/kg podawana 2
razy dziennie przez 10 dni lub 25 mg/kg 2 razy
dziennie przez 14 dni
Bithionol (związek fenolowy) – dawka 10 mg/kg podawana
1 raz dziennie przez 10-15 dni – skuteczność 15-85%
Leki stosowane w zwalczaniu
inwazji wywołanej przez
Paramphistomum
Paraphistomum sp. – przywra bytująca w
ścianie żwacza u bydła i owiec – szczególnie
niebezpieczna dla młodych przeżuwaczy
Terapia:
Niklozamid
– dawka 125 mg/kg podawana
przez 3 kolejne dni
Resorantel
– dawka 65 mg/kg podana
jednorazowo
Bithionol – dawka 50 mg/kg podawana przez
10 dni.
LEKI TASIEMCZOBÓJCZE
LEKI TASIEMCZOBÓJCZE
BENZAPINY
•
prazikwantel
•
epsiprantel
RESORANTEL
BENZIMIDAZOLE
•
mebendazol
•
fenbendazol
•
oksfendazol
•
albendazol
BUNAMIDYNA
NIKLOZAMID
BENZAPINY
PRAZIKWANTEL
Spektrum działania obejmuje formy dojrzałe i larwalne
tasiemców oraz niektóre przywry.
Nie wykazuje działania przeciwko robakom obłym ze
względu na inną budowę powłoki ciała
Lek stosuje się jednorazowo
doustnie
lub w iniekcji
domięśniowej
lub
podskórnej
Mechanizm działania:
uszkadza
tegumentum (oskórek) pasożyta prowadząc
do jego wakuolizacji oraz ułatwia wnikanie
Ca
2+
lub jego uwalnianie z magazynów
wewnątrz komórek mięśniowych.
Wpływa też na przemiany biochemiczne
pasożyta hamowanie wychwytu glukozy,
utrata aminokwasów i rezerw glikogenu.
PRAZIKWANTEL
SPEKTRUM DZIAŁANIA
Psy i koty:
Formy młodociane i dojrzałe
Taenia hydatigena,
Taenia pisiformis
Diphylidium caninum
Echinococcus multilocularis
Echinococus granulosus
Hydatigera taeniaeformis
Zalecane dawkowanie:
pies 5 mg/kg – kot 3,5-7,5 mg/kg
PRAZIKWANTEL
Przeżuwacze
:
Formy młodociane i dojrzałe
Moniesia
Stilesia
Avitelina
Eurytrema pancreaticum (bytuje u owiec)
Zalecane dawkowanie: jednorazowo 10-15 mg/kg
PRAZIKWANTEL
Konie:
Anoplocephala magna
Anoplocephala perfoliata
Paranocephala mamillana
Zalecana dawkowanie: jednorazowo 0,75-1
mg/kg
Prazikwantel
Prazikwantel działa również na niektóre przywry bytujące w
płucach, jelitach i krwi np.. Paragonimus i Schistosoma
Lek ma wysoki współczynnik terapeutyczny = 40
Może być stosowany u suk i kotek ciężarnych oraz szczeniąt
>4 tyg. życia i kociąt >6 tyg. życia
Po podaniu podskórnym może wystąpić miejscowa bolesność
Po podaniu leku w kale nie są widoczne człony tasiemców,
tylko nadtrawione ich fragmenty przez enzymy gospodarza
( pasożyt ma uszkodzony oskórek)
Prazikwntel często łączy się z embonianem pyrantelu i
febantelem = prep. DRONTAL Plus
Preparat zabija nicienie i tasiemce mięsożernych
EPSIPRANTEL
Nowy, skuteczny związek podobny do
prazikwantelu
Działa bardzo skutecznie na tasiemce u psów,
kotów, owiec i koni
Działa mniej skutecznie wobec przywr
U psów epsiprantel stosowany jest do zwalczania
Taenia pisiformis i Dipylidium caninum, u
kotów do zwalczania Dipylidium caninum i
Taenia taeniaeformis – skutecność 100%
Mniejsza skuteczność (95%) w zwalczaniu inwazji
wywołanej przez Echinococcus granulosus
Zalecana dawka: jednorazowe podanie 7,5 mg/kg
Bardzo bezpieczny - współczynnik terapeutyczny
= 90
NIKLOZAMID
Podawany łącznie z piperazyną – poszerzone spektrum
działania o nicienie pasożytujące w przewodzie
pokarmowym
Działa skutecznie po jednorazowym podaniu wobec
Dipylidium i Taenia – tasiemce psów i kotów (150 mg/kg)
Słabo wobec Echinococcus – konieczność dwukrotnego
podania
Działa na Moniezia – tasiemiec bytujący u owiec, bydła i kóz
oraz Paramphistomum – przywra bytująca u przeżuwaczy
Działa na tasiemce bytujące u koni – Anoplocephala
Działa na tasiemce bytujące u karpi – Bothriocephalus
Jest jonoforem protonowym – poraża tasiemca w wyniku
rozkojarzenia tlenowej fosforylacji i syntezy ATP u pasożyta
(należy do sanicylanilidów)
Wspólczynnik terapeutyczny = 5-7
BENZIMIDAZOLE
MEBENDAZOL
Aktywny wobec Taenia bytujących u psów i
kotów (22 mg/kg/dobę przez 5 dni)
Aktywny wobec Echinococcus granulosus
bytujący u psów ( dwukrotne podanie w
odstępie 48 godzin w dawce 20 mg/kg lub
jednorazowo w dawce 160 mg/kg)
Nie działa wobec Dipylidium !!!!!!
Aktywny wobec Taenia ovis i Taenia
hydatigena – tasiemców bytujących u owiec
Dawkowanie: 50 mg/kg co 24 godziny przez 14
dni lub 50 mg/kg przez 5 dni i 25 mg/kg przez
kolejne 5 dni
BENZIMIDAZOLE
Albendazol i oksfendazol (10-15 mg/kg)
bardzo skuteczne w zwalczaniu inwazji
wywołanej przez Moniezia u przeżuwaczy
Fenbendazol (10 mg/kg) skuteczny w
zwalczaniu inwazji wywołanej przez
Thysanosoma actinoides u owiec.
Oksfendazol (7,5 – 10 mg/kg) jest wysoce
skuteczny wobec dojrzałych i larwalnych form
Raillietina tetragona u drobiu
RESORANTEL
•
hydroksybenzanilid
•
jest związkiem bardzo aktywnym w stosunku
do Moniezia spp. (tasiemiec występujący u
przeżuwaczy) oraz Avitelina i Thyzaniezia
giardi (tasiemce bytujące u owiec
•
wywiera działanie bójcze w stosunku do
przywry pasożytującej w żwaczu -
Paramphistomum
•
jest bardzo szybko wydalany, po 3 dniach
można wykazać w tkankach 0,1% podanej
dawki leczniczej (65 mg/kg),
•
nie wywiera działania mutagennego,
teratogennego i karcinogennego
•
może być stosowany u owiec ciężarnych