Typy kultury,
historyczny
proces przemian
kultury, czas w
kulturze.
Typy kultury,
historyczny
proces przemian
kultury, czas w
kulturze.
Zbiór dóbr dający się
przyporządkować
określonej grupie ludzi.
stanowi bogactwo duchowe
człowieka, wyższą formę
ludzkiego bytowania. To stan
subiektywny, psychiczny,
wewnętrzny, indywidualny dla
każdego. Różny, chodź
podobny u ludzi żyjących
blisko siebie.
Kulturę należy wyobrazić
sobie jako wielki łuk,
ogarniający wszystkie
możliwe zainteresowania
związane z różnymi
okresami życia, ze
środowiskiem lub różnoraką
działalnością człowieka
.
Typy kultur
według
Janusza Gajdy
Ze względu na przynależność do
określonych warstw i grup
społecznych wyróżnia się
następujące typy kultury:
• rycerską, szlachecką, mieszczańską,
chłopską, ludową, robotniczą,
inteligencką.
Ze względu na charakterystyczny
typ gospodarowania i układ
stosunków między ludźmi wyróżnia
się np.
kultury pasterskie, kultury
myśliwskie.
Ze względu na przynależność do
religii lub dystansowania się wobec
niej wyróżnia się:
• typ kultury świeckiej (laickiej) i
religijnej w ramach tej ostatniej przez
zależność do określonej religii czy
wyznania typ kultury buddyjskiej
chrześcijańskiej(w ramach katolickiej,
protestanckiej, prawosławnej)islamu
itp.
Ze względu na charakter aktywności
ludzi w różnych dziedzinach tj.:
• intelektualnej- mówimy np.- o typie
kultury intelektualnej, humanistycznej,
technicznej, informatycznej
• artystycznej- wymieniamy kulturę:
literacką, plastyczną, muzyczną,
filmową
• w zależności od typu zawodu mówimy o
różnych kulturach np. kulturze
kulinarnej, pedagogicznej.
- Ze względu na stosunek obowiązującej polityki
państwa przeciwstawia się kulturze oficjalnej
kulturę alternatywną i kontrkulturę.
- Ze względu na poziom kultury wyodrębniamy
typ kultury wysokiej (elitarnej) i typ kultury
masowej (popularnej),
Biorąc pod uwagę sposoby
wytwarzania i przekazu kultury
między pokoleniami M. Mead
wyróżniła 3 typy kultur :
1. POSTFIGURATYWNĄ
2. KOFIGURATYWNĄ
3. PREFIGURATYWNĄ
Klasyfikacja kategorii kultury
wg Mariana Filipiaka
Przez kategorie kultury należy
rozumieć, wyodrębnione działy kultury
w ujęciu synchronicznym. Podział ten
odnosi się do kultury globalnej,
podzielonej na trzy węższe kategoriie.
• kultura bytu
• kultura społeczna
• kultura symboliczna
Kultura bytu
• Nazywana kultura materialną lub
cywilizacyjną, obejmuje działania i
wytwory techniczne związane z
produkcją, dystrybucją i usługami,
służące zaspakajaniu naturalnych
potrzeb bytowych człowieka.
Kultura społeczna
• Wyraża się we wspólności norm i
wzorów, ich uczeniu się i
przekazywaniu. Podmiotem i
przedmiotem kulturalnie określonych
działań są sami ludzie, wpływ kultury
odnosi się do stosunków, ról i
układów ludzi w ich wzajemnych
powiązaniach.
Kultura symboliczna
• Nazywana kulturą niematerialną albo
duchową, jest to sfera czynności,
wartości i przeżyć nie związanych z
zaspokajaniem potrzeb człowieka
jako istoty biologicznej i jako członka
społeczeństwa. Do sfery kultury
symbolicznej należą zjawiska kultury
związane ze sztuka, zabawą, nauką,
religią.
O tym, że kultura nie jest
statyczna lecz żyje własnym życiem,
mówił Adam Rodziński. Twierdził, że
kultura opierając się na tym co
niezmienne i nieprzemijające,
wchodzi ustawicznie w reakcje z
coraz to innymi warunkami, szansami
rozwoju i ograniczeniami. Jest więc
procesem zmian, nie tylko określoną
konwencją ale i ciągłą inwencją.
Wybrane koncepcje rozwoju
i badań kultury:
EWOLUCJONIZM
przechodzenie od prostych form do
bardziej złożonych
DYFUZJONIZM
zapożyczenie i przenikanie wytworów
kultury
Według Morgana ludzkość w
swoim rozwoju przechodziła
następujące okresy etniczne:
1. okres początkowy – dzikości –
(dzieciństwo ludzkiego rodzaju,
rybołówstwo, użycie ognia,
wynalazek łuku i strzał, garncarstwa)
2. okres barbarzyństwa – ( oswojenie
zwierząt, obróbka żelaza)
3. okres cywilizacji – rozpoczyna się wraz z
użyciem alfabetu fonetycznego i
powstaniem zabytków piśmiennych a dzieli
się na okres starożytny i nowożytny.
Dyfuzjonizm
• podobieństwa między elementami
różnych kultur są wynikiem dawnych
kontaktów i migracji. Mówi się o
rozprzestrzenianiu się elementów
kulturowych, następcy całych
kompleksów kulturowych (wg
Ferdynanda Ratzela)
CZAS W
KULTURZE
Czas – miernik trwania,
jest w antropologii jedną
z kluczowych wartości
tożsamości kulturowej,
kształtujących życie jednostki i
zbiorowości, do której ta
przynależy, oraz ich stosunek
do świata
Zegary mechaniczne,
odmierzające precyzyjnie
godziny i minuty, powstały
w XII wieku na użytek
klasztorów, by odliczać
pory modlitw.
W XIV wieku zaczęły robić
karierę "świecką", dając
początek temu, co
niektórzy nazywają
czasem kupieckim
.
Czas święty
W niektórych społeczeństwach czas
dzieli się na
* świecki, w którym dokonuje się
ludzka egzystencja
* święty, który może być odwracalny
i przywracany, rekonstytuowany
przez uczestnictwo w święcie
religijnym
.
Czas lokalny
Występował w średniowiecznej
Europie, gdzie każda osada
postrzegała czas miejscowo i
odliczała go w sposób niezgodny z
czasem innych.
Dlatego np. tak wiele historii rodów
czy miejscowości pisanych w
średniowieczu zaczyna się od
postaci jakiegoś Rzymianina (np.
Juliusz Cezar) albo Greka (np.
Aleksandra Wielkiego).
Homeostaza
Społeczeństwa nie stosujące pisma, tzw.
kultury oralne, mają tendencję do tzw.
homeostazy, czyli do wizji czasu jako
niezmiennego trwania świata nieustannie w
tej samej postaci. W skutek czego
przekształcają one swoje opowieści o
przeszłości dostosowując je do stanu obecnej
rzeczywistości, np. zmieniając liczbę plemion
czy przodków w legendach tak, by się to dało
ławo przełożyć na stan obecny. Proces ten
odbywa się w nieświadomości społecznej i
tworzy wrażenie niezmiennego trwania, a
więc naturalności obecnego porządku rzeczy.
Czas linearny
Przełomowe znaczenie w pojawieniu się
linearnego odczucia czasu miał judaizm, który
jako pierwszy system światopoglądowy nie
opisywał świata jako cyklicznego, a zaczął to
robić jako zmierzający do pewnych zdarzeń w
przyszłości .
Następnym takim przełomem było
chrześcijaństwo, które ostatecznie
wyprostowało czas w cywilizacji Zachodu,
dzieląc go na ten przed przyjściem Jezusa
Chrystusa i po nim, a także wyznaczając
pewne zdarzenia docelowe: Sąd Ostateczny.
Czas linearny może mieć różne swoje odmiany.
Może być
* historyczny (kronikarski)
* teleologiczny
Czas historyczny
Czas historyczny nastawiony jest
na kolejność zdarzeń po sobie
następujących, bardzo skupia się
na przeszłości.
Koniec
•Dziękujemy za uwagę
