Orientowanie pomiarów geodezyjnych.
Określanie azymutów topograficznych, magnetycznych,
                              astronomicznych

 

 

Każdą mapę możemy zorientować w terenie według południków:

Geograficznego

Topograficznego

Magnetycznego

Odpowiednio otrzymamy zorientowanie w jednym z trzech kierunków
północy:

 północy geograficznej

 północy topograficznej

 północy magnetycznej

 

 

Północ geograficzna Pg  jest północnym kierunkiem 
 południka geograficznego. Ramka wschodnia i ramka 
 zachodnia mapy wskazują kierunek północy geograficznej

Północ topograficzna Pt  jest północnym kierunkiem pionowych
 linii siatki kilometrowej lub siatki współrzędnych prostokątnych 

Północ magnetyczna Pm  jest północnym kierunkiem południka
 magnetycznego, który wskazuje północny koniec igły 
 magnetycznej busoli.
 Na mapie kierunek ten nie jest zaznaczony.  

 

 

Mierząc kąty od różnych kierunków północy, 
będziemy mieli do czynienia z azymutami różnego rodzaju.

Rozróżniamy więc następujące azymuty:

• topograficzny

• magnetyczny

• astronomiczny 

• geograficzny

 

 

Azymutem topograficznym At  nazywa się kąt między 
północnym kierunkiem południka topograficznego
i kierunkiem na dany punkt. Łatwo go zmierzyć na mapie 
jako kąt pomiędzy pionową linią siatki kilometrowej i danym 
kierunkiem. 

Azymut topograficzny nazywa się w geodezji 
kątem kierunkowym 

 

 

Azymut magnetyczny Am  nazywa się kąt między
północnym kierunkiem południka magnetycznego
i danym kierunkiem 

Azymut ten można zmierzyć bezpośrednio w terenie 
za pomocą busoli, nie można go natomiast zmierzyć na 
mapie, ponieważ na mapie zwykle nie ma wykreślonego
kierunku północy magnetycznej

 

 

Azymut astronomiczny  to jedna ze współrzędnych 
horyzontalnych,
 kąt dwuścienny między płaszczyzną południka niebieskiego
 i płaszczyzną przechodzącą przez dany obiekt oraz 
Przez zenit i nadir. Azymut astronomiczny liczy się w kierunku
 od południa na zachód, w przeciwieństwie do
 azymutu geodezyjnego.
 

 

 

                    Azymut astronomiczny

 

 

Azymut geograficzny Ag nazywa się kąt zawarty między
północnym kierunkiem południka geograficznego i kierunkiem 
na dany punkt. Azymut ten można zmierzyć na mapie jako 
kąt zawarty między południkiem geograficznym i danym 
Kierunkiem.

 

 

Zależności wynikają z występowania kątów,
są one następujące: 

 deklinacja magnetyczna (zboczenie magnetyczne)

 zbieżność południków

 uchylenie magnetyczne 

 

 

Deklinacja magnetyczna  jest to kąt zawarty między kierunkiem
północy geograficznej i magnetycznej, oznaczamy ją literą 

Deklinacja na wschód od południka geograficznego jest dodatnia,
na zachód jest ujemna

Deklinacje magnetyczną obliczamy z następującej zależności:

Pm = Pg +            gdzie   = Pm - Pg 

Pg  to wartość kątowa południka geograficznego
Pm to wartość kątowa południka magnetycznego

  

 

 

Deklinację można obliczyć również z różnicy azymutów 
geograficznego i magnetycznego w następujący sposób:

Ag = Am +         gdzie   = Ag - Am 

Ag   to azymut geograficzny
Am  azymut magnetyczny

 

 

          Deklinacja magnetyczna

 

 

Zbieżność południków jest to kąt zawarty między kierunkiem 
północy geograficznej, a kierunkiem północy topograficznej
Zbieżność południków oznaczamy literą   

Zbieżność na wschód od południka geograficznego nazywamy
wschodnią i przyjmujemy ją za dodatnią, natomiast na 
zachód – zachodnią i ujemną 

Zbieżność południków obliczamy z następującej zależności

Pt = Pg +          gdzie   = Pt - Pg 

Pt   to wartość kątowa południka topograficznego
Pg  to wartość kątowa południka geograficznego

 

 

Zbieżność można również obliczyć z różnicy azymutów
geograficznego i topograficznego:

At = Ag -             gdzie  = Ag - At

 

 

               

Zbieżność południków

 

 

Uchylenie magnetyczne  to kąt zawarty między kierunkiem
północy topograficznej i kierunkiem północy magnetycznej, 
oznacza się literą  

Uchylenie magnetyczne obliczamy z zależności

Pm = Pt +              gdzie  = Pm - Pt

 

 

               

Uchylenie magnetyczne

 

 

Uchylenie można obliczyć również z różnicy azymutów
topograficznych i magnetycznych

At = Am +            gdzie    = At – Am

Uchylenie na wschód od południka topograficznego nazywamy 
wschodnim przyjmujemy jako dodatnie, a na zachód nazywamy
zachodnim i przyjmujemy jako ujemne.
Uchylenie magnetyczne równa się różnicy kątów
deklinacji magnetycznej i zbieżności południków, czyli

 =  +               gdzie    =  - 