Układ krwionośny
Układ krwionośny
Układ krwionośny
Układ krwionośny
Układ krążenia
Układ krążenia
Układ krążenia krwi składa się z
Układ krążenia krwi składa się z
naczyń krwionośnych (tętnic, żył,
naczyń krwionośnych (tętnic, żył,
naczyń włosowatych) i serca.
naczyń włosowatych) i serca.
Wyróżnia się dwa układy (krążenia)
Wyróżnia się dwa układy (krążenia)
przepływu krwi w organizmie:
przepływu krwi w organizmie:
duży i
duży i
mały (płucny).
mały (płucny).
W dużym układzie
W dużym układzie
krążenia krew utlenowana (bogata w
krążenia krew utlenowana (bogata w
tlen) wypływa z lewej komory serca
tlen) wypływa z lewej komory serca
do tętnic, a następnie przechodząc
do tętnic, a następnie przechodząc
przez sieć naczyń włosowatych we
przez sieć naczyń włosowatych we
wszystkich narządach ciała, powraca
wszystkich narządach ciała, powraca
jako krew nieutlenowana (uboga w
jako krew nieutlenowana (uboga w
tlen) do prawego przedsionka serca.
tlen) do prawego przedsionka serca.
W małym układzie krążenia krew
W małym układzie krążenia krew
nieutlenowana wypompowywana jest
nieutlenowana wypompowywana jest
z prawej komory do tętnic płucnych,
z prawej komory do tętnic płucnych,
rozgałęzia się w sieć naczyń
rozgałęzia się w sieć naczyń
włosowatych w płucach i powraca
włosowatych w płucach i powraca
żyłami płucnymi, jako krew
żyłami płucnymi, jako krew
utlenowana, do lewego przedsionka
utlenowana, do lewego przedsionka
serca.
serca.
Serce
Serce
jest pompą ssąco-
jest pompą ssąco-
tłoczącą, położoną w klatce
tłoczącą, położoną w klatce
piersiowej w części
piersiowej w części
określanej anatomicznie jako
określanej anatomicznie jako
śródpiersie środkowe
śródpiersie środkowe
. Z
. Z
zewnątrz otoczone jest
zewnątrz otoczone jest
workiem zwanym
workiem zwanym
osierdziem.
osierdziem.
Serce jest mięśniem o
Serce jest mięśniem o
specyficznej, właściwej tylko
specyficznej, właściwej tylko
dla niego budowie, zupełnie
dla niego budowie, zupełnie
różnej od mięśni
różnej od mięśni
szkieletowych, czy też
szkieletowych, czy też
mięśniówki np. jelit.
mięśniówki np. jelit.
Od wewnątrz jamy serca
Od wewnątrz jamy serca
wyściełane są warstwą tkanki
wyściełane są warstwą tkanki
łącznej zwanej
łącznej zwanej
wsierdziem.
wsierdziem.
Pojemność wszystkich jam
Pojemność wszystkich jam
serca wynosi 500-750 ml.
serca wynosi 500-750 ml.
Serce
Serce
Serce człowieka jest zbudowane z dwóch
Serce człowieka jest zbudowane z dwóch
przedsionków
przedsionków
(
(
atria
atria
)
)
i dwóch
i dwóch
komór
komór
(
(
ventriculi
ventriculi
),
),
oddzielonych od siebie
oddzielonych od siebie
odpowiednio
odpowiednio
przegrodami
przegrodami
:
:
międzyprzedsionkową
międzyprzedsionkową
(
(
septum
septum
interatriale
interatriale
) i
) i
międzykomorową
międzykomorową
(
(
septum
septum
interventriculare
interventriculare
)
)
[w przegrodzie
[w przegrodzie
międzykomorowej wyróżniamy
międzykomorowej wyróżniamy
część
część
błoniastą i część mięśniową].
błoniastą i część mięśniową].
Można odróżnić
Można odróżnić
podstawę serca
podstawę serca
(
(
basis
basis
),
),
koniuszek
koniuszek
(
(
apex
apex
) i trzy
) i trzy
powierzchnie
powierzchnie
:
:
- przednią, zwaną
- przednią, zwaną
mostkowo-żebrową
mostkowo-żebrową
(
(
facies sternocostalis
facies sternocostalis
) utworzoną przez :
) utworzoną przez :
prawy
prawy
przedsionek
przedsionek
,
,
prawe i lewe uszko
prawe i lewe uszko
,
,
większą część komory prawej i niewielką
większą część komory prawej i niewielką
część lewej komory.
część lewej komory.
- dolną, zwaną
- dolną, zwaną
przeponową
przeponową
(
(
facies
facies
diaphragmatica
diaphragmatica
) utworzoną przez : głównie
) utworzoną przez : głównie
lewą komorę, część prawej komory i prawy
lewą komorę, część prawej komory i prawy
przedsionek.
przedsionek.
-
-
tylną
tylną
utworzoną przez :
utworzoną przez :
lewy
lewy
przedsionek
przedsionek
, część prawego przedsionka i
, część prawego przedsionka i
lewą komorę.
lewą komorę.
Worek osierdziowy
Worek osierdziowy
(
(
saccus pericardiacus
saccus pericardiacus
):
):
Jest to podwójny worek
Jest to podwójny worek
surowiczy obejmujący serce.
surowiczy obejmujący serce.
Składa się z dwóch elementów
Składa się z dwóch elementów
:
:
blaszki trzewnej osierdzia
blaszki trzewnej osierdzia
surowiczego
surowiczego
(
(
lamina
lamina
visceralis pericardii serosi
visceralis pericardii serosi
),
),
mocno zrośniętej z
mocno zrośniętej z
powierzchnią serca, zwanej
powierzchnią serca, zwanej
także
także
nasierdziem
nasierdziem
(
(
epicardium
epicardium
); oraz
); oraz
blaszki
blaszki
ściennej
ściennej
osierdzia
osierdzia
surowiczego
surowiczego
(
(
lamina
lamina
parietalis pericardii serosi
parietalis pericardii serosi
),
),
wzmocnionej od zewnątrz
wzmocnionej od zewnątrz
osierdziem włóknistym. Między
osierdziem włóknistym. Między
blaszką ścienną i trzewną
blaszką ścienną i trzewną
osierdzia znajduje się
osierdzia znajduje się
jama
jama
osierdzia
osierdzia
(
(
cavum pericardii
cavum pericardii
).
).
Worek osierdziowy
Worek osierdziowy
Zawartość
Zawartość
:
:
⇒ serce
⇒ serce
⇒ część głęboka splotu sercowego oraz sploty pochodne
⇒ część głęboka splotu sercowego oraz sploty pochodne
⇒ tętnice wieńcowe wraz z rozgałęzieniami
⇒ tętnice wieńcowe wraz z rozgałęzieniami
⇒ zatoka wieńcowa
⇒ zatoka wieńcowa
⇒ żyła wielka serca
⇒ żyła wielka serca
⇒ żyła serca średnia
⇒ żyła serca średnia
⇒ żyła serca mała
⇒ żyła serca mała
⇒ żyły serca najmniejsze
⇒ żyły serca najmniejsze
⇒ żyły serca przednie
⇒ żyły serca przednie
⇒ końcowy odcinek vena cava superior
⇒ końcowy odcinek vena cava superior
⇒ końcowy odcinek vena cava inferior
⇒ końcowy odcinek vena cava inferior
⇒ końcowe odcinki żył płucnych
⇒ końcowe odcinki żył płucnych
⇒ aorta wstępująca
⇒ aorta wstępująca
⇒ pień płucny
⇒ pień płucny
⇒ naczynia chłonne serca
⇒ naczynia chłonne serca
⇒ tkanka tłuszczowa
⇒ tkanka tłuszczowa
⇒ tkanka łączna
⇒ tkanka łączna
Budowa zewnętrzna
Budowa zewnętrzna
Zewnętrzną granicą między
Zewnętrzną granicą między
przedsionkami i komorami
przedsionkami i komorami
stanowi
stanowi
bruzda wieńcowa
bruzda wieńcowa
(
(
sulcus coronarius
sulcus coronarius
)
)
leżąca
leżąca
prawie prostopadle do osi
prawie prostopadle do osi
serca. Granica między prawą
serca. Granica między prawą
komorą i prawym
komorą i prawym
przedsionkiem zaznacza się
przedsionkiem zaznacza się
jako
jako
bruzdy
bruzdy
międzykomorowe przednia i
międzykomorowe przednia i
tylna
tylna
(
(
sulcus interventricularis
sulcus interventricularis
anterior et posterior
anterior et posterior
).
).
Obie
Obie
łączą się na prawym brzegu
łączą się na prawym brzegu
serca we wcięciu
serca we wcięciu
koniuszka
koniuszka
serca
serca
(
(
incisura apicis cordis
incisura apicis cordis
).
).
Koniuszek serca należy w
Koniuszek serca należy w
całości do lewej komory.
całości do lewej komory.
Naczynia wchodzące i
Naczynia wchodzące i
wychodzące z serca tworzą
wychodzące z serca tworzą
koronę serca
koronę serca
(
(
corona cordis
corona cordis
).
).
Serce
Serce
Naczynia wychodzące z komór
Naczynia wychodzące z komór
(aorta i pień płucny) wychodzą obok
(aorta i pień płucny) wychodzą obok
przedsionków na powierzchni
przedsionków na powierzchni
przedniej serca z tzw.
przedniej serca z tzw.
stożków
stożków
tętniczych
tętniczych
. Poza wymienionymi do
. Poza wymienionymi do
podstawy serca wstępują :
podstawy serca wstępują :
- do prawego przedsionka : żyła
- do prawego przedsionka : żyła
główna górna i dolna
główna górna i dolna
- do lewego przedsionka : cztery
- do lewego przedsionka : cztery
żyły płucne.
żyły płucne.
Na przednich powierzchniach obu
Na przednich powierzchniach obu
przedsionków znajdują się tzw.
przedsionków znajdują się tzw.
uszka
uszka
(
(
auriculae
auriculae
).
).
Pomiędzy przedsionkami a
Pomiędzy przedsionkami a
komorami leżą tzw.
komorami leżą tzw.
ujścia
ujścia
przedsionkowo-komorowe
przedsionkowo-komorowe
(
(
ostium
ostium
atrioventriculare
atrioventriculare
),
),
a pomiędzy
a pomiędzy
komorami a pniami tętniczymi leżą
komorami a pniami tętniczymi leżą
odpowiednio dla komory
odpowiednio dla komory
lewej
lewej
ujście aorty
ujście aorty
(
(
ostium aortae
ostium aortae
),
),
a dla
a dla
prawej ujście
prawej ujście
pnia płucnego
pnia płucnego
(
(
ostium trunci pulmonalis
ostium trunci pulmonalis
).
).
Do prawego przedsionka uchodzą :
Do prawego przedsionka uchodzą :
⇒
⇒
żyła główna górna (
żyła główna górna (
vena cava superior
vena cava superior
)
)
⇒ żyła główna dolna (
⇒ żyła główna dolna (
vena cava inferior
vena cava inferior
)
)
⇒ zatoka wieńcowa (
⇒ zatoka wieńcowa (
sinus coronarius
sinus coronarius
)
)
⇒ żyły serca przednie (
⇒ żyły serca przednie (
vv. cordis anteriores
vv. cordis anteriores
)
)
⇒ żyły serca najmniejsze (
⇒ żyły serca najmniejsze (
vv. cordis minimae
vv. cordis minimae
)
)
Do lewego przedsionka uchodzą :
Do lewego przedsionka uchodzą :
⇒
⇒
żyły płucne (
żyły płucne (
vv. pulmonales
vv. pulmonales
)
)
⇒ żyły serca najmniejsze
⇒ żyły serca najmniejsze
Do prawej komory
Do prawej komory
:
:
⇒
⇒
uchodzą do niej żyły serca najmniejsze
uchodzą do niej żyły serca najmniejsze
wychodzi z niej pień płucny (
wychodzi z niej pień płucny (
truncus
truncus
pulmonalis
pulmonalis
)
)
Do lewej komory :
Do lewej komory :
uchodzą do niej żyły serca najmniejsze
uchodzą do niej żyły serca najmniejsze
⇒
⇒
wychodzi z niej aorta wstępująca (
wychodzi z niej aorta wstępująca (
aorta
aorta
ascendens
ascendens
)
)
ZASTAWKI SERCA
W sercu człowieka wyróżniamy cztery
zastawki Pomiędzy prawym przedsionkiem
a lewą komorą znajduje się
zastawka
trójdzielna
(trzypłatkowa,łac.tricuspidalis
).Pomiędz
y lewym przedsionkiem i lewą komorą
znajduje się
zastawka dwudzielna
(dwupłatkowa,łac.mitralis).
W ujściu aorty z lewej komory serca
znajduje się
zastawka aortalna ,
natomiast w ujściu pnia płucnego z prawej
komory znajduje się
zastawka pnia
płucnego.
Funkcja zastawek serca polega na
ukierunkowaniu przepływu krwi pomiędzy
poszczególnymi jamami serca. Skurcz
komór powoduje zamknięcie zastawek
przedsionkowo-komorowych (dwudzielna i
trójdzielna), co zabezpiecza przed
wtłoczeniem krwi do przedsionków zamiast
do pni tetniczych. Podczas rozkurczu komór
zastawki przedsionkowo - komorowe
otwierają się - pozwalając krwi na
swobodny napływ z przedsionków.
Budowa ogólna zastawek
Budowa ogólna zastawek
przedsionkowo - komorowych :
przedsionkowo - komorowych :
Obie
Obie
zastawki
zastawki
przedsionkowo-komorowe
przedsionkowo-komorowe
(valvae atrioventriculares)
(valvae atrioventriculares)
nazywane żylnymi,
nazywane żylnymi,
przytwierdzone są do
przytwierdzone są do
pierścieni włóknistych
pierścieni włóknistych
,
,
okalających ujścia
okalających ujścia
przedsionkowo-komorowe
przedsionkowo-komorowe
Właściwa zastawka składa
Właściwa zastawka składa
się z poszczególnych
się z poszczególnych
części -
części -
płatków
płatków
, które jako
, które jako
cienkie błony zwieszają się
cienkie błony zwieszają się
do komory . Zastawka
do komory . Zastawka
prawego ujścia żylnego
prawego ujścia żylnego
składa się z trzech
składa się z trzech
płatków, lewego ujścia
płatków, lewego ujścia
żylnego - z dwóch
żylnego - z dwóch
Zastawka dwudzielna
Budowa ogólna zastawek
Budowa ogólna zastawek
przedsionkowo - komorowych :
przedsionkowo - komorowych :
Do wolnego brzegu płatków, a także
Do wolnego brzegu płatków, a także
do ich powierzchni komorowej
do ich powierzchni komorowej
dochodzą delikatne pasemka -
dochodzą delikatne pasemka -
struny
struny
ścięgniste
ścięgniste
, stanowiące mechanizm
, stanowiące mechanizm
umocowujący i napinający płatki;
umocowujący i napinający płatki;
prąd przepływającej krwi napina
prąd przepływającej krwi napina
płatki tak jak wiatr nadyma żagle.
płatki tak jak wiatr nadyma żagle.
Płatki nigdy nie przylegają do ściany
Płatki nigdy nie przylegają do ściany
serca, lecz we wszystkich
serca, lecz we wszystkich
położeniach żywego narządu są tak
położeniach żywego narządu są tak
ustawione, że swobodnie
ustawione, że swobodnie
„powiewają" we krwi.
„powiewają" we krwi.
Struny ścięgniste (chordae
Struny ścięgniste (chordae
tendineae)
tendineae)
są to podłużne okrągławe
są to podłużne okrągławe
twory, które jednym swym końcem
twory, które jednym swym końcem
wachlarzowato przytwierdzają się czy
wachlarzowato przytwierdzają się czy
do wolnego brzegu płatka, czy do
do wolnego brzegu płatka, czy do
jego powierzchni komorowej, drugim
jego powierzchni komorowej, drugim
zaś do
zaś do
mięśni brodawkowatych lub
mięśni brodawkowatych lub
beleczek mięśniowych
beleczek mięśniowych
położonych w
położonych w
ścianie komory.
ścianie komory.
Beleczki mięśniowe (trabeculae carneae) i
Beleczki mięśniowe (trabeculae carneae) i
mieśnie brodawkowate (mm. papillares)
mieśnie brodawkowate (mm. papillares)
.
.
Powierzchnia wewnętrzna komór
Powierzchnia wewnętrzna komór
nie jest gładka tak jak powierzchnia
nie jest gładka tak jak powierzchnia
zewnętrzna, lecz ma cały układ
zewnętrzna, lecz ma cały układ
wyniosłych podłużnych pasm tkanki
wyniosłych podłużnych pasm tkanki
mięśniowej, które krzyżują się z
mięśniowej, które krzyżują się z
sobą
sobą
we wszystkich kierunkach i
we wszystkich kierunkach i
nadają ścianie komór wygląd siatki.
nadają ścianie komór wygląd siatki.
Wyniosłości te mają nazwę
Wyniosłości te mają nazwę
beleczek mięśniowych
beleczek mięśniowych
.
.
Mięśnie brodawkowate
Mięśnie brodawkowate
są to
są to
nieliczne cylindryczne wyniosłości
nieliczne cylindryczne wyniosłości
mięśniowe podstawą wychodzące
mięśniowe podstawą wychodzące
ze ściany komory, szczytem
ze ściany komory, szczytem
skierowane do jęj światła. W prawej
skierowane do jęj światła. W prawej
komorze
komorze
trzy mięśnie
trzy mięśnie
brodawkowate lub ich grupy
brodawkowate lub ich grupy
(przedni, tylny i przegrodowy
(przedni, tylny i przegrodowy
) w
) w
lewej
lewej
dwa (przedni i tylny).
dwa (przedni i tylny).
Odpowiednio do swego położenia
Odpowiednio do swego położenia
każdy mięsień brodawkowaty
każdy mięsień brodawkowaty
wysyła ze swego wierzchołka lub
wysyła ze swego wierzchołka lub
też z bocznego obwodu pęczek
też z bocznego obwodu pęczek
strun ścięgnistych
strun ścięgnistych
do obu płatków,
do obu płatków,
z którymi sąsiaduje.
z którymi sąsiaduje.
Budowa ogólna zastawek aorty i
Budowa ogólna zastawek aorty i
pnia płucnego :
pnia płucnego :
Każde ujście tętnicze
Każde ujście tętnicze
zamyka się trzema
zamyka się trzema
płatkami
płatkami
półksiężycowatymi
półksiężycowatymi
(valvulae semilunares).
(valvulae semilunares).
Wszystkie trzy płatki
Wszystkie trzy płatki
półksiężycowate pnia
półksiężycowate pnia
płucnego tworzą
płucnego tworzą
zastawkę pnia
zastawkę pnia
płucnego
płucnego
(valva
(valva
trunci pulmonalis),
trunci pulmonalis),
zaś płatki aorty
zaś płatki aorty
zastawkę aorty
zastawkę aorty
(valva
(valva
aortae)
aortae)
.
.
Zastawka aorty
Budowa ogólna zastawek aorty i
Budowa ogólna zastawek aorty i
pnia płucnego
pnia płucnego
Płatki półksiężycowate
Płatki półksiężycowate
mają kształt
mają kształt
gniazd jaskółczych; są one przyczepione
gniazd jaskółczych; są one przyczepione
do ścian tętnic. Każdy płatek składa się z
do ścian tętnic. Każdy płatek składa się z
włóknistego zrębu wiotkiej tkanki łącznej
włóknistego zrębu wiotkiej tkanki łącznej
pokrytej od strony komory wsierdziem ,od
pokrytej od strony komory wsierdziem ,od
strony naczynia jego błoną wewnętrzną.
strony naczynia jego błoną wewnętrzną.
Wypukłość płatka półksiężycowatego
Wypukłość płatka półksiężycowatego
zwrócona jest ku komorze, wklęsłość ku
zwrócona jest ku komorze, wklęsłość ku
tętnicy. Jego wypukły brzeg obwodowy
tętnicy. Jego wypukły brzeg obwodowy
przyczepia się do
przyczepia się do
pierścienia
pierścienia
włóknistego
włóknistego
(anulus fibrosus),
(anulus fibrosus),
obejmującego ujście tętnicze. W chwili
obejmującego ujście tętnicze. W chwili
rozkurczu komór płatki półksiężycowate
rozkurczu komór płatki półksiężycowate
wypuklają się ku komorom i wolne brzegi
wypuklają się ku komorom i wolne brzegi
wszystkich trzech płatków każdego ujścia
wszystkich trzech płatków każdego ujścia
tętniczego stykają się z sobą szczelnie
tętniczego stykają się z sobą szczelnie
zamykając ujście.
zamykając ujście.
Każdemu płatkowi półksiężycowatemu
Każdemu płatkowi półksiężycowatemu
odpowiada uwypuklenie ściany tętnicy
odpowiada uwypuklenie ściany tętnicy
(
(
tzw. zatoki aorty
tzw. zatoki aorty
)
)
, w ten sposób
, w ten sposób
tworzy się
tworzy się
opuszka aorty
opuszka aorty
. Z prawej i
. Z prawej i
lewej zatoki aorty uchodzą tętnice
lewej zatoki aorty uchodzą tętnice
wieńcowe -prawa i lewa.
wieńcowe -prawa i lewa.
Budowa wewnętrzna serca
Budowa wewnętrzna serca
wsierdzie
wsierdzie
(łac.
(łac.
endocardium
endocardium
)
)
śródsierdzie
śródsierdzie
(łac.
(łac.
Myocardium
Myocardium
nasierdzie
nasierdzie
(łac.
(łac.
epicardium
epicardium
)
)
wsierdzie
wsierdzie
(łac.
(łac.
endocardium
endocardium
wsierdzie
(łac.endocardium)-
jest to
jest to
jednowarstwowy nabłonek
jednowarstwowy nabłonek
płaski spoczywający na
płaski spoczywający na
łącznotkankowej blaszce
łącznotkankowej blaszce
właściwej wsierdzia. Pod nią
właściwej wsierdzia. Pod nią
znajduje się zawierająca
znajduje się zawierająca
naczynia i nerwy (których
naczynia i nerwy (których
brak w blaszce właściwej)
brak w blaszce właściwej)
tkanka podwsierdziowa.
tkanka podwsierdziowa.
Nabłonek wyściełający
Nabłonek wyściełający
wszystkie struktury
wszystkie struktury
wewnątrz serca, przechodzi
wewnątrz serca, przechodzi
bez wyraźnej granicy w
bez wyraźnej granicy w
śródbłonek naczyń (łac.
śródbłonek naczyń (łac.
endothelium
endothelium
)
)
śródsierdzie
śródsierdzie
(łac.
(łac.
Myocardium)
Myocardium)
śródsierdzie
śródsierdzie
składa się z trzech głównych elementów:
składa się z trzech głównych elementów:
szkielet serca
szkielet serca
- znajduje się w podstawie serca na
- znajduje się w podstawie serca na
granicy między przedsionkami i komorami. Zbudowany
granicy między przedsionkami i komorami. Zbudowany
jest z tkanki włóknistej zbitej.
jest z tkanki włóknistej zbitej.
układ przewodzący serca (łac.
układ przewodzący serca (łac.
systema conducens
systema conducens
cordis
cordis
)
)
- reguluje on rytmikę ruchów serca oraz
- reguluje on rytmikę ruchów serca oraz
prawidłową kolejność skurczów poszczególnych części
prawidłową kolejność skurczów poszczególnych części
serca. Jest on zbudowany z zmodyfikowanych miocytów
serca. Jest on zbudowany z zmodyfikowanych miocytów
mięsień sercowy czyli właściwe
mięsień sercowy czyli właściwe
myocardium
myocardium
. Składa się
. Składa się
na nią osobna mięśniówka przedsionków i komór:
na nią osobna mięśniówka przedsionków i komór:
nasierdzie
nasierdzie
(łac.
(łac.
epicardium
epicardium
)
)
-jest to blaszka trzewna
-jest to blaszka trzewna
osierdzia surowicznego.
osierdzia surowicznego.
Zbudowane jest z
Zbudowane jest z
jednowarstwowego
jednowarstwowego
nabłonka płaskiego
nabłonka płaskiego
spoczywajacego na
spoczywajacego na
blaszce właściwej
blaszce właściwej
nasierdzia
nasierdzia
(łac.
(łac.
lamina
lamina
propia epicardii
propia epicardii
) i leżącej
) i leżącej
pod nią
pod nią
tkance
tkance
podnasierdziowej
podnasierdziowej
,
,
zawierającej liczne
zawierającej liczne
adipocyty (naczynia i
adipocyty (naczynia i
nerwy biegną analogicznie
nerwy biegną analogicznie
do wsierdzia)
do wsierdzia)
szkielet serca
szkielet serca
- znajduje się w podstawie serca na granicy
- znajduje się w podstawie serca na granicy
między przedsionkami i komorami.
między przedsionkami i komorami.
Zbudowany jest z tkanki włóknistej zbitej.
Zbudowany jest z tkanki włóknistej zbitej.
Składa się z:
Składa się z:
czterech pierścieni włóknistych (łac.
czterech pierścieni włóknistych (łac.
annuli
annuli
fibrosi
fibrosi
)
)
otaczających ujścia żylne i tętnicze
otaczających ujścia żylne i tętnicze
serca.
serca.
dwóch trójkątów włóknistych (łac.
dwóch trójkątów włóknistych (łac.
trigona
trigona
fibrosa
fibrosa
)
)
-prawy i lewy, leżą pomiędzy
-prawy i lewy, leżą pomiędzy
pierścieniami włóknistymi otaczającymi ujścia
pierścieniami włóknistymi otaczającymi ujścia
przedsionkowo-komorowe a pierścieniem
przedsionkowo-komorowe a pierścieniem
ujścia aorty.
ujścia aorty.
części błoniastej przegrody międzykomorowej
części błoniastej przegrody międzykomorowej
Układ przewodzący serca (łac.
Układ przewodzący serca (łac.
systema
systema
conducens cordis
conducens cordis
)
)
Składają się na niego:
Składają się na niego:
węzeł zatokowo-przedsionkowy
węzeł zatokowo-przedsionkowy
(łac.
(łac.
nodus sinuatrialis
nodus sinuatrialis
)
)
- generuje
- generuje
on wskutek powolnej samoistnej
on wskutek powolnej samoistnej
depolaryzacji prawidłowy rytm
depolaryzacji prawidłowy rytm
zatokowy skurczów serca.
zatokowy skurczów serca.
węzeł przedsionkowo-komorowy
węzeł przedsionkowo-komorowy
(łac.
(łac.
nodus atrioventricularis
nodus atrioventricularis
)
)
pęczek przedsionkowo-komorowy
pęczek przedsionkowo-komorowy
(łac.
(łac.
fasciculus atrioventricularis
fasciculus atrioventricularis
)
)
(pęczek Hisa)
(pęczek Hisa)
na który składa się
na który składa się
pień (odnoga wspólna łac.
pień (odnoga wspólna łac.
crus
crus
commune
commune
),
),
jedyne połączenie
jedyne połączenie
między mięśniówką przedsionków
między mięśniówką przedsionków
i komór) oraz
i komór) oraz
odnogi prawej i
odnogi prawej i
lewej
lewej
. Wszystkie odnogi biegną w
. Wszystkie odnogi biegną w
przegrodzie międzykomorowej.
przegrodzie międzykomorowej.
rozgałęzienia końcowe (włókna
rozgałęzienia końcowe (włókna
Purkinjego)
Purkinjego)
wstępują ku górze w
wstępują ku górze w
mięśniówce właściwej podstawy
mięśniówce właściwej podstawy
serca (zarówno komory prawej
serca (zarówno komory prawej
jak i lewej)
jak i lewej)
mięsień sercowy czyli właściwe
mięsień sercowy czyli właściwe
myocardium
myocardium
.
.
Składa się na nią osobna
Składa się na nią osobna
mięśniówka przedsionków i
mięśniówka przedsionków i
komór:
komór:
w przedsionkach nie rozróżniamy
w przedsionkach nie rozróżniamy
ściśle oddzielnych warstw, a
ściśle oddzielnych warstw, a
jedynie pasma mięśniowe głębokie
jedynie pasma mięśniowe głębokie
- krótsze, biegnące w obrębie
- krótsze, biegnące w obrębie
jednego przedsionka, i długie,
jednego przedsionka, i długie,
leżące bardziej powierzchowne,
leżące bardziej powierzchowne,
łączące oba przedsionki.
łączące oba przedsionki.
w komorach zazwyczaj wyróżnia
w komorach zazwyczaj wyróżnia
się:
się:
zewnętrzną warstwę skośną
zewnętrzną warstwę skośną
-
-
wspólną dla obu komór, na
wspólną dla obu komór, na
wierzchołku serca tworzącą wir
wierzchołku serca tworzącą wir
serca (łac.
serca (łac.
vortex cordis
vortex cordis
)
)
środkowa warstwa okrężna
środkowa warstwa okrężna
- jej
- jej
powierzchowna część jest
powierzchowna część jest
wspólna, a głębsza osobna dla
wspólna, a głębsza osobna dla
komór. To ona wytwarza główną
komór. To ona wytwarza główną
siłę skurczu serca.
siłę skurczu serca.
wewnętrzna warstwa podłużna
wewnętrzna warstwa podłużna
-
-
osobna dla każdej komory.
osobna dla każdej komory.
Unaczynienie serca
Unaczynienie serca
Unaczynienie
Unaczynienie
tętnicze serca:
tętnicze serca:
Pochodzi od
Pochodzi od
tętnic
tętnic
wieńcowych
wieńcowych
(arteriae coronariae)
(arteriae coronariae)
-
prawej (a. coronalia
prawej (a. coronalia
dextra)
dextra)
-
lewej (a. coronalia
lewej (a. coronalia
sinistra).
sinistra).
Tętnica wieńcowa prawa
Tętnica wieńcowa prawa
Bierze początek w prawej zatoce aorty. Przebiega
Bierze początek w prawej zatoce aorty. Przebiega
pomiędzy prawym uszkiem a prawym stożkiem
pomiędzy prawym uszkiem a prawym stożkiem
tętniczym; następnie w bruździe wieńcowej między
tętniczym; następnie w bruździe wieńcowej między
PP a PK (pr. przedsionkiem a prawą komorą).
PP a PK (pr. przedsionkiem a prawą komorą).
Wchodzi na przeponową powierzchnię serca,
Wchodzi na przeponową powierzchnię serca,
biegnąc w bruździe wieńcowej jako
biegnąc w bruździe wieńcowej jako
gałąź
gałąź
międzykomorowa tylna (ramus
międzykomorowa tylna (ramus
interventricularis posterior
interventricularis posterior
,
,
której towarzyszy
której towarzyszy
vena cardiaca media - żyła sercowa średnia) i
vena cardiaca media - żyła sercowa średnia) i
dochodzi do koniuszka serca (łac. apex cordis). W
dochodzi do koniuszka serca (łac. apex cordis). W
jej przedłużeniu w bruździe wieńcowej biegnie
jej przedłużeniu w bruździe wieńcowej biegnie
druga gałąź.
druga gałąź.
Gałęzi miedzykomorowej tylnej towarzyszą:
Gałęzi miedzykomorowej tylnej towarzyszą:
- żyła sercowa średnia (łac. v. cardiaca media)
- żyła sercowa średnia (łac. v. cardiaca media)
- naczynia chłonne
- naczynia chłonne
- gałązki nerwowe ze splotu sercowego (wraz z
- gałązki nerwowe ze splotu sercowego (wraz z
komórkami zwojowymi)
komórkami zwojowymi)
Tętnica wieńcowa prawa oddaje następujące
Tętnica wieńcowa prawa oddaje następujące
gałęzie
gałęzie
:
:
wstępujące (do PP)
wstępujące (do PP)
zstępujące (do przedniej ściany, prawego brzegu i
zstępujące (do przedniej ściany, prawego brzegu i
ściany tylnej PK)
ściany tylnej PK)
boczne: prawe i lewe (do obu komór)
boczne: prawe i lewe (do obu komór)
przegrodowe tylne (obszar zaopatrzenia to 1/3
przegrodowe tylne (obszar zaopatrzenia to 1/3
tylnej przegrody międzykomorowej oraz większość
tylnej przegrody międzykomorowej oraz większość
struktur układu bodźco-przewodzącego mięśnia
struktur układu bodźco-przewodzącego mięśnia
sercowego).
sercowego).
Tętnica wieńcowa lewa
Tętnica wieńcowa lewa
Rozpoczyna się w lewej zatoce aorty. Jej krótki
Rozpoczyna się w lewej zatoce aorty. Jej krótki
pień biegnie między lewym uszkiem a pniem
pień biegnie między lewym uszkiem a pniem
płucnym w kierunku bruzdy wieńcowej (łac.
płucnym w kierunku bruzdy wieńcowej (łac.
sulcus coronarius).
sulcus coronarius).
Dzieli się na:
Dzieli się na:
gałąź miedzykomorowa przednią (łac.
gałąź miedzykomorowa przednią (łac.
ramus interventricularis anterior);
ramus interventricularis anterior);
-biegnie w bruździe międzykomorowej
-biegnie w bruździe międzykomorowej
przedniej aż do koniuszka serca Na przebiegu
przedniej aż do koniuszka serca Na przebiegu
towarzyszą jej:
towarzyszą jej:
+ żyła wielka serca (łac. vena cardiaca magna)
+ żyła wielka serca (łac. vena cardiaca magna)
+ naczynia chłonne
+ naczynia chłonne
+ gałązki nerwowe splotu sercowego (wraz z
+ gałązki nerwowe splotu sercowego (wraz z
komórkami zwojowymi)
komórkami zwojowymi)
Oddaje gałęzie:
Oddaje gałęzie:
-prawe (do PK, w tym gałązkę stożka
-prawe (do PK, w tym gałązkę stożka
tętniczego)
tętniczego)
-lewe (w liczbie 4-6, dochodzące do LK)
-lewe (w liczbie 4-6, dochodzące do LK)
-przegrodowe przednie (w liczbie 8-15,
-przegrodowe przednie (w liczbie 8-15,
zaopatrujące 2/3 przednie przegrody
zaopatrujące 2/3 przednie przegrody
międzykomorowej)
międzykomorowej)
gałąź okalającą (łac. ramus circumflexus)
gałąź okalającą (łac. ramus circumflexus)
W początkowym przebiegu ukryta pod lewym
W początkowym przebiegu ukryta pod lewym
uszkiem (biegnie w bruździe wieńcowej między
uszkiem (biegnie w bruździe wieńcowej między
LP a LK na powierzchni mostkowo-żebrowej -
LP a LK na powierzchni mostkowo-żebrowej -
następnie na pow. tylnej i kończy się na pow.
następnie na pow. tylnej i kończy się na pow.
przeponowej). Na przebiegu towarzyszą jej:
przeponowej). Na przebiegu towarzyszą jej:
+żyła sercowe mała (vena cardiaca parva)
+żyła sercowe mała (vena cardiaca parva)
+naczynia chłonne +gałązki splotu sercowe
+naczynia chłonne +gałązki splotu sercowe
(wraz z komórkami zwojowymi)
(wraz z komórkami zwojowymi)
Oddaje gałęzie: -wstępujące (do LP)
Oddaje gałęzie: -wstępujące (do LP)
-zstępujące(do LK)
-zstępujące(do LK)
Unerwienie serca
Unerwienie serca
Unerwienie serca można podzielić na:
Unerwienie serca można podzielić na:
współczulne, które zapewniają
współczulne, które zapewniają
nerw sercowy szyjny górny odchodzący od zwoju szyjnego
nerw sercowy szyjny górny odchodzący od zwoju szyjnego
górnego,
górnego,
nerw sercowy szyjny środkowy od zwoju szyjnego
nerw sercowy szyjny środkowy od zwoju szyjnego
środkowego,
środkowego,
nerw sercowy szyjny dolny od zwoju szyjnego dolnego,
nerw sercowy szyjny dolny od zwoju szyjnego dolnego,
nerwy sercowe piersiowe od części piersiowej pnia
nerwy sercowe piersiowe od części piersiowej pnia
współczulnego.
współczulnego.
przywspółczulne zapewniają
przywspółczulne zapewniają
gałęzie sercowe górne od części szyjnej nerwu błędnego,
gałęzie sercowe górne od części szyjnej nerwu błędnego,
gałęzie sercowe piersiowe od części piersiowej nerwu
gałęzie sercowe piersiowe od części piersiowej nerwu
błędnego,
błędnego,
gałęzie sercowe dolne od nerwu krtaniowego wstecznego.
gałęzie sercowe dolne od nerwu krtaniowego wstecznego.
Unerwienie serca
Unerwienie serca
Wymienione nerwy i gałęzie układaja się w dwie
Wymienione nerwy i gałęzie układaja się w dwie
grupy:
grupy:
powierzchowną - nerwy współczulne i jest to splot
powierzchowną - nerwy współczulne i jest to splot
sercowy powierzchowny,
sercowy powierzchowny,
głęboką - gałęzie przywspółczulne; splot sercowy
głęboką - gałęzie przywspółczulne; splot sercowy
głęboki.
głęboki.
Sploty te przechodzą w splot wieńcowy lewy i
Sploty te przechodzą w splot wieńcowy lewy i
prawy. W splotach tych występują liczne zwoje
prawy. W splotach tych występują liczne zwoje
sercowe, w których następuje przełączenie
sercowe, w których następuje przełączenie
przywspółczulnych włókien przedzwojowych na
przywspółczulnych włókien przedzwojowych na
zazwojowe.
zazwojowe.
Czynnościowo unerwienie współczulne przyspiesza
Czynnościowo unerwienie współczulne przyspiesza
akcję serca, przywspółczulne zwalnia.
akcję serca, przywspółczulne zwalnia.