Przedmiot : Kwalifikowana
pierwsza pomoc
przedmedyczna
Prowadzący: dr n. med. Katarzyna Przybyszewska,
dr n. med. Beata Piórecka
Ćwiczenia – 30 godz.
Forma zaliczenia przedmiotu: zaliczenie z oceną.
Podstawowe podręczniki do zajęć:
Buchfelder M., Buchwelder A.: Podręcznik
pierwszej pomocy. Wyd. Lekarskie PZWL,
Warszawa, 2003.
Plantz S., Adler J.: Medycyna ratunkowa (NMS).
Urban&Partner, Wrocław, 2000.
Warunki zaliczenia ćwiczeń
- obecność na ćwiczeniach (dopuszcza się brak
1 nieusprawiedliwionej obecności, pozostałe
nieobecności należy usprawiedliwić i zaliczyć
przed prowadzącym ćwiczenia).
- aktywność na zajęciach podczas wykonywania
określonych zadań.
- przewiduje się dwa testy sprawdzające
zdobytą wiedzę na ćwiczeniach.
- warunkiem zaliczenia ćwiczeń jest
przygotowanie 5 minutowej prezentacji
dotyczącej wybranych problemów udzielania
pierwszej pomocy przedmedycznej.
Ćwiczenie 1.
Temat: Ogólne zasady udzielania pierwszej
pomocy.
1. Ogólna ocena stanu poszkodowanego/chorego – ocena
podstawowych funkcji życiowych czynności oddychania i
krążenia oraz stanu przytomności.
2. Ocena stopnia zagrożenia życia – rozmiarów obrażeń, urazu,
stopnia utraty krwi, nasilenia bólu.
3. Organizacja warunków udzielenia pierwszej pomocy.
4.
Zapewnianie bezpieczeństwa poszkodowanemu i ratownikowi.
5. Pozyskanie osób do współpracy w udzielaniu pierwszej pomocy.
6. Udzielenie pomocy przedlekarskiej zgodnie z obowiązującymi
procedurami postępowania w określonych stanach.
7. Ocena stanu poszkodowanego pod kątem możliwości transportu
do szpitala.
8. Wezwanie pomocy lekarskiej.
PIERWSZA POMOC
– to zespół czynności podejmowanych w celu
ratowania osoby w
stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego
wykonywanych przez osobę znajdującą się w miejscu zdarzenia, w tym
również z wykorzystaniem udostępnionych do powszechnego obrotu
wyrobów medycznych oraz produktów leczniczych (Dz. U. nr 191 poz.
1410 z dnia 08.09.2006).
Naczelną zasadą udzielania pierwszej pomocy jest "po pierwsze nie
szkodzić"
STAN NAGŁEGO ZAGROŻENIA ZDROWOTNEGO
– to stan
polegający na nagłym, lub przewidywanym w krótkim czasie,
pojawieniu się objawów pogarszania zdrowia, którego
bezpośrednim następstwem może być poważne uszkodzenie
funkcji organizmu lub uszkodzenie ciała lub utrata życia,
wymagający podjęcia natychmiastowych medycznych czynności
ratunkowych i leczenia.
Kto zauważy osobę lub osoby znajdujące się w stanie nagłego
zagrożenia zdrowotnego lub jest świadkiem zdarzenia powodującego
taki stan, w miarę posiadanych możliwości i umiejętności ma obowiązek
niezwłocznego podjęcia działań zmierzających do skutecznego
powiadomienia o tym zdarzeniu podmiotów ustawowo powołanych do
niesienia pomocy osobom w stanie nagłego zagrożenia
zdrowotnego.
Osoba udzielająca pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej
pomocy oraz podejmująca medyczne czynności ratunkowe
korzysta z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. --
Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.
) dla funkcjonariuszy
publicznych.
Osoba, o której mowa powyżej, może poświęcić dobra osobiste innej
osoby, inne niż życie lub zdrowie, a także dobra majątkowe w zakresie,
w jakim jest to niezbędne dla ratowania życia lub zdrowia osoby
znajdującej się w stanie nagłego zagrożenia zdrowotnego (Dz. U. nr
191 poz. 1410 z dnia 08.09.2006 – Art. 5 i 6).
Ocena stanu poszkodowanego
W celu dokonania oceny należy sprawdzić, czy
poszkodowany:
1. Jest przytomny ?
Ratownik powinien głośno odezwać się do pacjenta (np. "Jak
Pan/Pani się czuje”) oraz sprawdzić reakcję na mocne
dotknięcie (potrząsanie) lub ból - uszczypnięcie płatka
usznego. W ten sposób można uniknąć przeprowadzenia
zabiegów reanimacyjnych u przytomnego pacjenta.
Należy pamiętać, że jeżeli mamy do czynienia z urazami głowy
lub szyi, czy podejrzewamy uszkodzenie kręgosłupa i
pacjenta można poruszyć tylko wtedy, jeżeli to absolutnie
niezbędne!
Nieprawidłowe poruszenie może doprowadzić do uszkodzenia
rdzenia kręgowego, a tym samym do porażeń.
2. Czy oddycha ?
Zatrzymanie oddechu stwierdza się w następujący
sposób:
• objawem nasuwającym podejrzenie jest siniczne
zabarwienie skóry,
• przy dokładnej obserwacji nie widać ruchów
oddechowych klatki piersiowej, ruchy te nie są
wyczuwalne również po przyłożeniu dłoni ratownika
do klatki piersiowej i brzucha ratowanego,
• niesłyszalny i niewyczuwalny strumień powietrza
wydychanego z ust i nosa pacjenta,
• przy częściowej niedrożności dróg oddechowych
słychać odgłosy chrapania i bulgotu.
Kontrolowanie czynności życiowych - oddechu i
tętna.
Kontrola oddechu i tętna powinna trwać
przynajmniej 5-10 sekund.
Kontrola oddechu
: czy klatka piersiowa rytmicznie się
unosi, czy za pomocą przyłożenia ucha do jamy ustnej i
nosa daje się wyczuć strumień wydychanego
powietrza.
Rys 1: Ocena oddechu
3. Czy ma zachowane
krążenie ?
Objawy nagłego zatrzymania krążenia występują w
następującym porządku czasowym:
• natychmiast: brak tętna na tętnicy szyjnej,
• po 10-20 sekundach: utrata przytomności,
• po 15-30 sekundach: zatrzymanie oddechu lub
"chwytanie powietrza",
• po 60-90 sekundach : szerokie źrenice, bez reakcji na
światło (tzw. "sztywne")
Bladość lub sinica skóry oraz szerokie źrenice nie stanowią
jednak pewnych objawów zatrzymania krążenia, gdyż
mogą towarzyszyć innym stanom chorobowym.
Badanie tętna:
Tętno może być badane w trzech
miejscach:
1. na tętnicy szyjnej
Badanie tętna:
2. na tętnicy udowej
Badanie tętna:
3. na tętnicy promieniowej (a u dziecka
poniżej 1 roku życia na tętnicy
ramiennej)
• Gdy u nieprzytomnego pacjenta nie ma bezpośredniego
podejrzenia zatrzymania krążenia, można najpierw
kontrolować tętno na tętnicy promieniowej.
• Przy niewyczuwalnym tętnie promieniowym, należy badać
tętnicę szyjną. Wskazane jest badanie tętna najpierw po
jednej, później po drugiej stronie szyi, ale nigdy jednocześnie.
• Z powodu np. obrzęku tętno może być niewyczuwalne po
jednej stronie, dlatego więc sprawdzamy obustronnie. Brak
tętna tętnicy szyjnej rozstrzyga o zatrzymaniu krążenia.
• Kontrola czynności życiowych pacjenta musi przebiegać
możliwie szybko. Dlatego doświadczony ratownik sprawdza
klinicznie objawy życia jednocześnie:
- wezwanie pacjenta
- obserwacja ruchów klatki piersiowej i zabarwienia skóry
- badanie tętna na tętnicy szyjnej
• Dzięki temu można w ciągu kilka sekund rozpoznać utratę
przytomności, zatrzymanie krążenia i oddychania.
Rys 5. Pozycja
bezpieczna
Pozycja bezpieczna czyli boczna ustalona
jest stosowana
w celu zabezpieczenia nieprzytomnego chorego
z zachowanymi czynnościami życiowymi (oddychanie i
krążenie).
Aby ułożyć chorego w pozycji bocznej ustalonej:
- zegnij bliższą nogę w stawie kolanowym, wsuwając jej
stopę pod kolano drugiej nogi
- bliższą rękę ułóż wzdłuż ciała chorego wsuwając dłoń
pod pośladek, częścią grzbietową ku górze
- drugą rękę zegnij w stawie łokciowym i połóż na piersi
chorego, tak aby dłoń spoczywała pomiędzy szyją
a barkiem strony przeciwnej
- przewróć chorego na swoją stronę jedną ręką ciągnąc
za biodro, a drugą asekurując za głowę
- kończynę górną, którą uprzednio włożyłeś pod
pośladek wyciągnij za ramię do tyłu
- odchyl głowę chorego do tyłu i zabezpiecz ją drugą
ręką
nie zapomnij o konieczności kontrolowania czynności
życiowych chorego.
Uwaga!:
nie układamy w pozycji bezpiecznej w
przypadku podejrzenia urazu kręgosłupa lub
złamanych kończyn. Zmienianie pozycji ciała
mogłoby w takich przypadkach doprowadzić do
pogłębienia już istniejących obrażeń lub do
groźnych powikłań (np. w uszkodzeniu kręgosłupa
szyjnego do trwałych niedowładów albo porażeń).
Jeśli zastałeś taką osobę leżącą na boku, brzuchu, ale
prawidłowo oddychającą i obecnym tętnem na tętnicy
szyjnej, pozostaw ją w takiej pozycji.
Rys 6. Unieruchomienie
osoby w przypadku
podejrzenia urazu
kręgosłupa.
W przypadku osób leżących na plecach, do momentu profesjonalnego
unieruchomienia kręgosłupa szyjnego, możesz zadbać o jego
stabilizację i utrzymywanie głowy w osi ciała wykorzystując do tego
własne ręce i kolana, cały czas pamiętając o utrzymaniu drożności dróg
oddechowych poprzez wysunięcie żuchwy (patrz poniżej).
Rys. 7. Manewr udrożnienia
dróg oddechowych.
Rys. 8. Udrożnienie dróg
oddechowych u osoby z
urazem kręgosłupa
Zawiadamianie dyspozytora
ratownictwa o wypadku:
• Jeżeli jest co najmniej dwóch ratujących, jeden z nich
udaje się po pomoc zaraz po stwierdzeniu, że
poszkodowany nie oddycha.
• Gdy na miejscu wypadku jest jeden ratujący, a
poszkodowany jest osobą dorosłą, która nie oddycha,
prawdopodobnie w wyniku choroby serca, należy
natychmiast wezwać pomoc (najpierw wzywasz pomoc,
a następnie reanimujesz, gdyż masaż serca może
przedłużyć się do kilkudziesięciu minut), ostateczna
decyzja zależy od dostępu środków łączności ze
służbami ratowniczymi.
• W przypadku prawdopodobieństwa utraty przytomności
w wyniku braku oddechu, np. urazu, utonięcia,
zadławienia, lub zatrucia oraz gdy poszkodowanym jest
niemowlę lub dziecko ratujący powinien przez około 1
minutę wykonywać zabiegi przywracające podstawowe
czynności życiowe (oddech, praca serca).
Zawiadamianie dyspozytora
ratownictwa o wypadku
:
Rozmowa z dyspozytorem ratownictwa:
1. Określ dokładnie miejsce zdarzenia
(miejscowość, droga, ulica, dom itd.).
2. Opisz zdarzenie (rodzaj wypadku, liczba
poszkodowanych).
3. Opisz stan ofiar zdarzenia (wiek, stan
przytomności, krwawienia, złamania).
4. Podaj swoje dane osobowe oraz numer
telefonu.
5. Wysłuchaj uważnie przekazywanych instrukcji.
6. Poczekaj aż dyspozytor pozwoli ci się
rozłączyć.
Numery służb
ratowniczych:
• 997 - Policja
• 998 - Straż Pożarna
• 999 - Pogotowie Ratunkowe
• 112 - telefonując z telefonu komórkowego lub
stacjonarnego dodzwaniamy się do najbliższej jednostki
Straży Pożarnej lub Policji. Połączenie jest bezpłatne, można
je zrealizować z dowolnego telefonu komórkowego nawet
bez logowania się do sieci operatora.
• 33 985 - numer Górskiego Ochotniczego Pogotowia
Ratunkowego, połączenie z każdego telefonu komórkowego
• 601 100 100 - numer Wodnego Ochotniczego Pogotowia
Ratunkowego, połączenie z każdego telefonu komórkowego
• 601 100 300 - numer komórkowy Górskiego oraz
Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego,
dostępny jest dla wszystkich, a bezpłatny dla abonentów
sieci Plus
Zawartość apteczki
biurowej/domowej
•
opaska dziana 4 m x 10 cm (4 szt.),
•
opaska dziana 4 m x 4 cm (4 szt.),
•
zestaw plastrów z opatrunkiem (1 op.),
•
wata 50g. (1 op.),
•
kompres gazowy 5 x 5 x 3 (1 op.),
•
kompres gazowy 9 x 9 x 3 (1 op.),
•
kompres gazowy 7 x 7 (1 op.),
•
gaza opatrunkowa 0.25 m (1 szt.),
•
nożyczki (1 szt.),
•
woda utleniona (1 szt.),
•
tabletki przeciwbólowe (1 op.),
•
opaska elastyczna (1 szt.),
•
poloplast (1 szt.),
•
maseczka do sztucznego oddychania (1 szt.),
•
rękawice lateksowe (4 szt.).
Apteczka samochodowa
Należy zwrócić uwagę, że od 1 maja 2004 r. wyroby medyczne,
czyli wszystko co służy do leczenia, poprawy stanu zdrowia, a
nie jest lekiem, muszą posiadać znak CE.
• opatrunek gazowy 1/4 m2 (3 szt.),
• opaska dziana 4 m x 10 cm (2 szt.),
• elastyczna siatka opatrunkowa CODOFIX nr 6 (1 szt.),
• elastyczna siatka opatrunkowa CODOFIX nr 4 (2 szt.),
• plaster opatrunkowy (2 szt.),
• chusta trójkątna (2 szt.),
• maseczka do sztucznego oddychania (1 szt.),
• chusteczki odkażające (2 szt.),
• rękawiczki jednorazowe lateksowe (2 pary),
• agrafka (4 szt.),
• koc ratunkowy (1 szt.),
• kamizelka ostrzegawcza z paskiem fluorescencyjnym (1 szt.),
• młotek bezpieczeństwa (1 szt.),
• kołnierz usztywniający (1 szt.).