Prawa uczenia się 

czynności ruchowych w 

wodzie.

1.Przetwarzanie informacji 

wg Schmidta

• Wykonawca = przetwórca informacji, 

przypomina to pracę komputera

Wejście

• Dane odbierane przez ludzi, które 

później ulegają przetwarzaniu

• Informacja = bodziec np. wystrzał 

pistoletu

• Informacje odbierane są przez 

receptory

• Dane wejściowe znajdują się między 

wieloma innymi informacjami, muszą 
zostać wybrane

Przetwarzanie informacji – 

etapy

• Rozpoznanie bodźca

– Pierwszy etap przetwarzania informacji
– Odbiór bodźców na przy użyciu 

zmysłów: wzroku, słuchu, dotyku, odczuć 
kinestetycznych, węchu.

– Łączenie informacji pochodzących z 

rożnych zmysłów

– Określenie wzorca

• Wybór odpowiedzi

– Podjęcie decyzji o tym czy odpowiedź 

należy wykonać a jeśli tak to jaka ma 
być

– Wybór odpowiedzi: łączenie bodźca z 

możliwym rezultatem 

• Programowanie odpowiedzi

– Przygotowanie do realizacji wybranej 

wcześniej odpowiedzi

– Pobudzenie narządu ruchu tak by 

wykonał pożądany ruch

– Rozpoczęcie działania - odpowiedzi

Wyjście

• Zachowanie ruchowe lub działanie 

będące skutkiem procesów 
przetwarzania informacji.

• Modyfikacja i poprawki błędów nie należą to 

etapów przetwarzania informacji.

2. Źródła informacji dla 

tworzenia czynności ruchowej

• eksterocepcja, proces, który wykorzystuje 

informacje ze środowiska zewnętrznego, gdzie 

najważniejszymi zmysłami dostarczającymi 

jednostką tego rodzaju bodźców są wzrok, słuch, 

odbierające informacje słowną i obrazową. 

• propriocepcja, w tym przypadku informacje 

pochodzą z wnętrza ciała, przykładem tego jest 

informacja kinestetyczna. Jest to świadomość 

ruchów stawów i napięcia mięśni dostarczane 

przez narząd przedsionkowy, wrzeciona 

mięśniowe, narządy ścięgniste Golgiego, czy 

receptory skóry. 

3. Czynności 

standardowe 

• Def. Czynności powszechnie znane, które 

pozwalają nam, w najlepszy sposób wykonać 

określone zadanie motoryczne

• Uczenie się i nauczanie czynności standartowych 

istotnie różni się od nauczania bezpośredniego. W 

uczeniu bezpośrednim będziemy się uczyć 

bezpośredniej realizacji celu, natomiast w uczeniu 

standardowym drogi do celu  - czynności, która 

pozwoli nam cel zrealizować . Na tym etapie 

nauczania nie będziemy zatem jedynie próbowali 

utrzymać się na wodzie tak, żeby się nie utopić, lecz 

postaramy się opanować technikę zapewniającą 

sprawne przemieszczanie się w niej. Przy tym technika 

ta jest powszechnie znana, a nam pozostaje się jej 

nauczyć, to znaczy odtworzyć ją własnymi ruchami. 

Etapy procesu nauczania 

czynności standartowych:

• etap 1 – antycypacji celu: 

– nauczanie rozpoczyna się od 

sformułowania zadania, celu i oceniania 
wartości i możliwości osiągnięcia celu. 
Zadaniem na tym etapie będzie przede 
wszystkim dokładne określenie celu, 
czyli wybór nauczanej czynności 
ruchowej. Zadanie to powinno 
przedstawiać wartość dla uczącego się i 
mieścić się w granicach jego możliwości 

• etap 2 – wstępnej orientacji:

–  uczenie się motoryczne jest zawsze 

realizowane w określonej sytuacji. 
Czynniki sytuacyjne w znacznej mierze 
mogą mieć wpływ na skuteczność 
uczenia się. Do czynników tych 
zaliczamy: 

• sytuację fizyczną: woda - brudna, czysta, 

ciepła, zimna, sprzęt dobry czy zły, zużyty 
czy nowy, 

• sytuacja społeczna: interakcje nauczyciela z 

uczniami i uczniów między sobą – 
komunikacja dydaktyczna

• sytuacja osobista: przeżycia, lęki, radości 

•  etap 3 – umysłowego programowania:

–  aby złożoną, sportową czynność odwzorować trzeba ją 

sobie najpierw wyobrazić. Dopiero gorsze lub lepsze 

wyobrażenie motoryczne daje szansę podejmowania prób 

przetworzenia tego wyobrażenia w rzeczywistą realną 

czynność .                                                                             

                         Najpierw trzeba zastanowić się nad tym, co 

należy wykonać, potem dopiero można tę rzecz 

urzeczywistnić (najpierw wyobrażam sobie, jak się pływać 

żabką a potem podejmuję próbę pływania). W procesie 

nauczania niezbędne są zatem działania nauczycielskie 

służące powstaniu wyobrażenia motorycznego – powstaniu 

u ucznia umysłowego programu czynności ruchowej .           

– Umysłowy program czynności ruchowej (wyobrażenie 

czynności ruchowej) to m. in. zbiór wiadomości o strukturze 

ruchu, jego dynamice a także o niezbędnych zasadach 

działania. Podstawowymi źródłami takich są: 

• informacja słowna, 
• informacja obrazowa 
• informacja czuciowa – kinestetyczna 

• etap 4 – praktycznego działania: 

– etap, w którym wyobrażenia motoryczne 

przekształcają się w czynności realne, 

rzeczywiste. O ile łatwo jest wyobrazić 

sobie kierunek ruchu (przywodzenia, 

odwodzenia, zginania, prostowania itp.) 

znacznie trudniej jest sobie wyobrazić siłę, 

z jaką powinniśmy działać. Dlatego też tak 

ważne są działania praktyczne, które dają 

szansę zapoznania się z czuciem 

kinestetycznym, wyczuwaniem zmian 

napięcia i rozluźniania mięśni, ustawienia 

kątowego w stawach itp. Dlatego też nie 

nauczysz się pływać nie wchodząc do wody 

ani jazdy konnej nie dosiadając konia 

Literatura

• B. Czabański Kształcenie 

motoryczne; AWF Wrocław 2000

• R. Schmidt, C. Wrisberg Czynności 

ruchowe człowieka  -uczenie się i 
wykonywanie w różnych sytuacjach; 
Biblioteka trenera, Warszawa 2009 r.