Przewlekłe zapalenie
Przewlekłe zapalenie
trzustki
trzustki
Przewlekłe zapalenie
Przewlekłe zapalenie
trzustki
trzustki
Przewlekłe zapalenie trzustki (pzt) jest
przewlekłą, nienowotworową chorobą
trzustki charakteryzująca się
postępującym włóknieniem, z
towarzyszącym zanikiem tkanki
gruczołowej, prowadzącym w różnym
czasie do upośledzenia czynności
zewnątrzwydzielniczej (biegunka
tłuszczowa) i wewnątrzwydzielniczej
(cukrzyca)
Przewlekłe zapalenie trzustki-etiologia i
Przewlekłe zapalenie trzustki-etiologia i
epidemiologia
epidemiologia
Czynniki etiologiczne nie do końca poznane
Czynniki etiologiczne nie do końca poznane
a w części przypadków złożone
a w części przypadków złożone
Europa, obydwie Ameryki – gł. czynnik
Europa, obydwie Ameryki – gł. czynnik
etiologiczny (58-95%)- alkohol
etiologiczny (58-95%)- alkohol
Ryzyko powstania pzt zależy raczej od
Ryzyko powstania pzt zależy raczej od
dziennej dawki alkoholu i czasu spożywania
dziennej dawki alkoholu i czasu spożywania
(śr. ok. 10 lat) niż od rodzaju alkoholu
(śr. ok. 10 lat) niż od rodzaju alkoholu
Nadmierne spożywanie białka i tłuszczów
Nadmierne spożywanie białka i tłuszczów
(?) – też kraje rozwinięte
(?) – też kraje rozwinięte
Przewlekłe zapalenie trzustki-etiologia i
Przewlekłe zapalenie trzustki-etiologia i
epidemiologia
epidemiologia
Utrudnienia w odpływie soku żołądkowego (10-
Utrudnienia w odpływie soku żołądkowego (10-
15%) – zmiany zapalno-zwężające w obrębie
15%) – zmiany zapalno-zwężające w obrębie
zwieracza Oddiego, urazy, nowotwory,
zwieracza Oddiego, urazy, nowotwory,
torbiele, wady wrodzone
torbiele, wady wrodzone
Przyczyna nieustalona (10-40%) – postacie
Przyczyna nieustalona (10-40%) – postacie
idiopatyczne
idiopatyczne
U 1-7% chorych z pzt stwierdza się
U 1-7% chorych z pzt stwierdza się
nadczynność przytarczyc
nadczynność przytarczyc
Kamica żółciowa nie jest traktowana jako
Kamica żółciowa nie jest traktowana jako
czynnik etiologiczny (choć stwierdza się ją w
czynnik etiologiczny (choć stwierdza się ją w
1-30% chorych)
1-30% chorych)
Polska–30-57/100 000 populacji (chorobowość)
Polska–30-57/100 000 populacji (chorobowość)
Przewlekłe zapalenie trzustki - diagnostyka
Przewlekłe zapalenie trzustki - diagnostyka
Ból brzucha
Górna część jamy brzusznej
Narastający charakter gł. po kilku godz. po posiłku a
szczególnie alkoholu trwający kilka godz. – do kilku dni
Niekiedy ból stały
Stany podżółtaczkowe lub żółtaczka
Ubytek masy ciała
Cukrzyca i biegunka tłuszczowa (u 1/3
chorych)
Wzrost amylazy we krwi (nie więcej niż 3 x
norma)
Przewlekłe zapalenie trzustki -
Przewlekłe zapalenie trzustki -
diagnostyka
diagnostyka
W przypadkach zaawansowanych
W przypadkach zaawansowanych
występują powikłania
występują powikłania
Przewężenia przewodów
Przewężenia przewodów
trzustkowych – pseudotorbiele
trzustkowych – pseudotorbiele
retencyjne
retencyjne
Ropnie (zakażenie torbieli)
Ropnie (zakażenie torbieli)
Zapalenie otrzewnej – z przebicia
Zapalenie otrzewnej – z przebicia
ropni
ropni
Pzt - rozpoznanie
Pzt - rozpoznanie
Wywiad
Wywiad
Rtg jamy brzusznej
Rtg jamy brzusznej
(ocena obecności zwapnień w polu
(ocena obecności zwapnień w polu
trzustkowym – w Polsce ok. 8,6% chorych)
trzustkowym – w Polsce ok. 8,6% chorych)
Usg
Usg
Czułość dla zaawansowanego pzt 80-90%
Czułość dla zaawansowanego pzt 80-90%
Stwierdzone zmiany nie wymagają w
Stwierdzone zmiany nie wymagają w
większości weryfikacji innymi metodami
większości weryfikacji innymi metodami
Poszerzenie głównego przewodu trzustkowego
Poszerzenie głównego przewodu trzustkowego
> 3 mm, jego nierówność
> 3 mm, jego nierówność
Zwłóknienia miąższu, zmiany wielkości narządu
Zwłóknienia miąższu, zmiany wielkości narządu
Zwapnienia
Zwapnienia
Złogi trzustkowe
Złogi trzustkowe
Ogniska martwicy, ropnie
Ogniska martwicy, ropnie
Pzt - rozpoznanie
Pzt - rozpoznanie
TK
TK
Drobne zwapnienia niewidoczne w
Drobne zwapnienia niewidoczne w
innych badaniach
innych badaniach
Ogniska martwicy
Ogniska martwicy
Podobne zmiany opisywane w usg
Podobne zmiany opisywane w usg
ERCP (ECPW)
ERCP (ECPW)
Poszerzenie i nieregularność
Poszerzenie i nieregularność
(zniekształcenie, przewęzenia) głównego
(zniekształcenie, przewęzenia) głównego
przewodu trzustkowego
przewodu trzustkowego
Poszerzenie przewodów drugorzędowych
Poszerzenie przewodów drugorzędowych
z drobnymi torbielkami rzekomymi
z drobnymi torbielkami rzekomymi
Kamica trzustkowa
Kamica trzustkowa
Pzt - leczenie
Pzt - leczenie
Celem leczenia pzt nie jest wyleczenie z
Celem leczenia pzt nie jest wyleczenie z
choroby, ponieważ zmiany anatomiczne
choroby, ponieważ zmiany anatomiczne
w trzustce są nieodwracalne, ale:
w trzustce są nieodwracalne, ale:
zniesienie lub zmniejszenie bólu
zniesienie lub zmniejszenie bólu
Wyrównanie istniejącej niewydolności
Wyrównanie istniejącej niewydolności
zewnątrzwydzielniczej
zewnątrzwydzielniczej
Zahamowanie utraty masy ciała
Zahamowanie utraty masy ciała
Wyrównanie niedoborów
Wyrównanie niedoborów
Leczenie powikłań (torbieli, ropni, zółtaczki)
Leczenie powikłań (torbieli, ropni, zółtaczki)
Poprawa jakości życia
Poprawa jakości życia
Rehabilitacja zawodowa i socjalna części chorych
Rehabilitacja zawodowa i socjalna części chorych
Uchronienie od uzależnienia od leków
Uchronienie od uzależnienia od leków
przeciwbólowych, w tym leków narkotycznych
przeciwbólowych, w tym leków narkotycznych
Pzt – leczenie zachowawcze
Pzt – leczenie zachowawcze
Bezwzględne zaprzestanie picia
Bezwzględne zaprzestanie picia
alkoholu
alkoholu
Dieta wysokokaloryczna (2500-3000
Dieta wysokokaloryczna (2500-3000
kcal) rozłożona na 5-6 posiłków
kcal) rozłożona na 5-6 posiłków
Tłuszcze nie powinny przekraczać 60-80
Tłuszcze nie powinny przekraczać 60-80
g/dobę
g/dobę
(większe, bogatotłuszczowe posiłki
(większe, bogatotłuszczowe posiłki
mogą nasilać bóle)
mogą nasilać bóle)
W ostrym zespole bólowym - odstąpić od
W ostrym zespole bólowym - odstąpić od
żywienia doustnego, wyrównać ewentualne
żywienia doustnego, wyrównać ewentualne
niedobory wodno-elektrolitowe, podawać leki
niedobory wodno-elektrolitowe, podawać leki
p/bólowe oraz preparaty trzustkowe
p/bólowe oraz preparaty trzustkowe
Pzt – leczenie endoskopowe
Pzt – leczenie endoskopowe
•
Leczenie z wyboru przed leczeniem
Leczenie z wyboru przed leczeniem
chirurgicznym
chirurgicznym
•
Endoskopowa sfinkterotomia
Endoskopowa sfinkterotomia
trzustkowa
trzustkowa
•
Protezowanie przewodu trzustkowego
Protezowanie przewodu trzustkowego
•
Ekstrakcja kamieni trzustkowych
Ekstrakcja kamieni trzustkowych
•
Protezowanie zwężeń głównego
Protezowanie zwężeń głównego
przewodu trzustkowego
przewodu trzustkowego
Pzt – leczenie chirurgiczne
Pzt – leczenie chirurgiczne
Wskazania:
Wskazania:
Ból nie poddajacy się leczeniu zachowawczemu
Ból nie poddajacy się leczeniu zachowawczemu
i endoskopowemu
i endoskopowemu
Powikłania dotyczące narządów sąsiednich
Powikłania dotyczące narządów sąsiednich
związane z choroba trzustki
związane z choroba trzustki
Torbiele rzekome trzustki nie poddajace się
Torbiele rzekome trzustki nie poddajace się
leczeniu endoskopowemu
leczeniu endoskopowemu
Zewnetrzne przetoki trzustkowe lub płyn w
Zewnetrzne przetoki trzustkowe lub płyn w
jamie otrzewnej pochodzenia trzustkowego
jamie otrzewnej pochodzenia trzustkowego
Podejrzenia raka trzustki
Podejrzenia raka trzustki
Pogarszajacy się stan chorego pomimo
Pogarszajacy się stan chorego pomimo
intensywnego leczenia zachowawczego
intensywnego leczenia zachowawczego
Potrzeba socjalnej lub zawodowej rehabilitacji
Potrzeba socjalnej lub zawodowej rehabilitacji
chorego i poprawy jakosci zycia
chorego i poprawy jakosci zycia
Pzt – leczenie chirurgiczne
Pzt – leczenie chirurgiczne
Obciążone częstymi powikłaniami (ok. 40%)
Obciążone częstymi powikłaniami (ok. 40%)
Większość chorych po zabiegach
Większość chorych po zabiegach
resekcyjnych wymaga substytucyjnego
resekcyjnych wymaga substytucyjnego
leczenia wyciągami trzustkowymi i leczenia
leczenia wyciągami trzustkowymi i leczenia
cukrzycy
cukrzycy
Powinno być prowadzone w ośrodkach
Powinno być prowadzone w ośrodkach
referencyjnych
referencyjnych
Metody drenujące
Metody drenujące
Pancreaticojejunostomia
Pancreaticojejunostomia
Drenaże wewnętrzne lub zewnętrzne torbieli
Drenaże wewnętrzne lub zewnętrzne torbieli
Metody resekcyjne
Metody resekcyjne
Pancreatoduodenectomia
Pancreatoduodenectomia
splanchnicectomia
splanchnicectomia
