1
Zrównoważony rozwój
Wykład 03
prof. dr hab. inż. Janusz
Kindler
Zrównoważone gospodarowanie zasobami
naturalnymi odnawialnymi i nieodnawialnymi.
Problem rzadkości zasobów. Czynniki
kontrolujące wyczerpywalność zasobów.
Zasoby odnawialne i zasady ich
wykorzystywania. Zasoby nieonawialne
pozwalające na wielokrotne ich wykorzystanie
(recycling). Zasoby energetyczne nie
pozwalające na ich powtórne wykorzystanie.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
2
Uwagi wstępne
Pierwsze koncepcje oparte na założeniu, że dostępność zasobów naturalnych jest
ograniczona (szczupłość zasobów) i wyznacza górną granicę rozwoju gospodarczego oraz
dobrobytu społecznego,
Współczesne koncepcje istnienia granic wyznaczających nieprzekraczalny poziom
korzystania z zasobów naturalnych – uznanie roli techniki i czynników instytucjonalnych
(postępu cywilizacyjnego), które są w stanie przeciwstawić się degradacji i wyczerpywaniu
się zasobów naturalnych,
Rola kryzysu ekologicznego lat 60. i 70. XX wieku,
W ujęciu neoklasycznej teorii gospodarowania zasobami naturalnymi, coraz rzadsze
występowanie zasobów => wzrost cen => rozwój substytucji,
Podstawowe zagadnienie to rozłożenie w czasie poziomu dobrobytu społecznego – obecne i
przyszłe pokolenia,
Wartość surowców nieodnawialnych w czasie musi rosnąć wykładniczo, w tempie określonym
przez stopę procentową (Hotelling)
Analiza energetyczna jako nowy kierunek zintegrowanych badań nad problemami
gospodarowania zasobami naturalnymi.
Zrównoważone wykorzystanie zasobów naturalnych. Problem rzadkości zasobów.
Czynniki kontrolujące wyczerpywalność zasobów. Zasoby odnawialne. Zasoby
nieodnawialne. Surowce pozwalające na wielokrotne ich wykorzystanie (recycling).
Surowce energetyczne nie pozwalające na ich powtórne wykorzystanie. Zasoby
naturalne w Polityce Ekologicznej Państwa.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
3
Zasoby naturalne
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
4
Zasoby naturalne
Dostępno
ść
Własność fizyczna zasobu
biologiczne
minerały
nieenergetyczne
energia
środowiskowe
nieograni-
czone
niewyczer-
pywalne
odnawialne
produkty rolne:
np. zboża,
kukurydza,
produkty leśne,
ryby, zwierzęta
domowe,
zwierzyna
łowna, drewno,
kwiaty
sól
promieniowanie
słoneczne,
etanol, energia
wodna, drewno
opałowe,
energia
geotermalna
wody,
powietrze,
gleba, lasy,
populacje
zwierząt
wyczerpy-
walne,
nieodnawia
l-ne
torf
większość
minerałów, np.
złoto, rudy
żelaza, boksyty,
wierzchnia
warstwa gleby
ropa naftowa,
gaz ziemny,
węgiel, uran
gatunki
zagrożone,
dziewicze
obszary
przyrody,
niektóre
zbiorniki
wodne,
warstwa
ozonowa
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
5
Problem rzadkości (scarcity) zasobów
C = C
p
x P
gdzie: C – konsumpcja zasobów,
C
p
– kosumpcja per capita,
P - liczba ludności.
Jeżeli C
p
i P się podwaja, to C wzrasta 4 x,
Dwa scenariusze w USA (z lat 1970.)
- (1) 2 dzieci na 1 rodzinę => ludność 300 mln w 2015
- (2) 3 dzieci na 1 rodzinę => ludność 400 mln w 2015
Wnioski: (a) zużycie zasobów mineralnych dla (1) 17% > niż dla (1),
(b) popyt na usługi rekreacyjne dla (1) 30% < niż dla (2),
(c) za 50 lat dla (2) ceny żywności > niż dla (1).
Sam rynek nie sprawy nie załatwi ..., poszczególne złoża lub kopalnie
ulegną wyczerpaniu, ale czy grozi nam całk. wyczerpanie zasobów ?
Ludność Polski – 38092 tys. (2010); 35993 tys (2035) – scenariusz
najbardziej realistyczny wg. GUS;
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
6
Wyczerpywalność zasobów
Wskaźniki wyczerpywalności powinny spełniać nast.
warunki:
- Antycypacja,
- Porównywalność,
- Możliwość obliczenia na podstawie dostępnych danych.
Czynniki kontrolujące wyczerpywalność zasobów
- Poszukiwania i odkrycia;
- Postęp technologiczny;
- Substytucja - elastyczność substytucji
Diagnozowanie wyczerpywalności
- Wskażniki fizyczne;
- Wskażniki ekonomiczne;
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
7
Czynniki kontrolujące wyczerpywalność
zasobów
Poszukiwania i odkrycia
Firma maksymalizująca zysk będzie prowadziła poszukiwania tak
długo dopóki krańcowy koszt poszukiwań nie będzie przekraczał
krańcowej renty (różnicy miedzy krańcową ceną użytkownika, a
krańcowym kosztem wydobycia). Jaka jest reakcja na wzrost liczby
ludności? => rośnie P => rośnie popyt => rosną ceny => rośnie
renta, a więc firmy poszukiwawcze mogą sobie pozwolić na
podnoszenie kosztów wydobycia.
Postęp technologiczny
Zwiększające się koszty wydobycia zachęcają do nowych
poszukiwań w zakresie postępu technicznego (technologicznego).
-Mało siły roboczej, a dużo kapitału => nowe technologie
bardziej kapitałochłonne.
-Dużo siły roboczej, a mało kapitału => odwrotnie.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
8
Poszukiwania gazy łupkowego w Polsce
(wydano ok. 50 koncesji 5-letnich, wstępna ocena ok.1.5 – bln m
3
gazu)
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
9
Czynniki kontrolujące wyczerpywalność
zasobów
Substytucja -
w ekonomii zjawisko zastępowania w
procesie
lub konsumpcji jednych dóbr lub usług
innymi. Substytucja w procesie konsumpcji ma miejsce
wówczas, gdy tę samą potrzebę można zaspokoić przy użyciu
różnych dóbr lub usług (nazywa się je substytutami).
Przyczynami substytucji mogą być zmiany preferencji
konsumentów (gustów, upodobań, mody), zróżnicowane
zmiany poziomu cen dóbr i usług, stanowiących wzajemne
substytuty, lub zmiany poziomu dochodów konsumentów.
Substytucja w procesie produkcji może dotyczyć czynników
produkcji lub wytwarzanych produktów. Substytucja czynników
wytwórczych polega na zmianach ilościowych proporcji pracy,
ziemi i kapitału, zużywanych do wytworzenia określonego
produktu, będących zazwyczaj rezultatem długofalowych
tendencji zmian ich cen.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
10
Cenowa elastyczność substytucji
wyczerpywalność zasobów
Cenowa elastyczność substytucji między dwoma czynnikami produkcji
(powiedzmy X i Y) jest określona jako stosunek procentowej zmiany w
ilości tych czynników do procentowej zmiany ich cen (P
x
i P
y
)
ES = [Δ(X/Y)] x [Δ (P
y
/P
x
)] : [X/Y
] x [P
y
/ P
x
]
Jeżeli zwiększenie ilosci pierwszego czynnika produkcji prowadzi do
zmniejszenia ilosci drugiego, to te czynniki produkcji są substytutami
Zastępowanie zasobów bardziej wyczerpywalnych przez mniej
wyczerpywalne. Im większe możliwości substytucji, tym mniejszy
wpływ wyczerpywalności na wielkość produkcji;
Przykład drewna: rosnący popyt na drewno zachęcał do jego
substytucji przez węgiel (opalanie), stal (mosty), beton (budownictwo),
sztuczne tworzywa (opakowania). Jednocześnie nowe odkrycia w
leśnictwie => szybko rosnące drzewa.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
11
Trudny pomiar nieodnawialności
liczba lat na ile wystarczy zasobu
1934 r. – miedzi w USA wystarczy na 40 lat
1974 r. – ... na 57 lat
cena zasobu
wpływ innych czynników, np.
•
drewno cena stała: ilość , ale koszt obróbki też
•
aktualna cena ropy czynniki polityczne
koszt odkrycia nowych złóż
koszt uzyskania jednostki zasobu
c = ( * L + * K) / Q
L – nakład pracy (np. poziom zatrudnienia, ilość
roboczogodzin)
K – kapitał odtwarzalny (urządzenia, budynki)
Q – ilość wydobytego zasobu
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
12
Diagnozowanie wyczerpywalności
wskaźniki fizyczne
Wskaźniki fizyczne: liczba lat na ile wystarczy dany zasób – B.
NIEDOSKONAŁE!
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
13
Zasoby odnawialne Polski
1. Gleba
Polska: ok. 15 mln ha
2. Las
9 mln ha
3. Woda
0.8 mln ha, 50 km
3
rocznie
4. Łowiska ryb
3 mln ha w 200 km pasie przybrzeżnym (30%) + 70% (poza
Bałtykiem)
5. Zasoby genetyczne i dziko żyjące gatunki
6. Obiekty ochrony przyrody
3 mln ha + 7 mln ha (obszary chronionego krajobrazu)
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
14
Jak gospodarować w sposób
zrównoważony zasobami odnawialnymi ?
Zasoby odnawialne, w przeciwieństwie do nieodnawialnych, mogą być
eksploatowane bez końca,
Naturalne wydawało się, aby regułę gospodarowania nimi oprzeć na pojęciu
tzw. maksymalnego zrównoważonego (trwałego) wykorzystania
zasobu (MZW, ang. MSY – maximum sustainable yield),
Aby przychód z eksploatacji zasobu odnawialnego, np. lasu czy łowiska ryb,
mógł być trwały, powinno się wykorzystywać jedynie jego naturalny przyrost
Δx,
Jednak ów naturalny przyrost, np. w łowisku ryb różnica między urodzinami i
zgonami, jest różny i zależy od tego jak ma się wielkość stada do pojemności
środowiska,
Stado małe => przyrost naturalny mały, a przy stadzie osiągającym granice
wyznaczone pojemnością środowiska, przyrost naturalny staje się bliski zeru
(urodzenia są równoważone przez zgony),
Gdzieś wewnątrz tego przedziału można się spodziewać wielkości stada x
MZW
przy którym nadwyżka urodzin nad zgonami jest największa z możliwych
Utrzymywanie stada na tym poziomie, po to aby cyklicznie odławiać
nadwyżkę, pozwala na osiąganie MZW (MSY).
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
15
Koncepcja MZW (MSY)
MZW –
maksimum
zrównoważonego
wykorzystania
zasobu
(MSY – maximum
sustainable yield)
MZW = x / t
t – czas
odtworzenia
zasobu
x
opt
– optymalna
ilość zasobu
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
16
Jak gospodarować zasobami odnawialnymi?
1. Strategia zrównoważona
Utrzymywać liczebność na poziomie X
opt
, eksploatując
co okres
t nadwyżkę równą MZW *
t
2. Strategia rabunkowa
Wyciąć las, wybić stado, wyłowić ławicę itp. ...
... i zainwestować uzyskane środki gdzie indziej...
... jeśli tam można spodziewać się większych zysków
Źródło i dalsze szczegóły dot. gospodarowania zasobami odnawialnymi:
T. Żylicz, Ekonomia środowiska i zasobów naturalnych, PWE, 2004
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
17
Zasoby odnawialne – gleby
Warunki zrównoważonego wykorzystania:
przeciwdziałanie degradacji:
nadmierna eksploatacja
erozja
prowadzenie polityki konserwacji gleb
okresowe wyłączanie z produkcji rolniczej, odłogowanie:
stosunkowo tani sposób odnowy gleb
pozwala na elastyczniejsze reagowanie rolnictwa na zmienny
popyt
Ale:
koszty odszkodowań za utracone zyski
intensywniejsza gospodarka na glebach nie odłogowanych
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
18
Zasoby odnawialne – lasy
Model
Faustmanna
Nachylenie półprostych
wychodzących z początku
układu => średnie tempo
przyrostu masy drewna,
którego maksimum
przypada w momencie t
MSY
i wynosi MSY = Δv
MSY
/t
MSY
Dla większości drzew
europejskich:
t
MSY
= 40 do 70 lat
okres rotacji t
MSY
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
19
Zasoby odnawialne – lasy
określenie długości rotacji nasadzeń na działce w celu
maksymalizacji wartości bieżącej z przyszłych nasadzeń
model Faustmanna (1849)
wnioski z modelu (i jego pochodnych):
las tnie się częściej niż wynika to z MSY:
• koszty: koszt nasadzenia i utrzymania drzew, ryzyko,
zamrożenie kapitału
im starszy las, tym cenniejszy przyrodniczo i turystycznie
dążenie do wydłużenia okresu rotacji:
są metody włączenia tej wartości w model, ale:
• wydłużenie okresu rotacji kosztuje „ucieczka” leśników
przed wprowadzeniem drzew w wiek interesujący dla ekologów
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
20
Zasoby odnawialne – lasy
Warunek zrównoważonego wykorzystania (podsumowanie):
optymalizacja okresu rotacji przy uwzględnieniu kryteriów:
ekonomicznego (ciąć młody las)
przyrodniczego (ciąć jak najpóźniej)
... tak, by rozwiązanie było korzystne ekonomicznie dla
leśnictwa
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
21
Zasoby odnawialne – woda
Warunki zrównoważonego wykorzystania:
wymuszenie oszczędności wody przez wprowadzenie:
opłat za pobór wody
koncesji za eksploatację źródeł wody
ochrona jakości wód przez korzystanie z instrumentów
ochrony
środowiska:
podejściem nakazowo-kontrolnym
podejściem „ekonomicznym”: opłaty i kary za produkcję ścieków
problemy „szczególne”: wprowadzenie zarządzania
zlewniowego, rozwój i zwiększenie efektywności
monitoringu...
Podstawa prawna:
Prawo Wodne (Ustawa z dnia 18 lipca 2001 r., (Dz. U. Nr 115, poz.
1229): 110 stron, 220 artykułów)
Ramowa Dyrektywa Wodna (ang. WFD)
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
22
Zasoby odnawialne – połowy ryb
Dwa przypadki:
1.
Łowisko jest prywatną/państwową własnością odłowy na
poziomie zbliżonym do MSY (lub wariant „rabunkowy”)
2.
Odłowy zachodzą w sytuacji wolnego dostępu:
niski / malejący zysk
ryzyko wyczerpania zasobu
Dlaczego:
na początku bardzo wysokie zyski przyciągnięcie
konkurencji wzrost podaży, spadek cen wzrost
kosztów połowu (małe ławice)
osiągnięcie punktu równowagi bionomicznej
(nieefektywna ekonomicznie i biologicznie)
lub spadek populacji poniżej x
min
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
23
Zasoby odnawialne – połowy ryb
Warunek zrównoważonego wykorzystania wymuszenie
bardziej racjonalnego zachowania ograniczenie
wielkości połowów:
okresy ochronne
nieefektywne ekonomicznie m.in. zwiększenie cen ryb
ograniczenia sprzętowe
łatwe do ominięcia, nieefektywne
ograniczenie liczby statków
efekt „naszpikowania kapitałowego”
zbiorcze kwoty połowowe
„kto pierwszy ten lepszy”, rozminięcie okresów popytu i podaży
podatki od wielkości połowu
trudne do wprowadzenia
indywidualne kwoty zbywalne
odpowiednik uprawnień zbywalnych
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
24
Zasoby genetyczne
Materialne korzyści z bioróżnorodności (tj. z zasobów genetycznych) [5]:
połowa lekarstw pochodzi z dziko żyjących organizmów
wartość handlowa takich organizmów wynosiła 40 mld USD (lata 80,
USA)
wykorzystywane w przemyśle do produkcji gumy, farb, środków
owadobójczych, detergentów, produktów spożywczych itd
geny dziko żyjących roślin są podstawą inżynierii genetycznej
Ocenia się, że rocznie znika 40 000 gatunków. [?]
Rozwiązania:
wdrażanie międzynarodowych porozumień o ochronie
bioróżnorodności
ochrona in situ (na miejscu) i ex situ (w międzynarodowych i
narodowych
bankach genów)
Polskie banki genów: żyto, kostrzewa, kupkówka i groch.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
25
Obiekty ochrony przyrody
Formy ochrony przyrody:
1.
parki narodowe
2.
rezerwaty przyrody
3.
parki krajobrazowe
4.
obszary chronionego krajobrazu
5.
obszary Natura 2000
6.
pomniki przyrody
7.
stanowiska dokumentacyjne
8.
użytki ekologiczne
9.
zespoły przyrodniczo-krajobrazowe
10.
ochrona gatunkowa roślin, zwierząt i grzybów
Podstawa prawna:
Ustawa z dnia 16
kwietnia 2004 r. o
ochronie przyrody (Dz.
U. Nr 92, poz. 880):
80 stron, 160 artykułów
Warunek zrównoważonego wykorzystania przede
wszystkim przestrzeganie prawa ochrony przyrody
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
26
A zrównoważone gospodarowanie zasobami
nieodnawialnymi ?
Problem nie może być analizowany statycznie, ponieważ jego
istota polega na podjęciu decyzji o tym jak rozłożyć w czasie
wykorzystanie tych zasobów,
Alternatywa: szybsza ich bieżąca eksploatacja, lub jej
wstrzymanie z myślą o przyszłych korzyściach (przyszłych
pokoleniach),
Trzeba porównać różne czasowe rozkłady kosztów i korzyści z
eksploatacji tych zasobów, a to wymaga zastosowania dyskonta,
Jedyne co na pewno wiadomo => wykorzystanie zasobów
nieodnawialnych powinno maksymalizować nadwyżkę korzyści nad
kosztami,
Problem właściwej stopy dyskontowej,
Reguła Hotellinga (patrz T. Żylicz, Ekonomia środowiska i zasobów
naturalnych, PWE, 2004).
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
27
Zasoby nieodnawialne pozwalące na wielokrotne
ich wykorzystanie
(recykling/odzysk)
W przeciwieństwie do zasobów energetycznych, wiele
minerałów nieenergetycznych, np.metali, zachowuje swoje
właściwości chem-fizyczne w procesie ich wykorzystania.
Co to znaczy ekonomicznie efektywny poziom recyklingu?
Czy rynek jest w stanie nam zagwarantować, że osiągniemy
recykl na takim poziomie?
Zjawisko planowej krótkorwałości. Czy rynek może nam
zagwarantować osiągniecie ekonomicznie efektywnego
poziomu trwałości?
Koszty wydobycia rosną. Koszty składowania również. Stąd
zainteresowanie recyklingiem. Ale musi być popyt na
produkty z odzysku => chłonność rynku. Przewaga recyklingu
materiałw jednorodnych.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
28
Odzysk/recykling
Recykling, recyklizacja (ang. recycling) – jedna z kompleksowych
metod ochrony środowiska naturalnego. Jej celem jest ograniczenie
zużycia surowców naturalnych oraz zmniejszenie ilości odpadów.
Według Ustawy o Odpadach z dnia 27 kwietnia 2001 roku (Dz. U. z 2001 r.
Nr 62, poz. 628)
x)
pod pojęciem recyklingu "rozumie się taki odzysk, który
polega na powtórnym przetwarzaniu substancji lub materiałów zawartych
w odpadach w procesie produkcyjnym w celu uzyskania substancji lub
materiału o przeznaczeniu pierwotnym lub o innym przeznaczeniu, w tym
też
recykling organiczny
, z wyjątkiem odzysku energii.„
Zasadą działania recyklingu jest maksymalizacja ponownego
wykorzystania tych samych materiałów, z uwzględnieniem minimalizacji
nakładów na ich przetworzenie, przez co chronione są surowce naturalne,
które służą do ich wytworzenia oraz surowce służące do ich późniejszego
przetworzenia.
x)
Do ustawy z 2001 r. zostały wprowadzone zmiany wg. nowej Ustawy o Odpadach z dnia 25
lutego 2010 roku (Dz.U. Z 2010 r. Nr. 28. Poz.145).
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
29
Recykling
Należy spełnić pewne wymagania, aby recykling stał się
ekonomicznie możliwy i środowiskowo efektywny. Do
nich należą adekwatne źródło recyklatów, system, który
pozyskuje te recyklaty ze strumienia odpadów w pobliżu
fabryk zdolnych do przetwarzania recyklatów i
potencjalne zapotrzebowanie na produkty recyklingu. Te
dwa wymagania są często nie brane pod uwagę,
jednakże bez nich rynek przemysłowy produkcji
wykorzystujący zebrane materiały i rynek konsumentów
dla produktów wytwarzanych nie jest kompletny i staje
się tylko „zbieraniem”.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
30
Zasoby naturalne podlegające
recyklingowi -
przykład
100 kg np. miedzi jest w produkcie, którego „życie” określamy
na 1 rok,
Założenie: po roku, 90% miedzi, tj 90 kg, może być odzyskane i
powtórnie wykorzystane,
Pod koniec drugiego roku znów można wykorzystać 90%
pozostałych 90 jednostek, zostaje nam 81 kg miedzi, ... itd., itd.
O ile zwiększyliśmy posiadany zasób dzięki recyklingowi?
Jeżeli początkowa ilość zasobu równa się A (100 kg), a stopa
odzysku jest równa a = 0.9, to proces wzrostu ilości miedzi do
wykorzystania
Z = A + Aa + Aa
2
+ Aa
3
+ ....= 100 + 90 + 81 + 72.9 + ..... =
A/(1 – a)
Co znaczy a = 0, a co znaczy a = 1?
Dyskusja ....
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
31
Zasoby naturalne podlegające
recyklingowi -
przykład
Związek między krańcowymi kosztami
składowania odpadu, a ekonomicznie
efektywnym poziomem odzysku,
Np. koszt odzysku miedzi z odpadów 20 tys.zł/t;
Koszt sprzedaży odzyskanej miedzi 10 tys.zł/t –
czy to jest rozwiązanie ekonomicznie efektywne?
Tak, jeżeli weźmiemy pod uwagę krańcowe
koszty składowania, których udało się uniknąć, w
wysokości 20 tys.zł/t, to koszty wynoszą 20
tys.zł/t, a efekt 10 + 20 = 30 tys.zł/t;
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
32
Zasoby naturalne podlegające recyklingowi
-
przykład
MC
p
– krańcowy
prywatny koszt
składowania
MC
s
– krańcowy
społeczny koszt
składowania
MC
R
– krańcowy
koszt odzysku
Q
s
– społecznie
optymalna ilość
odzyskiwanego
surowca
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
33
Jak zwiększyć poziom odzysku ?
promować systemy depozytowe
zwiększyć poziom stałych opłat
trudne politycznie
jeśli efektywne – muszą być wysokie
wprowadzić zmienne opłaty
Przykład:
Highbridge, New Jersey, styczeń 1988
stała roczna opłata 280$ wprowadzenie pojemników na śmiecie z nalepką
miasta:
52 nalepki za 140$ + 1.25$ za dodatkową nalepkę
Efekty:
• 25% redukcja ilości odpadów
• zwiększone zastosowanie kompostu w przydomowych ogródkach
• radykalne zwiększenie odzysku papierów, szkła i puszek
• szczególnie korzystne dla uboższych gospodarstw
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
34
Zasoby energetyczne nie pozwalające na
powtórne wykorzystanie
Zasoby o kluczowym znaczeniu dla ludzkości i
rozwoju gospodarczego,
Kraje gospodarczo rozwinięte => ropa naftowa +
gaz;
Tak będzie dopóki krańcowe koszty dalszego ich
wykorzystywania nie będą większe od krańcowych
kosztów zasobów substytucyjnych – w warunkach
idealnego rynku przejście łagodne bez zakłóceń;
Ale idealny rynek nie istnieje i interwencja
państwa jest konieczna ..., jednak różnie to
bywa ... przykład z USA.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
35
Przypadek braku gazu na rynku USA
Zima 74/75 w USA, braki gazu rzędu normalnej produkcji – główną przyczyną były
błędne decyzje rządowej kontroli cen;
Zaczęło się wcześniej => zwiększa się liczba samochodów => rośnie popyt na benzynę
=> poszukiwania nowych złóż ropy => przy okazji odkrycia dużych nowych złóż gazu;
Gaz naturalny wypiera gaz koksowniczy => budowa rurociągów gazowych => gaz
naturalny stopniowo staje się coraz ważniejszym surowcem energetycznym;
Regulacja cen gazu w 1938 r (Natural Gas Act) dla utrzymania „sprawiedliwych”
odpowiednio niskich cen, wprowadzonych dosyć pochopnie na 10 lat;
Ceny „sprawiedliwe” nie pozwoliły na rynku gazu rosnąc cenom do właściwego
poziomu – ograniczenie cen powoduje nadmierne zużycie gazu;
Po stronie podaży, producenci zwiększają produkcję dopóki im się opłaca tj. koszty
krańcowe produkcji osiągnęły cenę „sprawiedliwą.
Mylący sygnał dla użytkowników => inwestują w instalacje gazowe, a zaskakuje ich
brak gazu.
na podstawie wykładów
prof. dr hab. inż. Janusza
Kindlera
36
Polityka Ekologiczna Państwa w zakresie
ochrony kopalin i wód
Celami średniookresowymi do 2014 roku w zakresie ochrony
zasobów kopalin i wód są:
Doskonalenie prawodawstwa dotyczącego ochrony zasobów kopalin i
wód podziemnych oraz zharmonizowanie przepisów z tego zakresu,
Poszukiwanie i wykorzystywanie substytutów zasobów
nieodnawialnych,
Ograniczenie presji wywieranej na środowisko podczas prowadzenia
prac geologicznych, a także w trakcie eksploatacji złóż kopalin,
Optymalizacja wykorzystania i zrównoważone użytkowanie zasobów
kopalin i wód podziemnych,
Ochrona głównych zbiorników wód podziemnych, które stanowią
główne/strategiczne źródło zaopatrzenia ludności w wodę,
Usprawnienie funkcjonowania administracji geologicznej w celu
lepszej ochrony kopalin i wód podziemnych,
Eliminacja nielegalnej eksploatacji kopalin.