Podstawowe rodzaje

Ziarniak 

Peptostreptococcus, Peptococcus

Veillonella

Pałeczka

Propionibacterium, Actinomyces, Bifidobacterium

Bacteroides, 

Fusobacterium, 

Porphyromonas, 

Prevotella

Laseczka

Clostridium

Ogólne właściwości ziarniaków i pałeczek

-

są  częstymi  patogenami  w  przewlekłych  zakażeniach 

górnych  dróg  oddechowych,  głowy,  szyi  (mogą 
wywoływać  ciężkie,  a  nawet  zagrażające  życiu 
powikłania)

-

  są  dominującym  składnikiem  flory  fizjologicznej  błony 

śluzowej  jamy  ustnej  i  gardła;  mogą  wchodzić  w  skład 
flory bakteryjnej żeńskiego układu moczowo-płciowego

-

 są czynnikiem etiologicznym zakażeń endogennych

-

  są  bakteriami  bardzo  wymagającymi,  trudnymi  do 

izolacji (wyniki fałszywie ujemne)

-

  mogą  być  tzw.  II  patogenem,  często  decydującym  o 

przebiegu choroby

Ogólne właściwości ziarniaków i 

laseczek

-

 

izolowane z gleby, kurzu, wody

-

 często zasiedlają przewód pokarmowy człowieka i 

zwierząt

Czynniki predysponujące do 

wystąpienia zakażenia

a)

niedotlenienie

b)

przerwanie ciągłości bariery śluzowej bądź skóry 

c)

zaburzenia  komórkowej  i  humoralnej  odporności 
immunologicznej

d)

uprzednia długotrwała antybiotykoterapia

e)

czynniki miejscowe

Na infekcje z udziałem bakterii beztlenowych narażone 
są szczególnie:

-

 noworodki

-

 ludzie z zaburzeniami odporności

-

 leczeni immunosupresyjnie

-

 chorzy z nowotworem

-

  osoby  z  wadami  genetycznimi  upośledzającymi 

odporność

-

 osoby poddane działaniu wielu antybiotyków

-

 pacjenci po zabiegach chirurgicznych w obrębie jamy 

brzusznej

Charakterystyka

-

  nie  wytwarzają  przetrwalników  z  wyjątkiem  rodzaju 

Clostridium

-

 

nie 

wytwarzają 

otoczki 

(wyjątki: 

nieliczne 

Clostridium,  Bacteroides  fragilis,  Porphyromonas 
melaninogenica)

-

 wytwarzają peroksydazę (wyjątki: Clostridium) 

-

 aktywne enzymatycznie

-

 bakterie Gram-ujemne wytwarzają LPS

-

  bakterie  Gram-ujemne  wytwarzają  egzotoksyny 

(tetanospazmina,  lecytynaze,  toksyny  botulinowej,   
toksyny A, B, C ..)

-

 wiele gatunków wytwarza beta-laktamazy

Czynniki wirulencji

-

 endotoksyna

-

 egzotoksyny

-

 cytotoksyna

-

 otoczka

-

 zdolność do adhezji

-

 

enzymy 

(dysmutaza 

nadtlenkowa,  kolagenaza, 

hemolizyna, fibrynolizyna, neuraminidaza, hialuronidaza, 
lecytynaza, lipaza, proteaza)

-

 krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe

-

 właściwości sacharolityczne

Źródłem zakażenia

-

 pochodzenia endogennego 

-

  zakażone  sprzęt  (podłoga,  kosze  na  śmieci, 

aparatura do dializ, termometry, baseny)

-

 chory, nosiciel, zwierzęta

-

 środowisko

Drogi szerzenia się zakażeń:

-

 bezpośrednia

-

 pośrednia

-

 pokarmowa

Lokalizacja

Typ zakażenia

-

 głowa i szyja      ropnie mózgu

ropień  okołomigdałowy  (B.  fragilis,  Prevotella 

malaninogenica, Peptococcus, Fusobacterium)

przewlekłe 

zapalenie 

zatok 

(Peptococcus, 

Peptostreptococcus. Veillonella, Bacteroides)

zapalenie ucha środkowego 
zakażenia 

stomatologiczne 

(głównie 

Peptostreptococcus, Porhyromonas, Prevotella)

zakażenia oka
zapalenie węzłów chłonnych

Lokalizacja

Typ zakażenia

-

 drogi oddechowe

aspiracyjne zapalenie płuc

martwicze zapalenie płuc
ropnie płuc
ropniaki

(Peptostreptococcus, 

Fusobacterium 

nucleatum, 

Bacteroides, 

Prevotella 

melaninogenicum, 

Actinomyces)

-

 przewód pokarmowy zapalenie otrzewnej

ropnie wewnątrzbrzuszne
ropnie wątroby, trzustki
          zapalenie wyrostka robaczkowego

Lokalizacja

Typ zakażenia

-

 

przewód  pokarmowy  cd.

          perforacja  wrzodu 

trawiennego

     ropne zakażenia pęcherzyka 

     żółciowego

(enterotoksyczne 

B. 

fragilis, 

Fusobacterium, 

C. 

perfringens, C. sporogenes, C. septcum)

   rzekomobloniaste zapalenie jelita
   zatrucia pokarmowe

(C.  perfringens,  C.  difficile  :  najczęściej  za  AAD  i  AAC 
oraz 

PMC 

odpowiedzialne 

są 

aminopenicyliny, 

cefalosporyny,  tetracykliny  -pseudobłoniaste  zmiany  w 
błonie śluzowej jelita grubego)

Lokalizacja

Typ zakażenia

-

 

drogi płciowe u kobiet ropień jajowodowo-jajnikowy

zapalenie jajowodów
poronienia
zakażenie płynu owodniowego
ropień gruczołu Bartholina

(Veillonella, Peptococcus, Peptostreptococcus, B. fragilis)

-

skóra  i  tkanki  miękkie zgorzel  gazowa  i/lub  obrzęk 

złośliwy

rany kąsane
wrzód odleżynowy
wrzód stopy u cukrzyków

Lokalizacja

Typ zakażenia

-

skóra i tkanki miękkie cd. zakażenia przyranne

przewlekłe zakażenie ran

-

 krew

bakteriemie i posocznice

zakażenia 

z 

udziałem 

biomateriałów

Profilaktyka

-

  przestrzeganie  warunków  sanitarnych  –  kontrola 

procesu  sterylizacji  i  dezynfekcji  (mycie  rąk, 
preparaty z chlorheksydyną)

-

 eliminacja źródła zakażenia

-

 izolacja pacjentów

-

 racjonalna antybiotykoterapia

-

 szczepionka DTP

Leczenie

Antybiotyki  betalaktamowe  (penicylia  G  wyjątek 
infekcje 

z 

udziałem 

B.fragilis, 

cefamycyna, 

karbapenemy, penicyliny z inhibitorami betalaktamaz)
Betalaktamazy  pałeczek  są  wrażliwe  na  kwas 
klawulanowy  (połączenie  go  z  amoksycyliną  lub 
tikarcyliną podnosi skuteczność tych antybiotyków)
Linkozamidy
Chloramfenikol
Chemioterapeutyki, nitroimidazole
Wankomycyna i teikoplanina dla C. difficile