PRAWO
MIĘDZYNARODOWE
Dr Ilona Topa
Wydział Prawa i Administracji
Uniwersytet Śląski
PRAWO
MIĘDZYNARODOWE
Dr Ilona Topa
Wydział Prawa i Administracji
Uniwersytet Śląski
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Wykład I: Wprowadzenie
Rys historyczny
Prawo międzynarodowe:
definicja/teorie
obowiązywania/systematyka/sank
cje
Relacja PMP - prawo wewnętrzne
Anatomia – społeczność
międzynarodowa: skład/cechy
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Rozwój historyczny
Etapy:
1) Bliski Wschód, Grecja, Rzym
2) średniowiecze
3) „klasyczne” prawo
międzynarodowe
4) okres nowożytny
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Pojęcie
Definicja: zespół norm regulujących stosunki
między państwami i innymi uczestnikami
mającymi zdolność do działania w stosunkach
międzynarodowych
Nazwa: J. Bentham, 1780
Systematyka:
1) H. Grocjusz: prawo wojny i prawo pokoju
2) S. Nahlik: anatomia, fizjologia i patologia
stosunków międzynarodowych
o
Normy w PMP:
powszechne/partykularne/dwustronne
o
Prawo prywatne międzynarodowe – w
rzeczywistości wcale
nie
międzynarodowe
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Czy i dlaczego prawo
międzynarodowe jest
przestrzegane?
Doktryna naturalistyczna v.
pozytywistyczna
Powody:
- siła;
- wzajemność;
- „wspólny” interes;
- efektywność.
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Różnice PMP – prawo
wewnętrzne
Hierarchiczność źródeł prawa/norm
Zasada w prawie
wewnętrznym/wyjątek w PMP:
•
Ius cogens
•
Art. 103 Karty NZ
Sposób stanowienia
Metoda regulacji
Odmienna konstrukcja normy
prawnej
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Sankcje w PMP
SANKCJE
ZORGANIZOWANE
NIEZORGANIZOWANE
organizacyjne
korygujące
środki przymusu
bezpośredniego
psychologiczne
odwetowe
retorsje
represalia
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Funkcje PMP
Regulowanie stosunków
zewnętrznych podmiotów PMP
Oddziaływanie na prawo
wewnętrzne – w zakresie, jaki
niezbędny dla skuteczności norm
PMP
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Relacja PMP – prawo wewnętrzne
Teorie: monizm (Hegel i Kelsen) v.
dualizm (Triepl, Anzilotti)
Praktyka:
-
Prawo międzynarodowe ma taką
samą moc wiążącą jak ustawy
-
Prawo międzynarodowe ponad
ustawami;
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Jak PMP obowiązuje?
Ex proprio vigore
Inkorporacja do porządku
wewnętrznego:
Transformacja (zwykła i
generalna)
Recepcja
Odesłanie w konkretnym akcie
prawnym
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Relacja PMP- prawo
polskie
Zasada poszanowania prawa międzynarodowego
(art. 9 Konstytucji)
umowy międzynarodowe wg polskiej Konstytucji:
- ratyfikowane:
1) za uprzednią zgodą Sejmu
2) samodzielnie przez uprawniony organ
- zatwierdzane
- podpisywane
Nadrzędność ważnych umów międzynarodowych
nad ustawami (
Konstytucji z 1997
r.)
Prawo Unii Europejskiej (art. 89 ust. 3 Konstytucji z
1997 r.)
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Anatomia – uczestnicy
stosunków
międzynarodowych
Punkt centralny – pojęcie
społeczności międzynarodowej
=
ogół uczestników stosunków
międzynarodowych zdolnych do
działania na arenie międzynarodowej
o
2 podejścia: wąskie (tylko państwa) i
szerokie
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Anatomia
Społeczność
międzynarodowa
państwa
organizacje
międzynarodowe
podmioty
sui generis
Stolica
Apostolska
Suwerenny Zakon
Kawalerów Maltańskich
rządowe
pozarządowe
Osoby fizyczne/
osoby prawne
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Anatomia – cechy
społeczności
międzynarodowej
mała liczba członków
oparcie wzajemnych stosunków
na zasadzie równości, ale ‘primus
inter pares’
niski stopień zorganizowania
wewnętrznego
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Anatomia – podstawowe
pojęcia
Podmiot prawa
międzynarodowe
go
Państwo
Organizacja
międzynarodowa
:
Rządowa
Pozarządowa
•
Podmioty pmp (głównie
państwa)
•
Osoby fizyczne/prawne
•
Prawo międzynarodowe
•
Prawo wewnętrzne
•
Statut - umowa międzynarodowa
•
Statut – wg prawa
wewnętrznego
dr Ilona Topa, Prawo międzynarodowe
- wykład
Podsumowanie
Grocjusz: „ojciec prawa narodów”
ONZ to podmiot PMP, a UEFA nie
Art. 9, art. 89 i art. 90 Konstytucji
z 1997 r. – podstawy
obowiązywania PMP