Metody 

w pracy 

socjalnej

Natalia Bączek

Magdalena Nowakowska

Wyróżniamy trzy metody 

pracy socjalnej:

1. Metoda indywidualnych przypadków

2. Metoda grupowa

3. Metoda organizowania środowiska

  

1. Metoda 

indywidualny

ch 

przypadków 

  

   Zapoczątkowała ją w latach 

dwudziestych Mary Richmond. 

   
   Jest to metoda pracy z zazwyczaj 

pojedynczym klientem bądź też 

rzadko całą rodziną. 

  

 Pomaga jednostkom w sprawach 

zarówno zewnętrznych i dotyczących 

otoczenia, jak i w indywidualnych, 

dotyczących wnętrza osoby. 

Koncentruje się na jednostce, nie 

ignorując jednak dobra społecznego. 

Według założeń M. Richmond

 metoda prowadzenia przypadku 

powinna 

uwzględniać następujące elementy: 

- wgląd w cechy osobowościowe jednostki

- rozpoznanie zasobów, zagrożeń i wpływów  

    otoczenia społecznego na jednostkę 

- bezpośrednie oddziaływanie osoby na 

osobę

- bezpośrednie oddziaływanie poprzez            

    otoczenie społeczne 

 

Etapy 

prowadzenia 

indywidualnych 

przypadków:

Diagnoza 

Ma zadanie ujawnić czynniki 

powodujące zaistnienie trudnej 

sytuacji w życiu osoby. Głównym 

narzędziem diagnozy jest wywiad 

środowiskowy oparty na 

kwestionariuszu. Kiedy już 

rozpoznamy problem możemy zacząć 

właściwy proces rozwiązywania go.

 

Innymi narzędziami 

diagnozy może być 

wywiad,ankieta,  testy, 

techniki projekcyjne, 

obserwacja i analiza 

dokumentów. 

 

Typy wywiadów:

- nie skategoryzowany - daje możliwość swobody w 

formułowaniu pytań oraz zmieniania ich kolejności, 

stawianie pytań dodatkowych

- skategoryzowany - ogranicza kolejność i brzmienie 

stawianych pytań 

- jawny - badany poinformowany jest o celach i 

przedmiocie wywiadu, musi być on skategoryzowany

- ukryty - stosowany w przypadku gdy przedmiotem 

wywiadu są drażliwe zagadnienia, badania postaw, 

motywacji i innych, badany nie jest poinformowany o 

przedmiocie rozmowy

- jawny nieformalny - to luźna rozmowa, podczas 

której badający usiłuje przez stosowne jej 

ukierunkowanie uzyskać interesujące go dane

- jawny formalny - gdy badany orientuje się o fakcie 

przeprowadzania z nim wywiadu

- indywidualny

- zbiorowy - ma uzasadnienie gdy przedmiotem badań 

są opinie, fakty jednorodnej grupy, wywiadom 

zbiorowym towarzyszą emocje dodatnie i ujemne, 

mogące mieć znaczenie dla wiarygodności badań 

Plan postępowania

 

 

Po zdiagnozowaniu problemu należy 

do ułożyć. Ma on określać kolejne 

kroki podjętej interwencji. 

Interwencja

Najdłuższy etap. Interwencja 

wymaga ciągłego 

korygowania diagnozy i 

planu postępowania. 

Zakończenie interwencji

Następuje wtedy kiedy pracownik 

socjalny uzna swoją dalszą 

interwencję za zbędną.

 

2. Metoda 

pracy z grupą 

W metodzie pracy socjalnej z 

grupą chodzi przede wszystkim o 

:

- poprawę funkcjonowania społecznego

- łagodzenie i eliminowanie przeszkód
  utrudniających interakcje społeczne. 

 

   W metodzie tej działalność 

podejmowana przez pracownika 

socjalnego odnosi się do jednostek 

w grupie. Jest to więc podejście 

indywidualne w ramach grupy i 

jest ono świadomie skierowane na 

możliwie najpełniejszy rozwój 

osoby w jej relacjach do grupy.  

 

   Pierwszoplanowym celem pracy z 

grupą jest zatem poprawa 

społecznego funkcjonowania 

poprzez czynne uczestnictwo w 

grupie. 

 

Możemy wyróżnić trzy 

odmiany metody 

grupowej, związanej z 

trzema rodzajami grup:

Grupy rozwojowo - 

wychowawcze

Grupy rozwojowo - wychowawcze 

mają za cel służenie pomyślnemu 

rozwojowi psychicznemu, 

fizycznemu i kulturalnemu 

wszystkich tych, którzy tego pragną. 

Obejmują więc one zasadniczo ludzi, 

których zachowania nie odbiegają w 

żaden sposób od powszechnie 

akceptowanych.

Grupy psychoterapeutyczne

Grupy psychoterapeutyczne 

nastawione są na poczynania 

opiekuńcze i ratownicze. 

Szczególnym przypadkiem takiej 

grupy psychoterapeutycznej są 

Anonimowi Alkoholicy. 

Grupy rewalidacyjne

 
 Ich zadaniem jest powiązanie 

zerwanych więzi między jednostką 

i jej najbliższym otoczeniem. 

Działalność ta obejmuje zwykle 

dzieci i młodzież zagrożone 

wykolejeniem lub już wykolejone. 

W procesie pracy z grupami 

wyróżnić można następujące 

etapy:

 - tworzenie grupy

- stabilizacja jej struktur i norm

- realizacja jej celu 

- ocena efektów działania 

- decyzja o celowości dalszego jej istnienia 

 

3. Metoda 

organizowani

a środowiska

 

Metoda ta charakteryzuje się 

przede wszystkim 

skoncentrowaniem uwagi na 

społeczności jako całości. 

Cele organizacji społeczności:

- wspomaganie rozwoju, a więc 

stwarzanie        możliwości i warunków, 

aby każdy człowiek    mógł realizować 

określone racjami rozumu      aspiracje

- tworzenie wspólnoty  
- przełamywanie izolacji i osamotnienia 
- budowanie więzi emocjonalnych              

        międzyludzkich i sieci znajomości 

 

 Realizacja tych zamierzonych celów 

organizacji społeczności wymaga 

jednak spełnienia warunku 

bezpośredniego zaangażowania 

społeczności w podejmowane 

działania. Nie prowadzi się ich 

bowiem dla społeczności, ale przez 

społeczność i wspólnie z nią.

 

Procesy pracy 

socjalnej ze 

społecznością:

 

- badania: nazywamy proces uzyskiwania 

danych dotyczących zjawisk społecznych, 

problemów społecznych i sposobów ich 

rozwiązywania.

- planowanie: to celowe formułowanie 

przyszłych działań i procedur.

- koordynacja: jest procesem współpracy, 

który ma na celu unikanie niepotrzebnego 

dublowania, zbędnego wysiłku i konfliktów.

- organizacja: jest procesem tworzenia 

struktury dla spełnienia określonego 

zadania.

 

- finansowanie: to proces zbierania, 

przydzielania  i wydawania funduszy 

zgodnie z potrzebami i zasobami 

społeczności.

- administracja: H. Kidneigh definiuje 

administrację pracy socjalnej jako : proces 

przekształcania polityki socjalnej w 

świadczenia socjalne”. Jako proces realizacji 

planów i wdrażania postanowień jest ona 

szczególnie ważna w organizacji 

społeczności 

 

- konsultacje: jest to proces zasięgania 

opinii eksperta, uzyskiwanie informacji i 

wskazówek od osoby, której wiedza o 

danej dyscyplinie może być przydatna 

innym wykwalifikowanym osobom w 

innych dziedzinach.

- proces kształcenia: polega na 

powiększaniu wiedzy grup i społeczności 

na temat problemów społecznych i 

możliwości przeciwdziałania im

 

- komitety: działanie w komitetach jest 

podstawą pracy socjalnej ze społecznością.

- negocjacje: to proces rozwiązywania 

konfliktów, często z udziałem trzeciej, 

neutralnej strony jako pośrednika.

- protokołowanie: jest procesem zapisywania 

wypowiedzi i działań komitetów oraz innych 

grup zaangażowanych w działalność i 

problemy społeczności.

 

- akcja socjalna: działacze i obywatele 

społeczności zbierali się, aby 

dyskutować i snuć plany , ale nie 

podejmowali wystarczającej liczby 

działań i prób w celu wprowadzenia 

zmian.

- rzecznictwo: wspieranie jednostek i grup 

pokrzywdzonych, zwłaszcza w 

odniesieniu do potrzeb lokalnych.

 

 
W ostatnich latach jednakże coraz 

częściej mówi się o jeszcze jednej 

podstawowej metodzie pracy socjalnej, 

a mianowicie rozwiązywaniu 

problemów w dostarczaniu 

świadczeń socjalnych. 

Bibliografia

 T. Pilch, Metoda organizowania środowiska

J. Szmagalski, Metoda grupowa w pracy
 Socjalnej

 A. Kamiński, Funkcje pedagogiki 

społecznej, Warszawa 1974

http://www.seminare.pl/16/kaminski.htm