Czy z UE można 

wystąpić??

UE

2

• Skoro państwa dążą do budowy trwałej 

struktury, czy mogą z niej wystąpić nie 
naruszając systemu wzajemnych powiązań?

• Kwestia kontrowersyjna:

– prawo traktatowe milczy na ten temat

– brak odniesienia w orzecznictwie Trybunału 

Sprawiedliwości

• UE, jak i trzy Wspólnoty, powstała na mocy 

wielostronnych umów międzynarodowych

• Państwa mają więc prawo do odwołania do 

norm prawa międzynarodowego

Czy z UE można wystąpić?

3

• Zapis Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów z 

1969r. ⇒ wystąpienie z umowy może mieć miejsce 
w wyniku zastosowania przepisów danej konkretnej 
umowy lub przepisów Konwencji (art. 42)

• Traktat o UE został zawarty na czas nieokreślony i 

nie zawiera rozwiązań dotyczących wystąpienia

• W myśl Konwencji Wiedeńskiej (art.56) 

wystąpienie z organizacji nie zawierającej 
postanowień o wystąpieniu jest niedopuszczalne, 
chyba, że można domniemywać, że strony 
dopuszczały taką możliwość

Czy z UE można wystąpić?

4

Artykuł 56

Wypowiedzenie lub wycofanie się z traktatu nie 

zawierającego postanowienia dotyczącego 
wygaśnięcia, wypowiedzenia lub wycofania się

1. Traktat, który nie zawiera postanowienia 

dotyczącego jego wygaśnięcia i nie przewiduje 
wypowiedzenia ani wycofania się z niego, nie 
podlega wypowiedzeniu ani wycofaniu się z 
niego, chyba że:

a) ustalono, ze strony miały zamiar dopuścić 

możliwość wypowiedzenia lub wycofania się, 
bądź

b) prawa do wypowiedzenia lub wycofania się 

można domniemywać z charakteru traktatu

5

• Przypadek UE - zawarta na czas nieokreślony, 

ale też nie ma „klauzuli wieczności” - państwa 
na podstawie własnej suwerenności zachowują 
prawo do wystąpienia z organizacji

• Państwa mogą wystąpić z UE - nawet gdyby 

naruszało to ich zobowiązania prawne - brak 
ś

rodków przymusu ze strony Wspólnoty do 

zatrzymania „w środku”

• Dopuszczalność druga, gdy zobowiązania 

traktatowe uległyby zmianie w nieprzewidziany 
sposób, sprzeczny z celami traktatu

Czy z UE można wystąpić?

6

• Klauzula zasadniczej zmiany okoliczności, żądanie 

uznania danej umowy za wygasłą

• Gdy nadzwyczajne zmiany okoliczności były 

niezależne od poczynań państw 

(sytuacja 

nadzwyczajna)

• UE jako trwała struktura, ze zrzeczeniem się praw do 

wystąpienia zachowuje suwerenność krajów poprzez 
możliwość wprowadzania zmian do traktatu

• Przekazanie kompetencji nastąpiło na rzecz nie 

innego państwa a na rzecz międzynarodowego 
organu, co powoduje, że jednostronne wystąpienie 
jest możliwe

Czy z UE można wystąpić?

7

• Aspekty poza prawne

– wystąpić? jak? 

– interes polityczny i gospodarczy

– zakłócenie harmonii funkcjonowania

• Czy brak możliwości wyjścia był 

zamierzony?

• Rozgrywanie „wyjścia” przez partie w 

krajach członkowskich

Czy z UE można wystąpić?

8

• Studium przypadku - Grenlandia

• Weszła do UE jako część Danii

• W 1978r.  uzyskała autonomię

• 1982 referendum „poza UE”

• 1985 status „zamorskiego terytorium 

stowarzyszonego”, jako autonomiczna 
część Królestwa Danii

• Sprawa wystąpienia z UE - Konstytucja UE

Czy z UE można wystąpić?

9

• Art. 58, możliwe zawieszenie praw 

członkowskich

• Art. 59, dobrowolne wystąpienie z UE

Konstytucja UE