POJĘCIE I TREŚĆ PAŃSTWA, PRAWA, ADMINISTRACJI  

 

PAŃSTWO 

 

Definicja państwa, ustrój państwa 

 

Definicja politologiczna 
 
Państwo jest przymusową organizacją, wyposaŜoną w atrybuty władzy zwierzchniej po to, by 
ochraniać przed zagroŜeniami zewnętrznymi i wewnętrznymi ład, zapewniający zasiedlającej jego 
terytorium społeczności, składającej się ze współzaleŜnych grup o zróŜnicowanych interesach, warunki 
egzystencji korzystne odpowiednio do siły ich ekonomicznej pozycji i politycznych wpływów  

 

Definicja prawna 
 
Prawne kryteria państwowości (na mocy konwencji w Montevideo z 1933:  

 

"Państwo jako podmiot prawa międzynarodowego powinno posiadać następujące elementy: 

• 

stałą ludność 

• 

suwerenną władzę 

• 

określone terytorium oddzielone od innych granicą 

• 

zdolność wchodzenia w relacje międzynarodowe 

 

Podstawowe standardy i desygnaty państwa prawnego 

 

Państwo prawne :  

 

I  - koncepcja państwa prawnego 

załoŜenie występowania w państwie:  

- 

podziału władzy  

- 

legalności  

- 

konstytucjonalizmu 

- 

retroakcji    

l

l

l

e

e

e

x

x

x

 

 

 

r

r

r

e

e

e

t

t

t

r

r

r

o

o

o

 

 

 

n

n

n

o

o

o

n

n

n

 

 

 

a

a

a

g

g

g

i

i

i

t

t

t

 

- 

sądowej kontroli władzy wykonawczej 

- 

ingerencji w Ŝycie prywatne jednostki tylko w sytuacjach, w których prawo na to 

zezwala 

- 

ponoszenie odpowiedzialności odszkodowawczej przez państwo 

Obecnie: większość państw  

 

II - materialna koncepcja państwa prawnego 

załoŜenie występowania w państwie:   

- 

gwarancja praw i wolności człowieka i obywatela 

- 

prawo stanowione dominuje nad innymi normami 

- 

konstytucja i ustawy są podstawowymi aktami normatywnymi w państwie 

- 

procedury zapewniają przestrzeganie i poszanowanie praw i wolności obywateli 

 

Główna zasada państw demokratycznych: 

 

Trójpodział władzy na  

władzę ustawodawczą (Sejm, Senat) 

władzę wykonawczą (rząd - Rada Ministrów, Prezydent) 

władzę sądowniczą 

 

TakŜe funkcja (władza?) kontrolna  

 

zasada praworządności 

prawo przestrzegane podczas stanowienia jak i stosowania 

działania organów państwa są normowane przepisami  

obywatele są wolni do momentu przekroczenia granic (prawo sankcjonuje te zachowania)  

 

zasada pewności prawa 

prawo musi być jasne, jawne oraz stabilne 

 

zasada ochrony praw nabytych 

kaŜdy, kto nabył dane prawo nie moŜe ich bezprawnie stracić  

 

zasada konstytucyjnej ochrony praw i wolności 

 

zasada prymatu prawa stanowionego 

system prawny powinien być całkowicie autonomiczny i niezaleŜny od innych 

normatywnych systemów (w systemie prawnym stanowionym przez państwo powinny 

znajdować się wszelkie normy moralne, kulturowe, związane z poszanowaniem praw 

człowieka i wolności)  

 

Zamieszczenie w konstytucji praw i wolności obywatelskim zwiększa ochroną.  

Organy władzy państwowej nie mogą ingerować w pewien zakres Ŝycia obywatela tu tzw. prawa 

wolnościowymi: 

- 

wolność słowa 

- 

wolność sumienia 

- 

wolność zrzeszania się 

- 

wolność zgromadzeń 

- 

wolność poruszania się  

 

zasada prymatu konstytucji 

ustawa zasadnicza jest najwaŜniejszym aktem prawnym  

 

zasada instytucjonalnej i proceduralnej gwarancji praw podmiotowych obywateli 

 

zasada równości wobec prawa 

 

zasada równości w prawie  

nikt nie moŜe być uprzywilejowany lub pokrzywdzony treścią danego przepisu prawnego 

 

=.=========================.= 

PRAWO 

 

Prawo – system norm prawnych - ogólnych, abstrakcyjnych i jednoznacznych dyrektyw postępowania, 

które powstały w związku z istnieniem i funkcjonowaniem państwa lub innego uporządkowanego 

organizmu społecznego, ustanowione lub uznane przez właściwe organy władzy odpowiednio publicznej 

lub społecznej i przez te organy stosowane, w tym z uŜyciem przymusu 

 

Prawo wyznacza wzorce zachowań, które powinny być respektowane przez społeczeństwo i 

określa zasady odpowiedzialności za ich naruszenie Podmiot prawa – ten, kto moŜe posiadać 

uprawnienia (prawa) lub obowiązki, a więc ma zdolność prawną. Podmiotowość prawną nadaje 

prawo. KaŜdy człowiek jest podmiotem prawa od chwili urodzenia aŜ do śmierci 

 

Podmiotem prawa jest: 

 osoba fizyczna 

 osoba prawna 

 

Osobowość prawna to pojęcie określające zdolność osób prawnych do bycia podmiotem praw i 

obowiązków oraz do dokonywania we własnym imieniu czynności prawnych  

 

Zdolność prawna – zdolność do bycia podmiotem praw i obowiązków prawnych. Zdolność prawna jest 

atrybutem następujących podmiotów prawa: 

• 

osób fizycznych 

• 

jednostek organizacyjnych, będących osobami prawnymi, w szczególności Skarbu Państwa 

• 

jednostek organizacyjnych, niebędących osobami prawnymi, którym zdolność prawną nadają 

przepisy szczególne 

 

Zdolność do czynności prawnych – w prawie cywilnym zdolność do dokonywania we własnym 

imieniu czynności prawnych, czyli do przyjmowania i składania oświadczeń woli mających na celu 

wywołanie powstania, zmiany lub ustania stosunku prawnego. Innymi słowy, jest to zdolność do 

samodzielnego kształtowania swojej sytuacji prawnej (nabywania praw i zaciągania zobowiązań) 
 
Systemy prawa 

 

Istnieją dwa podstawowe systemy prawa: 

 

- prawo stanowione 

 

- prawo precedensowe 

 

Prawo stanowione –  

to jednostronny i władczy akt decyzyjny podjęty przez organ państwa, a z jego upowaŜnieniem powstaje 

akt prawodawczy, który składa się z przepisów prawa, które kierowane są do podmiotów prawa i 

zawierają określone sposoby zachowania się  

 

Prawo precedensowe –  

W GB i USA  -  prawo nie tylko jest tworzone w formie prawa stanowionego, ale w formie precedensu 

prawotwórczego.  

 

Precedens prawotwórczy ma charakter konkretny i polega na tym, Ŝe sąd podejmuje konkretną 

indywidualną decyzję w określonej sprawie, chociaŜ w obowiązujących przepisach prawa stanowionego 

nie ma podstaw do jej wydania lub teŜ podstawy te są niedostatecznie określone. Sąd formułuje zasadę 

rozstrzygnięcia i ta zasada powinna być w przyszłości podstawą rozstrzygania spraw podobnych  

 
WYKŁADNIA PRAWA  

 

to jego interpretacja - proces ustalania właściwego znaczenia przepisów prawa. Przedmiotem 

wykładni są przepisy prawa, a nie normy prawne, bo w ramach właśnie wykładni z przepisów prawa 

wyprowadza się normy prawne  

 

Przyczyny wykładni prawa: 

 

- róŜnica i niejednoznaczność języka naturalnego i języka prawnego w tekstach prawnych  

- zamierzone i świadome wprowadzenie przez ustawodawcę niejednoznaczności i nieostrości 

pojęć interesu społecznego, czyli pozostawienie stosującym prawo większej swobody w 

jego interpretacji 

- starzenie się przepisów prawa, kiedy regulacja prawna nie przystaje do nowej interpretacji. 

 

Rodzaje wykładni: 

 

a) 

z uwagi na podmiot jej dokonujący

: 

 

- wykładnia autentyczna – dokonywana przez ten sam podmiot, który prawo ustanowił 

- wykładnia legalna – oznacza, Ŝe moŜe być wydawana przez upowaŜniony do tego organ 

państwa (nie w Polsce) 

- wykładnia praktyczna – dokonywana przez organy stosujące prawo róŜnego rodzaju, np. organy 

samorządowe, wykonawcze, sądowe 

NajwaŜniejsza jest wykładnia sądowa wykonywana w procesie wykonywania prawa - 

najwaŜniejsza wykładnia Sądu NajwyŜszego 

Sąd NajwyŜszy interpretując prawo moŜe podejmować uchwały, jeŜeli uzna, Ŝe celowe 

jest wyjaśnienie przepisów prawa budzących wątpliwości. Następuje to na wniosek 

określonych podmiotów, np. Prezesa Sądu NajwyŜszego, Ministra Sprawiedliwości. 

Uchwały te są podejmowane w składzie 7 sędziów   

 

Wykładnia SN nie ma charakteru wiąŜącego formalnie, ale sądy ją stosują, bo nie chcą 

narazić się na zarzut błędnej interpretacji przepisów prawa. 

- wykładnia doktrynalna – kaŜdy moŜe dokonywać interpretacji przepisów prawa - nie ma to dla 

niego mocy wiąŜącej, to faktyczni wykładnia prywatna.  

Cenne wykładnie prawników, naukowców, wybitnych praktyków. Sądy mogą się 

powoływać na wykładnie doktrynalne.  

 

DOKTRYNA  łac: doctrina – nauka, nauczanie, wiedza; oznacza ogół spójnych poglądów, załoŜeń, 

twierdzeń, przekonań, dogmatów będących podstawą koncepcji, np. naukowej, religijnej, gospodarczej, 

politycznej, militarnej    

 

b) 

z uwagi na metody ich wykonywania

: 

 

- wykładnia językowa – ustalenie znaczenia norm prawnych poprzez analizę struktur językowych 

przepisów, znaczenia poszczególnych wyrazów np. zastosowania interpunkcji  

 - wykładnia celowościowa – (funkcjonalna) określenie celu, dla którego normy te zostały wydane  

- wykładnia systemowa – ustalenie rzeczywistego znaczenia przepisów prawnych, ze względu na 

ich usytuowanie w systemie aktu prawnego czy całej gałęzi prawa 

-wykładnia historyczna – interpretując przepisy prawa porównujemy je np. z uzasadnieniem 

projektów tych przepisów  

 

Prawo dzieli się na gałęzie prawa zawierające normy prawne do siebie podobne, spójne i regulujące 

podobne stosunki społeczne  

 

Trzy podstawowe gałęzie prawa: 

 

- prawo cywilne 

 

- prawo administracyjne 

 

- prawo karne 

 

Prawo cywilne  

- to zespół norm prawnych regulujących określone stosunki społeczne za pomocą metody 

cywilno-prawnej (metoda, która polega na równorzędności podmiotów i braku 

podporządkowania).  

 

Prawo administracyjne  

– to zespół norm prawnych, które regulują określone stosunki społeczne a pomocą metody 

administracyjno-prawnej (metoda, która polega na nierównorzędności podmiotów i 

podporządkowaniu obywatela wobec państwa). 

 

Prawo karne 

 – zespół norm prawnych, regulujących określone stosunki społeczne za pomocą metody karnej, 

polegającej na operowaniu karą 

 

Pozostałe gałęzie prawa wydzielono z uwagi na przedmiot regulacji prawnej, czyli rodzaje stosunków 

społecznych, które są regulowane za pomocą róŜnych metod:  

 

- cywilno-prawnej - np. umowa o pracę, umowa o dzieło, umowa zlecenie  

- administracyjno-prawnej - np. powołanie, mianowanie 

- karnej - np. odpowiedzialność dyscyplinarna pracowników 

 

 Prawo publiczne (łac. ius publicum) - skupia normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu 

publicznego 

 prawo konstytucyjne 

 prawo karne 

 prawo administracyjne  

 

Prawo prywatne (łac. ius privatum) skupia normy prawne, których zadaniem jest ochrona interesu 

jednostek i regulacja stosunków pomiędzy nimi 

 

 prawo cywilne 

 prawo rodzinne 

 prawo pracy 

 prawo handlowe 

 

Podział ze względu na przedmiot regulacji,  Przykładowe gałęzie: 

— 

prawo autorskie 

— 

prawo bankowe 

— 

prawo budowlane 

— 

prawo celne 

— 

prawo człowieka 

— 

prawo energetyczne 

— 

prawo kanoniczne 

— 

prawo konstytucyjne 

— 

prawo konfliktów zbrojnych 

— 

prawo lotnicze 

— 

prawo medyczne 

— 

prawo międzynarodowe 

— 

prawo naukowe 

— 

prawo o ruchu drogowym 

— 

prawo ochrony środowiska 

— 

prawo podatkowe 

— 

prawo polityczne 

— 

prawo rolne 

— 

prawo sanitarne  

— 

prawo upadłościowe 

— 

prawo Ŝywnościowe  

 

PRAWO śYWNOŚCIOWE  

 

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady UE nr 178/2002/WE 

autentyczna  definicja „prawa Ŝywnościowego:  

„Prawo Ŝywnościowe" oznacza przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne regulujące sprawy 

Ŝywności w ogólności, a ich bezpieczeństwo w szczególności, zarówno na poziomie Wspólnoty, jak i 

na poziomie krajowym; definicja ta obejmuje wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji 

Ŝywności oraz paszy produkowanej dla zwierząt hodowlanych lub uŜywanej do Ŝywienia zwierząt 

hodowlanych  

 

Wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji Ŝywności oraz pasze produkowane lub uŜywane 

do Ŝywienia zwierząt przeznaczonych na Ŝywność  

Definicja doktrynalna obejmuje wszystkie elementy łańcucha Ŝywnościowego, regulowane dwoma 

odrębnymi, choć ściśle powiązanymi porządkami prawnymi: prawa wspólnotowego i krajowego. 

 

W ujęciu doktrynalnym prawo Ŝywnościowe nie jest wyłącznie prawem rolnym czy handlowym 

dotyczącym Ŝywności ani teŜ prawem chroniącym konsumenta Ŝywności. Nie jest równieŜ prawem 

administracyjnym dotyczącym nadzoru nad produkcją, przetwarzaniem i dystrybucją Ŝywności - chociaŜ 

wszystkie te elementy są w pełni w nim obecne. 

 

Celami prawa Ŝywnościowego UE są:  

 

- 

ochrona zdrowia i Ŝycia człowieka - bezpieczeństwo Ŝywności,  

- 

ochrona interesów gospodarczych konsumenta  

- 

rzetelny obrót Ŝywnością  

 

Charakter norm dotyczących Ŝywności 

 

Metoda administracyjnoprawna dotyczy unormowań prawa Ŝywnościowego o charakterze 

obligatoryjnym 

 

Metoda cywilnoprawna dotyczy na przykład statutów, regulaminów stowarzyszeń, fundacji i innych 

organizacji producentów Ŝywności. Prawem prywatnym są teŜ objęte prawa i obowiązki wynikające z 

umów  

 

Metoda karnoprawna ma na celu przede wszystkim zapewnienie skuteczności stosowania prawa. Jest 

to metoda pomocnicza  

 

Wyłączenia prawa Ŝywnościowego 

 
Sfera gospodarstwa domowego nie jest objęta regulacją prawa Ŝywnościowego.  

 

Pś nie ma zastosowania do produkcji podstawowej prowadzonej na własny domowy uŜytek lub do 

domowego przygotowania, obróbki lub składowania własnego, domowego spoŜycia  

 

Pś nie reguluje zasad i sposobów Ŝywienia  

 

Prawo Ŝywnościowe natomiast skoncentrowane jest na ochronie zdrowia i ochronie 

konsumenta  

  

„

„

„

„

śywność" oznacza kaŜdą substancję lub produkt, przetworzone, przetworzone częściowo lub 

nieprzetworzone, przeznaczone do spoŜycia przez ludzi lub których spoŜycia przez ludzi moŜna się 

spodziewać.  

 

śywność obejmuje napoje, gumę do Ŝucia i wszelkie substancje, łącznie z wodą, świadomie dodane do 

Ŝywności podczas jej wytwarzania, przygotowania lub obróbki.  

 

Zgodnie z definicją Ŝywności zawartą w OPś, jeŜeli nie jest znane przeznaczenie produktu na etapie 

produkcji pierwotnej lub następnych (np. olej roślinny moŜe być przeznaczony do spoŜycia przez ludzi 

lub na cele przemysłowe), naleŜy stosować, do momentu klaryfikacji tego przeznaczenia, wymagania z 

obszaru Ŝywności 

 
W przepisach Pś brak definicji bezpieczeństwa Ŝywności. Określono przesłanki oceny produktu 

niebezpiecznego, a system bezpieczeństwa budowany jest poprzez ogół zasad, instytucji, procedur 

mających na celu osiągnięcie najbardziej optymalnego stanu bezpieczeństwa Ŝywności w Unii 

Europejskiej  
 

=.==========================.= 

ADMINISTRACJA

 

 

Administracja (łac. administrare – być pomocnym, obsługiwać, zarządzać, ministrare – słuŜyć) 

 

to działalność organizatorska realizowana przy pomocy aparatu urzędniczego, obejmująca zakres spraw 

o charakterze publicznym, regulowana przez ogólne normy prawne. W innym ujęciu moŜe takŜe 

oznaczać zarządzanie jakimikolwiek sprawami, własnymi (np. gospodarstwem domowym) lub cudzymi 

(np. przedsiębiorstwem). 

Jako system, administracja stanowi zbiór powiązanych ze sobą i współpracujących instytucji. 

System administracyjny np.: 

• 

inicjuje działalność organizatorską 

• 

rozwiązuje problemy związane z zarządem państwem 

• 

reguluje Ŝycie społeczne obywateli 

• 

ingerowała aktywnie w Ŝycie gospodarcze  

• 

tworzy biurokrację i słuŜby cywilne 

 

Administracja zespolona jest elementem rządowej administracji terenowej. Podlega wojewodzie. 

WiąŜe organy tej administracji wyróŜnione przedmiotem działania, naleŜące do róŜnych działów 

administracji rządowej (kierowników zespolonych słuŜb, inspekcji i straŜy, np. komendant wojewódzki 

straŜy poŜarnej, wojewódzki lekarz weterynarii, kurator oświaty, itd.), pod kierownictwem jednego 

organu o kompetencji ogólnej - wojewody w celu redukcji kosztów administracji, lepszej koordynacji 

działań i unikania dublowania kompetencji.  

 

Organy rządowej administracji zespolonej 

 

—  Komendant Wojewódzki Państwowej StraŜy PoŜarnej 

—  Komendant Wojewódzki Policji 

—  Kurator Oświaty 

—  Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego 

—  Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny 

—  Wojewódzki Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa 

—  Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego 

—  Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego 

—  Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska 

—  Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej 

—  Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-SpoŜywczych 

—  Wojewódzki Inspektor Sanitarny 

—  Wojewódzki Lekarz Weterynarii 

 

Organy te dysponują aparatem pomocniczym w postaci wojewódzkich komend, inspektoratów, 

oddziałów i kuratoriów 

 

Administracja niezespolona w Polsce jest częścią administracji rządowej w terenie. Nie podlega 

wojewodzie. 

Organami administracji niezespolonej są terenowe organy administracji rządowej podporządkowane 

właściwemu ministrowi lub centralnemu organowi administracji rządowej, a takŜe kierownicy 

państwowych osób prawnych i kierownicy innych państwowych jednostek organizacyjnych wykonujących 

zadania z zakresu administracji rządowej na obszarze województwa. 

Organami rządowej administracji niezespolonej są: 

dyrektorzy izb celnych 

naczelnicy urzędów celnych 

dyrektorzy izb skarbowych 

naczelnicy urzędów skarbowych 

dyrektorzy urzędów kontroli skarbowej 

dyrektorzy urzędów morskich 

dyrektorzy urzędów statystycznych 

g

g

g

r

r

r

a

a

a

n

n

n

i

i

i

c

c

c

z

z

z

n

n

n

i

i

i

 

 

 

i

i

i

 

 

 

p

p

p

o

o

o

w

w

w

i

i

i

a

a

a

t

t

t

o

o

o

w

w

w

i

i

i

 

 

 

l

l

l

e

e

e

k

k

k

a

a

a

r

r

r

z

z

z

e

e

e

 

 

 

w

w

w

e

e

e

t

t

t

e

e

e

r

r

r

y

y

y

n

n

n

a

a

a

r

r

r

i

i

i

i

i

i

 

 

 

regionalni dyrektorzy ochrony środowiska 

 

Administracja publiczna 

 - "słuŜba społeczeństwu" łac. "administrare" - kierować, zarządzać, słuŜyć, łac. "publicus" - zbiorowy, 
społeczny, słuŜący ogółowi (nie ma charakteru prywatnego) 

Administracja publiczna jest to przejęte przez państwo i realizowane przez jego zawisłe organy, a takŜe 

przez organy samorządu terytorialnego zaspokajanie zbiorowych i indywidualnych potrzeb obywateli, 

wynikających ze współŜycia ludzi w społecznościach. Stanowi całokształt struktur organizacyjnych w 

państwie oraz ludzi zatrudnionych w tych strukturach spełniających zadania publiczne, zbiorowe i 

indywidualne, reglamentacyjne i świadczące oraz organizatorskie podmiotów kierowniczych i 

decydenckich. 

 

Podział administracji publicznej 

WyróŜnia się: 

1.  Administrację publiczną w ujęciu organizacyjnym (podmiotowym) - stanowi ona ogół podmiotów 

administracji, a więc organy administracji i inne podmioty wykonujące określone funkcje z 

zakresu administracji publicznej 

2.  Administrację publiczną w ujęciu materialnym (przedmiotowym) - działalność państwa, której 

przedmiotem są sprawy administracyjne albo inaczej zadania i kompetencje w zakresie władzy 

wykonawczej 

3.  Administrację publiczną w ujęciu formalnym - to cała działalność wykonywana przez podmioty 

administracje bez względu na to, czy ma ona charakter administracyjny czy teŜ nie ma tego 

charakteru 

4.  Administrację publiczną w ujęciu negatywnym - czyli wszystko to, co nie jest ani 

ustawodawstwem, ani sądownictwem 

5.  Administrację publiczną w ujęciu pozytywnym - czyli działalność organizatorską państwa 

6.  Administrację publiczną w ujęciu przedmiotowo - podmiotowym  to: zespół działań, czynności i 

przedsięwzięć organizatorskich i wykonawczych prowadzonych na rzecz realizacji interesu 

publicznego przez róŜne podmioty, organy i instytucje na podstawie ustawy i w określonych 

prawem formach 

 

FUNKCJE ADMINISTRACJI PUBLICZNEJ 

1.  Funkcja porządkowo - reglamentacyjna związana z ochroną porządku publicznego i 

bezpieczeństwa zbiorowego.  

2.  Funkcja świadcząca - świadczenie usług publicznych lub ich świadczenie za pośrednictwem 

instytucji świadczących, naleŜących do sektora publicznego (przedsiębiorstw uŜyteczności 

publicznej i zakładów administracyjnych). W ramach tej funkcji organy administracji publicznej 

zaspokajają potrzeby społeczne, np. utrzymując szpitale. 

3.  Funkcja regulatora rozwoju gospodarczego przejawiającej się w zastosowaniu klasycznych 

instrumentów policyjnych i reglamentacyjnych w postaci zezwoleń, kontyngentów, ceł, a takŜe 

udziale państwa w zarządzaniu gospodarką narodową  

4.  Funkcja organizatorska, w ramach której organy administracji podejmują działania twórcze, 

samodzielne i kreatywne, np. gdy urzędnicy gminni starają się zdobyć fundusze unijne 

5.  Funkcja wykonawcza, polegająca na wykonywaniu przepisów.  

6.  Organy i instytucje administracji muszą przestrzegać prawa, zgodnie z konstytucyjnymi zasadami  

7.  Funkcja kontrolno - nadzorcza, w ramach której państwo kontroluje i nadzoruje obywateli  

8.  Funkcja prognostyczno - planistyczna, dzięki której władza publiczna formułuje, np. prognozy 

wzrostu zanieczyszczenia środowiska naturalnego. 

 

Cechy administracji publicznej 

1. 

przymus 

2. 

monopolistyczny charakter 

3. 

trwałość 

4. 

planowość 

5. 

ciągłość 

6. 

stabilność 

7. 

apolityczność 

8. 

fachowość - dzięki wykształceniu urzędników, przygotowaniu praktycznemu i doświadczeniu 

9. 

wyodrębnienie i uporządkowanie organizacyjne oraz kompetencyjne, 

10. 

legalizm, oparcie na obowiązujących przepisach prawa w zakresie prawa materialnego i 

proceduralnego, 

11. 

poszanowanie interesu publicznego (dobra ogólnego), czyli np. ochrona obywateli, ale i 

środowiska naturalnego  

 

Zasady organizacji i działania administracji publicznej 

 

1.  Zasada związania administracji prawem. Organy administracji publicznej działają na podstawie 

przepisów prawa i w granicach zakreślonych przepisami prawa. 

2.  Zasada kierownictwa. Kierownictwo jest to działanie organu administracji publicznej 

organizacyjne, inicjatywne, koordynacyjne, sprawdzające, kadrowe, nadzorcze, kontrolne 

3.  Zasada koordynacji. Koordynacja w administracji publicznej sprowadza się do harmonizowania 

działań róŜnych organów administracji i urzędów publicznych dla osiągnięcia zamierzonych celów. 

4.  Zasada kolegialności. Kolegialność zasadza się na wspólnym podejmowaniu decyzji przez kilka lub 

nawet więcej równouprawnionych osób 

5.  Zasada jednoosobowości. Jednoosobowość polega na tworzeniu jednoosobowych organów 

administracji i jednoosobowym podejmowaniu decyzji 

6.  Zasada zakresu działania i właściwości (kompetencji) organu. Zakres działania organu jest 

określany w przepisach ustrojowych prawa administracyjnego powołującego dany organ. Zakres 

ten obejmuje wyliczenie spraw, jakimi organ się zajmuje. Natomiast kompetencję naleŜy 

rozumieć jako zbiór uprawnień organu administracji publicznej, dotyczącego określonego zakresu 

spraw, w którym organ ma prawo i zarazem obowiązek działania. WyróŜnia się kilka rodzajów 

właściwości:  

o 

właściwość miejscowa - słuŜy do określenia organu terenowego, który ma kompetencję 

do rozstrzygnięcia danej sprawy z punktu widzenia terytorialnego zasięgu działania. 

o 

właściwość rzeczowa - jest to przyznanie organowi administracji prawa do rozstrzygnięcia 

tylko określonych kategorii spraw. 

o 

właściwość instancyjna - jest to wskazanie instancji właściwej do rozstrzygnięcia danej 

sprawy. 

7.  Zasada decentralizacji. Decentralizacja wiąŜe się ściśle z budową aparat administracji publicznej i 

rozłoŜeniem zadań między poszczególne ogniwa tego aparatu w układzie pionowym 

8.  Zasada nadzoru. Nadzór jest to moŜliwość wynikająca z przepisów prawa wkraczania w 

działalność jednostki nadzorowanej środkami instruktywnymi, organizacyjnymi, kontrolnymi i 

władczymi 

9.  Zasada kontroli. Kontrola administracji sprowadza się do wykonywania czynności sprawdzających 

działania jednostek administracji publicznej 

10. Zasada odpowiedzialności. WyróŜniamy:  

• 

odpowiedzialność kierownicza - dotyczy osób pełniących kierownicze funkcje w 

administracji publicznej 

• 

odpowiedzialność karna - odpowiedzialność sprawcza indywidualna 

• 

odpowiedzialność majątkowa - wiąŜe się ze szkodami wyrządzonymi przez 

urzędnika w procesie realizacji funkcji administrowania 

• 

odpowiedzialność słuŜbowa - jest to odpowiedzialność pracowników względem 

przełoŜonych za uchybienia wobec obowiązków słuŜbowych