Inicjatywy Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
Szkolne „Sokrates Cafe”
Prezentacja Projektu i Ksi
ąż
ki Christophera Phillipsa
Materiały prasowe ksi
ąż
ki „Sokrates Café” opracowane przez wydawnictwo SZAFA
Udost
ę
pnione dla Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
www.wydawnictwoszafa.pl
, e-mail: wydawnictwo@wydawnictwoszafa.pl
1
Projekt
„SOKRATES CAFE”
w prezentacjach prasowych.
TIME 05 kwietnia 2005 r.
Ka
ż
de pytanie jest dobre
Grupy dyskusyjne oparte na metodzie sokratycznej
wskrzeszaj
ą
sztuk
ę
konwersacji
Anita Hamilton
W kawiarni El Diablo w Seattle w powietrzu unosi si
ę
gwar. Ale to nie aromatyczne
espresso, serwowane według kuba
ń
skiej receptury, jest tego przyczyn
ą
.
Jest
ś
roda, wczesny wieczór. W czasie gdy wi
ę
kszo
ść
stałych bywalców zatopiona
jest w lekturze lub stuka w klawiatury laptopów, pi
ę
tna
ś
cie zebranych w kr
ę
gu osób
prowadzi dyskusj
ę
filozoficzn
ą
.
- Kiedy przemoc jest konieczna?- pyta jedna z nich. Gdy grupa osi
ą
ga podsycone
kofein
ą
intelektualne wy
ż
yny, kto
ś
rzuca kolejne pytanie: „Co to znaczy dobrze
prze
ż
y
ć
ż
ycie?”.
Znana jako Socrates Café grupa z El Diablo jest jedn
ą
z około 150 grup, które
zbieraj
ą
si
ę
w kawiarniach, ksi
ę
garniach, czytelniach, ko
ś
ciołach i klubach w całym
kraju. Zainicjowane przez byłego dziennikarza i nauczyciela Christophera Philipsa,
Socrates Café maj
ą
za zadanie umo
ż
liwi
ć
ludziom rozmow
ę
na tematy filozoficzne.
Posługuj
ą
c si
ę
metod
ą
sokratyczn
ą
, zach
ę
caj
ą
ich do rozwijania własnego widzenia
ś
wiata poprzez stawianie pyta
ń
i bycie otwartym na przyj
ę
cie nieoczekiwanych
odpowiedzi.
Zgodnie z sokratyczn
ą
zasad
ą
,
ż
e
ż
ycie bezmy
ś
lne jest nic niewarte, Socrates Cafe
stawiaj
ą
na wymian
ę
my
ś
li, a nie na zwalczanie pogl
ą
dów innych uczestników.
- Zamiast si
ę
przekrzykiwa
ć
, cofamy si
ę
o kilka kroków i analizujemy podstawowe
ludzkie warto
ś
ci. Odpowiedzi na pytania czerpiemy z serca – mówi Phillips, którego
ksi
ąż
ka Sze
ść
Pyta
ń
Sokratesa (Norton, 2004 r.) wła
ś
nie ukazała si
ę
na rynku
ameryka
ń
skim.
Inicjatywy Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
Szkolne „Sokrates Cafe”
Prezentacja Projektu i Ksi
ąż
ki Christophera Phillipsa
Materiały prasowe ksi
ąż
ki „Sokrates Café” opracowane przez wydawnictwo SZAFA
Udost
ę
pnione dla Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
www.wydawnictwoszafa.pl
, e-mail: wydawnictwo@wydawnictwoszafa.pl
2
Cho
ć
idea grup dyskusyjnych opartych na nauczaniu my
ś
liciela z V wieku przed
Chrystusem mo
ż
e wydawa
ć
si
ę
cokolwiek przestarzała, jednak Socrates Café to
zadziwiaj
ą
co rozległy i zró
ż
nicowany ruch. Spotkania odbywaj
ą
si
ę
wsz
ę
dzie: od
rezerwatu Navajo w Arizonie do terminalu na lotnisku w Providence. Aktywnie
działaj
ą
ce grupy powstały w wi
ę
zieniach, domach starców i schroniskach dla
bezdomnych. W ostatnich miesi
ą
cach powstały grupy w Afganistanie, Finlandii i
Hiszpanii.
Wspólny mianownik? - Przychodz
ą
tutaj ludzie, którzy znajduj
ą
przyjemno
ść
w
my
ś
leniu - mówi Fred Korn, 65-letni emerytowany profesor filozofii, który uczestniczy
w
ś
rodowych spotkaniach w El Diablo. - Poza uczelniami nie ma zbyt wiele
mo
ż
liwo
ś
ci, by spotka
ć
si
ę
z innymi lud
ź
mi, którzy chcieliby podyskutowa
ć
o ideach -
dodaje.
Według Phillipsa grupy dyskusyjne wnosz
ą
o wiele wi
ę
cej ni
ż
mo
ż
e da
ć
udana
rozmowa dwóch osób. - To demokracja tworz
ą
ca si
ę
w bardzo naturalny sposób -
twierdzi Philips.- Jedynie w grupie ludzie mog
ą
nauczy
ć
si
ę
, jak działa
ć
wspólnie, nie
jako jednostki, ale jako społeczno
ść
.
Aby zapobiec prowadz
ą
cej w
ś
lep
ą
uliczk
ę
argumentacji, problemy rozwa
ż
ane w
Sokrates Cafe umieszczane s
ą
w szerszym filozoficznym kontek
ś
cie. Na przykład
zamiast stawia
ć
pytanie o celowo
ść
inwazji na Irak przez Stany Zjednoczone i ich
sojuszników, grupa rozwa
ż
a pytanie: „Czym jest wojna?”. Zamiast toczy
ć
boje o to,
czy homoseksualne pary powinny mie
ć
prawo do legalizacji zwi
ą
zków, stawia si
ę
pytanie: „Co to jest doskonałe mał
ż
e
ń
stwo?”.
44-letni obecnie Phillips wpadł na pomysł takich spotka
ń
w czasie, gdy studiował
filozofi
ę
polityczn
ą
w College of William and Mary w Williamsburgu. Kilka razy w
tygodniu grupka studentów spotykała si
ę
z ulubionym profesorem w pobliskiej
knajpie. Cz
ę
sto zdarzało si
ę
,
ż
e do za
ż
artych dyskusji przył
ą
czali si
ę
inni go
ś
cie. -
Pomy
ś
lałem sobie wtedy, czy
ż
nie byłoby cudownie, gdyby te wspaniałe dyskusje
trwały bez ko
ń
ca? - mówi Phillips.
Latem 1996 roku zrezygnował z pracy jako dziennikarz i poprowadził swoje pierwsze
Socrates Café w ksi
ę
garni Borders w Wayne. Miesi
ą
c pó
ź
niej na spotkanie przyszła
tylko jedna osoba - kobieta o imieniu Cecylia. - Rozwa
ż
ali
ś
my we dwójk
ę
problem:
„Czym jest miło
ść
?” i zakochałem si
ę
- mówi Phillips. Pobrali si
ę
w 1998 roku, cztery
Inicjatywy Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
Szkolne „Sokrates Cafe”
Prezentacja Projektu i Ksi
ąż
ki Christophera Phillipsa
Materiały prasowe ksi
ąż
ki „Sokrates Café” opracowane przez wydawnictwo SZAFA
Udost
ę
pnione dla Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
www.wydawnictwoszafa.pl
, e-mail: wydawnictwo@wydawnictwoszafa.pl
3
lata temu oddali swój dobytek na przechowanie i od tego czasu nieustannie
podró
ż
uj
ą
, promuj
ą
c ksi
ąż
ki Phillipsa i pomagaj
ą
c w organizowaniu nowych grup na
terenie USA. Dwie pierwsze ksi
ąż
ki Phillipsa: Socrates Café (Norton, 224 s) i The
Philosophers’ Club (Tricycle Press; 44 s) - ta ostatnia ma zach
ę
ca
ć
dzieci do
zadawania pyta
ń
- ukazały si
ę
w 2001 roku.
Nastrój, ton i przedmiot dyskusji jest za ka
ż
dym razem inny, w zale
ż
no
ś
ci od
bior
ą
cych w niej udział osób. Temat wybierany jest zazwyczaj w drodze głosowania i
ka
ż
dy mo
ż
e zgłosi
ć
swój pomysł. Uczestnicy Sokrates Cafe w El Diablo, w
wi
ę
kszo
ś
ci ludzie w
ś
rednim wieku, rozwa
ż
ali problem: „Czy na krajach, które s
ą
wy
ż
ej rozwini
ę
te, spoczywa wi
ę
ksza odpowiedzialno
ść
, je
ś
li chodzi o działanie
zgodne z etyk
ą
?”.- Czy działanie, którego naród dokonuje we własnym interesie,
mo
ż
e w ogóle by
ć
moralne? - pyta 40-letni Matt Waller, autor ksi
ąż
ek o tematyce
technicznej. - Odpowiadam. Nie! - W takim razie zadajmy sobie pytanie, jaka jest
natura tego, co nazywamy własnym interesem? - ripostuje Steve Crawford (50),
malarz pokojowy. –
Ż
aden naród nie
ż
yje w pró
ż
ni, a ju
ż
z pewno
ś
ci
ą
nie w
dzisiejszych czasach.
Po dwóch godzinach dyskusji nie doszło do
ż
adnej konkluzji, ale nie o to przecie
ż
chodziło. - To jest jak gimnastyka umysłu - mówi Margaret Friedman, (35) pisarka i
agentka nieruchomo
ś
ci.
Podczas spotkania Socrates Café w Nowym Jorku, które odbywa si
ę
w wielkim
oszklonym atrium Sony Plaza na Manhatanie, dialog przyjmuje ton zdecydowanie
akademicki. Siedmiu m
ęż
czyzn i jedna kobieta, zebrani w ten deszczowy wieczór
wokół stołu z marmurowym blatem, rozwa
ż
aj
ą
problem zainspirowany przez pisarza
Ayn Randa. - Czy zasady etyczne mog
ą
by
ć
wywiedzione obiektywnie? - pyta Al
Ostroff (76), artysta i pisarz. - Kant powiedziałby z pełnym przekonaniem,
ż
e tak -
odpowiada 53-letni Evan Sinclair, pracownik marketingu. - Platon uwa
ż
ałby inaczej -
protestuje prawnik Larry Hui (43).
Tymczasem w chicagowskim schronisku dla bezdomnych kobiet, zwanym Deborah’s
Place, dyskusja nabiera bardziej osobistego charakteru wywołanego tematem: „Jaka
jest rola odwagi w miło
ś
ci?”. - Odwaga potrzebna jest do tego, by odej
ść
–
rozpoczyna dyskusj
ę
jedna z kobiet. Inna przyznaje: - Kiedy miałam 21 lat i
zakochałam si
ę
w 19-latku, było to najtrudniejsze wyzwanie w moim
ż
yciu.
Inicjatywy Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
Szkolne „Sokrates Cafe”
Prezentacja Projektu i Ksi
ąż
ki Christophera Phillipsa
Materiały prasowe ksi
ąż
ki „Sokrates Café” opracowane przez wydawnictwo SZAFA
Udost
ę
pnione dla Witryny Edukacji Filozoficznej CODN
www.wydawnictwoszafa.pl
, e-mail: wydawnictwo@wydawnictwoszafa.pl
4
Zainaugurowana trzy lata temu pytaniem: „Dlaczego złe rzeczy spotykaj
ą
dobrych
ludzi?”, kafejka w schronisku działa do dzi
ś
. - Ju
ż
samo słuchanie i udział w
spotkaniach pomogły mi si
ę
rozwin
ąć
i zadba
ć
o siebie, do czego wcze
ś
niej nie
byłam zdolna - mówi Jackie Grayer (51), rezydentka Deborah’s Place, stała
uczestniczka dyskusji.
Cho
ć
Phillips jest przekonany,
ż
e projekt Sokrates Cafe mo
ż
e przynie
ść
korzy
ść
ka
ż
demu, najbardziej lubi spotyka
ć
si
ę
z dzie
ć
mi. W ostatni wtorkowy poranek
spotkał si
ę
z siódemk
ą
dzieci w wieku od 6 do 16 lat z dzieci
ę
cego szpitala w
Oakland w Kalifornii. Ubrane w kolorowe szpitalne stroje dzieci z pocz
ą
tku były zbyt
onie
ś
mielone, by odpowiada
ć
na stawiane im pytania. Nie zraziło to jednak Philipsa.
Po kilku
ż
artach na temat swojej niemodnej fryzury i paru prostych pytaniach, takich
jak: „Ile jest cztery plus trzy?” i: „Czy lubicie rysowa
ć
?”, rozgrzał w ko
ń
cu audytorium i
przygotował do trudniejszych zagadnie
ń
dotycz
ą
cych prawdy, kłamstwa i sekretów. -
Kiedy lepiej zatai
ć
prawd
ę
? - zapytał skupionych ju
ż
słuchaczy. - Kiedy kłamstwo jest
dobre? – podj
ę
ła temat 10-letnia Mariela, chora na astm
ę
. – Na przykład kiedy
próbujesz pomóc komu
ś
w ucieczce z niewoli - odpowiedziała.
- Filozofia jest niezwykle wa
ż
na dla dzieci w ka
ż
dym wieku, poniewa
ż
daje im
mo
ż
liwo
ść
kształtowania ich własnego kodeksu moralnego, zobaczenia jasno kim s
ą
i kim chciałyby zosta
ć
… Tu nie chodzi o to, by
ś
my znale
ź
li jakie
ś
ostateczne
odpowiedzi, lecz by
ś
my na te tematy nieustannie my
ś
leli - powiedział pó
ź
niej Philips.
Pytanie za pytaniem.