1

Metody sztucznej inteligencji

Politechnika Śląska

Katedra Podstaw Konstrukcji 

Maszyn

Rok akademicki 2009/2010

Wykład 3

2

System doradczy (ekspertowy)

Program wykorzystujący wiedzę i procedury rozumowania 

dla wspomagania rozwiązywania problemów na tyle 

trudnych, że do ich rozwiązywania wymagana jest pomoc 

eksperta. 

Program ten może być traktowany jako model wiedzy 

najlepszych praktyków w danej dziedzinie.

W systemie doradczym wyróżnia się moduł wiedzy 

o dziedzinie podanej w formie zbioru faktów, reguł i procedur 

wnioskowania.

3

System MYCIN

Pierwszy duży system doradczy, którego działanie może 

zastępować człowieka eksperta.

Powstał na uniwersytecie w Stanford w połowie lat 70-tych.

Techniki wnioskowania i reprezentacji wiedzy zastosowane 

w tym systemie stały się podstawą innych systemów 

doradczych.

Działanie systemu polega na dialogu z lekarzem za 

pomocą klawiatury.

4

Baza danych

Baza danych stałych zawiera ogólne dane 
o pacjencie.

Baza danych zmiennych zawiera odpowiedzi 
użytkownika systemu (lekarza) oraz wyniki 
pośrednie (wnioski), które są formułowane na 
podstawie danych stałych i danych zmiennych.

Bazy są zbiorami stwierdzeń (faktów) o postaci:
< <ATRYBUT>,<OBIEKT>, WARTOŚĆ>>

5

Baza wiedzy

Baza wiedzy zawiera ogólne informacje o dziedzinie 
wiedzy medycznej w określonym zakresie. 

Informacje takie gromadzi się zwykle podczas długotrwałej 
współpracy osób opracowujących bazę wiedzy 
i specjalistów z danej dziedziny.

Informacje nie dotyczą określonego pacjenta ale są
regułami działania w określonych przypadkach o postaci:

if (WARUNEK) then (DZIALANIE_1) else (DZIALANIE_2)
Inna postać to:

(WARUNEK) =>    (DZIALANIE_1)   v    (DZIALANIE_2)

6

Układ wnioskujący

Układ wnioskujący (interpreter reguł) to 

podstawowy element systemu doradczego.

Działanie układu wnioskującego polega na:
• wyszukiwaniu reguł (w bazach wiedzy) oraz 

stwierdzenia (w bazach danych),

• ustaleniu kolejności analizy wyszukanych reguł,
• wykonaniu działań określonych przez reguły,
• uaktualnieniu bazy danych zmiennych.

7

Rodzaje wnioskowania

Wyróżnia się miedzy innymi:
•rozumowanie w przód, 
•rozumowanie wstecz, 
•zasadę rezolucji.

8

Techniki reprezentacji wiedzy

• Techniki bazujące na rachunku predykatów.
• Stwierdzenia i stwierdzenia dynamiczne.
• Reguły i reguły rozmyte.
• Tablice decyzyjne.
• Sieci semantyczne.
• Ramy.
• Scenariusze.
• Drzewa decyzyjne (drzewa sprawdzeń i drzewa 

uszkodzeń.

• Sieci przekonań.
• Sieci neuronowe.
• ……..
Najczęściej stosuje się połączenie wymienionych technik.

9

Tablice decyzyjne

Tablice decyzyjne są sposobem reprezentacji wiedzy 
zapisanej w postaci reguł. Są także jednym z głównych 
narzędzi wspomagających proces wnioskowania.
Tablica decyzyjna składa się z:
- części warunków, zapytań i testów, która odpowiada części

przesłankowej reguł,

- części działania i wniosków, która odpowiada częściom

konkluzji reguł,

- wyjść z tablicy decyzyjnej.
Warunkiem koniecznym do uznania tablicę decyzyjną za 
kompletną jest wystąpienie każdej możliwej kombinacji 
warunków tylko jeden raz. W przypadku dużych tablic 
sprawdzenie tego warunku jest trudne. W tym celu 
wprowadza się dodatkowe oceny tablicy.