TEMAT I CEL ĆWICZENIA: Ocena przydatności wody do celów budowlanych
DATA: 10.10.2005
PODSTAWY TEORETYCZNE:
Składnikami które w sposób zasadniczy wpływają na jakość wody zarobowej są:
jony siarczanowe – reagują ze składnikami zaczynu cementowego, tworząc związki znacznie
zwiększające swoją objętość i przez to mogące być przyczyną rozsadzania betonu
jony siarczkowe – stosunkowo łatwo ulegają reakcji utleniania przechodząc w jony
siarczynowe, a potem siarczanowe (patrz wyżej)
lub tworzyć Ca(HS)
2
– wodorosiarczan wapniowy (łatwo rozpuszczalny i nie wykazujący wł.
wiążących)
kwasy (jony wodorowe) – reagując ze składnikami cementu tworzą łatwo rozpuszczalne
związki. Utrudnia to lub nawet uniemożliwia wiązanie spoiwa
cukry – sacharoza tworząc z wodorotlenkiem wapniowym cukrzany wapniowe utrudnia
proces wiązania betonu i obniża jego wytrzymałość
substancje humusowe – zawierają kwas huminowy, uluminowy i kreonowy. Kwas
huminowy ma cztery grupy kwasowe zdolne do reakcji charakteryzuje się dużą masą
cząsteczkową. kwas ten reaguje z wodorotlenkiem wapniowym obecnym w zaczynie
cementowym tworząc nierozpuszczalny huminian wapniowy. Niebezpieczne dla struktury
betonu mogą być również składniki towarzyszące kwasom humusowym
sole wapnia i magnezu – określające tzw. twardość wody (zawartość w przeliczeniu na
CaO). Ze względu na rodzaj związków rozróżniamy dwie twardości:
•
węglanową (przemijającą), wywołaną obecnością
wodorowęglanów wapnia i magnezu. Znika w czasie
ogrzewania wody, w reakcji:
Ca(HCO
3
)
2
→ ↓CaCO
3
+ H
2
O + ↑CO
2
Mg(HCO
3
)
2
→ ↓MgCO
3
+ H
2
O + ↑CO
2
•
niewęglanową (trwałą), wywołaną obecnością innych
soli wapniowych i magnezowych, np. chlorków,
siarczków, azotanów itp.
Całkowita twardość wody jest sumą twardości węglanowej i niewęglanowej. Woda o zbyt
dużej twardości utrudnia proces wiązania zaczynu cementowego, ponieważ zmniejsza
rozpuszczalność składników cementu w wodzie, utrudnia proces przechodzenia do roztworu
jonów wapniowych. Woda miękka natomiast jest przyczyną korozji ługującej betonu
Wymagania wobec wody zarobowej określa norma PN-88/B-32250
Wymagania
barwa
powinna odpowiadać barwie wody wodociągowej
zapach
woda nie powinna wydzielać zapachu gnilnego
zawiesina
woda nie powinna zawierać zawiesiny, np. grudek, kłaczków
pH
nie mniej niż 4
Odmiany wody:
•
I – woda do betonów, zapraw i zaczynów, w których jest spoiwo cementowe lub
cementowo-wapienne
•
II – woda do betonów i zapraw wykonywanych z innych niż w odmianie I spoiw
Wymagania
Odmiana
wody
I
II
siarkowodór, mg/dm
3
, nie więcej niż
20
+
-
siarczany, mg/dm
3
, nie więcej niż
600
+
-
cukry, mg/dm
3
, nie więcej niż
500
+
-
chlorki, mg/dm
3
, nie więcej niż
400
+
-
twardość ogólna, mwal/dm
3
, nie więcej niż
10
+
+
sucha pozostałość, mg/dm
3
, nie więcej niż
1500
+
+
obniżenie wytrzymałości zaprawy na zginanie lub
ściskanie w stosunku do próbek zarobionych wodą
destylowaną, %
10
+
-
+/- oznacza cechę wymaganą/niewymaganą
PRZEBIEG:
Zapach wody:
Przebieg: Do probówki wymytej wodą destylowaną i przepłukaną badaną wodą
nalałem 1/3 objętości probówki badanej wody. Następnie wstrząsnąłem zakrytą
palcem probówkę, odsłoniłem wlot i powąchałem
Wynik: Próbka nie odznaczała się wyczuwalnym zapachem.
Przejrzystość wody:
Przebieg: Jedną probówkę napełniłem wodą destylowaną, a drugą badaną wodą.
Następnie obie umieściłem obok siebie przed arkuszem białego papieru.
Wynik: Próbka była mieszaniną jednorodną o barwie błękitnej opalizującej.
Wykładnik stężenia jonów wodorowych (pH):
Przebieg: Do badania użyłem papierka uniwersalnego. Zanurzyłem go w badanej
wodzie na 15 s, a następnie porównałem jego zabarwienie ze skalą wzorcową.
Wynik: pH=5
Zawartość siarkowodoru H
2
S:
Przebieg: Probówkę w ½ napełniłem badaną wodą (5 cm
3
) dodałem niewielką ilość
stężonego kwasu solnego (HCl), przykryłem papierkiem ołowiawym, który
umocowałem na wlocie probówki przy pomocy zacisku i podgrzałem w płomieniu
palnika.
Wynik: Papierek nie wykazał zaczernienia, co potraktowałem jako zaniedbywanie
małe stężenie siarkowodoru w próbce.
Zawartość jonów siarczanowych SO
4
2-
Przebieg: [Powtórzone 2-krotnie] Do probówki nalałem 5 cm
3
badanej wody.
Dodałem 2,5 cm
3
HCl (10%) oraz 2,5 cm
3
BaCl
2
(10%). W wraz z rozpoczęciem
dodawania uruchomiłem sekundomierz.
Wynik: Po ok. 5 s dało się zauważyć zmętnienie badanej wody, a po ok. 120 s na dnie
probówki pojawia się osad.
Zawartość cukrów:
Przebieg: [Powtórzone 3-krotnie] Do zlewki o pojemności 100 cm
3
odmierzyłem
cylindrem 50 cm
3
badanej wody i 1 cm
3
kwasu solnego
(HCl 1 mol/dm
3
) i podgrzewałem przez około 30 min nad palnikiem (izolowane płytką
ceramiczną) tak, by nie doprowadzać do wrzenia. Po przestygnięciu, parokrotnie
przepłukałem badaną wodą probówkę (uprzednio dobrze wymytą wodą dest.) i
dolałem do probówki 3 krople 5% roztworu naftolu oraz 1 cm
3
stężonego H
2
SO
4
.
Zamieszałem zawartość probówki.
Wynik: Próbki przyjęły barwę jasnoróżową po upływie 120 s. Oznacza to, iż w próbce
znajdowało się ok. 5 mg/dm
3
cukrów.
KOŃCOWE WYNIKI:
Badana cecha
Wynik badania
Ocena
zapach
brak wyczuwalnego zapachu
+
przezroczystość
błekitna opalizująca
+
odczyn (pH)
5
+
siarczany (SO
4
2-
)
100 mg/dm
3
+
siarkowodór
zawartość zaniedbywanie
mała
+
cukier
ok. 5 mg/dm
3
+
WNIOSKI:
Badana woda spełnia wszystkie podstawowe wymagania dotyczące wody zarobowej, więc
nadaje się do celów budowlanych.
BIBLIOGRAFIA: Ćwiczenia laboratoryjne z chemii budowlanej, praca zbiorowa pod red.
Lecha Czarneckiego, OWPW 1999