background image

Ć

wiczenia 12. 

Pole baryczne i cyrkulacja atmosfery 

 

Autotest: 

1.

 

Cyrkulacja atmosfery jest skutkiem*: 

a) różnej grubości atmosfery, 

b) nierównomiernego dopływu energii do powierzchni Ziemi, 

c) ruchu wirowego Ziemi, 

2.

 

Latem  nad  lądami  tworzą  się.........................................,  natomiast 

zimą.......................................... . 

3.

 

Równikowy  pas  niskiego  ciśnienia  w  lipcu  jest  przesunięty  w 

kierunku..........................a w styczniu na ......................... . 

4.

 

Cechą charakterystyczną cyrkulacji atmosferyczne jest istnienie w 

ciągu całego roku podzwrotnikowych pasów ........................... . 

5.

 

Zaburzenia cyrkulacji atmosferycznej to skutek*: 

a)

 

ruchu wirowego Ziemi, 

b)

 

różnej ilości ozonu w atmosferze, 

c)

 

nierównomiernego rozmieszczenia lądów i oceanów. 

6.

 

Pasat  to  wiatr  o  zasadniczym  kierunku  .................................... 

występujący w strefie ........................................ . 

7.

 

Monsun  jest  wiatrem  wiejącym  w  okresie  letnim  od  .................. 

w kierunku ............................ a w okresie zimowym odwrotnie. 

 

 

 

 

8.

 

Podaj ogólny rozkład ciśnienia na kuli ziemskiej: 

obszary okołobiegunowe: 

obszary subpolarne: 

obszary podzwrotnikowe: 

obszary równikowe: 

9.

 

Zaznacz  za  pomocą  symbolu  stosowanego  w  meteorologii 

synoptycznej wiatr o prędkości 46 m/s i kierunku NE. 

10.

 

Podaj 

główne 

pośrednie 

terminy 

obserwacji 

meteorologicznych w czasie GMT: 

*-  wysokie  prawdopodobieństwo  wystąpienia więcej  niż  jednej prawidłowej 
odpowiedzi.  

 

 
Pod  pojęciem  cyrkulacji  atmosfery  rozumiemy  wszystkie 
aspekty  trójwymiarowe  przepływu  i  wymiany  energii  na 
skalę  planetarną.  Ziemia  otrzymuje  energię  od  Słońca  w 
postaci  promieniowania  krótkofalowego,  lecz  również  sama 
wypromieniowuje 

taką 

samą 

jej 

ilość 

postaci 

promieniowania długofalowego. W skali jednego regionu czy 
krótszego okresu wielkości te nie bilansują się. Jednak ani w 
pasie  równikowym  nie  ma  tendencji  do  zwiększania  się 
temperatury,  ani  obszary  polarne  nie  staja  się  coraz 
chłodniejsze.  Jest  to  wynikiem  przepływu  ciepła  z  regionów 
cieplejszych do chłodniejszych i pozwala utrzymać istniejącą 
równowagę termiczną.      
 

Ć

wiczenie 

1.

 

Zaznacz  układy  ciśnienia  na  kuli  ziemskiej 
z rozróżnieniem 

na 

układy 

stałe 

oraz 

sezonowe:  letnie  i zimowe  (zaznacz  numerem 
na odpowiedniej mapce) 

 
 
 
 
1.

 

Niż islandzki 

2.

 

Wyż azorski 

3.

 

Wyż hawajski 

4.

 

Wyż grenlandzki 

5.

 

Wyż południowo-atlantycki 

6.

 

Wyż południowo-indyjski 

7.

 

Wyż południowo-pacyficzny 

8.

 

Okołoantarktyczna strefa niskiego ciśnienia 

9.

 

Niż aleucki 

10.

 

Niż śródziemnomorski 

11.

 

Wyż azjatycki 

12.

 

Wyż kanadyjski (północno-amerykański) 

13.

 

Niż południowo-azjatycki 

14.

 

Niż meksykański (północno-amerykański) 

15.

 

Niż południowo-amerykański 

16.

 

Niż australijski 

17.

 

Wyż południowo-afrykański 

18.

 

Wyż australijski

 

 
 
 
 

 
 
 

Ryc. 1. Ciśnienie atmosferyczne w miesiącach: 

styczeń (A) i lipiec (B) 

                    (A) 

 

                      (B) 

 

background image

Podaj położenie okołorównikowej bruzdy niskiego ciśnienia: 

 

w styczniu  

 

od........... .do................. 

 

w czerwcu 

 

od........... .do................. 

Podaj położenie na półkuli N zwrotnikowych pasów wysokiego ciśnienia: 

 

w styczniu  

 

od........... .do................. 

 

w czerwcu 

 

od........... .do................. 

Podaj położenie strefy pomiędzy niżem islandzkim a wyżem azorskim: 

 

w styczniu  

 

od........... .do................. 

 

w czerwcu 

 

od........... .do................. 

 
2.

 

Określ  pod  wpływem  jakiego  układu  barycznego  znajdują  się  poniższe  miejscowości,  jaki  jest  kierunek 
cyrkulacji w tych miejscowościach oraz określ masy powietrza w jakich one się znajdują: 

a)

 

latem; 

b)

 

zimą. 

 
 

Magadan 

59N,151E 

Kinszasa 

4.20S,15.16E 

Paryż 

48.58N,7.27E 

Tokyo 

35.41N,139.46E 

Rangun 

16.46N,96.11E 

Stanley 

51.42S,57.51W 

Barrow 

71.18N,156.47W 

Lima 

12.00S,77.07W 

Paramaribo 

5.51N,55.10W 

Santiago 

33.27S,70.42W 

Mexico City 

19.24N,95.12W 

San Francisco 

37.47N,122.25W 

Edmonton 

53.34N,133.41W 

Recife 

8.01S,34.51W 

Phoenix 

33.26N,112.01W 

Miami 

25.48N,80.16W 

Mendoza 

31.53S,68.50W 

Montevideo 

34.52S,56.12W 

Nowy Orlean 

29.57N,90.04W 

Wellington 

41.17S,174.46E 

Dżakarta 

14N,107E 

Dickson 

73N,81E 

Kapsztad 

34S,18E 

Madryt 

41N,3W 

Reykjavik 

64.08N,21.56W 

Kair 

30.08N,31.34E 

Lusaka 

15.25S,28.19E 

Mogadisz 

3N,45E 

Alice Springs 

23.42S,133.53E 

Ułan Bator 

47N,106E 

 

Uwaga!  Kierunek cyrkulacji wyznacz według reguł dla wiatru geostroficznego. 
Przy oznaczaniu mas powietrza stosuj następujące skróty: 
PA – powietrze arktyczne 
PP – powietrze polarne 
PZ – powietrze zwrotnikowe 
k – powietrze z obszaru źródliskowego kontynentalnego 
m – powietrze z obszaru źródliskowego morskiego 
 

TERMINOLOGIA 
adwekcja 
anabatyczny wiatr, 

wstępujący wiatr 

antarktyczny wyż 
antycyklon 
antypasaty 
arktyczny wyż 
Azorski Wyż  
bai-u 
baryczne prawo wiatru 
berg 
blizzard 
bora 
bruzda niskiego ciśnienia 
bryza 
buran 
chamsin 
chinook 
cień wiatrowy 
cisza atmosferyczna 
ciśnienie atmosferyczne 
cyklon  
cyklon tropikalny  
cyrkulacja atmosferyczna 
Doldrums 

dolinny wiatr 
dowietrzna strona, 

podwietrzna, nawietrzna 

dywergencja, rozbieżność 
fen 
Ferrel’a komórka 
geostroficzne prądy 
górski wiatr 
Hadley’a komórka 
halny wiatr 
harmattan 
huragan 
Islandzki Niż baryczny 
katabatyczny wiatr, 

zstępujący wiatr 

klin wysokiego ciśnienia 

(ridge 

konwergencja, zbieżność 
końskie szerokości 
leste 
leveche 
lewanter 
linie prądu 
lodowcowy wiatr 
międzyzwrotnikowa strefa 

konwergencji 

międzyzwrotnikowa strefa 

zbieżności 

mistral 
monsun letni 
monsun zimowy 
monsunowa cyrkulacja 
niż baryczny, cyklon 
niż termiczny, depresja 

termiczna 

norther (norte) 
oko cyklonu 
orkan 
pampero 
papagayo 
pasaty 
podbiegunowy wyż 
polarna strefa wiatrów 

wschodnich 

Południowoazjatycki Niż 

baryczny 

poziomy gradient ciśnienia 
prądy strumieniowe 
purga 
rozbieżność 
równikowa bruzda niskiego 

ciśnienia  

równikowa strefa wiatrów 

zachodnich 

róża wiatru 
ryczące czterdziestki 
samum 
Santa Ana 
siodło baryczne 
sirocco, scirocco 
skala Beauforta 
strefa wiatrów zachodnich 
suchowiej 
Syberyjski Wyż baryczny 
szkwał 
tendencja baryczna 
układ baryczny, 
wał wysokiego ciśnienia 
wiatr 
wiatr górski i dolinny 
wiatr przeważający 
wyż baryczny, antycyklon 
wyże zwrotnikowe 
zatoka niskiego ciśnienia 
zawietrzna strona, 

odwietrzna strona 

zbieżność 
zonda