background image

 

Ewelina Sitko 

Zespół Szkół Licealnych  

im. Józefa Piłsudskiego  

w Ustrzykach Dolnych 

 

Esej w zakresie stosunków międzynarodowych. 

Przejawy globalizacji – plusy i minusy. 

 

 

 

 

Globalizacja stała się ostatnimi czasy bardzo modnym terminem. MoŜna go spotkać w prasie, 

usłyszeć  z  ust  prezenterów  telewizyjnych  czy  radiowych,  odnaleźć  w  szkolnym  podręczniku,  a 

nawet – niechcący – podsłuchać z rozmowach „szarych” obywateli. UŜywamy go tak często, moŜe 

nawet naduŜywamy, nie do końca widząc, co tak dokładnie oznacza. 

Termin ten odnosi się do wielu skomplikowanych zjawisk dotyczących  całego  globu – stąd 

„globalizacja”.  Określa  się  nim  zmiany,  które  zachodzą  w  obrębie  społeczeństw  i  gospodarce 

ś

wiatowej  oraz  wynikają  z  gwałtownego  wzrostu  międzynarodowej  wymiany  handlowej  i 

kulturowej.  Jej  podstawowymi  czynnikami  są:  światowy  system  walutowy,  rozwój  struktur 

integracji  gospodarczej,  rozrost  międzynarodowych  korporacji,  tworzenie  i  umacnianie  organizacji 

współtworzących  ład  gospodarczy  w  skali  światowej,  zwiększenie  wymiany  informacyjnej, 

przyśpieszenie  i  spadek  cen  transportu,  a  takŜe  wzrost  handlu  międzynarodowego  oraz  inwestycji 

zagranicznych  spowodowanych  znoszeniem  barier  oraz  rosnących  współzaleŜności  między 

państwami.  

W  ekonomii  termin  ten  oznacza  głównie  zjawiska  związane  z  liberalizacją  wymiany 

handlowej lub „wolnym handlem”. Wpłynęła na niego ekspansja kolonialna – rywalizacja mocarstw 

o strefy wpływów, postęp technologiczny i cywilizacyjny. Sprawił on, Ŝe pewne fakty, zjawiska czy 

wydarzenia lokalne pozornie drobne, mają wpływ na losy całej ziemi i muszą być brane pod uwagę 

przez wszystkie mocarstwa. 

Choć  sama  nazwa  powstała  stosunkowo  niedawno,  a  jej  asymilacja  w  potocznym  języku 

nastąpiła dopiero w ostatnich latach, proces ten ma złoŜoną historię. Nabrał szczególnego tempa po 

zakończeniu zimnej wojny, ale z róŜnym natęŜeniem trwał od stuleci. Jego początków naleŜy szukać 

background image

 

w epoce wielkich odkryć geograficznych, których skutkiem było powstanie międzykontynentalnych 

więzi  gospodarczych.  Według  niektórych  specjalistów  w  tej  dziedzinie  Ŝyjemy  dziś  w  czasach  tak 

zwanej „drugiej globalizacji”. Pierwsze przyspieszenie kształtowania się zaleŜności między róŜnymi 

częściami świata miało miejsce przez I wojną światową.  

Po raz pierwszy pojęcie „globalizacja” pojawiło się w latach pięćdziesiątych dziewiętnastego 

wieku  na  łamach  niemieckiego  pisma  "Frankfurter  Allgemeine  Zeitung"  i  brytyjskiego  „The 

Economist”. W obu przypadkach wyraŜone zostało w kontekście  ekonomicznym. Kilka lat później 

funkcjonowało juŜ w słowniku Webstera.  

Globalizację moŜna rozumieć jako ujednolicenie kultury i zachowań społeczeństw na całym 

globie.  Obecnie  istnieje  kilka  dziedzin,  w  których  ten  proces  przebiega  najszybciej.  W  gospodarce 

polega  przede  wszystkim  na  uniwersalizacji  rynków.  Pomiędzy  poszczególnymi  państwami 

zachodzi swoista współzaleŜność, na przykład uzaleŜnienie ich od procesów zachodzących w innych 

państwach  –  recesja,  inflacja.  Pozwala  to  znieść  większość  barier  występujących  w  handlu 

międzynarodowym, dzięki czemu firmy z Azji czy Ameryki Południowej mogą konkurować swoimi 

towarami na rynkach europejskich, czy amerykańskich.  

W  wymiarze  społeczno-kulturowym  jest  rezultatem  rozwoju  masowej  turystyki, 

wzmoŜonych migracji, komercjalizacji produktów kulturowych oraz rozprzestrzeniania się ideologii 

konsumeryzmu.  Globalizacja  powoduje  równieŜ  głębokie  zmiany  w  stylu  Ŝycia  i  strukturach 

społecznych. Do najczęściej wymienianych zjawisk naleŜą: amerykanizacja Ŝycia, konsumpcjonizm 

oraz pogłębianie róŜnic pomiędzy krajami wysoko, a słabo rozwiniętymi gospodarczo. 

  

W wyniku procesu globalizacji politycznej powstały takie organizacje międzynarodowe, jak: 

Bank  Światowy,  Międzynarodowy  Fundusz  Walutowy  czy  Światowa  Organizacja  Handlu. 

Organizacje  te  wpływają  na  gospodarkę  światową,  a  przez  to  ograniczają  autonomię  niezaleŜnych 

państw. W tym kontekście często wymienia się równieŜ Unię Europejską. Powstały takŜe inne unie 

kontynentalne  np.:  Unia  Afrykańska  (UA),  Unia  Narodów  Południowoamerykańskich  (UNASUR). 

DuŜe,  ubogie  niegdyś  państwa  stają  się  teraz  znaczącymi  partnerami  na  arenie  międzynarodowej  – 

są nimi głównie Chiny, Indie, Brazylia. Radykalni politolodzy dostrzegają w tym wymiarze równieŜ 

proces powstawania nowej międzynarodowej burŜuazji, jest to jednak kwestia sporna.  

Globalizacja jest procesem niewątpliwie zmieniającym dzisiejszy świat, dotyczącym kaŜdego 

z  nas,  bez  wyjątku.  Jej  konsekwencje  oddziałują  na  niemal  kaŜdą  sferę  ludzkiego  Ŝycia,  dlatego 

powinniśmy zdawać sobie sprawę z następstw, jakie ze sobą niesie. W związku z tym powstały  na 

ś

wiecie liczne grupy zrzeszające zarówno jej przeciwników, jak i zwolenników. 

Najkorzystniejszym  zjawiskiem,  jakie  niesie  ze  sobą  globalizacja  jest  –  moim  zdaniem  – 

zwrócenie  uwagi  na  tak  zwane  problemy  międzynarodowe.  Zalicza  się  do  nich:  groźbę  zagłady 

ludzkości  w  wyniku  wojen  jądrowych,  degradację  środowiska  naturalnego  i  wyczerpanie  się 

background image

 

zasobów  surowców.  Niezwykle  niepokojące  jest  narastanie  dysproporcji  zamoŜności  pomiędzy 

państwami,  szerzący  się  głód,  tempo  wzrostu  demograficznego  ludzkości,  ekspansja  groźnych 

epidemii  i  coraz  częstsze  zachorowania  na  tak  zwane  „choroby  cywilizacyjne”.  PowaŜny  problem 

stanowi  ciągły  rozwój  międzynarodowej  przestępczości  zorganizowanej,  róŜne  formy  wyzysku 

kobiet i dzieci, ogólnoświatowy terroryzm i zagroŜenie wewnętrznego bezpieczeństwa wielu państw. 

WaŜne  jest  więc  skoncentrowanie  się  nie  tylko  na  tych  problemach,  które  nie  dotykają  nas 

bezpośrednio,  naszej  rodziny,  środowisk,  państw…  Istotne  jest  więc  zainteresowanie  i  rozsądna 

ingerencja w wymienionych wyŜej niepokojących zjawiskach społecznych mocarstw, takich ja USA 

czy  Niemcy.  Przeciwdziałanie  terroryzmowi  nie  jest  problemem  jedynie  tych  krajów,  których 

obywatele  codziennie  martwią  się  o  swoje  Ŝycie.  Nie  jest  teŜ  domeną  moŜnych,  ten  skutek 

globalizacji  odczuwamy  takŜe  my,  choć  bezpośrednio  nas  nie  dotyka.  Mnogość  akcji 

charytatywnych, mających na celu zapobieganie chorobom, głodowi, poprawę poziomu higieny czy 

edukowanie  ludności,  wiele  mówią  o  zaangaŜowaniu  ogółu  obywateli  i  ich  troskę  o  Ŝycie  innych. 

Problemy ekologiczne stają się przedmiotem zainteresowań ludzi z całego świata. 

Doskonałym  dowodem  na  poparcie  mojego  stanowiska  w  tej  kwestii  jest  powstawanie 

organizacji  międzynarodowych,  takich  jak  ONZ  czy  UE.  Ich  głównym  celem  jest  zachowanie 

porządku w świecie. Niezbyt odległe jeszcze od  naszych czasów  widmo  II  wojny światowej, która 

doprowadziła  do  szeregu  zniszczeń,  motywuje  do  zabiegania  o  pokój  na  ziemi.  Równomierny 

rozwój  i  pomoc  państwom  uboŜszym  jest  niezwykle  waŜnym  zagadnieniem.  Obywatele  krajów,  w 

których  ludziom  źle  się  powodzi,  są  bardziej  skorzy  do  buntów  i  zamieszek.  Nie  brakuje  takŜe 

narodowości,  dla  których  byle  pretekst  do  wszczęcia  nowych  wojen  jest  dobry.  KaŜdy  potencjalny 

konflikt, który rozpocznie się w dzisiejszym, zglobalizowanym świecie, dość szybko rozprzestrzeni 

się od krajów zainteresowanych, do tych, które za wszelką cenę chciałyby zachować pokój. Dlatego 

teŜ  np.  o  okoliczności  sprzyjające  wolnym  wyborom  na  Ukrainie  dbali  ludzie  z  innych  krajów, 

między  innymi  Polski.  W  czasie  zamieszek  gruzińskich,  rosyjskie  ataki  spotkały  się  z  niemal 

natychmiastową reakcją delegacji wielu państw (w tym takŜe Polski), które w zdecydowany sposób 

zwróciły  się  do  obu  rządów  z  postulatem  załagodzenia  konfliktu.  Wojna  w  Iraku  jest  kolejną 

konsekwencją procesu globalizacji. Porządku i pokoju strzegą Ŝołnierze róŜnych narodowości. 

Nie ulega wątpliwości, Ŝe wymienione działania nie moją charakteru czysto altruistycznego. 

KaŜdy  z  nas  boi  się  wojen,  kaŜdy  chce  zdrowego  środowiska,  obawiamy  się  ataków 

terrorystycznych. Problemy ludności krajów ubogich stały się przedmiotem zainteresowania państw, 

w interesie których leŜy poprawienie ich losu. Prawdą jest, Ŝe często do „bezinteresownej” pomocy 

innym  motywują  ludzi  równieŜ  korzyści  osobiste.  JednakŜe  w  obliczu  ogromnych  potrzeb  świata 

mniej znaczący staje się fakt – od kogo i z jakich pobudek ta pomoc pochodzi.  

background image

 

Fakt otwarcia granic między państwami to równieŜ – niewątpliwie – zasługa globalizacji. Ma 

to  zasadniczy  wpływ  na  rozwój  turystyki,  komunikacji,  handlu.  Zwiększyła  się  dzięki  temu 

moŜliwość  znalezienia  odpowiadającej  nam  pracy.  PodróŜując,  odwiedzając  róŜne  kraje  świata, 

oczekujemy  w  hotelach  czy  teŜ  środkach  transportu  standardów  nieodbiegających  od  naszych 

przyzwyczajeń.  Dlatego  właśnie  instytucje  te  prześcigają  się  w  udoskonalaniu  oferowanych 

klientom usług. 

Dzięki  globalizacji  mamy  równieŜ  moŜliwość  swobodnego  przepływu  informacji.  Nie  jest 

juŜ  problemem  skontaktowanie  się  z  kimś,  kto  znajduje  się  po  drugiej  stronie  globu.  Przepływ 

danych  jest  szybszy  niŜ  kiedykolwiek.  Spektakularne  wydarzenie  nie  pozostanie  długo  w  ukryciu. 

Dotrze  do  naszej  świadomości  w  jakieś  kilka  minut  od  momentu,  w  którym  miało  miejsce. 

Odległość  przestała  być  problemem.  Marshall  McLuhan  stworzył  pojęcie  „globalnej  wioski”.  Czas 

potrzebny  konkretnej  informacji  do  przebycia  całej  ziemi  jest  porównywalny,  a  nawet  krótszy  od 

tego,  który  zająłby  jej  dotarcie  do  kaŜdej  osoby  zamieszkującej  małą  wioskę.  Nie  wyjeŜdŜając  z 

rodzinnego  miasta,  mamy  dostęp  do  wiadomości  z  całego  świata.  To  ułatwia  nam  integrację  z 

innymi ludźmi i przyczynia się do tłumienia wielkich antagonizmów.  

Większa  tolerancja  narodowa  to  kolejny  plus  globalizacji.  Ma  ona  wpływ  na  osłabienie 

konfrontacji  zbrojnych,  co  przyczynia  się  bezpośrednio  do  zmniejszenia  ryzyka  konfliktów, 

nieporozumień, walk czy – co gorsza - wojen. Globalizacja moŜe doprowadzić do rozwoju nowych 

form  rządów  oraz  rozszerzenia  demokracji  na  wszystkie  państwa  świata,  a  w  rezultacie  –  do 

powstania nowego, pokojowego systemu, który będzie obowiązywać na całym świecie. 

Otwarcie  granic  i  rozwój  transportu  daje  nieograniczone  moŜliwości  podróŜowania  po 

ś

wiecie. Dysponując odpowiednim zasobem pienięŜnym w kilka, kilkanaście godzin dotrzemy tam, 

gdzie tylko chcemy. Pozwala to na bezpośrednie zdobywanie wiedzy z zakresu, który nas interesuje. 

Nie  jest  problemem  odwiedzenie  miejsc,  które  inspirowały  Adama  Mickiewicza,  pięknej  Wenecji 

czy obejrzenie orientalnej kultury Indii. 

Dzisiejsza  Europa  staje  się  coraz  bardziej  wielokulturową  i  wieloetniczna.  Jest  to  jednym  z 

powodów  znaczących  zmian,  jakie  zaszły  w  oświacie.  Powstaje  wiele  międzynarodowych  uczelni, 

dla  których  wartością  nadrzędną  jest  wpajanie  w  młodych  ludzi  pięknych  wzorców  i  ideałów, 

przekazywanie gruntownej wiedzy z róŜnych dziedzin, bez względu na ich narodowość, kolor skóry 

czy  religię.  Tworzone  są  szkoły  ponadgimnazjalne  oferujące  uczniom  moŜliwość  zdawania  matury 

w  języku  angielskim.  W  ten  sposób  umoŜliwia  się  im  dostanie  się  i  studiowanie  na  najbardziej 

prestiŜowych uczelniach na świecie. Ciągle zwiększa się liczba szkół i uczelni prowadzące wielkie 

wymiany  międzynarodowe.  Otwiera  to  perspektywy  bezpośredniego  poznania  innych  kultur. 

Zarówno dla tych uczniów, którzy wyjeŜdŜają, jak i dla tych, którzy będę gościć u siebie ludzi z zza 

granicy. 

background image

 

Globalizacja ma coraz większy wpływ ma na rozwój światowego systemu finansowania, jak i 

walutowego  oraz  gospodarkę  zagraniczną.  To  właśnie  przez  nią  powstały  takie  organizacje 

międzynarodowe,  jak:  Światowa  Organizacja  Handlu,  Bank  Światowy  czy  Międzynarodowy 

Fundusz Walutowy. UmoŜliwia ona wymianę wszelkich dóbr i usług, powiększenie rynków zbytu. 

W  związku  z  tym  rozwija  się  regionalna  integracja  gospodarcza,  której  przykładem  moŜe  być 

powstanie  i  działanie  Unii  Europejskiej.  Globalizacja  była  teŜ  jednym  ze  skutków  powstania 

europejskiej waluty – Euro, dzięki czemu została ułatwiona wymiana handlowa na jeszcze większą 

skalę.  Rozrost  struktur  gospodarczych  integracji  na  całym  świecie  zaciska  związki  między 

poszczególnymi  krajami,  a  co  za  tym  idzie  –  regionami.  Dzięki  temu  nie  ma  róŜnicy,  czy  towar 

sprowadzany jest do Polski, czy do Czech.  

Proces  globalizacji  spotkał  się  takŜe  z  ostrą  krytyką.  Jednym  z  najbardziej  niepokojących 

zjawisk jest zanikanie znaczenia – w polityce międzynarodowej – państw, a duŜy wzrost wpływów 

organizacji  o  charakterze  niepaństwowym,  szczególnie  typu  ponadnarodowego,  które  działają 

niezaleŜnie. Wielu niepokoi rosnąca siła wpływów przedsiębiorstw, korporacji, Kościoła, ale przede 

wszystkim  wielkich  organizacji  przestępczych,  terrorystycznych  i  mafii.  O  gospodarce  mówi  się 

jako o sferze najbardziej zglobalizowanej. Tutaj działają korporacje transnarodowe. Wzbudzają one 

wiele  kontrowersji,  poniewaŜ  niektóre  z  nich  dysponują  większymi  środkami  niŜ  małe  państwa,  a 

ich  działanie  polega  –  w  duŜym  uproszczeniu  –  na  produkowaniu  tam,  gdzie  jest  najtaniej,  a 

sprzedawaniu tam, gdzie moŜna najwięcej zarobić, często wbrew interesowi państw i ludzi. Niestety 

korporacje  te  działają  najczęściej  w  krajach  juŜ  rozwiniętych  i  oskarŜa  się  je  o  pogłębianie  róŜnic 

między tzw. bogatą północą a biednym południem. 

Postępujący  proces  globalizacji  zwrócił  uwagę  na  rozwój  gospodarczy  wszystkich  państw 

ś

wiata.  Wprowadzono  podział  na  kraje  rozwinięte  (Europa  Zachodnia  i  Ameryka  Północna, 

Australia,  Nowa  Zelandia,  Izrael,  Nowa  Zelandia,  Izrael,  Japonia  i  tak  zwane  tygrysy  azjatyckie: 

Korea Południowa, Tajwan, Hongkong i Singapur), rozwijające się (Europa Środkowa I wschodnia 

wraz z Rosją i Turcją, Chiny, większość krajów Azji Południowo-wschodniej, Ameryki Łacińskiej, 

Indie i pojedyncze kraje Afryki, np. Botswana) i słabo rozwinięte (pojedyncze kraje Azji np. Birma, 

Nepal,  Afganistan,  i  Ameryki  Łacińskiej  np.  Haiti,  większość  krajów  Afryki).  Zastosowanie  takiej 

hierarchii  jest  w  swoistym  schematem  podziału  na  kraje  lepsze  i  gorsze.  Prowadzi  do  wiecznego 

poczucia niŜszości ludności krajów słabo rozwiniętych.  

Wielkie  mocarstwa  dzisiejszego  świata  dominują  nad  innymi  krajami.  Tworzone  są 

międzynarodowe prawa, zazwyczaj dostosowują się do nich nawet te państwa, którym nie przynoszą 

one  duŜych  korzyści.  Politycy  zdają  sobie  sprawę,  Ŝe  zachowanie  odpowiednich  stosunków  jest 

kluczem do dobrej polityki. Sprawujący władzę  mają świadomość, Ŝe rządzić skutecznie to znaczy 

współpracować  z  odpowiednimi  ludźmi.  Najcenniejszymi  współpracownikami  są  ci,  którzy 

background image

 

dysponują  odpowiednim  kapitałem,  wpływami,  moŜliwościami.  Wymieniają  więc  poglądy, 

uzgadniają  stanowiska,  a  wszystko  to  podczas  specjalnie  organizowanych  spotkań  (na  przykład 

Forum w Krynicy). Niestety, wpływa to równieŜ na fakt coraz większego uzaleŜnienia się od opinii 

swoich partnerów, niŜ obywateli. 

Globalizacja  niesie  ze  sobą  masowe  migracje.  Obserwujemy  dziś  przenikanie  się  kultur, 

moŜemy bez najmniejszego problemu znaleźć w większym mieście restauracje serwujące orientalne 

potrawy,  na  ulicach  widzimy  ludzi  róŜnej  narodowości.  Pozostaje  więc  pytanie  –  co  zmusiło  te 

osoby  do  opuszczenia  swojej  ojczyzny?  Głównym  motorem  globalizacji  jest  strefa  gospodarki,  a 

szczególnie  rozszerzający  się  rynek,  który  przekracza  granice  państw  i  kontynentów.  Ludzie 

przemieszczają się tam, gdzie mogą znaleźć pracę, a kapitał tam, gdzie praca jest najtańsza. Ludzie i 

pieniądze  wędrują  po  świecie  niemal  tak  swobodnie  jak  towary.  Przeciwnicy  globalizacji  widzą  w 

tym  negatywne  skutki  w  postaci  frustracji  migrantów  i  niechęci  wobec  przybyszów  ze  strony 

rodzimych  mieszkańców  terenów.  Wskazują  teŜ  na  rosnące  bezrobocie,  spowodowane  ucieczką 

kapitałów do innych krajów. 

WaŜnym  czynnikiem  jest  takŜe  przenikanie  i  ujednolicanie  się  kultur.  Wzrasta  znaczenie 

wzorców  czerpanych  z  krajów  o  znaczących  wpływach,  takich  jak  USA.  Zanika  jednak  znaczenie 

tradycji  i  kultur  ojczystych.  Regionalne  tradycje  stają  się  często  powodem  do  „fałszywego”  i 

nieuzasadnionego  wstydu.  Staramy  się  usunąć  z  swojego  Ŝycia  wzorce  wyniesione  z  domów 

rodzinnych, a dostosowujemy się do schematów propagowanych przez telewizję, Internet… 

Niezmiernie niepokojący jest wpływ globalizacji na języki narodowe. Nie jest tajemnicą, Ŝe 

najłatwiej  jest  porozumieć  się  w  dzisiejszym  świecie  posługując  się  językiem  angielskim.  Coraz 

więcej przedsiębiorstw, hoteli czy restauracji wymaga od swoich pracowników znajomości języków 

obcych. Język angielski ma coraz większy wpływ na współczesną polszczyznę. Korzystamy z wielu 

zapoŜyczeń,  powstają  specyficzne  neologizmy  zaczerpnięte  z  języków  obcych,  całkiem  sprawnie 

funkcjonujące  choćby  w  slangach.  Jednak  nie  tylko,  powstaje  coraz  więcej  „polsko-angielskich” 

słów, które nie pełnią jedynie  funkcji „ atrakcyjnych powiedzonek”, lecz wchodzą w obręb zasobu 

leksykalnego, który ma zastosowanie w róŜnych środowiskach. Ta nowa odmiana wymyka się spod 

kontroli językoznawców i zdobywa stopniowo równoprawne miejsce w słownikach. Musimy jednak 

pamiętać  o  pewnej  zasadzie  –  zapoŜyczenia  są  dozwolone  wówczas,  gdy  w  języku  ojczystym  nie 

posiadamy właściwego odpowiednika. 

Swoją  mroczną  stronę  przedstawia  takŜe  wolny  rynek.  Wiele  państw  nie  potrafi  sprostać 

standardom,  jakie  dyktują  im  wielkie  korporacje,  chcą  jednak,  by  ich  towary  mogły  konkurować 

wraz z innymi. Jeśli nie potrafią dostosować się do kryteriów jakości, starają się wypełnić tę lukę – 

najczęściej  -  proponując  duŜo  niŜszą  cenę.  Aby  móc  ją  zredukować,  najlepiej  jest  obniŜyć  koszty 

produkcji.  W  krajach,  takich  jak  Chiny  czy  Indie,  szerzy  się  wyzysk  pracowników.  Ludzie,  a  co 

background image

 

gorsza dzieci, zgadzają się na pracę, wynagrodzoną czasami tylko jednym posiłkiem dziennie. Stąd – 

dla przykładu – pojawiają się w sklepach produkty, których cena jest niewspółmierna w stosunku do 

nakładu pracy i wysiłku ludzkiego. 

Globalizacja  stwarza  powaŜne  zagroŜenie  dla  człowieka  jako  jednostki.  Traci  on  swoją 

wartość, gubi gdzieś swoje poczucie indywidualności. Człowiek, sam, bez Ŝadnego wsparcia, nic nie 

znaczy  w  dzisiejszym  świecie.  Potrzebuje  armii  jemu  podobnych,  by  móc  coś  zmienić. 

Indywidualizm  nie  jest  popularny,  nie  ma  siły  przebicia,  nie  wygra  z  „masą”  tak  samo  myślących 

ludzi.  CięŜko  jest  zdobyć  posłuch  i  szacunek  tym,  którzy  wyznają  wartości  inne  od  tych 

powszechnie  preferowanych  przez  świat.  Większość  z  nas  dostosowuje  się  do  tego,  w  co  wierzą 

inni, boimy się wychylić poza tłum. Obawiamy się ludzkiego śmiechu, szyderstw i niezrozumienia, 

szukamy  akceptacji  za  wszelką  cenę.  Człowiek,  który  zdobędzie  się  na  walkę  o  własny  system 

wartości  zostanie  odrzucony  przez  innych,  ale  niewątpliwie  w  kaŜdych  czasach  odwaga  i 

wewnętrzna siła jest warta szacunku i podziwu. 

Najlepszym dowodem na to jak wielki bunt budzi globalizacja jest powstanie dwóch postaw 

sprzeciwu  –  alterglobalizmu  i  antyglobalizmu.  Ruch  alterglobalistyczny  skupia  w  sobie  wiele 

organizacji,  które  nie  potrafią  jednak  wypracować  jednolitego  planu  działania.  NaleŜą  do  niego 

organizacje  konsumenckie,  obrońcy  środowiska,  praw  człowieka,  lokalnych  rynków  przed 

międzynarodowymi  korporacjami,  feministki,  promotorzy  zdrowej  Ŝywności,  a  nawet 

rewolucjoniści  –  zwolennicy  komunistycznego  postulatu  budowy  gospodarki  centralnej  i 

planowanej.  Antyglobaliści, pomimo tego, Ŝe nie potrafią działać do końca zgodnie, mają wspólny 

cel.  UwaŜają,  Ŝe  proces  globalizacji  naleŜy  zatrzymać.  Chcą  ścisłej  kontroli  przepływu  kapitału, 

towarów,  usług  i  ludzi  na  granicach  państw.  UwaŜają,  Ŝe  to  umoŜliwi  ochronę  słabszych  przed 

silniejszymi. 

Alterglobalizm wydaje się być raczej buntem przeciwko negatywnym skutkom globalizacji. 

Samego procesu nie ocenia się negatywnie, uwaŜa się go raczej za nieuchronny i nieunikniony. Nie 

naleŜy  z  nim  walczyć,  bo  po  prostu  jest  to  niewykonalne.  Zwolennicy  tego  nurtu  odrzucają 

myślenie,  które  sprowadza  opis  i  ocenę  rzeczywistości  jedynie  do  wymiaru  ekonomicznego, 

efektywności  gospodarczej,  wskaźników  wzrostu  deficytu  budŜetowego  i  inflacji.  Sprzeciwiają  się 

władzy  rynku  we  wszystkich  sferach  Ŝycia,  poniewaŜ  grozi  to  zmopolinizowaniem  przez 

silniejszych.  W  toku  przemian  globalizacyjnych  prawa  człowieka,  standardy  warunków  pracy, 

edukacja  i  ochrona  zdrowia  nie  nadąŜają  za  technologiami,  środkami  komunikacji  i  przepływem 

kapitału.  Strefa  technologii  i  gospodarki  uległa  wielkiemu  rozwojowi,  ale  postęp  w  sprawach 

związanych z człowiekiem następuje zbyt wolno. 

 

Globalizacja jest procesem nieuniknionym, towarzyszącym człowiekowi od czasu powstanie 

zaleŜności  międzynarodowych.  Nie  jest  zjawiskiem  negatywnym,  którego  powinniśmy  się  bać  i 

background image

 

starać się za wszelką cenę usunąć z naszego Ŝycia i środowiska. Nie moŜemy zamykać się w swojej 

ciasnej, zaściankowej społeczności i uparcie wierzyć, Ŝe nie dotknie nas swoim zasięgiem. Wedrze 

się w nią tak cicho i niepostrzeŜenie, bez udziału naszej świadomości, Ŝe nie zorientujemy się, Ŝe juŜ 

na nas oddziałuje. Nie moŜemy być takŜe wielkimi entuzjastami. Z zachwytem patrzeć w przyszłość, 

ufając,  Ŝe  proces  globalizacji  jest  lekiem  na  całe  zło,  Ŝe  niesie  ze  sobą  dobrodziejstwa,  których 

wielkość przyćmi jego mroczne skutki, o których wolelibyśmy nie wiedzieć lub zapomnieć. 

Globalizacja  niewątpliwie  daje  duŜe  szanse.  Istnieją  państwa,  które  nie  są  w  stanie 

samodzielnie poradzić sobie z własną polityką, problemami dotykającymi ich obywateli. Mogą mieć 

więc  nadzieję,  Ŝe  kraje  o  wielkich  wpływach  przyjdą  im  z  pomocą.  Ogromne  akcje  charytatywne 

pomagają  ludziom  z  róŜnorodnymi  problemami.  Widmo  wojen  nie  powinno  być  juŜ  tak  straszne, 

obecnie  wszystkim  zaleŜy  na  równomiernym  rozwoju  krajów,  a  przede  wszystkim  na  zachowaniu 

pokoju.  Rozwój  transportu,  komunikacji,  otwarcie  granic  daje  nieograniczone  moŜliwości 

podróŜowania po świecie, kontaktów ludzi, których dzielą znaczne odległości. Swobodny przepływ 

danych  sprawia,  Ŝe  jesteśmy  zawsze  dokładnie  poinformowani  o  tym,  co  dzieje  się  dookoła  nas. 

MoŜemy swobodnie zdobywać informacje na kaŜdy interesujący nas temat. Otwarcie rynku pozwala 

na poszukiwanie satysfakcjonującej nas pracy. JuŜ nie ograniczają nas Ŝadne bariery. MoŜemy dąŜyć 

do  zajęcia  dowolnego  stanowiska  odpowiadającego  naszym  kwalifikacjom  lub  po  prostu  fantazji. 

Otwarcie rynków zbytu pozwala na poszukiwanie klientów i partnerów poza granicami państwa. Nie 

jesteśmy juŜ ograniczeni do naszych rodzimych dostawców i konsumentów. 

Jednak  jak  wszystko,  globalizacja  ma  takŜe  drugą  stronę  „medalu”.  Otwarcie  rynków 

spowodowało  dąŜenie  przedsiębiorstw  do  moŜliwości  konkurencji  z  wielkimi  korporacjami. 

ObniŜając  cenę  produkcji  towaru  wyzyskują  oni  swoich  pracowników,  często  dotyczy  to  nawet 

dzieci.  Ujednolicenie  kultury  doprowadziło  do  przyjęcia  preferowanych  przez  ogół  ludzkości 

schematów,  a jednocześnie do zaniku kultury i tradycji regionalnych oraz narodowych.  Zdarza się, 

Ŝ

e są one odrzucane, uznane za gorsze, niegodne człowieka Ŝyjącego w „postępowym” XXI wieku. 

Przyjęcie  określonych  norm  i  postaw  przez  rządzących,  odrzucenie  na  drugi  plan  oczekiwań 

obywateli,  budzi  ich  powszechny  sprzeciw.  Migracje  w  poszukiwaniu  pracy,  spowodowane  często 

ogromną  biedą  we  właściwej  ojczyźnie  są  powodem  coraz  częściej  występujących  antagonizmów. 

Dochodzi  tu  takŜe  często  do  konfliktów  pomiędzy  prawami  człowieka  a  obywatela.  Wreszcie, 

najbardziej  niepokojącym  zjawiskiem  są  rosnące  wpływy  organizacji  nie  państwowych  i  krajów 

bogatych. Tworzą one elitę dzisiejszego świata, dyktują warunki, jakim muszą podporządkować się 

inni, by po prostu „nie zginąć”. Ucieczka z tego zamkniętego schematu niekoniecznie zakończy się 

dobrze. MoŜe doprowadzić do klęski politycznej i gospodarczej wyalienowanego środowiska. 

Od globalizacji nie da się uciec, nie moŜna jej zatrzymać. Trzeba ją po prostu przyjąć, ale nie biernie 

godzić  się  na  wszystko,  co  ze  sobą  niesie.  Odpowiednią  polityką,  dotykając  róŜnych  płaszczyzn 

background image

 

ludzkiego  Ŝycia,  moŜemy  doprowadzić  do  pogłębiania  się  jej  pozytywnych  aspektów,  a 

wyeliminowania tych złych. Powinniśmy pielęgnować jej pozytywne  cechy, dbać o to, by szybciej 

rozwijała się wzajemna pomoc i tolerancja. Zło na świecie nie bierze się z nadmiaru globalizacji, ale 

z  jej  niedostatku  i  niezrozumienia.  Globalizacja  zbyt  wolno  rozwija  się  w  sferach,  w  których  jej 

wpływ jest zbawienny, a zbyt szybko w tych, gdzie przynosi więcej szkód niŜ korzyści. 

 

 

 

 

 

 

 

Bibliografia: 

Encyklopedia. Historia. Pod red. Edyty Wagonik-Barzyk i Marty Stępkawskiej. Kraków. 

Wydawnictwo Zielona Sawa, 2003. ISBN 978-83-7435-675-6 

Wikipedia – Wolna encyklopedia.[online]. http://pl.wikipedia.org/wiki/Globalizacja.  

[online]. http://dobrypasterz.pl/archiwumwyd.php?w=85&d=art8art=1299 

Portal literacki – WPMT.pl – Wspieramy Polską Młodą Twórczość. 

http://wpnt.pl/?mod=warks&praca_id=858