plik

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 9/99

ELEKTOR w EdW

W przypadku Giganta 2000

uzyskujemy  szczególną  kom−
binację  bardzo  wysokiej  jako−
ści dźwięku i imponującej mo−
cy  wyjściowej,  których  połą−
czenie było trudnym zadaniem
nie tylko dla projektantów, ale
także i dla konstruktorów. Pro−
jekt  ten  jest  bardzo  obszerny,
wymaga  starannego  i dokład−
nego montażu oraz okablowa−
nia,  co  jest  jednym  z podsta−
wowych  warunków  niezbęd−
nych  do  uzyskania  zadanych,
wysokich  rezultatów.  Proste
wskazówki  i zalecenia  odno−
śnie  wykazu  elementów  i od−
powiedniego  ich  montażu  na
płytce  drukowanej  w żadnym
przypadku  nie  wystarczą,
w związku  z tym  konstrukcji
wzmacniacza jest poświęcona
cała oddzielna część.

jednym

poprzednich

numerów zamie−
szczony  został
opis  funkcjono−
wania  i wykona−
nia  układów  zabezpieczają−
cych.  Układ  ten,  podobnie  jak
i pomocniczy zasilacz sieciowy
oraz układ opóźniający włącze−
nie napięcia sieciowego mogą
zostać  w tym  czasie  wykona−
ne. Tym, czego jeszcze brakuje
są, obok głównej płyty wzmac−
niacza,  sterowanie  wentylato−
rem oraz układ zabezpieczenia
temperaturowego.  Obydwa
ostatnio  wymienione  układy
mogą  z powodzeniem  praco−
wać  także  i z innymi  wzmac−
niaczami, i z tego względu po−
winny  zostać  potraktowane
odrębnie  –  o ile  wszystko  bę−
dzie poprawnie funkcjonowało
w złożonym  cyklu  wydawni−
czym pisma. Na wykonanie te−

go wzmacniacza zniecierpli−
wieni czytelnicy czekają już
w sumie od kilku miesięcy.

Płyta główna
wzmacniacza

Na samym wstępie jedna

bardzo ważna uwaga. W przy−
padku  szybkich  wzmacniaczy
mocy,  takich  jak  właśnie  ten
(iloczyn  szerokości  pasma
i wzmocnienia  dochodzi  do
0,5GHz!),  płytka,  a właściwie
jej  projekt  stanowi  integralną
część układu elektronicznego.
W

procesie projektowania

wzmacniacza przygotowanie
odpowiedniego projektu płytki
drukowanej odgrywało istotną
rolę. Długość ścieżek przewo−

dzących, wielkość i kształt po−
wierzchni  masy,  precyzyjne
ulokowanie  niektórych  ele−
mentów, jak przykładowo kon−
densatory  odsprzęgające  –
wszystko to są istotne czynni−
ki,  które  trzeba  uwzględnić
w celu zapewnienia prawidło−
wego  i stabilnego  funkcjono−
wania  stopnia  mocy.  Każdy,
kto chce samodzielnie wypro−
dukować  płytkę  drukowaną,
powinien jej projekt zachować
dokładnie  w takim  kształcie,
w jakim  jest  przedstawiony.
Nawet  najmniejsze  zmiany
mogą  prowadzić  do  fatalnych
następstw ...

I jeszcze jedna ważna kwe−

stia. Szczególną cechą Giganta

GIGANT 2000

Część 3: Wykonanie wzmacniacza mocy

Nawet posiadając najpiękniej wyko−

naną  płytkę  drukowaną  i szczegółową
instrukcję  montażu  należy  pamiętać
o tym, że projekt ten nie jest przezna−
czony  dla  początkujących  elektroni−
ków−amatorów. Różnorodne układy po−
mocnicze i częściowe sprawiają, że Gi−
gant  2000  jest  bardzo  skomplikowa−
nym i wyrafinowanym urządzeniem.

Elle

r w

w E

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 9/99

Wykaz elementów
dla płyty głównej

Rezystory

R1, R53  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1M
R2  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .562
R3  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .47k
R4, R6, R12, R14, R60,
R61, R69, R70  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22
R5, R62, R71  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .330
R7, R34  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .470
R8  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .221
R9  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .390
R10, R11  . . . . . . . . . . . . . . . . . .470 / 5W
R13, R15  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1k00
R16, R17, R38  . . . . . . . . . . . . . . . . . .150
R18, R20, R58, R67  . . . . . . . . . . . . . .270
R19, R21  . . . . . . . . . . . . . . . . . .10k / 1W
R22, R23  . . . . . . . . . . . . . . . . . .3k3 / 1W
R24 ... R29  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .68
R30  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .*
R31, R32  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22k
R33, R35  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .220
R36, R37  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .560
R39 ... R44  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .10
R45 ... R52  . .022 MPC71 (bezindukcyjne)
R54, R55   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .4M7
R56, R65  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15
R57, R63, R66, R72  . . . . . . . . . . . . . .15k
R59, R68  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .5k6
R64, R73  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .12k
R74, R76, R77   . . . . . . . . . . . . . . . . .100
R75   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .33
R78   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2k2
R79  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .22 / 5W
P1, P4, P5  . .5k potencjometr regulowany
P2   . . . . . .250 potencjometr regulowany
P3   . . . . . .500 potencjometr regulowany

Kondensatory

C1   . . . . . .2µ2 MKP (WIMA MKP4 160V)
C2, C3, C42   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .1n
C4, C5   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .2n2
C6, C7   . . . . . . . . . . . .220µ / 25V stojący
C8, C9, C11, C12, C15   . . . . . . . . . .100n
C10, C13   . . . . . . . . . .100µ / 25V stojący
C14   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .*
C16 ... C23   . . . . . . . . . . . . . .100p (100V)
C24   . . . . . . . . . . . . . . .1µ MKT, RM5/7,5
C25  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .68n
C26, C27, C32, C39   . . .2µ2 / 63V stojący
C28, C34, C35, C41   .470µ / 100V stojący
C29, C33, C36, C40   . . . . . . .220n / 100V
C30, C37   . . . . . . . . . . .47µ / 63V stojący
C31, C38   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .15n
C43 ... C48  . . . . . . . . . . . . . . .100n / 63V

Cewki

L1 . . . . . . . . . . . . . .0,6µH, 4 x 8 zwojów
1,5mm lakierowanym drutem miedzianym,
średnica wewnętrzna 16mm (5/8”)

Półprzewodniki

D1, D2   . . . . . . . . .LED (płaski) czerwony
D3, D18, D19   . . . . . . . . . . . . . . .1N4148
D4, D6   . . . . . . . . . . . . . . . . . .5V6 / 0W5
D5, D7   . . . . . . . . . . . . . . . . . .15V / 1W3
D8, D11   . . . . . . . . . . . . . . . . .30V / 1W3
D9, D12   . . . . . . . . . . . . . . . . .39V / 1W3
D10, D13, D16, D17   . . . . . . . . . .1N4004
D14, D15   . . . . . . . . . . . . . . . .12V / 0W5
T1, T4, T5, T15 ... T17   . . . . . . . .BC560C
T2, T3, T6, T18 ... T20   . . . . . . . .BC550C
T7, T8, T43, T48   . . . . . . . . . . . . .BF245A
T9  . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BF871

Rysunek 1. Dwuwarstwowa płytka druko−
wana wraz z radiatorem tworzą klasyczny
sandwich (kanapkę).

2000 jest to, że tranzystory
dla

stopnia

sterującego

i wstępnego  są  włączone
równolegle,  co  gwarantuje
uzyskanie takiej wysokiej mo−
cy. Podczas montażu powsta−
je  dosyć  istotna,  szkodliwa
pojemność do masy, tak więc
duży  radiator,  jak  i sześć  ma−
łych  dla  tranzystorów  T21  ...
T26,  musi  zostać  ze  względu
na  stabilność,  podłączonych
do  masy.  Kluczowym  wymo−
giem jest to, aby ta szkodliwa
pojemność  była  możliwie  naj−
mniejsza. Warunek ten można
spełnić jedynie w taki sposób,
że  w celu  zapewnienia  ter−
micznego sprzężenia dla tran−
zystorów  T21  ...  T34  konse−
kwentnie  zastosuje  się  solid−
ne płytki ceramiczne o grubo−
ści  1,5mm.  Zastosowanie
w tym  celu  podkładek  z miki
byłoby  poważnym  błędem.
Podkładki  mikowe  można  za−
stosować wyłącznie pod tran−
zystory końcowe, gdyż w tym
przypadku w mniejszym stop−
niu chodzi o zminimalizowanie
pasożytniczych  pojemności,
a o wiele  istotniejsze  jest  za−
stosowanie podkładek o mini−
malnej oporności cieplnej.

Na rry

u 1

1 przedstawio−

ny jest projekt płytki drukowa−
nej  oraz  plan  rozmieszczenia
elementów stopnia końcowe−
go. W całości zaprojektowana
ona  została  na  dwuwarstwo−
wym  laminacie  i oprócz  wła−
ściwego  wzmacniacza  znalazł

się na niej fragment zawierają−
cy  przekaźniki  wyjściowe.  Tę
część  płytki  (z przekaźnikami)
można  oczywiście  oddzielić
i następnie  zainstalować  bez−
pośrednio  nad  główną  płytą,
w taki sposób, żeby złącza dla
LS−  oraz  LS+  na  płycie  głów−
nej i na płytce z przekaźnikami
znalazły  się  dokładnie  naprze−
ciw

siebie.

Umieszczone

w tych punktach dwa, w przy−
bliżeniu  50−milimetrowe,  me−
talowe  kołki  dystansowe  za−
pewniają  dobre  połączenie
elektryczne. Obydwa pozosta−
łe kołki dystansowe mogą być
wykonane z tworzywa sztucz−
nego. Mają one za zadanie je−
dynie  dodatkowo  podtrzymy−
wać płytkę z przekaźnikami.

Szczegóły dotyczące spo−

sobu zainstalowania płytki
z przekaźnikami są doskonale
widoczne na rry

u 2

2. Wy−

konanie  cewki  L1  wcale  nie
jest taką prostą sprawą. Cew−
ka ta składa się z czterech po−
łączonych  równolegle  uzwo−
jeń,  każde  po  osiem  zwojów
lakierowanego  drutu  nawojo−
wego o grubości 1,5mm. We−
wnętrzna  średnica  uzwojenia
powinna

wynosić

około

16mm,  tak  więc  w charakte−
rze  matrycy  do  nawinięcia
cewki zastosować można pla−
stykową  rurkę  do  instalacji
elektrycznych  o

średnicy

5/8”.  Kawałek  takiej  rurki  na−
leży  “zaopatrzyć”  w dwa
uchwyty  oddalone  od  siebie

o 35mm – tak jak to przedsta−
wiono na rry

u 3

Każdy z tych uchwytów

może  składać  się  ze  śruby
(M3x30),  dwóch  tulejek  dy−
stansowych  i nakrętki.  Na−
stępnie,

pomiędzy

tymi

uchwytami, wykonuje się wo−
kół rurki osiem zwojów ułożo−
nymi  równolegle  dwoma  od−
cinkami izolowanego lakierem
drutu  o długości  około  25cm.
Należy przy tym zwrócić uwa−
gę  na  to,  żeby  obydwie  koń−
cówki były mniej więcej tej sa−
mej długości. Uchwyty powin−
ny  zapobiec  obracaniu  lub
przemieszczaniu  się  uzwojeń.
Na pierwszą warstwę uzwoje−
nia nawija się teraz drugą war−
stwę  drutami  o takiej  samej
długości  i takiej  samej  liczbie
zwojów. W trakcie tej operacji
pomocne  może  być  posłuże−
nie  się  taśmą  klejącą  w celu
połączenia  końcówek  drutów.
Skoro  tylko  cewka  zostanie
nawinięta,  należy  wygiąć
w odpowiednią  stronę  koń−
cówki  drutów,  następnie,  po−
zostawiając  oczywiście  pe−
wien  odcinek,  usunąć  staran−
nie  izolację  i wstawić  cewkę
we  właściwe  otwory  na  płyt−
ce  przekaźników  w

celu

późniejszego wlutowania.

Jeśli na początek odsunie

się na dalszy plan sprawę

tranzystorów

sterujących

i mocy, to rozmieszczenie ele−
mentów na płycie głównej nie
wyróżnia  się  zasadniczo  ni−
czym  szczególnym  w porów−
naniu  z innymi  projektami.
Oczywiście  należy  nieco  bar−
dziej  uważnie  i staranniej  niż
zwykle postępować w trakcie
montażu  oraz  dodatkowo
zwrócić uwagę na kilka detali.
Pewne elementy – a mianowi−
cie  T1/T3,  T2/T4,  D1/T5
i D2/T6 – powinny być ze sobą
sprzężone  termicznie.  W tym
celu  na  stykające  się  ze  sobą
powierzchnie  ich  obudów  na−
leży  nałożyć  odrobinę  pasty
kontaktowej

przewodzącej

ciepło,  a następnie  na  złączo−
ne  obudowy  tych  elementów
naciągnąć  odcinek  rurki  izola−
cyjnej.  To  samo  dotyczy
wzmacniaczy

różnicowych

T45/T46  i T50/T51.  Na  zakoń−
czenie mocuje się tranzystory
T21  ...  T26  do  radiatorów,
w których wykonać należy od−
powiednio  3mm  otwory.  Po−
nieważ  radiatory  te  są  połą−
czone z masą, należy zastoso−
wać ceramiczne podkładki izo−
lacyjne.  W otworki  w radiato−
rze  należy  włożyć  odpowie−
dnie

nóżki

tranzystorów

i wszystko starannie przyluto−
wać, pamiętając o właściwej
kolejności – zawsze najpierw

Elle

r w

w E

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 9/99

Rysunek 2. Na tej fotografii jest doskonale widoczne, w jaki spo−

sób nad płytą główną wzmacniacza, na metalowych kołkach dystan−
sowych, należy zainstalować płytkę z przekaźnikami.

Rysunek 3. Cewkę powietrzną L1 wykonuje się nawijając jednocze−
śnie po dwa druty, w dwóch uzwojeniach po osiem zwojów. Jako
prowizoryczny karkas dla cewki służy odcinek rurki z PCV o śre−
dnicy 16mm. Cztery takie cewki są po prostu włączone równolegle.

wlutowuje się radiator, a do−
piero potem tranzystor.

W celu podłączenia sygna−

łu  wejściowego  i napięcia  ro−
boczego  ±85V mogą  zostać
zastosowane zwykłe szpilki lu−
townicze,  podczas  gdy  podłą−
czenie zasilania dla wzmacnia−
czy prądowych (±70V), podob−
nie  jak  i sygnał  wyjściowy
(z płyty  głównej  do  płytki
z przekaźnikami)  wymagają
czegoś  znacznie  solidniejsze−
go.  Przewidziano  do  wykona−
nia tych podłączeń duże, 3mm
otwory, w których można przy−
kładowo zainstalować masyw−
ne kołki dystansowe (do płytki
z przekaźnikami), albo pierście−
niowe oczka AMP, które gwa−
rantują  prawidłowy  przepływ
bardzo dużych prądów.

Radiator

Skoro tylko główna płyta

została  wykonana  i wlutowa−
no  wszystkie  elementy,  moż−
na  przystąpić  do  montażu  na
radiatorze tranzystorów steru−
jących  i końcowych  –  T27  ...
T42.  Problemem  jest  to,  że
tranzystory na radiatorze zain−
stalowane  są  poniżej  płytki
drukowanej.  W tym  miejscu
należy  wyjaśnić,  że  radiato−
rem  jest  wysoki  na  150mm
specjalny profil SK157 z firmy
Fischer,  który  charakteryzuje
się  opornością  cieplną  około
0,25 K/W (!).

Otwory do zamocowania

tranzystorów  powinny  zostać
wykonane  z maksymalną  do−
kładnością.  Z tej  przyczyny,
wraz  z płytką  drukowaną  do−
starczany  jest  szablon,  okre−
ślający  z dużą  dokładnością
pozycję

każdego

otworu.

Otwory te należy wiercić wier−
tłem o średnicy 2,7mm i o ile
jest to możliwe  przy pomocy
wiertarki elektrycznej na staty−
wie. Otwory nieprzelotowe po−
winny  mieć  głębokość  10mm
i należy je nagwintować gwin−
tem M3. Należy przy tym pra−
cować ostrożnie i nie przekrzy−
wiać gwintownika, gdyż może
się złamać w otworze, a wtedy
nie  ma  już  sposobu  na  jego
usunięcie bez uszkodzenia dro−
giego radiatora.

Podłączanie

radiatora,

w którym wykonane zostały
już wszystkie otwory, należy

rozpocząć od zainstalowania
(izolowanie!)

tranzystorów

prądu  spoczynkowego  T27
i T28,  które  nie  znajdują  się
bezpośrednio  na  płycie  głów−
nej, lecz jak to widać na rysun−
ku szablonu, zostały ulokowa−
ne  poniżej  płyty  w okolicach
tranzystorów mocy. Podłącze−
nia  należy  nieco  przedłużyć,
tak żeby przewody można by−
ło  przełożyć  przez  płytkę
i przylutować.

Teraz należy przy pomocy

szczypiec zagiąć nóżki tranzy−
storów końcowych (w odle−
głości 5mm od obudowy) oraz
tranzystorów

sterujących

(w miejscu,  w którym  nóżki
stają  się  cieńsze).  Następnie,
po  założeniu  odpowiednich
podkładek izolacyjnych, należy
mocno  przykręcić  tranzystory
do radiatora. O ile Gigant 2000
będzie  przewidziany  do  pracy
z mocą  powyżej  500W i ko−
nieczne  będzie  zainstalowa−
nie  chłodzenia  z wentylato−
rem, to należy jeszcze przewi−
dzieć montaż czujnika tempe−
ratury  (tranzystor  BD140)  po−
między  tranzystorami  T37
a T40, na środku radiatora, co
nie  zostało  zaznaczone  na
szablonie  montażu  tranzysto−
rów na radiatorze.

Wymaganych będzie przy−

najmniej  10  kołków  dystanso−
wych  o długości  10mm,  na−
gwintowanych  na  długości
3mm.  Dwa  z nich  zostaną  za−
stosowane  do  zamontowania
pod  płytką  z przekaźnikami,
dwa dalsze służą do połączenia
pomiędzy złączem zera na zasi−
laczu sieciowym a radiatorem.
Nie  należy  także  zapomnieć
o czterech długich kołkach dy−
stansowych, które podtrzymu−
ją płytkę z przekaźnikami.

Teraz najważniejszy mo−

ment.  Płytę  główną  należy
osadzić  na  kołkach  dystanso−
wych  i wszystkie  końcówki
tranzystorów  ostrożnie  wsu−
nąć  w odpowiednie  otwory.
To wcale nie jest takie proste,
jakby  się  mogło  początkowo
wydawać. Szczęśliwie tak się
składa, że nóżki tranzystorów
sterujących i mocy mają różną
długość,  dzięki  temu  całą  tę
dłubaninę  można  rozłożyć  na
dwa etapy. Skoro tylko każda
nóżka  znajdzie  się  w odpo−
wiednim  otworze  (a płytka

główna  zostanie  zamocowa−
na na kołkach dystansowych),
należy dokręcić śruby mocują−
ce,  a następnie  przylutować
nóżki  tranzystorów,  rozpoczy−
nając od góry.

Na zakończenie montażu

modułu  stopnia  końcowego
należy  jeszcze  osadzić  płytkę
z przekaźnikami  na  przewi−
dzianych do tego celu kołkach
dystansowych,  które  jedno−
cześnie  doprowadzają  napię−
cia LS− i LS+. W tym momen−
cie moduł jest wprawdzie cał−
kowicie  wykonany,  ale  przed
uruchomieniem

konieczne

jest oczywiście jego

Dostrojenie

Są trzy parametry, które

muszą  zostać  wyregulowane,
a mianowicie  regulator  napię−
cia 78V przy pomocy P4 i P5,
symetryczność  stopnia  wej−
ściowego  przy  pomocy  P2
oraz  prąd  spoczynkowy  przy
pomocy  P3.  Potencjometr  P1
służy  wyłącznie  do  regulacji
symetryczności  w układzie
mostkowym,  a przy  “normal−
nej” pracy nie odgrywa żadne−
go znaczenia.

Przed włączeniem napięcia

roboczego  należy
potencjometry  P2,
P4  i P5  ustawić
w położeniu  środ−
kowym, a potencjo−
metr  regulacji  prą−
du spoczynkowego
P3  skręcić  całkowi−
cie  w lewo.  Na−
stępnie  należy  się−
gnąć  po  wykonany
już

wcześniej

i sprawdzony  zasi−
lacz  sieciowy  wraz
z zasilaczem  po−
mocniczym.

Je−

szcze bez napięć
należy

odpowie−

dnio  podłączyć  na−
pięcia:  +70V na  za−
ciski  “+”  i “0”,  −
70V na  “−”  i  “0”,
+85V

“++”

a –85V na “− −”. Dwa
rezystory

Ω

/5W włączone

linie

–70V i +70V za−
pewniają, że pod−
czas fazy testowa−
nia będzie przyzwo−

ite ograniczenie prądu, co po−
winno zapewnić dodatkowe
bezpieczeństwo.

Rozsądnie jest rozpocząć

od wyregulowania przy pomo−
cy  P4  i P5  stabilizatora  napię−
cia  ±78V zbudowanego  na
tranzystorach  T43  ...  T52.  Nie
chodzi  przy  tym  o superdo−
kładne  ustawienie  napięcia
z dokładnością  do  dziesiątych
części wolta, ale bardziej istot−
ne  jest  zapewnienie  precyzyj−
nej  symetryczności  tych  na−
pięć.  Napięcia  wyjściowe  bar−
dzo wygodnie dają się mierzyć
na wyprowadzeniach do radia−
tora  na  obudowach  odpowie−
dnio tranzystora T47 oraz T52.

Następnie przychodzi pora

na  P2.  Ponieważ  zastosowane
w stopniu  wejściowym  tranzy−
story NPN i PNP nigdy nie mają
dokładnie  takich  samych  para−
metrów (oczywiście po uwzglę−
dnieniu  odmiennego  oznacze−
nia), więc stopień ten może za−
chowywać  się  lekko  niesyme−
trycznie. Wada ta może oczywi−
ście  zostać  skompensowana
w taki sposób, że źródło prądo−
we T5 należy tak wyregulować,
aby napięcie wyjściowe na IC1
(pin6) dla zimnego stopnia mo−
cy było dokładnie równe 0.

Elle

r w

w E

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 9/99

T10   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BF872
T11, T50, T51   . . . . . . . . . . . . . . . .BC640
T12, T45, T46   . . . . . . . . . . . . . . . .BC639
T13, T14  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BF256C
T21 ... T23   . . . . . . . . . . . . . . . . .MJE350
T24 ... T26   . . . . . . . . . . . . . . . . .MJE340
T27   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BD139
T28   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BD140
T29 ... T31   . . . . . . . . . . . . . . . .2SC5171
T32 ... T34   . . . . . . . . . . . . . . . .2SA1930
T35 ... T38   . . . . . . . . . . . . . . . .2SC5359
T39 ... T42   . . . . . . . . . . . . . . . .2SA1987
T44, T49  . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BF256A
T47   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BD712
T52   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .BD711
IC1   . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .OP90G
IC2 = 6N136

Pozostałe elementy

JP1, JP2 . . . . . . . . . . . .zacisk mostkowy

2−biegunowy + zworka

K1 . . . . . .3−biegunowa listwa zaciskowa

do montażu na płytce, RM5

Re1 . . . .przekaźnik V23042−A2003−B101

(12V / 600) (Siemens)

Re2 ... Re4 . . . . . .przekaźniki RP310012

(16A / 12V / 270) (Siemens)

6 radiatorów dla tranzystorów
sterujących i mocy . . . . .SK157, 150mm,

0,25 K/W (Fischer)

12 ceramicznych przekładek izolacyjnych

dla tranzystorów T21 ... T26, T29 ... T34

(AOS220 Fischer)

8 przekładek mikowych dla tranzystorów

T35 ... T42

płytka drukowana EPS 990001−1

Elle

r w

w E

LEKTRONIKA DLA WSZYSTKICH 9/99

Ostatnim parametrem do

wyregulowania  jest  prąd  spo−
czynkowy.  W celu  dostrojenia
tego prądu należy włączyć am−
peromierz  w linię  zasilania
+70V lub –70V i bardzo wolno
(!)  pokręcając  P3  doprowadzić
do  tego,  żeby  pobór  prądu
przez wzmacniacz wyniósł do−
kładnie 200mA. Także i tę regu−
lację  należy  przeprowadzić  po
tzw.  zimnym  uruchomieniu.
Przy  silnym  wysterowaniu
prąd spoczynkowy może wzro−
snąć  nawet  do  0,6A,  w nomi−
nalnej  temperaturze  stabilizuje
się  on  jednak  na  poziomie
0,2A do 0,4A. Takie rozbieżno−
ści  w prądzie  spoczynkowym
to sprawa całkowicie normalna
i nie ma wpływu na pozostałe
właściwości wzmacniacza.

Kontrola

Skoro tylko zakończona zo−

stała regulacja a wzmacniacz nie
nadaje “sygnałów dymnych”,

należy  go  jeszcze  przynajmniej
przez  pół  godziny  wygrzać,  za−
nim  dokona  się  ostatecznego
sprawdzenia napięć w punktach
pomiarowych  zaznaczonych  na
schemacie – do czego potrzeb−
ny  będzie  wysokoomowy  wol−
tomierz  cyfrowy.  W trakcie  po−

miarów trzeba mieć na uwadze
fakt, że pewne napięcia, których
ustawienie  uzależnione  jest  od
źródła prądowego na tranzysto−
rze  FET  (na  szczęście  jest  ich
stosunkowo mało), mogą wyka−
zywać  znaczne  rozbieżności.
Odchylenia  dochodzące  nawet
do ±30% nie powinny być jed−
nak przyczyną zaniepokojenia.

Skoro tylko sprawdzone zo−

stały wszystkie punkty pomia−
rowe,  wypada  sprawdzić  je−
szcze  pewne  inne  parametry
i właściwości.  Przykładowo  –
dobrze  jest  się  upewnić,  czy
pracują  wszystkie  tranzystory
mocy.  Sprawdzić  to  można
metodą  pomiaru  spadku  na−
pięcia  na  rezystorach  R45  ...
R52. Jedną końcówkę pomia−
rową  miernika  należy  podłą−
czyć  do  wyjścia  na  głośnik
(LS+),  a drugą  sprawdzać  złą−
cza  emiterowe  tranzystorów
mocy.

Miernik

powinien

wskazywać  napięcie  około
20mV, ale odchylenia do 50%
są sprawą normalną. Istotnym
sygnałem  potwierdzającym
poprawną pracę wzmacniacza
jest pobór prądu. Po nagrzaniu
stopnia  końcowego,  prąd  ten
powinien powodować spadek
napięcia  na  rezystorach  R56
i R65  rzędu  0,8  ...  1,1V.  Jeśli
chodzi  o wzmacniacze  różni−
cowe  T45/T46  i T50/T51,  to
należy sprawdzić, czy napięcia
na  dwóch  rezystorach  w ob−
wodach  emiterów  nie  różnią
się  pomiędzy  sobą  o współ−
czynnik  większy  niż  2.  Zbyt
duża asymetria wpływa nega−

tywnie  na  stabilizację.  Bardzo
często  różnice  te  dają  się  po−
konać poprzez dobranie odpo−
wiednich wartości dla rezysto−
rów R62 i R71, jeśli jednak się
to nie powiedzie, nie pozosta−
je  nic  innego,  jak  spróbować
szczęścia  z inną  parą  tranzy−
storów  (najlepiej,  gdy  będą
one selekcjonowane).

Jeśli chodzi o bezpieczeń−

stwo w

trakcie regulacji

i sprawdzania  wzmacniacza,
to  trzeba  przypomnieć  o bar−
dzo  istotnym  fakcie.  Wzmac−
niacz  ten  pracuje  przy  bardzo
wysokich  napięciach  robo−
czych, które mogą być nawet
niebezpieczne dla zdrowia lub
życia.  W normalnych  sytua−
cjach przyjęte jest ostrzeganie
przed  napięciem  sieciowym,
jednak  także  i napięcia  stałe,
przekraczające  140V należy
traktować  bardzo  poważnie!
Oznacza  to,  że  podczas  prac
nad  stopniem  końcowym  na−
pięcie  zasilające  powinno  się
wyłączać  zawsze  wtedy,  gdy
nie  jest  ono  konieczne  do
przeprowadzenia  konkretnych
pomiarów.  Po  wyłączeniu  na−
pięcia  zasilającego  trzeba  tak−
że  pamiętać  o kondensato−
rach  elektrolitycznych  w zasi−
laczu  i odczekać  wystarczają−
co  długi  czas,  aż  napięcie  na
nich spadnie do bezpiecznego
poziomu.

W następnej części opisane

zostanie okablowanie monoblo−
ku oraz zamieszczone zostaną
szczegółowe dane z pomiarów.