ETYKA I SPOŁECZNA
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
W DZIAŁALNOŚCI
GOSPODARCZEJ
ETYKA I SPOŁECZNA
ODPOWIEDZIALNOŚĆ
W DZIAŁALNOŚCI
GOSPODARCZEJ
Wojciech Gasparski
Centrum Etyki Biznesu
WSPiZ im. L Koźmińskiego & IFiS PAN
Wojciech Gasparski
Centrum Etyki Biznesu
WSPiZ im. L Koźmińskiego & IFiS PAN
SWOBODA GOSPODARCZA
W ETYCZNYCH RAMACH
• W ustawie o swobodzie gospodarczej (z
dnia 2 lipca 2004 r.) zawarto
dwa ważne
artykuły nadające wolności
gospodarowania właściwe ramy
niczym
passe-partout obrazowi.
• Są to artykuły 17 i 18 traktujące o
uczciwości, dobrych obyczajach oraz
moralności publicznej
.
§17
§18
Ustawa o swobodzie działalności
gospodarczej
gospodarczej z 2 lipca 2004 r.
• Art. 17. Przedsiębiorca wykonuje działalność
gospodarczą na zasadach
uczciwej konkurencji i
poszanowania dobrych obyczajów oraz słusznych
interesów konsumentów
.
• Art. 18. Przedsiębiorca jest obowiązany spełniać
określone przepisami prawa warunki wykonywania
działalności gospodarczej, w szczególności
dotyczące
ochrony przed zagrożeniem życia,
zdrowia ludzkiego i moralności publicznej
, a
także
ochrony środowiska
.
§
§
Nieetyczne = nielegalne!
• Artykuły 17 i 18 ustawy
kładą kres
powtarzanemu
niby mantra przekonaniu, że „co niezakazane, to
dozwolone”.
• Otóż od wejścia w życie ustawy o swobodzie
działalności gospodarczej uchwalonej
nieuczciwa
konkurencja oraz poszanowanie dobrych
obyczajów i interesów konsumenta
jest
nie tylko –
jak zawsze było
nieetyczne
, ale także
nielegalne
.
• Nielegalne
jest także
prowadzenie działalności
gospodarczej
w sposób zagrażający moralności
publicznej
. Koniec z mantrą.
ETYKA I SPOŁECZNA
ODPOWIEDZIALNOŚĆ FIRMY
WARUNKIEM WYSOKIEJ JAKOŚCI
WYROBÓW I USŁUG
•
Jakość
jest stopniem w jakim producent
wyrobów i/albo usług wykonuje to, co
zamierzył oraz spełnia wymagania określone
dokumentacją stanowiącą podstawę
wytwarzania wyrobów i usług.
• Jakość to
stopień doskonałości
, na
podstawie którego wyroby i/albo usługi
mogą być rangowane na podstawie
wybranych własności lub cech
charakterystycznych.
Jakość
→
Reputacja
• Rangowania produktów (wyrobów i/albo
usług) dokonują klienci końcowi czyli
konsumenci
oceniając jakość w kategoriach
wyglądu, osiągów, dostępności, giętkości,
niezawodności oraz tego, jak są obsługiwani
(sprzedaż, informacja, reklamacje).
• Od jakości produktu (wyrobu i/albo usługi)
oraz obsługi zależy
reputacja organizacji
.
• Jakość produktu i obsługi jest pochodną
jakości zorganizowania
firmy.
Zorganizowanie
→
Jakość
Kultura, wartości, etyka
• Jakość zorganizowania
zależy od
chemizmu społeczności
tworzącej
organizację oraz od
zorkiestrowania
działań
-
podejmowanych decyzji
- członków
organizacji.
• Chemizm organizacji zależy od
kultury
organizacyjnej
, ta zaś od
wartości
, na
jakich ufundowana jest
etyka
organizacji.
Złe zachowania - dlaczego?
• Złe zachowanie ludzi w organizacjach
spowodowane jest nie tym, że ludzie są
mniej etyczni niż inni, ale tym, że
zbyt
mało uwagi poświęca się kwestii
moralnego rozwoju organizacji
, w których
pracownicy mogliby działać etycznie.
• Przypadki złego zachowania są pochodną
faktu, że
nieetyczne zachowania mają
charakter systemowy
.
Dobra firma i jej znaczenie
• Etyczni ludzie mogą zejść na manowce
pracując w złych firmach, natomiast
w
firmach dobrych ludzie
nawet o wątpliwej
reputacji
mogą stać się lepszymi
, albo
przynajmniej być pod kontrolą.
• Dobre firmy to firmy
społecznie
odpowiedzialne.
• „Firma” to po włosku „nazwisko” (np.
Wedel, Grycan, Eris, Kandulski itp.)
Odpowiedzialny biznes
to taki
biznes, który:
•
realizuje cel firmy
(powiększanie wartości firmy
dostarczanie produktów i usług odpowiedniej jakości),
• czyni to
w długim horyzoncie czasowym
(harmonijna
trwałość)
• co jest zapewniane przez
należyte kształtowanie relacji z
głównymi interesariuszami firmy
(właściciele,
pracownicy, menedżerowie, klienci, konsumenci,
dostawcy, społeczność lokalna, środowisko naturalne itd.)
• w toku
postępowania zgodnego z prawem i społecznie
przyjętymi normami etycznymi
(przez wszystkich
interesariuszy)
Firma i jej interesariusze
Firma
Pracownicy
Właściciele
Współpracownicy
Konsumenci
Klienci
Dostawcy
Odbiorcy
Organa władzy
Mieszkańcy gminy/regionu
Menedżerowie
Organizacje
społeczne
wewnętrzni
zewnętrzni
Co robić?
• Bycie firmą odpowiedzialną wymaga
wprowadzenia:
– infrastruktury etycznej
na wszystkich
poziomach funkcjonowania firmy
– przede wszystkim
programów etycznych
– wraz z
kodeksami etycznymi
.
Co to jest program etyczny?
• Program etyczny jest to całościowe
przedsięwzięcie skierowane są na
uczynieniu z etyki biznesu najwyższego
standardu organizacji o randze strategicznej,
a nie redukowanie jej do PR-owskiego
dodatku
Program etyczny
Elementy programu etycznego
• identyfikacja
wartości
, tj. tego, co cenione jest w
firmie bardziej niż wszystko inne
• ustalenie
misji firmy
, tj. tego po co firma istnieje i
działa
• opracowanie
kodeksu etycznego
, tj. zbioru norm i
standardów firmy
• opracowanie
programu kształcenia etycznego
(rozmowy, rady, konsultacje)
• promowanie zachowania etycznego
(wyróżnienia,
sankcje za zachowania nieetyczne)
• stałe
monitorowanie przestrzegania norm
etycznych i standardów zawodowych,
• okresowe
przeprowadzanie audytu etycznego
Szefie, wszystko zależy od
Ciebie!
• Zaangażowanie
się zespołu pracowników
firmy w kwestie etyki i kultury nie
powinno
mieć charakteru przypadkowego, lecz
być
autentyczne
.
• Istotna jest
wola i zaangażowanie
kierownictwa
w tworzenie systemu etyki
firmy.
Wpływ przestrzegania norm
etycznych przez menedżera na
powodzenie firmy
przyczynia siê
do powodzenia
firmy
88%
nie przyczynia
siê do
powodzenia
firmy
4%
nie ma
znaczenia dla
firmy
5%
trudno
powiedzieæ
3%
Jednym z najważniejszych elementów
programu etycznego jest
kodeks etyczny
,
ponieważ dobrze zaprojektowany kodeks:
• zmniejsza przypadki
łapownictwa, korupcji,
defraudacji i innych
złych praktyk
• zmniejsza liczbę
sytuacji, w których
występuje konflikt
interesów
• zwiększa zaufanie
klientów i partnerów
• zwiększa
wiarygodność
personelu
• zwiększa lojalność
pracowników i
reputację firmy
Jak to robić? – Skorzystaj z
pakietu narzędziowego
Efektywność kodeksów
• Jest tym większa, im
bardziej systematycz-
nie prowadzone są
szkolenia/ rozmowy z
zakresu etyki
trudno
powiedzieæ
2%
nie
68%
tak, rzadziej
ni¿ raz na
rok
7%
tak, raz na
rok
12%
tak, kilka
razy w roku
11%
Częstotliwość szkoleń w
polskich firmach
Wspólne dobro
• Tworzenie strategii
społecznej odpowiedzialności
oraz etycznej infrastruktury
nie powinno być
sprawą samych firm
oraz nielicznych osób i
instytucji.
• Wymaga to
zaangażowania wszystkich
interesariuszy
i to w sposób związany z
koniecznością rezygnacji przez nich z
manifestowania postaw roszczeniowych oraz
zdawania sobie sprawy z nieodzowności
współdziałania
na rzecz
wspólnego dobra
.
Trzy „E”
• Społeczna odpowiedzialność biznesu, polega
nie na zastępowaniu celu wewnętrznego
działalności gospodarczej - mierzonego
efektywnością
i
ekonomicznością
(“dwa E”) -
celami zewnętrznymi.
• Chodzi o harmonizację celów oraz o
autentyczne uwzględnianie
etyczności
(“trzecie
E”), zdającej sprawę ze stopnia
społecznego
przyzwolenia
na takie formy prowadzenia
działalności gospodarczej jakie nieobrażają
moralności.
Trzy „E”
o
Działanie
Ef
Ek
Et
ek
d
et
d
ef
d
Efektywność * Ekonomiczność * Etyczność
Strategia odpowiedzialności
• Przygotowanie
spójnej
strategii
odpowiedzialności
dla przedsiębiorstw
obecnych na rynku
wymaga:
–
zaangażowania się w otwarty i
konstruktywny dialog
ze wszystkimi
interesariuszami
– aktywnej polityki państwa /samorządu
w
tym obszarze.
Rola MSP
•
Rola
biznesu w życiu społecznym, w
szczególności
małych i średnich
przedsiębiorstw
,
jest znacząca
zarówno w
skali lokalnej, jak i globalnej.
%%%%%%%%%%%%
Firma dobrym obywatelem
• Wzrostowi znaczenia towarzyszyć powinna
rosnąca odpowiedzialność
organizacji
uprawiających działalność gospodarczą
– nie tylko za jakość spełniania roli
realizatorów celów firm i korporacji
,
– ale także za jakość spełniania roli członków
społeczeństwa
- co opatrywane jest nazwą
obywatelstwa korporacyjnego
- jakimi są te
firmy te i korporacje.
Konkluzja
• Zharmonizowane i jakościowo dobre
spełnianie obu ról
jest w ostatecznym
rachunku korzystne zarówno dla firm, jak i
społeczeństwa.
• Jest to
bowiem
nie koszt, lecz
długoterminowa inwestycja.