Narząd rozrodczy u samic
I.
I. Pochwa : przedsionek pochwy, pochwa właściwa.
Przedsionek pochwy/ ujście cewki moczowej- z zachyłkiem u
parzystokopytnych, gruczoły przedsionkowe- większe i mniejsze,
`
przewody Gartnera/
Łechtaczka w spojeniu dolnym.
W pochwie część pochwowa szyjki macicznej / brak jej u lochy/
II. Macica zwierząt – typy
II.
dwudzielna podwójna / królica/
III.
dwurożna
1.
- prosta / naczelne/
- z podzielonym trzonem / przeżuwacze, locha/
- z niepodzielonym trzonem / klacz/
Może mieć kształt :
prosty / suka, kotka/
poskręcany / locha/
Zakręcona do dołu-krowa
zakręcona do góry- klacz
Macica składa się z 3 warstw:
1.
błona śluzowa z fałdami , u przeżuwaczy z brodawkami
1.
/ krowa 80-120, owca 80-96, koza 160/
2.
błona mięśniowa/ trzy warstwy /
3.
błona surowicza- przydanka / tworzy więzadło szerokie macicy/
Główne elementy macicy zwierząt:
szyjka, trzon, parzyste rogi
Wymiary macicy :
2.
suka
rogi długość 12-15 cm, trzon 4-8 cm, szyjka 1cm
3.
kotka 2/3 wymiaru suki
4.
locha
rogi 1metr/ w ciąży 2,5 m/, trzon 5 cm, szyjka 15-25 cm
5.
krowa
rogi 25-30 cm, trzon wewn. 1-5 cm / podzielony/, szyjka 10 cm /chrzęstna/
6.
owca, koza
rogi 21 cm, trzon 1,5-2 cm, szyjka 2-3 cm
7.
klacz
rogi 25 cm, trzon 18-20 cm, szyjka 5-7 cm
IV.
Jajowód
- lejek / strzępki jajowodowe i strzępki jajnikowe/
- bańka jajowodu,
- cieśń / fałdy podłużne bez rzęsek/
- ujście jajowodu w formie brodawki u suki i klaczy .
Błona śluzowa z nabłonkiem walcowatym / transport oocytu/
Długość jajowodów:
suka 5-9 cm
kotka 4-5cm
locha 15-50 cm
krowa 20-25 cm
klacz 20-30 cm
V.
Jajniki
Struktura jajnika : - strefa miąższowa/ rozrodcza/ zewnętrzna
1.
strefa naczyniowa
wewnętrzna
U klaczy jest odwrotnie/ w chwili urodzenia jest ten sam układ jak u innych
zwierząt/
W strefie rozrodczej : pęcherzyki pierwotne , wtórne, pęcherzyki z jamką
ciałko żółte okresowe, ciążowe, zanikowe
Z krezki jajnika utworzona kieszonka / głęboka u wielopłodowych/
Wymiary jajnika :
suka – pestki śliwki / 2-1,5-0,5cm/
kotka – pestki śliwki / 0,8-0,9cm/
locha- owoc morwy /dł. 5 cm/
krowa – śliwka węgierka / 4-2-1,5cm/
owca, koza – bardziej kulisty/ dł. 1-1,8cm /
klacz -owoc kasztana lub fasoli z zagłębieniem / dół
jajnika- owulacja
Narząd rozrodczy samca
I. Moszna – worek skórny , dwie połówki złączone szwem moszny.
Wewnątrz przegroda dzieląca na dwie jamy wypełnione
osłonkami pochwowymi.
Składa się z 5 warstw:
2.
skóra
1.
powięź tułowia
2.
warstwa mięśni
3.
powięź poprzeczna
4.
otrzewna
Skóra moszny jest zrośnięta bezpośrednio z osłonką kurczliwa w części
pośrodkowej
przechodzi w szew.
Wyrostek pochwowy składa się z powięzi poprzecznej i otrzewnej silnie ze
sobą zrośnięte jako
osłonka pochwowa / zejście jąder w życiu
płodowym/
Wewnątrz utworzonej szczeliny pochwowej / jamy pochwowej/znajdują się
jądra osłonięte
osłonką pochwową jadra.
Wyrostek pochwowy ma przewężenie zwane szyjką , która nie występuje u
knura.
VI.
Jądro
Gruczoł cewkowy plemnikotwórczy , wytwarza też hormony płciowe.
Od zewnątrz pokryte mocną dwulistową torebką:
– osłonka pochwowa własna / otrzewna/
- osłonka biaława jądra/warstwa naczyniowa/
Z osłonki białej do wewnątrz tworzy się przegroda- śródjądrze/mediastinum testis/, z którego
odchodzą poprzeczne beleczki dzieląc jądro na zraziki.
W zrazikach leżą kanaliki nasieniotwórcze wewnątrz których tworzą się plemniki. Kanaliki
początkowo mocno skłębione przechodzą w kanaliki proste , a te w śródjądrzu łączą się w sieć-
w kanaliki wyprowadzające.
Między kanalikami leżą naczynia i komórki śródmiąższowe/ hormony/.
1.
Najądrze jest początkowym odcinkiem dróg wyprowadzania plemników. Składa się z :
głowy, trzonu i ogona najądrza.
W głowie następuje połączenie kanalików wyprowadzających / 10-15/ w
jeden przewód
najądrza / u buhaja dł. 33-35 m/. Głowa leży
dogrzbietowo u bydła, dogłowowo u knura i ogiera. Trzon
leży
przyśrodkowo u buhaja, dogrzbietowo u
ogiera. Ogon najądrza zawija się
i przechodzi
w nasieniowód.
2.
Nasieniowód łączy ogon najądrza z miedniczną częścią cewki moczowej. Składa się z
części bez gruczołowej o dł 40cm u buhaja i gruczołowej zwanej bańką nasieniowodu /
17 cm/. U knura rozszerzenie nie występuje.
Nasieniowody wraz z nerwami i naczyniami tworzy powrózek nasienny.
Ujście nasieniowodów wraz z gruczołami pęcherzykowymi do cewki ma miejsce na
wzgórku nasiennym.
1.
Dodatkowe gruczoły płciowe.
3.
Gruczoły pęcherzykowe
4.
Gruczoł krokowy / prostata/
5.
Gruczoły opuszkowo-cewkowe/ Cowpera/.
Wydzielina tych gruczołów stanowi osocze nasienia , jest źródłem wielu
substancji
ochronnych i odżywczych dla plemników/ fruktoza, kwas
cytrynowy, ergotioneina, inozytol, Zn, Ca /.
U knura wydzielina gruczołów opuszkowo-cewkowych i
pęcherzykowych tworzą frakcję
galarety.
Gruczoły pęcherzykowe mają strukturę zrazikową , uchodza do cewki na
wzgórku nasiennym,
u buhaja groniaste dl. 12-15 cm, gr. 2-3 cm płaskie na dłoń, u knura relatywnie długie do17 cm, szer. 6-
7cm, u ogiera 7x4x2 cm , u
psa nie występują.
Prostata pojedynczy gruczoł składa się z trzonu i części rozsianej u
buhaja i
knura, u
ogiera składa się z dwóch płatów bocznych i cieśni.
U knura jest stosunkowo mała.
Gruczoły opuszkowo- cewkowe – u buhaja małe / orzech laskowy/ nie wyczuwalne per rectum, u
ogiera średnie 3x2 cm, u knura bardzo duże
18x 4 cm , u psa nie występują.
VI. Prącie , korzeń, trzon oraz żołądź prącia.
Korzeń prącia – dwa ramiona przymocowane do łuku kulszowego
Ramiona przechodzą w trzon z wewnętrzną przegrodą , zrąb trzonu ciała
jamiste otoczone
osłoną białawą , z mięśniówką , cewką moczową,
naczyniami . U buhaja i knura zagięcie esowate,
utrzymywane przez
mięsień wciągacz prącia.
Ż
ołądź prącia : kształt szyszaka u buhaja, grzyba u ogiera, lewoskrętnego
korkociągu u knura,
z mocną opuszką i kością u psa.
6.
VII. Napletek
Blaszka zewnętrzna przechodzi w blaszkę wewnętrzną zawijającą się na żołędzi- jama
napletkowa. U knura dogrzbietowo znajduje się uchyłek.