1 

Ć

WICZENIA Z GOSPODARKI ENERGETYCZNEJ, WODNEJ I ŚCIEKOWEJ 

CZĘŚĆ MIKROBIOLOGICZNA

  

 
 

Ćwiczenie 3

 

Biologiczne oczyszczanie wody i ścieków  

 

Część teoretyczna: 

1. Biologiczne metody oczyszczania wody i ścieków  
2. Osad czynny 
 

Część praktyczna: 

 

I. Mikroskopowa obserwacja osadu czynnego 

 

Wykonanie: 

1. Przygotować preparaty przyżyciowe z osadu czynnego. 
2.  Oglądając  pod  mikroskopem,  zwrócić  uwagę  na:  wielkość  oraz  kształt  kłaczków, 
obecność pierwotniaków, wolnopływających bakterii oraz bakterii nitkowatych. Wyniki 
umieścić w tabeli 1. 
3. Zaklasyfikować osad do jednej z trzech kategorii: 
 

Osad  czynny  w  dobrym  stanie  –  duża  ilość  bakterii  zooglealnych  oraz  bakterii  z 
rodzaju  Pseudomonas  i  Bacillus,  duża  zawartość  orzęsków  osiadłych,  mała  liczba 
wiciowców  i  ameb  oraz  brak  bakterii  nitkowatych  i  grzybów. Wysoki  udział  kłaczków  o 
wymiarach 50-100 µm. 
 
Osad czynny w średnim stanie – mało orzęsków, dość liczne wiciowce i ameby oraz 
pewna liczba bakterii nitkowatych i grzybów wodnych. 

 

Osad  czynny  w  złym  stanie  –  bardzo  mała  liczba  orzęsków,  duża  liczba  wiciowców, 
ameb  oraz  bakterii  nitkowatych  (Sphaerotilus,  Beggiatoa,  Thiothrix)  i  grzybów 
(Leptomitus, Mucor), a także bakterii spiralnych (Spirillum) i grzybów  wodnych. Wysoki 
udział kłaczków o wymiarach powyżej 100 µm.  
 
Tabela 1. Mikroskopowa analiza osadu czynnego.  

Badana próba 

 

Kształt* i wielkość 

kłaczków 

Obecność 

pierwotniaków 

(przynależność 

systematyczna

)

 

Obecność bakterii 

nitkowatych  

osad czynny 

 
 
 
 
 
 
 

 

 

*kształt kłaczków – regularny lub nieregularny  
 
 

 

2 

II. Oznaczenie objętości osadu czynnego  
 
Wykonanie: 

1.  Do cylindra wlać 100 cm

3

 

zawartości komory napowietrzania.  

2.  Po 30-minutowej sedymentacji określić objętość osadu czynnego.  
3.  Wynik podać w cm

3

/dm

3

 zawiesiny. 

 
III. Oznaczenie suchej masy osadu czynnego  
 
Wykonanie: 

1.  Pobrać  5  cm

3

  zawartości  komory  napowietrzania  i  przenieść  na  wysuszoną  do 

stałej masy szalkę Petriego. 

2.  Suszenie próbki przeprowadzić w wagosuszarce.  
3.  Wynik podać w g sm/dm

3

 zawiesiny. 

 

IV. Wyznaczenie indeksu objętościowego osadu czynnego  
 
Wykonanie: 
 

Korzystając z wyników objętości osadu czynnego i jego suchej masy obliczyć 

indeks osadu ze wzoru: 
 
 

        Objętość osadu czynnego w 1000 cm

3

 

I =                                                                 [

cm

3

/g] 

                Sucha masa g/1000 cm

3

 

 

 
Osad czynny dobrze pracujący ma indeks poniżej 100 cm

3

/g.