Ćwiczenie 1
POLITECHNIKA POZNAŃSKA
INSTYTUT ELEKTROTECHNIKI PRZEMYSŁOWEJ
Zakład Podstaw Elektrotechniki
Laboratorium Elektrotechniki Teoretycznej
Ćwiczenie nr 1
Temat: Zasada superpozycji i wzajemności w obwodach elektrycznych
Data
Wykonania
ćwiczenia
Oddania
sprawozdania
Rok akademicki:
Wydział Elektryczny
Studia dzienne magisterskie
Nr grupy:
Wykonawcy:
1.
2.
3.
4.
5.
6.
Ocena:
Uwagi:
1. Wiadomości teoretyczne
(Zasada superpozycji, proporcjonalności i wzajemności, pojęcie transmitancji dla obwodów prądu stałego, rodzaje
transmitancji, przedstawić cel przeprowadzanego ćwiczenia).
2. Przebieg ćwiczenia.
2.1. Zasada superpozycji.
2.1.1. Schemat połączeń.
E
0
R
0
I
5
R
1
A
1
R
5
A
2
R
2
A
6
R
6
R
3
A
3
R
4
ZR
4
Dane: E
0
,=9V, ZR
4
(E=6V, R
w
=40
Ω), I
5
=100 mA, R
0
=100
Ω, R
1
=60
Ω, R
2
=20
Ω,
R
3
=R
4
=40
Ω, R
5
=10
Ω, R
6
=80
Ω.
2.1.2. Przebieg pomiarów
Połączyć układ przedstawiony w p. 2.1.1. Dokonać pomiaru prądów płynących pod
wpływem każdego wymuszenia (źródła) działającego oddzielnie (eliminując pozostałe wg
odpowiednich reguł) oraz przedstawić ich sumę (
Σ) i dokonać pomiaru prądów
pochodzących od wszystkich wymuszeń (źródeł) działających jednocześnie.
2.1.3. Tabela wyników
z pomiarów
I
1
I
2
I
3
I
6
wymuszenie
[mA] [mA] [mA] [mA]
E
0
ZR
4
I
5
Σ
E
0
, ZR
4
, I
5
2.1.4. Obliczenia
Poszczególne obliczenia analityczne powinny bazować na skorygowanych (dla
odpowiednich wymuszeń) schematach pochodzących od schematu podstawowego (pkt.
2.2.1)
z obliczeń analitycznych
I
1
I
2
I
3
I
6
wymuszenie
[mA] [mA] [mA] [mA]
E
0
ZR
4
I
5
Σ
E
0
, ZR
4
, I
5
2.2. Zasada proporcjonalności
2.2.1. Schemat połączeń
E
R
0
R
1
R
5
R
2
A
6
R
6
R
3
V
5
R
4
Dane: R
0
=100
Ω, R
1
=60
Ω, R
2
=20
Ω, R
3
=R
4
=40
Ω, R
5
=10
Ω, R
6
=80
Ω.
2.2.2. Przebieg pomiarów
Połączyć układ pokazany na schemacie w punkcie 2.2.1. Jako wymuszenie zastosować
kolejno źródła napięciowe o różnej wartości napięcia źródłowego: E
’
=6 V, E
’’
=9 V, E
’’’
=15 V,
dokonując pomiaru napięcia U
5
oraz prądu I
6
2.2.3. Tabela wyników
I
6
U
5
Wymuszenie
[mA] [V]
E
’
E
’’
E
’’’
2.2.4. Obliczenia
Na podstawie wyników zebranych w tabeli 2.2.3. wykazać słuszność zasady
proporcjonalności obliczając i porównując odpowiednie proporcje (E, U, I).
2.3. Zasada wzajemności
2.3.1. Schemat połączeń.
a)
b)
R
0
R
1
R
5
R
2
R
6
R
3
R
4
5
+
5’
+
3
3’
miernik
źródło
R
0
R
1
R
5
R
2
R
6
R
3
R
4
5
+
5’
+
3
3’
miernik
źródło
Dane: E=9V, I=100 mA, R
0
=100
Ω, R
1
=60
Ω, R
2
=20
Ω, R
3
=R
4
=40
Ω, R
5
=10
Ω, R
6
=80
Ω.
2.3.2. Przebieg pomiarów
Połączyć układy według schematów z punktu 2.3.1 a) i b). W miejsce zacisków „źródło”,
jako wymuszenie, załączyć najpierw źródło napięciowe (E) a następnie prądowe (I), a w
miejsce zacisków „miernik” kolejno dla każdego źródła włączyć najpierw woltomierz a
następnie amperomierz zgodnie z tabelą 2.3.3.
2.3.3. Tabela wyników
E
3
=E
5
= 9 V, I
3
=I
5
= 100 mA
z pomiarów
odpowiedź
I
3
I
5
U
3
U
5
schemat
wymuszenie
[mA] [mA] [V] [V]
a E
5
b E
3
a E
5
b E
3
a I
5
b I
3
a I
5
b I
3
2.3.4. Obliczenia
Na podstawie uzyskanych wyników pomiarów obliczyć poszczególne transmitancje i
określić, w których przypadkach ma słuszność zasada wzajemności.
z obliczeń
schemat
transmitancje
a b
35
b b
53
a y
35
b y
53
a a
35
b a
53
a z
35
b z
53
3. Wnioski i uwagi końcowe.
Uzasadnić przyczyny rozbieżności pomiędzy wynikami obliczeń a wynikami pomiarów.
4. Parametry i dane zmianowe zastosowanych urządzeń i mierników.
5. Literatura
1. Atabiekow G., Teoria liniowych obwodów elektrycznych, WNT, Warszawa 1964.
2. Bolkowski S., Elektrotechnika teoretyczna, Wyd. 6, WNT, Warszawa 2001.
3. Cholewicki T., Elektrotechnika teoretyczna t. 1 WNT, Warszawa 1973.
4. Krakowski M., Elektrotechnika teoretyczna t. 1, PWN, Warszawa 1995.
5. Kurdziel R., Podstawy elektrotechniki, WNT, Warszawa 1972.
6. Skrypt Laboratorium Elektrotechniki teoretycznej, Wydawnictwo Politechniki
Poznańskiej, Poznań 1998 wydanie VII.