2009-11-27
Systemy o
Systemy o
ś
ś
wietlenia
wietlenia
(cz
(cz
ęść
ęść
I)
I)
® dr inŜ. Danuta Skalska
2009-11-27
Systemy o
Systemy o
ś
ś
wietlenia
wietlenia
(cz
(cz
ęść
ęść
I)
I)
® dr inŜ. Danuta Skalska
2009-11-27
Rodzaje oświetlenia
O
O
ś
ś
wietlenie
wietlenie
Naturalne
Naturalne
-
-
dzienne
dzienne
(RMPiPS)
Sztuczne
Sztuczne
-
-
elektryczne
elektryczne
(RMPiPS)
ogólne,
miejscowe,
złoŜone (ogólne i miejscowe),
awaryjne;
-
bezpieczeństwa
-
ewakuacyjne
przeszkodowe
Uwaga:
Uwaga:
Przy oświetleniu dziennym moŜe występować
doświetlanie
- oświetleniem
elektrycznym.
2009-11-27
O
O
ś
ś
wietleni
wietleni
e naturalne
e naturalne
Okna,
Ś
wietliki,
Na
ś
wietla
.
3
O
ś
wietlenie naturalne -
ś
wietliki
-
Ś
wiat
łłłł
o wpadaj
ąąąą
ce przez okno jest z regu
łłłł
y
ś
wiat
łłłł
em odbitym.
-
Zdecydowanie lepsze
ś
wiatło daje
śśśś
wietlik
dachowy.
2009-11-27
O
O
ś
ś
wietleni
wietleni
e naturalne
e naturalne
Ś
Ś
wietliki
wietliki
Ś
wietlik łukowy
Ś
wietlik dwuspadowy
Ś
wietlik półokrągły
2009-11-27
O
O
ś
ś
wietleni
wietleni
e naturalne
e naturalne
N
N
a
a
ś
ś
wietla
wietla
Dachowe
Dachowe
Drzwiowe
Drzwiowe
Boczne
Boczne
2009-11-27
O
O
ś
ś
wietleni
wietleni
e naturalne
e naturalne
Na
Na
ś
ś
wietla
wietla
Na
Na
ś
ś
wietla rurowe
wietla rurowe
2009-11-27
O
O
ś
ś
wietleni
wietleni
e naturalne
e naturalne
Ś
Ś
wietliki i na
wietliki i na
ś
ś
wietla
wietla
7
Świetliki
Klapy dymowe
Naświetla dachowe skośne
Pasmo świetlików
dwuspadowych
Naświetla
łukowe
Naświetla
Kurtyna dymowa
Naświetla ścienne
2009-11-27
Strumień
odbity
Strumień
bezpośredni
Poj
Poj
ę
ę
cia podstawowe oraz jednostki
cia podstawowe oraz jednostki
Ź
Ź
r
r
ó
ó
d
d
ł
ł
a
a
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a
a (np. słońce, świece, Ŝarówki itp.)
wysyłają
w
przestrzeń
strumień
energii
promienistej tzw. strumień świetlny, który w
układzie SI jest oznaczany
Φ
.
Strumień świetlny
Φ
2009-11-27
1. Źródła światła charakteryzują
pod względem
fotometrycznym:
strumień świetlny
Φ
[lm],
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
o
o
ś
ś
ci
ci
ą
ą
–
I
[cd]
luminancja
L
[cd/m
2
],
natęŜenie oświetlenia
E
[lx = lm/m
2
],
barwa światła.
2. Źródła światła charakteryzują
pod względem
energetycznym: sprawność
η
Sprawno
Sprawno
ść
ść
-
jest podawana (dość często) w [lm/W] tzw.
„skuteczność
ś
wietlna”,
jest
to
iloraz
wartości
wypromieniowanego
strumienia
Φ
do
mocy
doprowadzonej
P
).
2009-11-27
10
RóŜnica pomiędzy nat
nat
ęŜ
ęŜ
eniem
eniem
o
o
ś
ś
wietlenia
wietlenia
E
E
a luminancj
luminancj
ą
ą
L
L
-
-
Strumie
Strumie
ń
ń
ś
ś
wietlny
wietlny - jest całkowit
ą
moc
ą ś
wiatła emitowan
ą
przez
ź
ródło
ś
wiatła (lamp
ę
).
-
Ś
Ś
wiat
wiat
ł
ł
o
o
ść
ść
I
I -
okre
ś
la ilo
ść ś
wiatła wysyłan
ą
w konkretnym kierunku.
(
(
Przy pomocy
Przy pomocy
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
o
o
ś
ś
ci
ci
tworzy si
tworzy si
ę
ę
krzywe rozsy
krzywe rozsy
ł
ł
u oprawy o
u oprawy o
ś
ś
wietleniowej
wietleniowej
)
)
.
.
-
Nat
Nat
ęŜ
ęŜ
enie o
enie o
ś
ś
wietlenia
wietlenia
E
E
- jest z kolei t
ą
ilo
ś
ci
ą ś
wiatła, która wysłana z oprawy dociera do
powierzchni pracy..
-
-
L
L
uminancja
uminancja
jest to ilo
ść ś
wiatła wysyłana z okre
ś
lonej powierzchni. (
Jest t
Jest t
o
o
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
o, kt
o, kt
ó
ó
re
re
odbije si
odbije si
ę
ę
od powierzchni i dotrze do oka obserwatora
od powierzchni i dotrze do oka obserwatora
).
Luminancj
Luminancj
ę
ę
- posiada wszystko to, co
widzimy. Równie
Ŝ ź
ródło
ś
wiatła ma luminancj
ę
, gdy
Ŝ ś
wiatło wysyłane jest zawsze z konkretnej
powierzchni, czasami bardzo małej. Ró
Ŝ
nica jest tylko taka,
Ŝ
e jest to du
Ŝ
a luminancja, która razi oczy i
mówimy wtedy o zjawisku zwanym ol
ś
nieniem.
Podstawowe wielko
Podstawowe wielko
ś
ś
ci o
ci o
ś
ś
wietleniowe.
wietleniowe.
2009-11-27
Elektryczne
Elektryczne
ź
ź
r
r
ó
ó
d
d
ł
ł
a
a
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a
a
śarówka zwykła, halogenowa,
Lampa fluoroscencyjna (świetlówka),
Lampa rtęciowa (rtęciówka),
Lampa sodowa (sodówka),
Lampa metalohalogenkowa,
Lampa łukowa,
Lampa diodowa.
O
O
ś
ś
wietleni
wietleni
e
e
sztuczne
sztuczne
2009-11-27
Elektryczne
Elektryczne
ź
ź
r
r
ó
ó
d
d
ł
ł
a
a
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a
a
Promieniowanie widzialne moŜe być wytwarzane
przez:
- temperaturę,
- luminescencję.
Temperaturowe
Temperaturowe
wytwarzanie
światła
jest
spowodowane termicznym wzbudzeniem atomów
ciała
promieniującego
i
charakteryzuje
się
jednoczesnym
wysyłaniem
przez
ciało
promieniujące fal elektromagnetycznych o róŜnych
długościach.
2009-11-27
Luminescencyjne
Luminescencyjne
wytwarzanie
światła
jest
spowodowane
wzbudzeniem
atomów
ciała
promieniującego kosztem energii chemicznej,
elektrycznej, promienistej itd.
Działanie elektrycznych źródeł światła moŜe opierać się na
zastosowaniu kaŜdego z wyŜej wymienionych sposobów (często obu
metod równocześnie).
Promieniowanie widzialne
Promieniowanie widzialne
Promieniowanie widzialne (światło w znaczeniu obiektywnym)
przyjmuje się w zakresie 380 - 780 nm.
IR
UV
380
430
470
500
530
560
590
620
780
2009-11-27
Rodzaje promieniowania
Rodzaje promieniowania
elektromagnetycznego
elektromagnetycznego (λ, nm)
2009-11-27
Wra
Wra
Ŝ
Ŝ
enia wizualne
enia wizualne
-
-
w zale
w zale
Ŝ
Ŝ
no
no
ś
ś
ci od barwy
ci od barwy
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a.
a.
Norma PN-EN 12464-1 wprowadza nast
ę
puj
ą
ce przedziały i sformułowania przy okre
ś
laniu
temperatury barwowej:
temperatura barwowa poni
Ŝ
ej 3300 K - barwa ciepła,
temperatura barwowa 3300 K - 5300 K - barwa neutralna,
temperatura barwowa powy
Ŝ
ej 5300 K - barwa chłodna.
2009-11-27
Wra
Wra
Ŝ
Ŝ
enie barwy w zale
enie barwy w zale
Ŝ
Ŝ
no
no
ś
ś
ci od stopnia oddawania barw
ci od stopnia oddawania barw
przez
przez
ź
ź
r
r
ó
ó
d
d
ł
ł
o
o
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a.
a.
Dla zapewnienia dobrego odwzorowania kolorów oraz wła
ś
ciwy kontrast barwy,
nale
Ŝ
y stosowa
ć ź
ródła
ś
wiatła o wysokim wska
ź
niku oddawania barw (R
R
a
a
).
Wówczas przedmioty, które obserwujemy prezentuj
ą
si
ę
w swoich naturalnych,
niezafałszowanych kolorach.
Wska
ź
nik oddawania barw Ra posiada maksymaln
ą
warto
ść
100 (np.
Ŝ
arówka).
2009-11-27
WSKAŹNIK ODDAWANIA BARW (R
a
)
WraŜenie w oddawaniu barw otoczenia
1A - bardzo duŜa
100 > R
a
≥≥≥≥
90
1B - duŜa
90 > R
a
≥≥≥≥
80
2 - średnia
80 > R
a
≥≥≥≥
60
3 - mała
60 > R
a
≥≥≥≥
40
4 - bardzo mała
40 > R
a
Grupy dokładności oddawania barw elektrycznych
źródeł światła:
2009-11-27
TEMPERATURA BARWOWA
Graficzne przedstawienie barw współczesnych
źródeł światła.
Kategoria subiektywna określająca wraŜenie
barwy:
2009-11-27
Lampy elektryczne
Lampy o luminescencyjnym
wytwarzaniu światła
Lampy o temperaturowym
wytwarzaniu światła
Lampy
łukowe
śarówki
Lampy
wyładowcze
Lampy
(świetlówki)
Lampy
sodowe
Lampy
tlące
Lampy
rtęciowe
Lampy
indukcyjne
Lampy
o katodzie
gorącej
Lampy
o katodzie
zimnej
Lampy
rtęciowe z
luminoforem
Lampy
rtęciowo-Ŝarowe
Lampy
łukowe płomienne
Lampy
o świetle
mieszanym
2009-11-27
Ź
ródła światła sztucznego
2009-11-27
PODSTAWOWE PARAMETRY ŹRÓDEŁ ŚWIATŁA
21
(2–5%)
2009-11-27
ś
ś
ar
ar
ó
ó
wki; budowa i zasada dzia
wki; budowa i zasada dzia
ł
ł
ania
ania
Temperaturowe
ź
ródło
ś
wiatła, w
którym ciałem
ś
wiec
ą
cym jest
roz
Ŝ
arzony na skutek przepływu
pr
ą
du, zazwyczaj do temperatury
ok. 3000 K drut (lub spiralka
jedno-
lub
dwuskr
ę
tkowa)
z
trudno
topliwego
materiału
(pierwotnie
włókno
w
ę
glowe
1879),
obecnie
wolfram
umieszczony w ba
ń
ce szklanej
.
-
ś
arówki mniejszej mocy (do
25W) wykonywane s
ą
zazwyczaj
jako pró
Ŝ
niowe, wi
ę
kszej mocy
(od 40 do 100)W jako gazowane
dwuskr
ę
tkow,
które
s
ą
wype
ł
nione mieszanin
ą
gazów
szlachetnych (np. argon z 10%
domieszk
ą
azotu lub kryptonu).
2009-11-27
Gaz zmniejsza parowanie
Ŝ
arnika wolframowego i pozwala
stosowa
ć
wy
Ŝ
sze temperatury robocze (2800 - 3000 K) w
porównaniu z
Ŝ
arówkami pró
Ŝ
niowymi (2600 K).
Skuteczno
ść ś
wietlna
Ŝ
arówek o ba
ń
ce przezroczystej
wynosi od 8 Im/W (
Ŝ
arówki małej mocy) do około 20 Im/W
(
Ŝ
arówki o mocy 100 i 1500 W).
ś
arówki wypromieniowuj
ą
ś
rednio około 75% mocy
pobranej z sieci (reszta jest oddawana do otoczenia przez
przewodzenie i konwekcj
ę
).
Trwa
ł
o
ść
typowych
Ŝ
arówek wynosi ok. 1000 godzin. Po
up
ł
ywie 1000 godzin strumie
ń ś
wietlny mo
Ŝ
e si
ę
zmniejszy
ć
nawet poni
Ŝ
ej 80 %. Wielko
ść
strumienia
ś
wietlnego i
trwa
ł
o
ść
Ŝ
arówki w du
Ŝ
ym stopniu zale
Ŝą
od napi
ę
cia
zasilaj
ą
cego.
2009-11-27
-
Rozpylony wolfram osiada na wewn
ę
trznych
ś
ciankach
ba
ń
ki i zmniejsza si
ę
jej przezroczysto
ść
(dalsze zmniejszenie
strumienia
ś
wietlnego wysyłanego przez
Ŝ
arówk
ę
).
-
Drut wolframowy ulega w wysokiej temperaturze rozpyleniu
(zmniejsza si
ę
ś
rednica drutu a zwi
ę
ksza si
ę
jego
rezystancja), co powoduje zmniejszenie mocy
Ŝ
arówki i
wysyłany strumie
ń ś
wietlny.
Zasada działania
Ŝ
arówki
Koniec
Ŝ
ycia
Ŝ
arówki -
przepalenie skr
ę
tki
2009-11-27
ś
arówki do ogólnych celów o
ś
wietleniowych dzielimy na
Ŝ
arówki g
ł
ównego szeregu mocy o ba
ń
kach przezroczystych,
mlecznych i opalizowanych (ich moce znamionowe wynosz
ą
:
15, 25, 40, 60, 75,
100
100
, 150, 200, 300, 500, 1000 i 1500 W).
ś
arówki s
ą
bardzo wra
Ŝ
liwe na odchylenia napi
ę
cia
zasilaj
ą
cego od warto
ś
ci znamionowej. Im wy
Ŝ
sze napi
ę
cie
zasilaj
ą
ce tym wi
ę
ksza; moc elektryczna pobierana przez
Ŝ
arówk
ę
, temperatura
Ŝ
arnika, strumie
ń
i sprawno
ść
, ale za to
zmniejsza si
ę
jej trwało
ść
.
Tradycyjna
Ŝ
arówka na trzonku E27 i E14
2009-11-27
Komputerowo
zaprojektowany
odbłyśnik
powoduje
podwójne odbicie promieni świetlnych (zwierciadlane).
2009-11-27
Intensywność świetlna w centrum strumienia świetlnego
jest znacznie wyŜsza niŜ w standardowych Ŝarówkach
zwierciadlanych
2009-11-27
2009-11-27
2009-11-27
Szczególne miejsce w
ś
ród tradycyjnych
Ŝ
arówek zajmuj
ą
Ŝ
arówki
SOFTONE o nowoczesnym, lekko zbli
Ŝ
onym do sze
ś
ciok
ą
ta kształcie.
ś
arówki te emituj
ą
mi
ę
kkie przyjemnie rozproszone
ś
wiatło, które nie
powoduje ol
ś
nienia. S
ą
one dost
ę
pne w wersji białej jak równie
Ŝ
w wielu
pastelowych odcieniach. Mog
ą
by
ć
zatem wykorzystane zarówno do
o
ś
wietlenia ogólnego jak i do dekoracyjnego podkre
ś
lenia kolorów wn
ę
trza,
tworz
ą
c przyjemn
ą
, relaksuj
ą
c
ą
atmosfer
ę
wzmagaj
ą
c
ą
poczucie komfortu.
Dzi
ę
ki tym zaletom
Ŝ
arówki SOFTONE mog
ą
zast
ę
powa
ć
standardowe
Ŝ
arówki we wszystkich miejscach zastosowania podnosz
ą
c jako
ść
o
ś
wietlenia przy niewielkiej ró
Ŝ
nicy w cenie zakupu.
2009-11-27
ś
ś
ar
ar
ó
ó
wki halogenowe
wki halogenowe
ś
arówka halogenowa typu LH-11
do ogólnych celów
o
ś
wietleniowych o mocy 1000 W:
1 -
Ŝ
arnik, 2 - rurka kwarcowa, 3 - wsporniki
Ŝ
arnika,
4 - trzonek
Są to Ŝarówki, w których do gazu wypełniającego bańkę
dodano halogenu (w postaci jodków, bromków, chlorków).
Mają one mniejsze wymiary, większą skuteczność świetlną
o 25% niŜ zwykłe Ŝarówki i trwałość do (2000 – 3000)h.
2009-11-27
Halogenami s
ą
pierwiastki chemiczne (jak jod, fluor, chlor i
brom), tworz
ą
ce w okre
ś
lonych temperaturach z metalami
zwi
ą
zki chemiczne, które przy wy
Ŝ
szych temperaturach
ulegaj
ą
rozkładowi. Dodatek jodu lub innego halogenu
zapobiega zmniejszaniu si
ę
przezroczysto
ś
ci ba
ń
ki z
upływem czasu eksploatacji
Ŝ
arówki.
- Dodatek jodu powoduje,
Ŝ
e odparowuj
ą
ce cz
ą
steczki
Ŝ
arnika osiadaj
ą
ce na
ś
ciankach ba
ń
ki w temperaturze
przewy
Ŝ
szaj
ą
cej 500 K tworz
ą
z jodem zwi
ą
zek chemiczny,
którego pary wypełniaj
ą
ba
ń
k
ę
, a po zetkni
ę
ciu z rozgrzanym
Ŝ
arnikiem (o temperaturze około 3000 K) ulegaj
ą
rozkładowi.
- Wolfram osiada na
Ŝ
arniku, a jod wydziela si
ę
do przestrzeni
ba
ń
ki. Wolfram wraca do
Ŝ
arnika (co dwukrotnie wydłu
Ŝ
a
trwało
ść
takich
Ŝ
arówek), a ba
ń
ka lampy pozostaje
przezroczysta.
2009-11-27
Zasada dzia
Zasada dzia
ł
ł
ania
ania
Ŝ
Ŝ
ar
ar
ó
ó
wki halogenowej
wki halogenowej
2009-11-27
Wprowadzenie na rynek w 1960 roku
Ŝ
Ŝ
ar
ar
ó
ó
wek halogenowych
wek halogenowych
, które od
tego czasu zdobyły bardzo du
Ŝą
popularno
ść
w wielu zastosowaniach
zarówno do o
ś
wietlenia ogólnego jak równie
Ŝ
do tworzenia akcentów
ś
wietlnych. Lampy halogenowe PHILIPS emituj
ą ś
wiatło o wy
Ŝ
szej ni
Ŝ
Ŝ
arówki temperaturze barwowej (do 3200K). Oznacza to,
Ŝ
e ich
ś
wiatło
jest bielsze. Dodatkowymi zaletami s
ą
: wysoka trwało
ść
(od 2 do 5 razy
dłu
Ŝ
sza w porównaniu do tradycyjnej
Ŝ
arówki), doskonałe oddawanie
kolorów o
ś
wietlanych przedmiotów, niewielkie rozmiary oraz mo
Ŝ
liwo
ść
przyciemniania strumienia
ś
wietlnego. Jednak
Ŝ
arówek halogenowych
nie nale
Ŝ
y przyciemnia
ć
przez zbyt długi okres czasu, gdy
Ŝ
ci
ą
głe
obni
Ŝ
enie napi
ę
cia spowoduje obni
Ŝ
enie temperatury wewn
ą
trz
Ŝ
arówki i
w efekcie
ustanie cyklu regeneracyjnego
ustanie cyklu regeneracyjnego
. Przyciemnianie
Ŝ
arówek na
krótki czas praktycznie nie ma wpływu na ich trwało
ść
, gdy
Ŝ
podniesienie
temperatury skr
ę
tki uruchomi cykl ponownie.
Halogenowe
Halogenowe
ź
ź
r
r
ó
ó
d
d
ł
ł
a
a
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a
a
mo
Ŝ
emy podzieli
ć
na
ź
ródła: niskonapi
ę
ciowe (12V, 24V), które do
pracy wymagaj
ą
u
Ŝ
ycia transformatora oraz na
ź
ródła zasilane napi
ę
ciem sieciowym (230V).
2009-11-27
Przełomem w halogenowych
halogenowych
ź
ź
r
r
ó
ó
d
d
ł
ł
ach
ach
ś
ś
wiat
wiat
ł
ł
a
a
jest wprowadzony na rynek przez
firm
ę
Philips reflektor PAR20
reflektor PAR20
Electronic
Electronic
. Jest to lampa zasilana napi
ę
ciem
sieciowym 230V, zaopatrzona w standardowy trzonek E27.
Ź
ródłem
ś
wiatła jest
jednak niskonapi
ę
ciowa kapsułka halogenowa. Wewn
ą
trz lampy wbudowany
jest miniaturowy transformator elektroniczny, dzi
ę
ki któremu nie ma potrzeby
stosowania zewn
ę
trznego transformatora. Reflektor ten cechuje si
ę
trwało
ś
ci
ą
5000 godzin i a
Ŝ
o 60% mniejszym zu
Ŝ
yciem energii elektrycznej w porównaniu z
innymi reflektorami na napi
ę
cie 230V.
2009-11-27
Nowa generacja energooszcz
ę
dnych
Ŝ
arówek
halogenowych
Zasada działania technologii powłok interferencyjnych; (Opatentowane pokrycie odbijaj
ą
ce
promieniowanie podczerwone sk
ł
ada si
ę
z kilku warstw tantalu i dwutlenku krzemu naniesionych na
szk
ł
o
Ŝ
arnika
Ŝ
arówki halogenowej
Korzy
ś
ci uzyskane ze stosowania tej innowacyjnej technologii to:
a.
wi
ę
kszy strumie
ń ś
wietlny (przy tej samej mocy lampy),
b.
mniejsza moc lampy (przy identycznym strumieniu
ś
wietlnym),
c.
dłu
Ŝ
sza trwało
ść
(identyczny strumie
ń ś
wietlny).
Lampy serii MASTER Line ES: - 40% mniej energii elekt., 40% mniej ciepła ni
Ŝ
tradycyjne
MR16 (trwało
ść
5000h)
2009-11-27
Halogenowe
Ŝ
arówki energooszcz
ę
dne Philips MASTER Classic na trzonkach E27
i E14 (50% oszcz
ę
dno
ś
ci energii, 3 lata trwało
ś
ci)
Na rynek o
Na rynek o
ś
ś
wietleniowy w roku 2008 po raz pierwszy trafi
wietleniowy w roku 2008 po raz pierwszy trafi
ł
ł
y
y
Ŝ
Ŝ
ar
ar
ó
ó
wki halogenowe
wki halogenowe
MASTER
MASTER
Classic
Classic
(
(
EcoClassic
EcoClassic
),
),
które zostały zaprojektowane w oparciu o
sprawdzon
ą
(wcze
ś
niej) technologi
ę
integracji elektronicznego transformatora z
energooszcz
ę
dn
ą
, niskonapi
ę
ciow
ą
kapsułk
ą
halogenow
ą
.
Dodatkowo
mog
ą
by
ć
bez
problemów
stosowane
ze
ś
ciemniaczami.
Dotychczasowe
halogeny pozwalały na uzyskanie
jedynie 30% oszcz
ę
dno
ś
ci na
zu
Ŝ
yciu energii przy dwukrotnie
wi
ę
kszej trwało
ś
ci w porównaniu
do tradycyjnej
Ŝ
arówki.
ś
arówka
energooszcz
ę
dna
MASTER
MASTER
Classic
Classic przy emisji tej samej ilo
ś
ci
ś
wiatła, co tradycyjna
Ŝ
arówka
zu
Ŝ
ywa o 50% mniej energii
elektrycznej
i
ma
trzykrotnie
wi
ę
ksz
ą
trwało
ść
2009-11-27
Ksenonowa lampa
Ksenonowa lampa
ł
ł
ukowa
ukowa
Światło powstaje dzięki
wyładowaniu elektrycznemu
pomiędzy
wolframowymi
elektrodami umieszczonymi w szklanej bańce wypełnionej
ksenonem
Charakteryzuje się białym
światłem
zbliŜonym do światła
słonecznego
i wysokim
wskaźnikiem oddawania barw
.
Ksenonowe lampy łukowe posiadają duŜą moc od 1 do 15
kW
.
Stosowane są w m. in. w
projektorach filmowych
np. systemu
IMAX
.
2009-11-27
Wy
Wy
ł
ł
adowania w gazach
adowania w gazach
-
-
przypomnienie
przypomnienie
Wytwarzaj
ą ś
wiatło - przez wzbudzenie atomów par lub
gazu zderzaj
ą
cych si
ę
z elektronami zd
ąŜ
aj
ą
cymi z katody do
anody pod wpływem napi
ę
cia doprowadzonego do elektrod.
Gazy w normalnych warunkach s
ą
dielektrykami, przy
obni
Ŝ
eniu ich ci
ś
nienia trac
ą
t
ę
wła
ś
ciwo
ść
.
Przy dostatecznie du
Ŝ
ym nat
ęŜ
eniu pola elektrycznego i
odpowiednio niskim ci
ś
nieniu gazu, energia elektronów
poruszaj
ą
cych si
ę
od katody do anody wystarcza do
zjonizowania napotkane atomy gazu (
jonizacja zderzeniowa
).
Przepływ pr
ą
du wywołany
lawinow
ą
jonizacj
ą
okre
ś
la si
ę
wyładowaniem
ś
wietl
ą
cym
(gaz
staje
si
ę
ź
ródłem
promieniowania).
Przy odpowiednio du
Ŝ
ej warto
ś
ci pr
ą
du i wystarczaj
ą
cej
liczbie atomów gazu w przestrzeni mi
ę
dzy elektrodami mo
Ŝ
e
nast
ą
pi
ć
wyładowanie łukowe
.
2009-11-27
Cechy wspólne wszystkich lamp wyładowczych
Konieczność stosowania stabilizatorów:
- w miarę zwiększania się prądu wyładowania (
lawinowa
jonizacja
) rezystancja gazu zawartego w rurze szybko
maleje, co powoduje obniŜanie napięcia i dalsze
zwiększenie prądu (aŜ do zniszczenia układu) - włącza się
szeregowo rezystor (dławik) między źródło napięcia
zasilania a elektrody o odpowiedniej rezystancji, aby
spadek napięcia był większy na rezystorze, co ogranicza
obniŜenie napięcia na elektrodach.
Konieczność zlikwidowania tętnień światła przy zasilaniu
napięciem przemiennym:
- umieszcza się w jednej oprawie dwie lub trzy np.
świetlówki i zasila się je napięciami przesuniętymi w fazie
(układ anty-stroboskopowy).
2009-11-27
Z uwagi na stosowane luminofory mo
Z uwagi na stosowane luminofory mo
Ŝ
Ŝ
emy wyr
emy wyr
ó
ó
Ŝ
Ŝ
ni
ni
ć
ć
trzy podstawowe rodziny
trzy podstawowe rodziny
ś
ś
wietl
wietl
ó
ó
wek
wek
(
(
lampy fluorescencyjne
lampy fluorescencyjne
)
) :
:
•
Ś
wietlówki standardowe o słabym oddawaniu kolorów (Ra 50 do 70)
•
Ś
wietlówki trójpasmowe TLD Super 80 Nowej Generacji o wysokim
współczynniku oddawania kolorów (Ra 85)
•
Ś
wietlówki de Luxe o bardzo wysokim współczynniku oddawania
kolorów (Ra 95 do 98)
Świetlówki