background image

promocja 

zdrowia

22

                                                                                                       Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne

Czyn ni ki

, któ re wa run ku ją zdro wie to przede wszyst -

kim styl Ŝy cia (50%), śro do wi sko fi zycz ne, spo łecz ne (20%),
ge ne ty ka (20%) i słu Ŝba zdro wia (10%). Wa Ŝną ro lę od gry -
wa czyn nik spo łecz no -eko no micz ny tj. po ziom wy kształ ce -
nia, wa run ki ma te rial ne czy wspar cie spo łecz ne. Czyn ni ki
śro do wi sko we mo Ŝe my po dzie lić na ma kro śro do wi sko we
(czyn ni ki ma te rial ne, śro do wi sko spo łecz ne) oraz in dy wi -
du al ne  (po zy cja  spo łecz no -śro do wi sko wa,  za cho wa nia
proz dro wot ne oraz czyn ni ki na nie wpły wa ją ce)

1

Styl Ŝy cia jest naj wa Ŝniej szym czyn ni kiem kształ tu -

ją cym zdro wie czło wie ka, a co za nim idzie za cho wa -
nia an ty i proz dro wot ne. Styl Ŝy cia jest po ję ciem sze -
ro kim, jest czymś in dy wi du al nym dla oso by lub gru py
osób, okre śla za cho wa nia. Proz dro wot ny styl Ŝy cia na -
to miast  jest  świa do my,  ma  po mna Ŝać,  po pra wiać,
chro nić  na sze  zdro wie.  Ni we lu je  za cho wa nia  an tyz -
dro wot ne, a wdra Ŝa proz dro wot ne

2

.

Za da niem spo łe czeń stwa, ro dzi ny, oświa ty jest za tem

kształ to wa nie po staw proz dro wot nych, co nie jest ła twe,

gdyŜ na le Ŝy pa mię tać, Ŝe po sta wa jest czymś względ nie
sta łym (utrzy mu je się przez ja kiś czas), po sia da kom po -
nent po znaw czy, emo cjo nal ny oraz be ha wio ral ny.

„Za cho wa nia zdro wot ne to po stę po wa nie, dzia ła nia

(lub ich za nie cha nie), któ re bez po śred nio lub po śred -
nio wpły wa ją na zdro wie i sa mo po czu cie czło wie ka”

3

.

„Za cho wa nie zdro wot ne to za cho wa nie jed nost ki,

bę dą ce  ele men tem  co dzien ne go  Ŝy cia,  a po nad to
wpły wa ją ce na stan jej zdro wia. Są to dzia ła nia po le -
ga ją ce  na prak tycz nym  sto so wa niu  po sia da nej  wie -
dzy na te mat zdro wia i cho ro by. Sta no wią one przed -
miot  względ nie  wol nych,  in dy wi du al nych  wy bo rów
i de cy zji.  Jest  to  ta  część  czyn ni ków  wpły wa ją cych
na zdro wie, nad któ rą ka Ŝdy czło wiek ma naj więk szą
kon tro lę”

4

W ni niej szym ar ty ku le za ję to się zna jo mo ścią pi ra -

mi dy Ŝy wie nio wej oraz su biek tyw ną i obiek tyw ną oce -
ną  ak tyw no ści  ba da nych  ja ko  tych  naj wa Ŝniej szych
ele men tów po sta wy proz dro wot nej. 

Istnieje wiele interpretacji pojęcia „zdrowie”. Możemy wyróżnić zdrowie
fizyczne (funkcjonowanie organów wewnętrznych) i psychiczne
(emocjonalne – radzenie sobie ze stresem; – zdolność logicznego
myślenia), społeczne (odpowiednie pełnienie ról) oraz indywidualne czy
duchowe (związane z religią). Zdrowie może być również wartością,
która umożliwia nam realizacje osobistych aspiracji. Dodatkowo
możemy wyróżnić kryteria oceny zdrowia subiektywne, obiektywne
(faktyczny stan organizmu) i społeczne (związane z rolami społecznymi).

n

 

JOLANTA E. 

KOWALSKA, MAGDALENA USZAŁOWICZ

1

B. Woy na row ska, M. So ko łow ska, Szko ła pro mu ją ca zdro wie. Do świad cze nia dzie się ciu lat. Po rad nik dla ko or dy na to rów i ze spo łów pro -
mo cji zdro wia szkol nych, lo kal nych i wo je wódz kich
, War sza wa 2000.

2

D. śoł nier czyk-Kie li szek, Za cho wa nia zdro wot ne i ich zwią zek ze zdro wiem, w: T. B. Ku lik, M. La tal ski, Zdro wie pu blicz ne, Lu blin 2002,

s. 75–114. 

3

B. Woy na row ska, M. So ko łow ska, Szko ła pro mu ją ca…, dz. cyt. s. 15

4

D. śoł nier czyk-Kie li szek, Za cho wa nia…, dz. cyt., s. 75–76

Aktywność fizyczna

i piramida zdrowia

– jako elementy zachowań zdrowotnych uczennic

background image

promocja 

zdrowia

nr 2 luty 2010

                                                                                                                                      

23

Pi ra mi da Ŝy wie nio wa jest pod sta wą zdro we go Ŝy -

wie nia, jej sto so wa nie po zwa la za cho wać od po wied -
nią  ma sę  cia ła  i zdro wie.  Ter min  pra wi dło we  odŜy -
wia nie  do ty czy  ilo ści,  ja ko ści  oraz  struk tu ry  spo Ŝy-
wa ne go  po kar mu.  W Pol sce  naj więk szy mi  błę da mi
Ŝy wie nio wy mi są nie re gu lar ność po sił ków oraz ich ja -
ko ś c

5

.  Opty mal na  ilość  po sił ków  dzien nie  to  od 3

do 5. Po kar my po win ny za spo ka jać ilo ścio we i ja ko -
ścio we za po trze bo wa nie na sze go or ga ni zmu. Jeść co
naj mniej 3 po sił ki dzien nie (nie za po mi na jąc o śnia -
da niu), spo Ŝy wać pro duk ty zbo Ŝo we, wa rzy wa i owo -
ce (do ka Ŝde go po sił ku i w prze rwach mię dzy ni mi),
pić 2 szklan ki mle ka dzien nie lub za mien nie jo gur tu.
Dzien nie  wy brać  jed ną  z por cji  – ry by,  dro biu,  gro -
chu, fa so li czy mię sa, pić ok. 1 li tra wo dy mi ne ral nej
i so ki na tu ral ne

6

W 2005 ro ku na ukow cy z USA opra co wa li no wą pi -

ra mi dę. No wa pi ra mi da głów ny na cisk kła dzie na in -
dy wi du al ny  do bór  pro duk tów  i ak tyw ność  fi zycz ną.
W pi ra mi dzie po ja wia się po ziom – ak tyw ność fi zycz -
na. No wa pi ra mi da skła da się te raz z 6 pio no wych pi -
ra mid,  na do le  ka Ŝdej  z nich  znaj du ją  się  pro duk ty
o naj wy Ŝszej war to ści odŜyw czej u szczy tu są pro duk -
ty  naj bar dziej  prze two rzo ne.  śad ne  pro duk ty  nie  są
za bro nio ne, na le Ŝy je dy nie kon tro lo wać ich spo Ŝy cie.
Sześć  ko lo rów  w pi ra mi dzie  re pre zen tu je  od mien ne
gru py  pro duk tów  spo Ŝyw czych:  pro duk ty  zbo Ŝo we,
wa rzy wa,  owo ce,  tłusz cze  i ole je,  mle ko  i pro duk ty
mlecz ne oraz łącz nie mię so, drób, ry by, ja ja, orze chy
i na sio na ro ślin strącz ko wy ch

7

Ro lę ak tyw no ści fi zycz nej pod kre śla za rów no pi ra -

mi da  Ŝy wie nio wa,  jak  i ca ła  die te ty ka.  Ak tyw ność  fi -
zycz na  jest  za ko do wa na  w na szym  or ga ni zmie.  Pol -
skie  spo łe czeń stwo  pre fe ru je  bier ny,  tyl ko 10%
do ro słych upra wia ró Ŝne for my ru chu. A prze cieŜ ni -
ska  ak tyw ność  fi zycz na  sprzy ja  cho ro bie  wień co wej,
cu krzy cy ty pu II czy nad ci śnie niu. Upra wia nie re gu lar -
nej  ak tyw no ści  fi zycz nej  za po bie ga  oty ło ści  i zmniej-
sza ry zy ko wie lu scho rzeń.

Nie wiel ki od se tek lu dzi w Pol sce (3–10%) wy ka zu -

je  opty mal ny  stan  ak tyw no ści  fi zycz nej,  po nad 90%
ogó łu ba da nych pro wa dzi sie dzą cy tryb Ŝy cia, a ćwi -
cze nia fi zycz ne wy ko nu je „od cza su, do cza su”. Obec -
nie, ob ser wu je się u mło dzie Ŝy i do ro słych prze ra Ŝa ją -
ca  ten den cję  do ogra ni cza nia  ru chu,  je dy nie 10%
dziew cząt  i 20%  chłop ców  upra wia  ja kąś  dys cy pli nę
spor to wą.  Wy ni ki  ba dań  HSC  z 2006  ro ku  po ka zu ją,
Ŝe 2/3 mło dzie Ŝy nie osią ga za le ca ne go po zio mu ak -
tyw no ści  fi zycz nej,  co  jest  za gro Ŝe niem  dla  zdro wia,
(oty łość, wa dy po sta wy). Dzie ci nie ćwi czą, a do ro śli
za sła nia ją  się  bra kiem  cza su,  uŜy wa jąc  tej  wy mów ki
naj czę ściej

8

.

Prze cięt ny  czło wiek  sta ra  się  ro bić  rze czy  mi łe,

od tych  mniej  przy jem nych  ucie ka.  Zmia na  sty lu  Ŝy cia
nie jest ła twą dro gą, roz po czę cie tre nin gu wią Ŝe się z bó -
lem, zmia na na wy ków Ŝy wie nio wych z je dze niem zdro -
wych, ale teŜ czę sto ma ło smacz nych po traw, jest cię -
Ŝkie  pod wzglę dem  emo cjo nal nym.  Mu si my  pa mię tać
jed nak, Ŝe to do pie ro pierw szy i naj gor szy etap w zmia -
nie. Ko lej ny przy no si nam sa tys fak cje, a ostat ni na gro dy

9

.

Cel ba dań i py ta nia ba daw cze

Ce lem  pro wa dzo nych  ba dań  by ło  zdia gno zo wa nie

wy bra nych  za cho wań  zdro wot nych,  tj.  ak tyw ność  fi -
zycz na oraz zna jo mość pi ra mi dy zdro wia uczen nic klas
dru gich Szko ły Po li ce al nej nr 2 Sa mo rzą du Wo je wódz -
twa Łódz kie go im. Ma rii Skło dow skiej -Cu rie w Ło dzi. 

Hi po te za:  pro fil  kla sy  i wiek  ba da nych  nie  ma ją

wpły wu na zna jo mość tzw. pi ra mi dy Ŝy wie nio wej.

l

Jak przed sta wia się sa mo oce na po dej mo wa nej ak -
tyw no ści  fi zycz nej  przez  ba da ne  uczen ni ce?  Jak
czę sto i ja kie for my ak tyw no ści fi zycz nej pre fe ru ją
ba da ne uczen ni ce?

l

Czy  ist nie je  za le Ŝność  po mię dzy  pro fi lem  kla sy
a uzu peł nie niem „pi ra mi dy Ŝy wie nio wej”? Je śli tak,
to ja ka?

l

Czy  ist nie je  za le Ŝność  po mię dzy  uzu peł nie niem
„pi ra mi dy  Ŝy wie nio wej”  a wie kiem  ba da nych
osób? Je śli tak, to ja ka?
Ba da nia  prze pro wa dzo no  w Szko le  Po li ce al nej

nr 2  Sa mo rzą du  Wo je wódz twa  Łódz kie go  im.  Ma rii
Skło dow skiej -Cu rie  w Ło dzi.  Jest  to  szko łą  z dłu go -
let nią  tra dy cją  (po cząt ki  funk cjo no wa nia  pla ców ki
się ga ją  po ło wy XX wie ku).  Szko ła  pro mu je  ak tyw -
ność  fi zycz ną  oraz  dzia ła  prę Ŝnie  w śro do wi sku  lo -
kal nym i bie rze udział w im pre zach dla osób nie peł -
no spraw nych.  Ba da ne  kształ ci ły  się  na kie run ku

5

Ta mŜe.

6

C. Kor czak, Hi gie na – ochro na zdro wia. Pod ręcz nik dla szkół me dycz nych, War sza wa 1998.

7

K. Ko wal czyk, Pi ra mi da Ŝy wie nio wa, http://ak tyw ni.pl/ak tu al no sci/pi ra mi da -zy wie nio wa.

8

B. No wak, Spraw ni te raz – spraw niej si póź niej – po god ni na sta rość, Li der, 2009, 4, s. 16–17

9

Z. Cen drow ski, Dla cze go nie chcą chcieć, Li der, 2008, 4, s. 13–18.

Ryc. 1.  No wa  pi ra mi da  ży wie nio wa  „My Pi ra mid”  USDA  z 2005  r.
(za http://www.my pi ra mid.gov)

background image

promocja 

zdrowia

24

                                                                                                       Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne

tech nik  far ma ceu ta,  tech nik  usług  ko sme tycz nych,
tech nik  elek tro ra dio log  i tech nik  ma sa Ŝy sta.  W su -
mie  ba da niem  ob ję to 81  uczen nic  w wie ku  od 20
do 33 lat (do bór pró by ce lo wy). Ba da nia zo sta ły prze -
pro wa dzo ne w grud niu 2008 i stycz niu 2009 r. Prze -
pro wa dzo ne ba da nia mia ły cha rak ter ilo ścio wy i ja -
ko ścio wy.  Ba da nie  by ło  po prze dzo ne  ba da niem
pi lo ta Ŝo wym, w ce lu we ry fi ka cji i ewen tu al nej po pra -
wy na rzę dzia ba daw cze go.

Zró Ŝni co wa nie ba da nej gru py uka zu ją wy kre sy 1–3.
Jak wi dać na wy kre sie 1, w ba da niu wzię ło udział

81  ko biet.  W tym: 38  osób  w wie ku 20  lat,  co  sta no -
wi 47% ba da nych, 22% ba da nych to ko bie ty w wie ku
21  lat  (18  osób),  na to miast  naj mniej szą  gru pę  ba da -
nych sta no wi ły oso by w wie ku 31 (1 %), 32 (1%) i 33 lat
(1%). Na wy kre sie 1 uwi docz nio no roz kład wie ku ba -
da nej  gru py,  wi dać  na nim  do mi nu ją cą  prze wa gę
osób w wie ku 20 lat (47%).

Jak wi dać na wy kre sie 2, po nad po ło wa ba da nych

(77%)  miesz ka  w mie ście,  tyl ko 23%  ba da nych  za -
miesz ku je śro do wi sko wiej skie.

Jak ilu stru je wy kres 3, wśród ba da nych po nad po ło -

wa – 42 osó by (52%) uczy się na kie run ku tech nik far -
ma ceu ta,  naj mniej  wśród  ba da nych  ko biet  sta no wi
gru pa uczą ca się na kie run ku tech nik elek tro ra dio log
– 9  osób  (11%). 21%  (17)  wśród  ba da nych  uczen nic
kształ ci się na kie run ku tech nik ma sa Ŝy sta, a 13 (16%)
uczęsz cza na kie ru nek tech nik usług ko sme tycz nych.

Me to dy, tech ni ki i na rzę dzia 
za sto so wa ne w ba da niu

W ba da niach  po słu Ŝo no  się  me to dą  son da Ŝu  dia -

gno stycz ne go.  Do dat ko wo  ba da nia  roz sze rzo no
o ana li zę  do ku men tów  – pro gra mów  na ucza nia
(dzien ni ki szkol ne 2007/2008 i 2008/2009), w ce lu zna -
le zie nie tre ści proz dro wot nych re ali zo wa nych w trak -
cie na uki oraz kro ni ki szkol nej (la ta 2007-2009) w ce lu
uka za nia „im prez” o cha rak te rze proz dro wot nym. 

W ba da niach  za sto so wa no  wskaź ni ki  BMI  (sto su -

nek ma sy cia ła w ki lo gra mach do kwa dra tu wy so ko -
ści wy ra Ŝo nej w me trach) i WHR (wa ist -hip ra tio) – to
współ czyn nik,  któ ry  po wsta je  przez  po dzie le nie  ob -
wo du ta lii przez ob wód bio der. WHR sta no wi wskaź -
nik  dys try bu cji  tkan ki  tłusz czo wej  w cie le  czło wie ka
i jest wy znacz ni kiem okre śla ją cym ro dzaj syl wet ki cia -
ła (syl wet ka w kształ cie grusz ki bądź jabł ka) oraz typ
oty ło ści (oty łość brzusz na bądź po ślad ko wo -udo wa.

Za sto so wa no  tech ni kę  ba dań  an kie to wych  oraz

uŜy to  te sty  sta ty stycz ne  (Dun ca na,  Mul ti ple  Ran ge
Test oraz Test Ko re la cji Rang Spir ma na). Na rzę dziem
ba daw czym  był  au tor ski  kwe stio na riusz  pt.  „Two je
zdro wie”. 

W ba da niach po pro szo no o po da nie wzro stu i ma -

sy cia ła ba da nych w ce lu wy li cze nia wskaź ni ka BMI.
Po ni Ŝszy wy kres 4. uka zu je, jak ten wskaź nik wy glą da
w gru pie ba da nych osób.

Wykres 1. Wiek badanych ogółem (n = 81)

Wykres 2. Miejsce zamieszkania badanych osób ogółem (n = 81)

Wykres 3. Kierunki kształcenia wśród badanych (n = 81)

Wykres 4. Wskaźnik BMI wśród grupy badanej ogółem (n = 81)

background image

promocja 

zdrowia

nr 2 luty 2010

                                                                                                                                      

25

Jak ob ra zu ją ba da nia, więk szość (76%) z ba da nych

ma wskaź nik BMI w nor mie, jed nak 10% z ba da nych
cier pi na nad wa gę, a 9% na nie do wa gę. Zna mien nym
wy da ję się fakt, iŜ jest gru pa 3 osób (4%), któ ra cier pi
na wy chu dze nie  i jed na  oso ba,  któ ra  ma  oty -
łość I stop nia.

Ba da nych pro szo no rów nieŜ, by po da li swój ob wód

pa sa  i ob wód  bio der,  w ce lu  wy li cze nia  wskaź ni ka
WHR. Wy ni ki ob ra zu je wy kres 5.

Wśród ba da nych ko biet wskaź nik WHR wska zu ją cy

na oty łość  (ro dzaj  syl wet ki)  an dro idal ną  jest  wy Ŝszy
(57%) od wskaź ni ka ky no idal ne go (43%).

Wy ni ki ba dań

Jed ną z in te re su ją cych wła ści wo ści ba da nej gru py

by ła su biek tyw na i obiek tyw na oce na po zio mu ak tyw -
no ści fi zycz nej ba da nych ko biet. Po ni Ŝsze ta be le i wy -
kre sy ob ra zu ją te wła ści wo ści.

Pra wie  po ło wa  ba da nych  ko biet  (48%)  uwa Ŝa  się

za ak tyw ne  fi zycz nie, 16%  uwa Ŝa  się  za nie ak tyw ne,
a 36%  mia ło  trud no ści  z udzie le niem  od po wie dzi
na po wy Ŝsze py ta nie.

Ba da ne po pro szo no o wska za nie naj chęt niej upra -

wia nych form ak tyw no ści fi zycz nej (w związ ku z mo Ŝli -
wo ścią  po da nia  wię cej  niŜ  jed nej  od po wie dzi,  su ma
pro cen tów mo Ŝe prze wy Ŝszać licz bę 100). Od po wie -
dzi zo sta ły za miesz czo ne na wy kre sie 7.

Naj chęt niej  upra wia na  przez  ba da nych  for ma  ak -

tyw no ści  fi zycz nej,  to  pił ka  siat ko wa  (51%),  za raz
po niej pły wa nie (38%) oraz jaz da na ro we rze (33%).
Dość po pu lar ną for mą ak tyw no ści fi zycz nej jest ae ro -
bik (28%). Jed na oso ba nie udzie li ła od po wie dzi na to
py ta nie. Ba da nych po pro szo no rów nieŜ, aby okre śli li
czę sto tli wość upra wia nia ak tyw no ści fi zycz nej w ty go -
dniu. Od po wie dzi za miesz czo ne są na wy kre sie 8.

Ba da ne ko bie ty de kla ru ją, iŜ upra wia ją ak tyw no ści

fi zycz ną naj czę ściej raz w ty go dniu (43%). Dwa ra zy

Wykres 5. WHR wśród badanych (n = 81)

Wykres 6. Samoocena aktywności fizycznej badanych ogółem (n = 81)

Wykres 7. Najpopularniejsza forma aktywności fizycznej uprawiana przez badanych ogółem (n = 81)

background image

promocja 

zdrowia

26

                                                                                                       Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne

w ty go dniu de kla ru je ćwi cze nie 27% ba da nych, a 15%
trzy ra zy w ty go dniu. Rza dziej niŜ raz w ty go dniu de -
kla ru je, Ŝe ćwi czy 6% ba da nych, a 1% w ogó le. Jed na
oso ba nie udzie li ła od po wie dzi na za da ne py ta nie.

Ba da ni zo sta li za py ta ni rów nieŜ o czas, któ ry w su -

mie w ty go dniu po świę ca ją na ak tyw ność fi zycz ną. Ich
od po wie dzi ilu stru je wy kres 9.

Ba da ni  de kla ru ją,  Ŝe  po świę ca ją  dwie  go dzi ny

na ak tyw ność  fi zycz ną  (łącz nie 31%), 27%  ba da nych
de kla ru je, Ŝe po świę ca trzy go dzi ny, a 20% ba da nych
jed ną go dzi nę. Mniej niŜ jed ną go dzi nę po świę ca 5%
ba da nych osób, a 2% ba da nych mia ło trud no ści z od -
po wie dze niem na to py ta nie.

Ko lej nym aspek tem by ło spraw dze nie, czy ba da ni

zna ją po ję cie „pi ra mi dy Ŝy wie nio wej” – wy kres 10.

AŜ 93% ba da nych przy zna je, Ŝe zna pi ra mi dę Ŝy wie -

nio wą,  do jej  nie zna jo mo ści  przy zna je  się 6%  ba da -
nych, a tyl ko 1% nie udzie li ło od po wie dzi na to py ta -
nie.  32%  ba da nych  zna  tyl ko  jed no  pię tro  pi ra mi dy
Ŝy wie nio wej, 17% po da ło po praw nie dwa pię tra pi ra -
mi dy. AŜ 16% ba da nych cał ko wi cie nie po praw nie uzu -
peł ni ła  pi ra mi dę  Ŝy wie nio wą,  a tyl ko 10%  ba da nych
uzu peł ni ło ją po praw nie. 11% ba da nych nie udzie li ła

na to  py ta nie  od po wie dzi.  Od po wie dzi  ba da nych
umiesz czo ne zo sta ły na wy kre sie 11.

Ba da nie za le Ŝno ści, by ła za le Ŝność po mię dzy uzu -

peł nie niem  „pi ra mi dy  Ŝy wie nio wej”,  a zmien ny mi:
pro fil kla sy i wiek. Po ni Ŝsze ta be le i wy kre sy wi zu ali zu -
ją te za le Ŝno ści.

Jak wi dać w ta be li 6 w kla sie o pro fi lu tech nik elek -

tro ra dio log  tyl ko 11%  ba da nych  po tra fi ło  uzu peł nić
„pi ra mi dę”, po dob nie 11% ba da nych zro bi ła to nie po -
praw nie. Naj czę ściej ba da ni (56%) do brze uzu peł ni li
jed no pię tro. 

Po dob nie wśród far ma ceu tek naj czę ściej tyl ko jed -

no  pię tro  z „pi ra mi dy”  by ło  po praw nie  uzu peł nio ne
(29%), źle uzu peł ni ło 26% ba da nych, ani jed na oso ba
nie uzu peł ni ła w tej kla sie po praw nie „pi ra mi dy”.

Ko sme tycz ki ta kŜe naj czę ściej po tra fi ły uzu peł nić tyl -

ko jed no pię tro „pi ra mi dy Ŝy wie nio wej” (54%). 8% ba da -
nych z tej kla sy nie po praw nie uzu peł ni ło po szcze gól ne
pię tra, rów nieŜ 8% bez błęd nie uzu peł ni ło „pi ra mi dę”.

Naj le piej  uzu peł ni ły  „pi ra mi dę  Ŝy wie nio wą”  ma sa -

Ŝyst ki, aŜ 35% zro bi ła to bez błęd nie. Nie by ło Ŝad nej oso -
by w tej kla sie, któ ra nie po praw nie uzu peł ni ła pię tra. Za -
le Ŝność ta zo sta ła spraw dzo na te stem Dun ca na p < 0,01

Wykres  8.  Częstotliwość  uprawiania  aktywności  fizycznej  przez
badanych ogółem (n = 81)

Wykres 9. Czas poświęcony na aktywność fizyczną przez badanych
ogółem (n = 81)

Wy kres 10. De kla ra cja zna jo mo ści pi ra mi dy ży wie nio wej w opi niach
ba da nych (n = 81)

Wy kres 11.  Uzu peł nie nie  „pi ra mi dy  ży wie nio wej”  przez  ba da nych
ogó łem (n = 81)

background image

promocja 

zdrowia

nr 2 luty 2010

                                                                                                                                      

27

Jak wy ni ka z ta be li 7. – w 34% 20-lat ki po tra fi ły uzu -

peł nić  jed no  pię tro  pi ra mi dy  Ŝy wie nio wej,  aŜ 29%
z nich zro bi ło to nie po praw nie, je dy nie 3% po tra fi ła po -
praw nie wska zać pię tra „pi ra mi dy”. Po dob nie 21- lat ki
aŜ  w 39%  po da ły  po praw nie  jed no  pię tro, 22%  dwa,
a 28% nie udzie li ła od po wie dzi na za da ne py ta nie. Do -
mi nu ją cą  od po wie dzią  wśród 22  let nich  ba da nych
rów nieŜ  by ło  po da nie  jed ne go  po praw nie  uzu peł nio -
ne go pię tra „pi ra mi dy”. 23-lat ki naj le piej po ra dzi ły so -
bie z uzu peł nie niem „pi ra mi dy”, aŜ 45% z nich zro bi ła
to po praw nie, wśród 24 la tek naj czę ściej uzu peł nio ne
po praw nie zo sta ły dwa pię tra (33%).

Wnio ski

1. Ba da nia  wy ka zu ją,  iŜ  więk szość  z mło dych  ko biet

uwa Ŝa się za ak tyw ne fi zycz nie, choć ćwi czą tyl ko
dwa  lub  raz  w ty go dniu,  do dat ko wo  na ćwi cze nia
po świę ca ją tyl ko ok. dwóch go dzin w ty go dniu, co
jest  nie wy star cza ją cą  ilo ścią  po rów nu jąc  te  da ne
z wy tycz ny mi WHO czy FAO.

2. Je śli  cho dzi  o zna jo mość  pi ra mi dy  Ŝy wie nio wej

– więk szość ba da nych zna jej po ję cie, jed nak uzu -
peł nie nie  po szcze gól nych  jej  pię ter  przy spo rzy ło

dość du Ŝe pro ble my. Naj le piej z tym za da niem po -
ra dzi ły  so bie  ma sa Ŝyst ki,  co  mo Ŝe  świad czyć
o dość do brym przy go to wa niu teo re tycz nym z ana -
to mii, fi zjo lo gii i patofizjologii.

3. Na pod sta wie ba dań na su wa ją się wnio ski, iŜ edu -

ka cja  zdro wot na  i pro mo cja  zdro wia  wśród  lu dzi
w wie ku wcze snej do ro sło ści sta je się pro ble mem,
na któ ry na le Ŝa ło by zwró cić więk szą uwa gę w trak -
cie kształ ce nia. 

4. Ba da ne oso by są kształ co ne w za wo dach pa ra me -

dycz nych  po win ny  sta rać  się  po przez  swój  przy -
kład po ka zy wać, jak istot ną war to ścią jest zdro wie
i w ten  spo sób  od dzia ły wać  na śro do wi sko,  je śli
jed nak sa me nie przy wią zu ją wa gi do pro ble mu ak -
tyw no ści  fi zycz nej  i od po wied nie go  Ŝy wie nia  cię -
Ŝko nie oprzeć się wra Ŝe niu, iŜ nie wy cho wa ją ko lej -
nych  po ko leń  w du chu  kształ to wa nia  po staw
po zy tyw nych wo bec zdro wia.

dr Jolanta E. Kowalska, mgr Magdalena Uszałowicz

Uniwersytet Łódzki

Pracownia Wychowania Fizycznego 

i Zdrowotnego

Wydziału Nauk o Wychowaniu

Tabela 1. Liczba poprawnie uzupełnionych pięter „piramidy Ŝywieniowej” przez badanych, a profil klasy (n = 81)

Lp.

Poprawnie

uzupełnione

piętra piramidy

Technik 

elektroradiolog

farmaceuta

usług kosmetycznych

masaŜysta

ogółem

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

1.

0

1

11

11

26

1

8

0

0

13

16

2.

1

5

56

12

29

7

54

2

12

26

32

3.

2

0

0

9

21

2

15

3

18

14

17

4.

3

1

11

0

0

1

8

1

6

3

4

5.

4

1

11

2

5

0

0

3

18

6

7

6.

5

0

0

0

0

0

0

2

12

2

2

7.

7

1

11

0

0

1

8

6

35

8

10

8.

Brak

odpowiedzi

0

0

8

19

1

8

0

0

9

11

Tabela 2. Uzupełnienie „piramidy Ŝywieniowej”, a wiek badanych (n = 81)

Lp.

Poprawnie

uzupełnione

piętra piramidy

20 lat

21 lat

22 lata

23 lata

24 lat

>30 lat

ogółem

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

n

%

1.

0

11

29

1

6

1

20

0

0

0

0

0

0

13

16

2.

1

13

34

7

39

3

60

1

9

1

17

1

33

26

32

3.

2

6

16

4

22

1

20

1

9

2

33

0

0

14

17

4.

3

1

3

1

6

0

0

0

0

1

17

0

0

3

4

5.

4

3

8

0

0

0

0

2

18

1

17

0

0

6

7

6.

5

0

0

0

0

0

0

1

9

0

0

1

33

2

2

7.

7

1

3

0

0

0

0

5

45

1

17

1

33

8

10

8.

Brak

odpowiedzi

3

8

5

28

0

0

1

9

0

0

0

0

9

11