background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 
 
 
 
 

 MINISTERSTWO EDUKACJI 

NARODOWEJ 

 
 
 
 
 

Luiza Bojarska 

 
 
 
 
 
 

Prowadzenie  działań  profilaktycznych  i  promocji  zdrowia 
322[15].O1.04

 

 
 
 
 
 
 
 

Poradnik dla nauczyciela 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy 
Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Recenzenci: 
mgr Lilia Kimber-Dziwisz 
mgr Iwona Niespodziewana 
 
 
 
Opracowanie redakcyjne: 
mgr Luiza Bojarska 
 
 
 
Konsultacja: 
mgr inż. Teresa Jaszczyk 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Poradnik  stanowi  obudowę  dydaktyczną  programu  jednostki  modułowej  322[15].O1.04 
„Prowadzenie  działań  profilaktycznych  i  promocji  zdrowia”,  zawartego  w modułowym 
programie nauczania dla zawodu terapeuta zajęciowy. 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Wydawca 

Instytut Technologii Eksploatacji – Państwowy Instytut Badawczy, Radom 2007 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

SPIS TREŚCI  
 

1.  Wprowadzenie 

2.  Wymagania wstępne 

3.  Cele kształcenia 

4.  Przykładowe scenariusze zajęć 

5.  Ćwiczenia 

11 

5.1. Pojęcia, koncepcje i modele związane ze zdrowiem 

11 

5.1.1. 

Ćwiczenia 

11 

5.2. Środowisko a zdrowie człowieka 

13 

5.2.1. 

Ćwiczenia 

13 

5.3. Profilaktyka i promocja zdrowia 

16 

5.3.1. 

Ćwiczenia 

16 

5.4. Edukacja zdrowotna i zdrowy styl życia 

18 

5.4.1. 

Ćwiczenia 

18 

6.  Ewaluacja osiągnięć ucznia 

20 

7.  Literatura 

34 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

1.  WPROWADZENIE

  

 

Przekazujemy Państwu Poradnik dla  nauczyciela,  który  będzie pomocny w prowadzeniu 

zajęć dydaktycznych w szkole kształcącej w zawodzie terapeuta zajęciowy. 

W poradniku zamieszczono: 

– 

wymagania wstępne, wykaz umiejętności, jakie uczeń powinien mieć już ukształtowane, 
aby bez problemów mógł korzystać z poradnika, 

– 

cele kształcenia, wykaz umiejętności, jakie uczeń ukształtuje podczas pracy z poradnikiem, 

– 

przykładowe scenariusze zajęć, 

– 

przykładowe ćwiczenia ze wskazówkami do realizacji, zalecanymi metodami nauczania-
uczenia się oraz środkami dydaktycznymi, 

– 

ewaluację osiągnięć ucznia, przykładowe narzędzie pomiaru dydaktycznego, 

– 

wykaz literatury. 
Wskazane  jest,  aby  zajęcia  dydaktyczne  były  prowadzone  z wykorzystaniem  metod 

aktywizujących. Proponuje się formy pracy uczniów zespołowej, grupowej i indywidualnej. 

Wykonując  ćwiczenia  przedstawione  w poradniku  lub  inne  zaproponowane  przez 

nauczyciela,  uczeń  będzie  poznawał  podstawowe  pojęcia  z  zakresu  problematyki  zdrowia. 
Materiał  nauczania  poradnika  dla  ucznia  proponuje  również  tematykę  dotyczącą  wpływu 
środowiska  na  zdrowie  człowieka.  Porusza  także  zagadnienia  dotyczące  działalności 
profilaktycznej, promocji zdrowia, elementów edukacji zdrowotnej oraz zdrowego stylu życia. 

Poznanie  przez  ucznia  wszystkich  lub  określonej  części  wiadomości  na  temat  działań 

profilaktycznych  i  promocji  zdrowia  będzie  stanowiło  dla  nauczyciela  podstawę 
przeprowadzenia  sprawdzianu  poziomu  przyswojonych  wiadomości  i ukształtowanych 
umiejętności.  W tym  celu  nauczyciel  posłuży  się  zestawem  testów  zawierającym  różnego 
rodzaju zadania.  
Zestaw zadań testowych, zawiera: 
– 

plan testu w formie tabelarycznej, 

– 

punktacje zadań i uczenia się, 

– 

propozycje norm wymagań, 

– 

instrukcję dla nauczyciela, 

– 

instrukcję dla ucznia, 

– 

przykładową kartę odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Schemat układu jednostek modułowych 

 

322[15].O1 

Podstawy działalności usługowej 

322[15].O1.01 

Stosowanie przepisów bezpieczeństwa 

i higieny pracy, ochrony 

przeciwpożarowej, ochrony środowiska 

i udzielanie pierwszej pomocy  

322[15].O1.03 
Nawiązywanie 

kontaktów społecznych 

322[15].O1.04 

Prowadzenie działań 

profilaktycznych 

 i promocji zdrowia 

322[15].O1.02 

Stosowanie przepisów 

prawa i zasad ekonomiki 

w ochronie zdrowia 

322[15].O1.05 

Korzystanie z programów 

komputerowych 

wspomagających działania 

terapeutyczne 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

2.  WYMAGANIA WSTĘPNE

 

 

Przystępując do realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć: 

– 

wyszukiwać podstawowe informacje na temat zdrowia, 

– 

selekcjonować, porządkować i przechowywać informacje, 

– 

definiować podstawowe zagadnienia z anatomii i fizjologii człowieka, 

– 

charakteryzować budowę anatomiczną człowieka, 

– 

określać zasady funkcjonowania układów człowieka, 

– 

rozróżniać działalność profilaktyczną od zadań promujących zdrowie, 

– 

współpracować w grupie, 

– 

pracować samodzielnie, 

– 

korzystać z różnych źródeł informacji. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

3.  CELE KSZTAŁCENIA 
 

W wyniku realizacji programu jednostki modułowej uczeń powinien umieć:

 

– 

określić wartość zdrowia dla jednostki, grupy społecznej i społeczeństwa, 

– 

wskazać czynniki warunkujące utrzymanie zdrowia, 

– 

zidentyfikować czynniki zagrażające zdrowiu, 

– 

dostrzec związek między stylem życia człowieka a jego zdrowiem, 

– 

określić rolę zachowań prozdrowotnych, 

– 

scharakteryzować cele, zadania i kierunki działań profilaktycznych, 

– 

określić poziomy działań profilaktycznych, 

– 

przygotować program edukacji zdrowotnej dla rodziny, 

– 

zaprezentować program zdrowego stylu życia, 

– 

przeciwdziałać zagrożeniom zdrowotnym, 

– 

zaprezentować właściwą postawę wobec własnego zdrowia i zdrowia innych ludzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

4.  PRZYKŁADOWE SCENARIUSZE ZAJĘĆ

 

 
Scenariusz zajęć 1

 

 

Osoba prowadząca   …………………………………….…………. 
Modułowy program nauczania: 

 

Terapeuta zajęciowy 322[15] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

Podstawy działalności usługowej 322[15].O1 

Jednostka modułowa: 

Prowadzenie  działań  profilaktycznych  i  promocji 
zdrowia 322[15].O1.04 

Temat: Zachowania warunkujące zdrowie. 

Cel ogólny: Kształtowanie postaw prozdrowotnych.  
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

wyjaśnić pojęcia: zdrowie, zachowania zdrowotne, profilaktyka, promocja zdrowia, 

 

wskazać czynniki warunkujące i zagrażające zdrowiu, 

 

określić działania profilaktyczne, 

 

wymienić skutki negatywnych zachowań zdrowotnych. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

 

pogadanka, 

 

dyskusja. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca grupowa. 

 
Czas: 2 godziny dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

tablica flip-chart, lub inna o formacie A1, 

 

kartoniki z przygotowanymi terminami, 

 

materiały piśmiennicze. 

 
Przebieg zajęć: 
1.  Czynności  organizacyjno-porządkowe,  nawiązanie  do  tematu,  określenie  celów  zajęć, 

metod pracy oraz kryteriów oceny. 

 
2.  Przebieg zajęć 
 

Wprowadzenie 

 

nauczyciel  krótko  wprowadza  w  tematykę  zdrowego  trybu  życia,  używając  pojęć: 
zdrowie, czynniki sprzyjające i zagrażające zdrowiu, profilaktyka,  

 

nauczyciel  zadaje pytania dotyczące  informacji w jaki  sposób spędzają dzień (przykłady 
zadawanych pytań – w załączniku 1), 

 

nauczyciel wynotowuje na tablicy najczęściej padające odpowiedzi, 

3.  Cześć główna  zajęć –  dyskusja  na temat czynności wykonywanych przez uczniów w ciągu 

dnia ze szczególnym zwróceniem uwagi na podział na zachowania pozytywne i negatywne: 

 

uczniowie sami analizują wypisane czynności i dokonują podziału na w/w zachowania, 

 

uczniowie objaśniają na czym polega zdrowy tryb życia, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

 

uczniowie wyjaśniają znaczenie zdrowia w życiu każdego człowieka, 

 

uczniowie pracują w grupach 3- 4-osobowych, 

 

nauczyciel  rozdaje  poszczególnym  grupom  przygotowane  wcześniej  kartoniki 
z terminami:  zdrowie,  profilaktyka,  czynniki  zagrażające  zdrowiu,  czynniki  sprzyjające 
zdrowiu, zachowania prozdrowotne, skutki negatywnych zachowań zdrowotnych, 

 

zadaniem  poszczególnych  grup  jest  stworzenie  własnej  definicji  (popartej  przykładami) 
wymienionych terminów, 

 

czas przygotowania definicji – 10 minut, 

 

prezentowanie prac na forum grupy – czas 10 minut, 

 

na koniec powstaje wzorzec zdrowego stylu życia z ujęciem wszystkich najważniejszych 
wypracowanych przez uczniów propozycji. 

 
4.  Podsumowanie zajęć – ocena poziomu osiągnięć uczniów i ich aktywności: 

 

nauczyciel zwraca uwagę na trudności w definiowaniu najważniejszych terminów, 

 

wyróżnia uczniów aktywnych, 

 

uczniowie wraz z nauczycielem wskazują, które etapy zajęć sprawiły im najwięcej trudności, 

 

uczniowie wskazują swoje pozytywne i negatywne zachowania zdrowotne, 

 

nauczyciel analizuje wypowiedzi uczniów wspólnie z nimi.  

 
Zakończenie zajęć 
 
Praca domowa 
Zaplanuj swój tydzień dbając o zachowania prozdrowotne. Spróbuj uwzględnić jak najwięcej 
elementów,  mających  wpływ  na  ludzkie  zdrowie  (np.  higienę  osobistą,  wypoczynek,  ruch, 
pracę, środowisko, nawyki żywieniowe itp.) 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
– 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć,  trudności 
i nabytych umiejętności. 

 
Załącznik 1 
 
1.  Jak  wygląda  Wasz  przeciętny  dzień?  O  której  godzinie  wstajecie,  jakie  wykonujecie 

czynności,  

2.  Czy macie ustalony jakiś plan, jakieś zasady wg., których się kierujcie?  
3.  Jakie macie zajęcia, ile czasu im poświęcacie? 
4.  Co lubicie jeść? Czy lubicie słodycze, owoce, napoje chłodzone? 
5.  Czy lubicie sport? 
6.  Jakim dziedzinom kibicujecie, jakie uprawiacie? 
7.  Czy chodzicie do jakiegoś klubu sportowego, na basen…? 
8.  Czy  uprawiacie  jakieś  sporty  sezonowe,  latem  żeglarstwo,  zimą  –  snowboard, 

narciarstwo? 

9.  Dlaczego  waszym  zdaniem  wielu  rówieśników  unika  lekcji  w-f,  załatwia  całoroczne 

zwolnienie lekarskie? 

10.  Czy chodzicie do lekarza regularnie? 
11.  Czy odwiedzacie regularnie stomatologa, okulistę, ginekologa, urologa… itd.? 
12.  Co sądzicie o ludziach – rówieśnikach, którzy stosują dragońskie, nieraz dziwne diety? 
13.  W jaki sposób spędzacie wolny czas? 
14.  W jaki sposób dbacie o środowisko? 
15.  Jakie są sposoby na rozładowanie negatywnych emocji? 
16.  Jaki wpływ ma rodzina na Waszą dbałość o zdrowie? 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

Scenariusz zajęć 2

 

 
Osoba prowadząca   …………………………………….…………. 
Modułowy program nauczania: 

 

Terapeuta zajęciowy 322[15] 

Moduł:   

 

 

 

 

 

 

Podstawy działalności usługowej 322[15].O1 

Jednostka modułowa: 

Prowadzenie  działań  profilaktycznych  i  promocji 
zdrowia. 322[15].O1.04 

 

Temat: Postawa asertywna wobec negatywnych zachowań zdrowotnych. 

Cel ogólny: Kształtowanie umiejętności zachowań asertywnych w sytuacjach problemowych. 
 
Po zakończeniu zajęć edukacyjnych uczeń powinien umieć: 

 

wyjaśnić, na czym polega postawa asertywna,  

 

odróżnić postawę asertywną od agresywnej i biernej (pasywnej), 

 

zareagować  asertywnie  w  sytuacjach  problemowych  w warunkach  symulacyjnych  (na 
przykład  odrzucenie  namowy  do  zapalenia  papierosa,  wypicia  alkoholu,  używania 
środków psychotropowych), 

 

przeanalizować mocne i słabe strony swojej osobowości, 

 

zareagować w sytuacjach zagrażających jego zdrowiu. 

 
Metody nauczania–uczenia się:  

 

pogadanka, 

 

inscenizacja, 

 

ćwiczenia. 

 
Formy organizacyjne pracy uczniów: 

 

praca indywidualna, grupowa. 

 
Czas: 2 godziny dydaktyczne. 
 
Środki dydaktyczne: 

 

film przedstawiający przykładowe zachowania asertywne, 

 

plansza przedstawiająca prawa asertywności, 

 

kamera wideo. 

 
Przebieg zajęć: 
 
1.  Czynności  organizacyjno-porządkowe,  nawiązanie  do  tematu,  określenie  celów  zajęć, 

metody pracy oraz kryteriów oceny. 

2.  Przebieg zajęć: 

 

Wprowadzenie 

 

wyjaśnienie  znaczenia  asertywności  w zachowaniach  dotyczących  własnego  zdrowia, 
postawach, przy wyrażaniu opinii i uczuć, 

 

uczniowie  oglądają  film  dotyczący  zachowań  asertywnych  i stosowania  technik 
asertywnych, 

 

wyjaśnienie  na  przykładach  „praw  asertywności”  przedstawionych  na  planszy  lub 
foliogramie (załącznik 1). 

3.  Część główna zajęć – rodzaje zachowań, postawa asertywna: 

 

uczniowie wyjaśniają termin asertywności, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

10 

 

uczniowie wymieniają przykłady zachowań asertywnych,  

 

uczniowie wymieniają sytuacje, w których trudno jest zachować postawę asertywną 

 

uczniowie notują krótką notatkę z treści oglądanego filmu, 

 

uczniowie łączą się w 3-osobowe grupy, 

 

nauczyciel podaje tematy scenek, które uczniowie mają odegrać – dokonanie jej wyboru, 

 

każda z osób w grupie przedstawia inną postawę: pasywną, agresywną i asertywną, 

 

nauczyciel filmuje odgrywane scenki, 

 

dyskusja podczas oglądania nagranych scenek 

 refleksja nad sytuacjami, w których jest 

szczególnie trudno zachować się asertywnie. 

4.  Podsumowanie zajęć – ocena poziomu osiągnięć uczniów i ich aktywności.: 

 

nauczyciel zwraca uwagę na trudności w stosowaniu asertywności w życiu codziennym, 

 

wyróżnia uczniów aktywnych, 

 

uczniowie  wraz  z nauczycielem  wskazują,  które  etapy  zajęć  sprawiły  im  najwięcej 
trudności., 

 

nauczyciel analizuje wypowiedzi uczniów wspólnie z nimi.  

 
Zakończenie zajęć 
Praca domowa 
Przy  najbliższej  nadarzającej  się  okazji  spróbuj zastosować zasady  zachowania  asertywnego 
na rzecz dbałości o własne zdrowie lub osoby tobie bliskiej. 
Prowadź notatnik z tych wydarzeń opisując je w następujący sposób: 
Data zdarzenia: 
Rodzaj sytuacji (opis): 
W jaki sposób się zachowałem/zachowałam: 
W jaki sposób powinienem/powinnam się zachować: 
Wnioski na przyszłość: 
 
Załącznik 1. 

PRAWA ASERTYWNOŚCI

 

Prawo do robienia wszystkiego, co nie narusza praw innych ludzi 
Prawo do zachowania się w sposób asertywny lub nieasertywny. 
Prawo do dokonywania wyborów. 
Prawo do zmiany. 
Prawo do dysponowania własnym ciałem, czasem i własnością.  
Prawo do wyrażania opinii i przekonań. 
Prawo do myślenia dobrze o sobie. 
Prawo do wyrażania życzeń. 
Prawo do ekspresji swojej seksualności. 
Prawo do posiadania potrzeb i pragnień. 
Prawo do marzeń. 
Prawo do informacji. 
Prawo do dóbr i usług, za które się zapłaciło. 
Prawo do niezależności i nieingerencji za strony innych. 
Prawo do odmowy i sprzeciwu. 
Prawo do poszanowania ze strony innych [14]. 
 
Sposób uzyskania informacji zwrotnej od ucznia po zakończonych zajęciach: 
– 

anonimowe  ankiety  ewaluacyjne  dotyczące  sposobu  prowadzenia  zajęć,  trudności 
i zdobytych umiejętności. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

11 

5.  ĆWICZENIA

 

 
5.1.  Pojęcia, koncepcje i modele związane ze zdrowiem

 

 
5.1.1.  Ćwiczenia  

 
Ćwiczenie 1 

Określ swój model trybu życia. Wnioski zapisz w tabeli. 
 

I. Problem 

II. Diagnoza 

Jakie popełniam 

błędy? 

III. Co mogę 

zmienić 

natychmiast? 

IV. Co chciałbym zrealizować 

w późniejszym okresie 

(przybliżony termin) 

Właściwe odżywianie się 

 

 

 

Sen 

 

 

 

Aktywność fizyczna 

 

 

 

Eliminowanie negatywnych 
emocji 

 

 

 

Właściwy wypoczynek 

 

 

 

Eliminowanie uzależnień 

 

 

 

Higiena osobista 

 

 

 

Zachowania wobec środowiska 

 

 

 

Badania profilaktyczne 

 

 

 

Przestrzeganie przepisów BHP 
w szkole, domu, pracy 

 

 

 

Bezpieczne zachowania 
seksualne 

 

 

 

 
Wskazówki do realizacji 
Należy zwrócić uwagę na właściwe wypełnienie tabeli przez uczniów. 
 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  zapoznać się z materiałem nauczania dotyczącym trybu życia, 
2)  wypełnić przygotowaną tabelę:  

– 

wpisać w kolumnie II (diagnoza) to co wydaje Ci się oczywiste i co możesz zaliczyć 
do swoich błędów, 

– 

wpisać w kolumnie III Co mogę i chcę zrobić już teraz, tylko to co chcesz i możesz 
rzeczywiście zmienić w swym zachowaniu od zaraz, 

– 

wpisać  w  kolumnie  IV  Co  chciałbym  zrobić  później  –  (kiedy?)  to  co  chciałbyś 
zrobić,  ale  do  czego  nie  jesteś  jeszcze gotowy/a. Jeżeli  możesz  zapisać przybliżony 
termin, 

3)  skonfrontować swoje wyniki z wynikami innych uczniów, 
4)  zaprezentować wyniki na forum grupy. 

 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

ćwiczenia praktyczne, 

 

dyskusja. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

12 

Środki dydaktyczne: 

– 

wydrukowana tabela, 

– 

przybory do pisania, 

– 

literatura  z rozdziału  7  dotycząca  zachowania 

czynników  warunkujących 

i zagrażających zdrowiu. 

 

Ćwiczenie 2 

Na podstawie filmu dydaktycznego przedstawiającego osoby, które mają różne podejścia 

do własnego zdrowia. Określ wzorzec zdrowego człowieka. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  uczniowie  powinni  obejrzeć  krótki  film 

przedstawiający  sylwetki  osób  o  różnym  poziomie  dbałości  o  zdrowie  (w  celu  analizy 
porównawczej bądź też utożsamienia się z wybraną sylwetką). Uczniowie pracują w grupach 
3- 4-osobowych. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  obejrzeć film dydaktyczny, 
2)  zastanowić się nad problemami zdrowia współczesnego człowieka, 
3)  sporządzić schemat wzorca zdrowia, 
4)  skonfrontować swoje wyniki z wynikami innych uczestników ćwiczenia, 
5)  zaprezentować wyniki na forum grupy. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

gra dydaktyczna, 

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer z odtwarzaczem CD lub DVD, 

– 

rzutnik, 

– 

ekran ścienny, 

– 

czyste arkusze papieru, 

– 

przybory do pisania, 

– 

literatura z rozdziału 7 dotycząca współczesnych problemów i trendów zdrowia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

13 

5.2.  Środowisko a zdrowie człowieka 

 
5.2.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Dokonaj  analizy  zagrożeń  ekologicznych  w miejscu  zamieszkania  lub  najbliższym 

środowisku lokalnym. 

 
Wskazówki do realizacji 
Nauczyciel  powinien  omówić  z  uczniami  zagrożenia  ekologiczne  występujące 

w najbliższym otoczeniu. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  wyszukać informacje w Internecie na temat środowiska w regionie, 
2)  dobrać zespół do wykonania ćwiczenia, 
3)  przygotować  brystol  i  wynotować  zagrożenia  w  dowolnej  formie  (opisu,  rysunku, 

schematu), 

4)  wybrać lidera zespołu, który zaprezentuje wyniki pracy na forum grupy, 
5)  porównać swoje wyniki z wynikami innych grup, 
6)  opracować  wspólny  dla  całej  grupy  schemat  zagrożeń  i  działań  powodujących  poprawę 

stanu środowiska w regionie. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pogadanka, 

 

ćwiczenia, 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer z dostępem do Internetu, 

– 

brystol formatu A1, 

– 

kolorowe markery, 

– 

literatura z rozdziału 7 dotycząca ekologii, środowiska i zdrowia człowieka. 

 
Ćwiczenie 2 

Zastanów  się  jakie  działanie  możesz  zastosować  „od  zaraz”,  aby  działać  na  korzyść 

środowiska a co za tym idzie i własnego zdrowia. Wynotuj działania i sposoby ich realizacji. 
 

Rodzaj działania na rzecz środowiska 

Sposób realizacji działania 

np. pozbywanie się nieczystości 

segregowanie odpadów i wyrzucanie do 
odpowiednich pojemników 

 

 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

14 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki  wykonania.  Należy  zwrócić  uwagę  podczas  ćwiczenia  na  wynotowanie  przez 
uczniów jak najszerszej gamy działań na rzecz środowiska.  

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  określić rodzaje działań i sposoby ich realizacji, 
2)  wypełnić tabelę, 
3)  dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia, 
4)  zaprezentować wyniki pozostałym członkom grupy, 

 
Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

dyskusja, 

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

wydrukowana tabela, 

– 

przybory do pisania, 

– 

literatura z rozdziału 7 dotycząca zasobów środowiska i wpływu na zdrowie człowieka. 

 
Ćwiczenie 3
 

Na rysunku (załącznik 1) zapisz te elementy  środowiska, które szkodliwie oddziaływają 

na człowieka. 

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. Należy zwrócić uwagę na zaprezentowanie wszystkich możliwych opcji 
oddziaływania środowiska na układy i narządy człowieka. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  przeanalizować  elementy  środowiska  pod  względem  szkodliwości  działania  na 

człowieka, 

2)  uzupełnić rysunek, 
3)  zaprezentować wyniki na forum grupy, 
4)  wyjaśnić wątpliwości, które nasuwały się podczas wypełniania rysunku, 
5)  skonfrontować swoje wyniki z wynikami innych uczniów, 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

pokaz z objaśnieniem, 

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

kopia rysunku do uzupełnienia (załącznik 1), 

– 

przybory do pisania, 

– 

literatura z rozdziału 7 dotycząca zdrowia i środowiska człowieka. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

15 

Załącznik 1
 

1……………………………… 
 
 

7…………………………….. 

2. …………………………….. 
 
 

8…………………………….. 

3……………………………… 
 
 

9…………………………….. 

4……………………………… 
 
 

10……………………………. 

5……………………………… 
 

11……………………………. 
 
 

6……………………………… 
 

 

 

12…………………………….. 

 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

16 

5.3.  Profilaktyka i promocja zdrowia 

 
5.3.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Wykonaj  plan  działań  profilaktycznych  dotyczących  środków  uzależniających  możliwy 

do zastosowania w twojej szkole. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki  wykonania.  Należy  zwrócić  uwagę  formę  wyrazu  i  oryginalność  pomysłów 
zaprezentowaną  przez  poszczególne  grupy.  Warto  wykorzystać  do  tego  ćwiczenia  metodę 
metaplanu. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  określić sposób zaprezentowania formy planu działań profilaktycznych, 
2)  znaleźć w Internecie potrzebne informacje dotyczące środków uzależniających, 
3)  zapisać pomysły na kolorowych kartkach, 
4)  przyczepić kolorowe kartki na przygotowaną tablicę pokrytą materiałem, 
5)  zaprezentować zadanie na forum grupy, 
6)  porównać swoje wyniki z wynikami innych uczniów,  
7)  wskazać obszary własnych zachowań wymagających poprawy i doskonalenia. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

metaplan, 

 

ćwiczenie. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

komputer z dostępem do Internetu, 

– 

karton A1 lub tablica pokryta materiałem, 

– 

kolorowe kartki, 

– 

kolorowe flamastry, 

– 

pinezki, 

– 

literatura z rozdziału 6 dotycząca profilaktyki zdrowotnej. 

 
Ćwiczenie 2 

Zaplanuj dzień życia w taki sposób, aby był wzorcem promującym  zdrowie (pamiętając 

o uwzględnieniu diety, ruchu, odpoczynku, relaksu, higieny fizycznej i psychicznej).  

 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki wykonania. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  określić elementy, które należy uwzględnić przy tworzeniu wzorca, 
2)  dokonać wyboru metody prezentacji wzorca, 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

17 

3)  zaprezentować zadanie na forum grupy, 
4)  porównać swoje wyniki z wynikami innych uczniów, 
5)  wskazać obszary własnych zachowań wymagających poprawy i doskonalenia. 

 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

gry dydaktyczne, 

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

 

materiały piśmiennicze, 

 

arkusze papieru, 

 

literatura z rozdziału 7 dotycząca zdrowia, zachowań zdrowotnych, promocji zdrowia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

18 

5.4.  Edukacja zdrowotna i zdrowy styl życia 

 
5.4.1.  Ćwiczenia 

 
Ćwiczenie 1 

Określ plusy i minusy płynące z prowadzenia zdrowego stylu życia. 
 
Wskazówki do realizacji 
Przed  przystąpieniem  do  realizacji  ćwiczenia  nauczyciel  powinien  omówić  jego  zakres 

i techniki  wykonania  oraz  zapoznać  uczniów  z zasadami  bezpiecznej  pracy.  Ćwiczenie  to 
można zastosować zarówno do pracy indywidualnej jak i do pracy w grupach. 

 
Sposób wykonania ćwiczenia 
 
Uczeń powinien: 

1)  określić formę zaprezentowania ćwiczenia, 
2)  wymienić wszystkie korzyści i wady zdrowego stylu życia; 
3)  umieścić propozycje (do wyboru: na kartonie, tablicy na magnesy, tablicy typu flip-chart, 

w formie prezentacji) do zaprezentowania grupie, 

4)  dokonać oceny poprawności wykonania ćwiczenia, 
5)  zaprezentować pracę grupy na forum grupy. 
 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

dyskusja, 

 

ćwiczenie, 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

karton formatu A1, 

– 

markery, mazaki, 

– 

kolorowe karteczki, 

– 

do wyboru: tablica na magnesy, tablica typu flip-chart, 

– 

komputer z zainstalowanym programem do prezentacji multimedialnych Power Point lub inny, 

– 

literatura z rozdziału 7 dotycząca zdrowego stylu życia. 

 

Ćwiczenie 2 

Opracuj program edukacyjny promujący zdrowie. 

 

Wskazówki do realizacji 
Przed przystąpieniem do realizacji ćwiczenia nauczyciel powinien omówić jego zakres 

i techniki wykonania. Warto zaproponować uczniom metodę projektów do wykonania tego 
ćwiczenia. 

 

Sposób wykonania ćwiczenia 

 

Uczeń powinien: 

1)  dokonać wyboru elementów, które będą zawarte w programie, 
2)  opracować program, 
3)  zaprezentować opracowany program promujący zdrowie na forum grupy, 
4)  przedyskutować propozycje poszczególnych grup, 
5)  stworzyć jeden wspólny program promujący zdrowie, wykorzystując najlepsze elementy 

ze wszystkich grup. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

19 

Zalecane metody nauczania–uczenia się: 

 

dyskusja dydaktyczna, 

 

metoda projektów, 

 

ćwiczenia. 

 

Środki dydaktyczne: 

– 

arkusze papieru A4, 

– 

materiały piśmiennicze, 

– 

literatura  z rozdziału  7  dotyczący  zdrowia,  promocji  zdrowia,  edukacji  zdrowotnej, 
zdrowego stylu życia. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

20 

6.  EWALUACJA OSIĄGNIĘĆ UCZNIA

 

 

Test 1 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Prowadzenie  działań 
profilaktycznych i promocji zdrowia” 
 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15,16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu podstawowego, 

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje  się  następujące  normy  wymagań  –  uczeń  otrzyma  następujące 
oceny szkolne

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 14 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 2 z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w tym  co  najmniej  4  z poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi: 1. a, 2. a,  3. c, 4. c, 5. c, 6. d, 7. a, 8. c, 9. d, 10. b, 11. c, 
12. a, 13. d, 14. b, 15. a, 16. d, 17. b, 18. c, 19.a, 20. a. 

 

Plan testu  

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Ustalić prawidłowe wartości 
procentowe dla czynników 
wywierających największy wpływ na 
zdrowie człowieka  

PP 

Wyjaśnić Mandalę Zdrowia 

PP 

Ustalić zależność pomiędzy 
środowiskiem i człowiekiem 

PP 

Porównać dokumenty zawierające 
założenia promujące zdrowie 

PP 

Wyjaśnić na czym polegają badania 
skriningowe 

PP 

Określić prekursora polskiej 
pedagogiki zdrowia 

PP 

Opisać model biomedyczny 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

21 

Wyjaśnić sformułowanie holistyczny 

Opisać model holistyczny 

10  Podać definicję zdrowia 

11 

Wymienić czynniki mające wpływ na 
zdrowie 

12 

Dokonać podziału potrzeb 
zdrowotnych 

13  Rozróżnić zachowania zdrowotne 

14 

Podać znaczenie sformułowania 
homeostaza 

15  Podać znaczenie terminu profilaktyka 

16 

Rozróżnić poziomy działań 
profilaktycznych 

17 

Rozróżnić fazy wychowania 
zdrowotnego 

18  Sformułować edukację zdrowotną 

19  Wymienić elementy stylu życia 

20  Opisać zasady zdrowego stylu życia 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

22 

Przebieg testowania 
 

Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu, z co najmniej jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Przygotuj odpowiednią ilość zadań testowych. 
3.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
4.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
5.  Przeprowadź  z uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 

jakie będą w teście. 

6.  Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 
7.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
8.  Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 

na udzielanie odpowiedzi. 

9.  Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

10.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o zbliżającym  się 

czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

11.  Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
12.  Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 
13.  Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i wybierz  te  zadania,  które  

sprawiły uczniom największe trudności. 

14.  Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 
15.  Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 

dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 
Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję. 
2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem zadań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań.  Do  każdego  zadania  dołączone  są  4  możliwości  odpowiedzi. 

Tylko jedna jest prawidłowa. 

5.  Udzielaj odpowiedzi na załączonej karcie odpowiedzi, stawiając w odpowiedniej rubryce 

znak X. W przypadku pomyłki należy błędną odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie 
ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową. 

6.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
7.  Jeśli  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóż  rozwiązanie 

zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.  Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 

Powodzenia! 

 

Materiały dla ucznia:

 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

23 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH  

 
1.  Spośród czynników, które wywierają największy wpływ na nasze zdrowie wg Lalonde’a 

prawidłową wartość procentową przedstawia rysunek dotyczący 
a)  stylu życia. 
b)  środowiska fizycznego i społecznego. 
c)  czynników genetycznych. 
d)  służby zdrowia. 
 

 

 

2.  Schematyczne powiązanie człowieka ze środowiskiem obrazuje 

a)  Mandala Zdrowia. 
b)  Raport Lalonde’a. 
c)  Raport Mandala. 
d)  Schemat Domela. 

 
3.  Pozytywne działanie na rzecz środowiska to 

a)  segregowanie odpadów, rozwój przemysłu, karczowanie lasów. 
b)  zalesianie  terenów,  wypalanie  traw,  wyrzucanie  zużytych  baterii  do  odpowiednich 

pojemników. 

c)  tworzenie szkółek leśnych, oszczędna gospodarka wodna, segregacja odpadów. 
d)  wypalanie traw, segregacja odpadów, rozwój przemysłu papierniczego. 
 

4.  Podstawowe założenia promujące zdrowie zamieszczono w  

a)  Raporcie Lalonde’a. 
b)  Mandali Zdrowia. 
c)  Karcie Ottawskiej. 
d)  Konstytucji WHO. 

 

5.  Badania skriningowe 

a)  polegają na regularnej ocenie stanu zdrowia dziecka. 
b)  są działaniami edukacyjnymi na rzecz osób z małych miasteczek i wsi. 
c)  to  zorganizowane  działania  polegające  na  wczesnym  wykryciu  w  populacji  chorób 

lub stanów patologicznych. 

d)  to wybiórcze testy diagnozujące zachorowalność na choroby cywilizacyjne. 

 
6.  Twórcą polskiej pedagogiki zdrowia jest 

a)  W. Okoń. 
b)  Cz. Kupisiewicz. 
c)  M. Lalonde. 
d)  M. Demel. 

a) 

styl życia 

50% 

b) 

środowisko 

40% 

c) 

czynniki 

genetyczne 

5% 

d) 

służba 

zdrowia 

10% 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

24 

7.  Model biomedyczny zakłada, że 

a)  ciało jest maszyną, którą można całkowicie zrozumieć. 
b)  organizm człowieka jest żywym systemem, którego podsystemy są ze sobą 

wzajemnie powiązane. 

c)  ziołolecznictwo jest jedyną słuszna drogą ku zdrowiu. 
d)  otoczenie społeczno-fizyczne ulega ciągłym zmianom. 

 
8.  Sformułowanie „holistyczny” oznacza 

a)  zwięźle. 
b)  poza kontrolą. 
c)  całościowo. 
d)  jednowymiarowo. 

 
9.  Model holistyczny 

a)  skupia uwagę na przebiegu choroby. 
b)  jest jednowymiarowy. 
c)  wyznacza lekarzowi monopol na wiedzę o zdrowiu. 
d)  skupia uwagę na przyczynie choroby. 

 
10.  Zdrowie to 

a)  brak choroby. 
b)  całkowity dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. 
c)  dobrostan fizyczny i psychiczny. 
d)  brak niedomagań. 

 
11.  Zdrowie człowieka zależy przede wszystkim od 

a)  właściwej diety. 
b)  odpowiedniej ilości ruchu. 
c)  stylu życia. 
d)  środowiska stworzonego przez ludzi. 

 
12.  Potrzeby zdrowotne dzieli się na 

a)  względne i bezwzględne. 
b)  nadrzędne i podrzędne. 
c)  systemowe i podsystemowe. 
d)  ogólne i szczegółowe. 

 
13.  Zachowania zdrowotne sprzyjające zdrowiu to 

a)  aktywność  fizyczna,  częste  stosowanie  środków  przeciwbólowych,  odpowiednia 

dieta. 

b)  właściwa dieta, radzenie sobie ze stresem, przygodne kontakty seksualne. 
c)  palenie tytoniu, higiena ciała, wykonywanie badań profilaktycznych. 
d)  utrzymywanie  właściwych  relacji  między  ludźmi, racjonalna  dieta,  higiena  osobista 

i otoczenia 

 
14.  Homeostaza w środowisku oznacza 

a)  zaburzenie. 
b)  równowagę. 
c)  sprzeczność lub niezgodność. 
d)  występowanie niekorzystnych czynników przyrodniczych. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

25 

15.  Profilaktyka 

a)  pozwala zapobiegać poważniejszym konsekwencjom chorób. 
b)  umożliwia zwiększenie kontroli nad zdrowiem, jego poprawą i utrzymaniem. 
c)  odnosi  się  do  działań  pedagogicznych,  ukierunkowanych  na  kształtowanie 

osobowości. 

d)  dotyczy systemu oddziaływań promujących zdrowie.  

 

16.  Szczepienia ochronne są przykładem 

a)  profilaktyki wtórnej. 
b)  profilaktyki trzeciorzędowej. 
c)  profilaktyki wczesnej. 
d)  profilaktyki pierwotnej. 

 

17.  Faza heteroedukacji odwróconej obejmuje 

a)  okres wczesnego dzieciństwa. 
b)  okres wieku dojrzałego. 
c)  okres przedszkolny i wczesnoszkolny. 
d)  okres dojrzewania. 
 

18.  Edukacja zdrowotna 

a)  stanowi kategorię podrzędną w stosunku do wychowania zdrowotnego. 
b)  stanowi kategorię równorzędną w stosunku do wychowania zdrowotnego. 
c)  stanowi kategorię nadrzędną w stosunku do wychowania zdrowotnego. 
d)  nie ma nic wspólnego z wychowaniem zdrowotnym. 

 
19.  Styl życia zależy od 

a)  środowiska, indywidualnych wartości, kultury bytu, warunków życia. 
b)  trendów. 
c)  tylko i wyłącznie od postawy wobec życia. 
d)  polityki organizacyjnej struktury społeczeństwa. 

 
20.  Zdrowy styl życia nie obejmuje 

a)  unikania czynności męczących. 
b)  racjonalnej diety. 
c)  właściwej gospodarki czasem wolnym. 
d)  działań współgrających ze środowiskiem przyrodniczym. 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

26 

KARTA ODPOWIEDZI 

 
Imię i nazwisko.......................................................................................... 
 

Prowadzenie działań profilaktycznych i promocji zdrowia 
 

Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr 

zadania 

Odpowiedzi 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

27 

Test 2 
Test  dwustopniowy  do  jednostki  modułowej  „Prowadzenie  działań 
profilaktycznych i promocji zdrowia”  

 

Test składa się z 20 zadań wielokrotnego wyboru, z których: 

 

zadania 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15,16, 17, 18, 19, 20 są z poziomu podstawowego, 

 

zadania 1, 2, 3, 4, 5, 6 są z poziomu ponadpodstawowego. 

 

Punktacja zadań 0 lub 1 punkt 

 

Za każdą prawidłową odpowiedź uczeń otrzymuje 1 punkt. Za złą odpowiedź lub jej brak 

uczeń otrzymuje 0 punktów. 

 

Proponuje się następujące normy wymagań – uczeń otrzyma następujące 
oceny szkolne

 

dopuszczający – za rozwiązanie co najmniej 10 zadań z poziomu podstawowego,  

 

dostateczny – za rozwiązanie co najmniej 14 zadań z poziomu podstawowego, 

 

dobry – za rozwiązanie 16 zadań, w tym co najmniej 3 z poziomu ponadpodstawowego, 

 

bardzo  dobry  –  za  rozwiązanie  18  zadań,  w tym  co  najmniej  5  z poziomu 
ponadpodstawowego. 

 

Klucz  odpowiedzi: 1. c, 2. b, 3. a, 4. a, 5. c, 6. b, 7. d, 8. c, 9. b, 10. b, 11. c, 
12 c, 13. d, 14. b, 15. a, 16. c, 17. b, 18. c, 19. b, 20. d. 

 

Plan testu  

 

Nr 
zad. 

Cel operacyjny  
(mierzone osiągnięcia ucznia) 

Kategoria 

celu 

Poziom 

wymagań 

Poprawna 

odpowiedź 

Ustalić prawidłowe wartości 
procentowe dla czynników 
wywierających największy wpływ na 
zdrowie człowieka  

PP 

Wyjaśnić Mandalę Zdrowia 

PP 

Rozróżnić dokumenty zawierające 
założenia promujące zdrowie 

PP 

Określić prekursora polskiej 
pedagogiki zdrowia 

PP 

Wyjaśnić na czym polegają badania 
skriningowe 

PP 

Ustalić zależność pomiędzy 
środowiskiem i człowiekiem 

PP 

Opisać model holistyczny 

Opisać model biomedyczny 

Podać definicję zdrowia 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

28 

10  Rozróżnić modele zdrowia 

11 

Dokonać podziału potrzeb 
zdrowotnych 

12  Rozróżnić zachowania zdrowotne 

13  Określić poziomy promocji zdrowia 

14 

Rozróżnić poziomy działań 
profilaktycznych 

15 

Rozróżnić fazy wychowania 
zdrowotnego 

16  Opisać zasady zdrowego stylu życia 

17  Wymienić elementy stylu życia 

18 

Określić prekursora modelu 
holistycznego 

19 

Podać znaczenie sformułowania 
homeostaza 

20  Podać znaczenie terminu profilaktyka 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

29 

Przebieg testowania 

 
Instrukcja dla nauczyciela 

1.  Ustal z uczniami termin przeprowadzenia sprawdzianu, z co najmniej jednotygodniowym 

wyprzedzeniem. 

2.  Przygotuj odpowiednią ilość zadań testowych. 
3.  Omów z uczniami cel stosowania pomiaru dydaktycznego. 
4.  Zapoznaj uczniów z rodzajem zadań podanych w zestawie oraz z zasadami punktowania. 
5.  Przeprowadź  z uczniami  próbę  udzielania  odpowiedzi  na  takie  typy  zadań  testowych, 

jakie będą w teście. 

6.  Omów z uczniami sposób udzielania odpowiedzi (karta odpowiedzi). 
7.  Zapewnij uczniom możliwość samodzielnej pracy. 
8.  Rozdaj  uczniom  zestawy  zadań  testowych  i karty  odpowiedzi,  podaj  czas  przeznaczony 

na udzielanie odpowiedzi. 

9.  Postaraj  się  stworzyć  odpowiednią  atmosferę  podczas  przeprowadzania  pomiaru 

dydaktycznego (rozładuj niepokój, zachęć do sprawdzenia swoich możliwości). 

10.  Kilka  minut  przed  zakończeniem  sprawdzianu  przypomnij  uczniom  o zbliżającym  się 

czasie zakończenia udzielania odpowiedzi. 

11.  Zbierz karty odpowiedzi oraz zestawy zadań testowych. 
12.  Sprawdź wyniki i wpisz do arkusza zbiorczego. 
13.  Przeprowadź  analizę  uzyskanych  wyników  sprawdzianu  i wybierz  te  zadania,  które 

sprawiły uczniom największe trudności. 

14.  Ustal przyczyny trudności uczniów w opanowaniu wiadomości i umiejętności. 
15.  Opracuj  wnioski  do  dalszego  postępowania,  mającego  na  celu  uniknięcie  niepowodzeń 

dydaktycznych – niskie wyniki przeprowadzonego sprawdzianu. 

 

Instrukcja dla ucznia 

1.  Przeczytaj uważnie instrukcję.

 

2.  Podpisz imieniem i nazwiskiem kartę odpowiedzi. 
3.  Zapoznaj się z zestawem pytań testowych. 
4.  Test  zawiera  20  zadań.  Do  każdego  zadania  dołączone  są  4  możliwości  odpowiedzi. 

Tylko jedna jest prawidłowa. 

5.  Udzielaj odpowiedzi tylko na załączonej karcie odpowiedzi. W zadaniach wielokrotnego 

wyboru  zaznacz  prawidłową  odpowiedź  X  (w  przypadku  pomyłki  należy  błędną 
odpowiedź zaznaczyć kółkiem, a następnie ponownie zakreślić odpowiedź prawidłową). 

6.  Pracuj samodzielnie, bo tylko wtedy będziesz miał satysfakcję z wykonanego zadania. 
7.  Kiedy  udzielenie  odpowiedzi  będzie  Ci  sprawiało  trudność,  wtedy  odłóż  rozwiązanie 

zadania na później i wróć do niego, gdy zostanie Ci wolny czas. 

8.  Na rozwiązanie testu masz 45 minut. 

Powodzenia! 

Materiały dla ucznia:

 

 

instrukcja, 

 

zestaw zadań testowych, 

 

karta odpowiedzi. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

30 

ZESTAW ZADAŃ TESTOWYCH

 

 
1.  Spośród czynników, które wywierają największy wpływ na nasze zdrowie wg Lalonde’a 

prawidłową wartość procentową przedstawia rysunek dotyczący 
a)  stylu życia. 
b)  środowiska fizycznego i społecznego. 
c)  czynników genetycznych. 
d)  służby zdrowia. 

 

2.  Schematyczne powiązanie człowieka ze środowiskiem obrazuje 

a)  Raport Lalonde’a. 
b)  Mandala Zdrowia. 
c)  Raport Mandala. 
d)  Schemat Domela. 

 
3.  Podstawowe założenia promujące zdrowie zamieszczono w 

a)  Karcie Ottawskiej. 
b)  Raporcie Lalonde’a. 
c)  Mandali Zdrowia. 
d)  Konstytucji WHO. 

 
4.  Twórcą polskiej pedagogiki zdrowia jest 

a)  M. Demel. 
b)  W. Okoń. 
c)  Cz. Kupisiewicz. 
d)  M. Lalonde. 

 

5.  Badania skriningowe 

a)  polegają na regularnej ocenie stanu zdrowia dziecka. 
b)  są działaniami edukacyjnymi na rzecz osób z małych miasteczek i wsi. 
c)  to  zorganizowane  działania  polegające  na  wczesnym  wykryciu  w  populacji  chorób 

lub stanów patologicznych. 

d)  to wybiórcze testy diagnozujące zachorowalność na choroby cywilizacyjne. 

 
6.  Negatywne działanie na rzecz środowiska to 

a)  oszczędna gospodarka wodna. 
b)  wypalanie traw. 
c)  tworzenie szkółek leśnych. 
d)  wyrzucanie zużytych baterii do odpowiednich pojemników. 

a) 

styl życia 

10% 

b) 

środowisko 

50% 

c) 

czynniki 

genetyczne 

20% 

d) 

służba 

zdrowia 

20% 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

31 

7.  Model holistyczny 

a)  skupia uwagę na przyczynie choroby. 
b)  skupia uwagę na przebiegu choroby. 
c)  jest jednowymiarowy. 
d)  wyznacza lekarzowi monopol na wiedzę o zdrowiu. 

 
8.  Model biomedyczny zakłada, że 

a)  organizm człowieka jest żywym systemem, którego podsystemy są ze sobą 

wzajemnie powiązane. 

b)  ziołolecznictwo jest jedyną słuszna drogą ku zdrowiu. 
c)  ciało jest maszyną, którą można całkowicie zrozumieć. 
d)  otoczenie społeczno-fizyczne ulega ciągłym zmianom. 

 
9.  Zdrowie to 

a)  brak choroby. 
b)  dobrostan fizyczny i psychiczny. 
c)  brak niedomagań. 
d)  całkowity dobrostan fizyczny, psychiczny i społeczny. 
 

10.  Wyróżnia się modele zdrowia 

a)  biologiczny i holistyczny. 
b)  biomedyczny i holistyczny. 
c)  holingwiczny i biochemiczny. 
d)  biomedyczny i holograficzny. 

 
11.  Potrzeby zdrowotne dzieli się na 

a)  nadrzędne i podrzędne. 
b)  systemowe i podsystemowe. 
c)  względne i bezwzględne. 
d)  ogólne i szczegółowe. 
 

12.  Zachowania zdrowotne sprzyjające zdrowiu to 

a)  aktywność  fizyczna,  częste  stosowanie  środków  przeciwbólowych,  odpowiednia 

dieta. 

b)  właściwa dieta, radzenie sobie ze stresem, przygodne kontakty seksualne. 
c)  utrzymywanie właściwych relacji między ludźmi, higiena ciała, wykonywanie badań 

profilaktycznych. 

d)  palenie tytoniu, racjonalna dieta, higiena osobista i otoczenia 

 

13.  Oddziaływanie na grupy społeczne oraz elementy struktury społecznej stanowi 

a)  poziom środowiskowy zdrowia. 
b)  poziom organizacyjny zdrowia. 
c)  poziom indywidualny zdrowia. 
d)  poziom społeczny zdrowia. 

 
14.  Działania mające na celu zahamowanie postępu choroby są przykładem 

a)  profilaktyki wtórnej. 
b)  profilaktyki trzeciorzędowej. 
c)  profilaktyki wczesnej. 
d)  profilaktyki pierwotnej. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

32 

15.  Faza heteroedukacji obejmuje 

a)  okres wczesnego dzieciństwa. 
b)  okres wieku dojrzałego. 
c)  okres przedszkolny i wczesnoszkolny. 
d)  okres dojrzewania. 

 
16.  Zdrowy styl życia nie obejmuje 

a)  racjonalnej diety. 
b)  właściwej gospodarki czasem wolnym. 
c)  unikania czynności męczących. 
d)  działań współgrających ze środowiskiem przyrodniczym. 

 
17.  Styl życia zależy od 

a)  trendów. 
b)  indywidualnych wartości, środowiska, warunków życia. 
c)  tylko i wyłącznie od postawy wobec życia. 
d)  polityki organizacyjnej struktury społeczeństwa. 

 
18. Prekursorem holistycznego modelu zdrowia był 

a)  Arystoteles. 
b)  Kartezjusz. 
c)  Hipokrates. 
d)  Demokryt. 

 
19.  Równowaga w środowisku to 

a)  holestaza. 
b)  homeostaza. 
c)  hostezza. 
d)  heterozja. 

 
20.  Profilaktyka 

a)  umożliwia zwiększenie kontroli nad zdrowiem, jego poprawą i utrzymaniem. 
b)  odnosi  się  do  działań  pedagogicznych,  ukierunkowanych  na  kształtowanie 

osobowości. 

c)  dotyczy systemu oddziaływań promujących zdrowie. 
d)  pozwala zapobiegać poważniejszym konsekwencjom chorób. 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

33 

KARTA ODPOWIEDZI 

 

Imię i nazwisko.......................................................................................... 

 
Prowadzenie działań profilaktycznych i promocji zdrowia 

 
Zakreśl poprawną odpowiedź. 
 

Nr  

zadania 

Odpowiedzi 

Punkty 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

10 

 

11 

 

12 

 

13 

 

14 

 

15 

 

16 

 

17 

 

18 

 

19 

 

20 

 

Razem: 

 

background image

„Projekt współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego” 

 

34 

7.  LITERATURA  

 

1.  Aronson E.: Człowiek istota społeczna. PWN, Warszawa 2005 
2.  Bishop G. D.: Psychologia zdrowia pod red. J. Karskiego. Promocja zdrowia. Sanmedia, 

Warszawa 2000 

3.  Capra F.: Punkt zwrotny. Nauka, społeczeństwo, nowa kultura, tłum. E. Woydyłło, PIW, 

Warszawa 1987 

4.  Demel M.: O wychowaniu zdrowotnym. PZWS, Warszawa 1968 
5.  Demel M.: Pedagogika zdrowia. WSiP, Warszawa 1980 
6.  Dubos R.: Człowiek. Środowisko. Adaptacja. PZWL, Warszawa 1970 
7.  Formański J.: Psychologia. Podręcznik dla szkół medycznych. PZWL, Gdańsk 2003 
8.  Gniazdowski A.: Zachowania zdrowotne. IPM, Łódź 1990 
9.  Heszen-Niejadek I. (red).: Psychologia zdrowia. PWN, Warszawa 1997 
10.  Karta Ottawska [w:] Karski J.B., Słońska Z., Wasilewski B. W. (red.): Promocja zdrowia 
11.  Konstytucja Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) 1943 
12.  Kowalski M., Gaweł A.: Zdrowie – wartość – edukacja. Impuls, Kraków 2007 
13.  Krzywda-Pogorzelski M.: Geografia – spojrzenie na Ziemię i środowisko. Encyklopedia. 

PWN, Warszawa 2002 

14.  Rees S., Graham R.S.: Bądź sobą. Książka i Wiedza , Warszawa 1996 
15.  Rober  A.S.,  Rober  E.S.:  Słownik  psychologii.  Wydawnictwo  Naukowe  Scholar, 

Warszawa 2005 

16.  Siciński A.: Styl życia – problemy pojęciowe i teoretyczne. PWN, Warszawa 1976 
17.  Siuta J.(red.): Słownik Psychologii. Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 2005 
18.  Sperling A. P.: Psychologia. Zysk i S-ka, Poznań 1995 
19.  Szewczuk W.(red.): Słownik psychologiczny. „Wiedza Powszechna”, Warszawa 1985 
20.  Szlosek F.: Wstęp do dydaktyki przedmiotów zawodowych. ITE, Radom 1995 
21.  Titkow A.: Zachowania i postawy wobec zdrowia i choroby. PWN, Warszawa 1983 
22.  Tokarski J. (red.): Słownik wyrazów obcych. PWN, Warszawa 1980 
23.  www.edukacja-zdrowotna.wyklady.org 
24.  www.psychologia.edu.pl 
25.  www.zakladepidemiologii.ikard.pl 
26.  Zaremba B.: O budowie i czynnościach ciała ludzkiego. PZWL, Warszawa 1970 
27.  Zimbardo P.G., Ruch F.L.: Psychologia i życie. PWN, Warszawa 1996