piegus© 

Page 1 of 3 

Prelekcja 4 
Aerosfera jako źródło czynników patogennych dla człowieka. Czynniki etiologiczne chorób 
inwazyjnych i transmisyjnych człowieka, których wektory znajdują się w atmosferze 
 

1.  Aspergillus niger 

 

zarodniki tworzą kule, fruwają w powietrzu, infekcje egzogenne 

 

aspergilozy płuc, zatok i innych narządów u osób immunokompetentnych 
(odporność w normie), a ostra inwazja u osób w stanie immunosupresji – przebieg 
ostry, śmiertelność 50-80% 

 

szczególnie narażone osoby: 

 

z ostrą białaczką 5-25% 

 

po przesczepach szpiku 5-55% 

 

po chemioterapii 

 

objawy: głębokie owrzodzenie błony śluzowej i guzkowatość na podniebieniu 
twardym 

 

wykrywany w starych fabrykach i budynkach 
 

2.  Penicillium notatum 

 

charakterystyczne pędzelki, wielokomórkowa strzępka, konidiofor, zarodniki 
konidialne 

 

dojrzały szary i zielony 

 

wydziela różne substancje, np. penicylinę 
 

3.  Choroby aerogenne – choroby zakaźne przenoszone przez powietrze (wirusy, grzyby, 

bakterie); najbardziej niebezpieczny aerozol biologiczny – układ dwufazowy: 

 

faza rozpraszająca – para wodna, krople śliny, potu 

 

faza rozproszona – drobnoustroje żywe, formy przetrwalnikowe, pyłki roślin 
(szkodliwe dla alergików) 
 

4.  Alternaria sp. i Cladosporium sp. 

 

Altenaria sp. jest najsilniejszym alergenem wśród grzybów, zarodniki występują w 
glebie, na roślinach, unoszą się w powietrzu 

 

Altenaria tenuis – występuje najczęściej, bardzo niebezpieczny, stężenie progowe 
powyżej którego występuje ryzyko reakcji alergiczneh wynosi 100 zarodników/m3 

 

Cladosporium herbarum – próg 3000 zarodników/m3, szarobrązowy, atakuje z gleby 
i roślin, obecne konidia 

 

NAJWIĘKSZE STĘŻENIA 
Altenaria tenuis 

wczesne popołudnie 

jesień 

Cladosporium 

późne popołudnie 

sierpień/wrzesie 

 

 

zarodniki Altenaria i Cladosporium wywołują reakcję alergiczną u 85% osób 
uczulonych na zarodniki grzybów (wilgotne pomieszczenia sprzyjają 
przemieszczeniom, aż 8 gatunków grzybów pleśniowych wywołuje alergię) 
 

5.  Norma drobnoustrojów w pomieszczeniach zamkniętych 

wskaźnik: biologiczny indeks zanieczyszczeń 

 

metoda ilościowa – wzór Omeliańskiego 

= 530 ×

 

    [

] 

gdzie: a – liczba kolonii drobnoustrojów na płytce; r – promień płytki 
 

piegus© 

Page 2 of 3 

 

metoda jakościowa – sedymentacja, różne podłoża 

brak norm w Polsce określających liczbę drobnoustrojów dopuszczalną na 1 m3 w 
pomieszczeniach zamkniętych ( w Wielkiej Brytanii A = 360) 
 

6.  Pylice – nagromadzenie pyłu w płucach i reakcja płuc na jego obecność 

 

wywołują jedynie pyły nieorganiczne 

 

wyróżnia się: 

 

pylicę kolagenową – aluminiowa, pylica górników kopalń węgla (pył 
węglowy); dużo krzemionki; ogniskowe włóknienie płuc spowodowane dużą 
ilością krzemionki 

  pylica azbestowa –choroba zawodowa, ryzyko wzrasta z dawką i 

czasem możliwe zwłóknienie, raka płuc, rozszerzanie pęcherzyków 
płucnych, międzybłoniaki 

 

pylicę niekolagenową – mało krzemionki; tlenek cyny, siarczan baru, tlenek 
żelaza 

 

7.  Choroby zawodowe wywołane pyłami organicznymi 

 

byssinoza – pyły bawełny, lnu konopii; pałeczki Gram (-) działają drażniąco na 
makrofagi płucne, duszność, kaszel 

 

suberoza – pył dębu korkowego (zarodniki Penicillium) 

 

płuco farmera – spleśniałe surowce roślinne (zarodniki Aspergillus sp.) 

 

8.  Cryptococcus neoformans 

 

klimat umiarkowany 

 

wydaliny ptaków, szczególnie gołębi 

 

zarażenie drogą inhalacyjną, pokarmową, uszkodzona skóra czy błona śluzowa 

 

kryptokokoza – najczęściej zapalenie opon mózgowych, choroba wieloogniskowa 

 

zagrożenie życia u osób z AIDS 

 

barwiony tuszem chińskim 

 

im większa grubość otoczki, tym bardziej rośnie zjadliwość grzyba 

 

badania epidemiologiczne: mężczyźni 2 razy więcej niż kobiety (wieku 30-60 lat), u 
dzieci występuje rzadko 

 

9.  Trypanosoma brucei gambiense 

 

dwie możliwości zarażenia: 

 

przez skórę – parazytoza nabyta (pozioma) poprzez wektor 

 

przez łożysko – parazytoza wrodzona (pionowa) matka → płód 

 

pasożytuje we krwi między erytrocytami 

 

najwięcej w Afryce Środkowej 

 

obecnie jest zagrożone 55 mln osób z 36 krajów Afryki 

 

rocznie 6-10 tysięcy nowych zachorowań 

 

choruje 150 mln 

 

silne wyniszczenie organizmu, śpiączka 

 

10. kleszcz pospolity (Ixodes ricinus) 

 

należy zgłaszać przypadki chorobowe, ryzyko zarażenia w 1 dobie kontaktu 

 

przenosi boleriozę, odkleszczowe zapalenie mózgu, tularemię, gorączkę Q, 
brucelozę, listeriozę, erlichiozę i babeszjozy 
 
 

piegus© 

Page 3 of 3 

11. mucha domowa (Musca domestica) 

 

przenosi drobnoustroje: bakterie (Salmonella, Shigella, Vibro), grzyby (Candida) i 
pierwotniaki (E. histolytica → choroba brudnych rąk), a także nicienie 

 

12. Loa loa 

 

czynnik etiologiczny filariozy 

 

przenoszony przez ślepaka z rodzaju Chryspos do tkanki podskórnej 

 

okresowe bolesne zmiany obrzękowe wokół martwych pasożytów 

 

zwykle w okolicy dużych stawów 

 

w ciągu dnia we krwi występują dość nieregularnie → obecność wektora w 
środowisku