ORGANIZACJA ZAJĘĆ MUZYCZNYCH W PRZEDSZKOLU

w oparciu o literaturę opracowała Maria Stebel.

PLANUJĄC ZAJĘCIE NALEŻY UWZGLĘDNIAĆ:

•

W jednym zajęciu powinny być wprowadzone, co najmniej trzy formy tego zajęcia,

•

Powinny się przewijać, co najmniej dwie piosenki, z tego najwyżej jedna nowa,

•

W każdym zajęciu dzieci powinny mieć okazję do śpiewania,

•

Zajęcia ruchowe należy przeplatać z zajęciami w pozycji siedzącej,

•

Dzieci nie powinny śpiewać podczas intensywnego ruchu oraz bezpośrednio po nim,

•

Podczas każdego zajęcia należy dać dzieciom okazję do swobodnego ruchu,

•

Nie powinno się narzucać dzieciom rygorystycznie ciągle jednakowych ustawień,

•

Stosować różne pomoce urozmaicające przebieg zajęcia,

•

Na każdym  zajęciu  nawet powtórzeniowym  powinien  pojawić się jakiś element  nowy i 
atrakcyjny dla dzieci.

Czas przeznaczony na poszczególne zajęcia nie może być wypełniony tylko jedną formą. Różne 
formy zajęć dostępne dla dzieci danego wieku powinny się przeplatać. Kolejność występujących w 
czasie zajęcia form nie powinna być ustalona w sposób automatyczny

 

Zajęcia muzyczne - umuzykalniające powinny w naturalny sposób wiązać się z życiem dziecka i 
jego zainteresowaniami.

PLANOWANIE ZAJĘCIA:

1. Ustalenie tematu zajęcia.
2. Wyszukanie piosenek odpowiednich do rozwinięcia ustalonego tematu.
3. Przeanalizowanie sposobu wykorzystania wybranych piosenek i określenie:

•

która będzie piosenką przeznaczona do słuchania,

•

która zostanie zaplanowana do nauki,

•

która nadaje się do zabawy inscenizowanej, rytmicznej lub tanecznej,

•

przy której piosence można zastosować grę na instrumentach perkusyjnych.

4. Przemyślenie jakie przeprowadzić zabawy rytmiczne przy akompaniamencie instrumentu 

muzycznego, aby podkreślić te zagadnienia, które nie zostały dostatecznie uwzględnione w 
treści piosenki.

Nauczycielka   musi   wytworzyć   nastrój   sprzyjający   zainteresowaniu   dzieci   prowadzonym 

zajęciem.  Wszystkie   zajęcia   oparte   na  działaniu   uaktywniają   dziecko.  Nauczycielka   prowadząc 
zajęcia powinna dążyć do uaktywnienia dzieci. Aktywność własna człowieka jest motorem jego 
działalności. Każda działalność jest najczęściej ukierunkowana na zaspokojenie różnych potrzeb. 
Prowadzenie zajęć wymaga, więc takiej organizacji by zostały zaspokojone najpierw wszystkie 
pierwotne  potrzeby dziecka.  Należy  do nich  także   potrzeba  ruchu,  która  daje znać   o sobie  na 
każdym kroku.

Zbyt długo trwające ukierunkowanie dziecka przedłużającymi się zajęciami siedzącymi zakłada 

równowagę   ruchową   organizmu.   Nie   zaspokojona   potrzeba   wyzwala   motywy   do   działania 
ruchowego. Dziecko  się wierci,  przestaje uważać,  kuli się  i prostuje,  wygina  się na wszystkie 
strony.   Różnymi   dostępnymi   dla   siebie   sposobami   stara   się   jakoś   poruszać,   by   zaspokoić   tę 
potrzebę aktywności ruchowej.

 

OGÓLNE ZAŁOŻENIA PROGRAMU UMUZYKALNIENIA 

W PRZEDSZKOLU

Wychowanie muzyczne powinno opierać się na następujących formach aktywności dzieci:

•

Śpiew i mowa,

•

Ruch przy muzyce,

•

Gra na instrumentach, aktywne słuchanie muzyki.

Każda z w/w form kształci nieco inne dyspozycje i umiejętności. Stosowanie wszystkich umożliwia 
rozwój   osobowości   dziecka.   Różnorodność   form   wpływa   na   urozmaicenie   zajęć,   pobudza 
zainteresowania i aktywność, pomaga w utrzymywaniu podatnej na rozproszenie uwagi małego 
dziecka.   Dzięki   różnorodności   form   dla   każdego   dziecka,   nawet   najmniej   zdolnego,   można 
odnaleźć taką dziedzinę, w której jest ono w stanie wykonać powierzone zadanie, osiągnąć sukces, 
co z kolei staje się podstawą kształtowania pozytywnych motywacji.

Z   analizy   programu   wynika,   że   formy   ekspresyjne   /   śpiew   i   mowa,   ruch   gra   na 

instrumentach / dominują nad percepcyjnymi / słuchanie muzyki/. Wiąże się to z ogólną zasadą 
kształcenia   i   wychowania   małego   dziecka   przez   intensywne   bezpośrednie   uczestniczenie   w 
działaniu, przeżywaniu i poznawaniu otaczającego świata. Wszystkie umiejętności i wiadomości z 
dziedziny muzyki powinny być wynikiem własnych doświadczeń, które narastając stopniowo stają 
się podstawą właściwego jej odbioru.

Ważną  zasadą w realizacji programu  umuzykalnienia  jest ścisłe stopniowanie  trudności. 

Dotyczy to zarówno problemów muzycznych jak również treści piosenek i zabaw planowanych dla 
poszczególnych grup wiekowych. Wszystkie formy wychowania muzycznego powinny być ze sobą 
ściśle zintegrowane.

Treści   i   metody   wychowania   muzycznego   powinny   być   powiązane   z   treściami   innych 

działów   programu.   Najistotniejsze   jest   codzienne   świadome   wiązanie   treści   różnych   działów 
programu w sposób naturalny wynikający z celów dydaktycznych.

FORMY WYCHOWANIA MUZYCZNEGO W PRZEDSZKOLU.

ŚPIEW I ĆWICZENIA MOWY.
Rola piosenek w ogólnym i muzycznym rozwoju dziecka stawia śpiew na czołowym miejscu wśród 
pozostałych   form   wychowania   muzycznego   w   przedszkolu.   Dzięki   różnorodności   charakteru   i 
nastroju śpiewanych piosenek wzbogaca się świat uczuć dziecka, kształtuje postawa estetyczna. Na 
prostym  materiale  śpiewanej piosenki dziecko  jest w stanie zaobserwować rytm,  metrum,  linię 
melodii, tempo, dynamikę, budowę/ części, powtórzenia, kontrasty/,charakter i nastrój – wszystko 
to, co w przyszłości będzie podstawą świadomej percepcji utworu muzycznego. Teksty piosenek 
poszerzają wiadomości o świecie i otoczeniu, wzbogacają doświadczenie, rozwijają słownictwo 
dziecka, kształtują uczucia. Zespołowy śpiew dyscyplinuje, wzmacnia więź z grupą, uaktywnia też 
dzieci nieśmiałe, zalęknione, zahamowane, które poprzez zespołowy śpiew nawiązują kontakt z 
rówieśnikami. Śpiew wpływa pozytywnie na fizyczny rozwój dziecka: wzmacnia aparat głosowy, 
rozwija   klatkę   piersiową,   dotlenia   organizm,   wyzwalając   naturalną   potrzebę   ekspresji-   wpływa 
dodatnio na system nerwowy.

PRACA NAD GŁOSEM DZIECKA.
Aparat głosowy dziecka rozwija się intensywnie, nieprzerwanie i nierównomiernie od 2 do 14 roku 
życia. W tym  czasie wiązadła głosowe/ tzw. struny głosowe/ są bardzo delikatne i podatne na 
różnego   rodzaju   uszkodzenia.   Szczególnie   niebezpieczne   jest   ich   nadwerężanie   zbyt   głośnym 
śpiewem,   a   także   intonowanie   „   na   siłę”   dźwięków   wyższych   od   rejestru,   którym   dysponuje 
dziecko.
W   związku   z   ochroną   głosu   dziecka   nauczycielka   powinna   przestrzegać   następujących 
podstawowych zasad higieny:

1. Prowadzić zajęcia w czystych, dobrze przewietrzonych pomieszczeniach.
2. Zezwalać na śpiew tylko z umiarkowaną siłą głosu.
3. Utrzymywać śpiew w skali dostosowanej do możliwości dziecka.

4. Unikać śpiewu na dworze przy wietrznej lub mroźnej pogodzie oraz podczas intensywnego 

ruchu.

5. Unikać śpiewu przy długo trwającej jednakowej postawie ciała /dłuższe siedzenie, stanie/.
6. Przy oznakach chrypki wyłączyć dziecko z zajęć głosowych.

W pracy nad głosem dziecka należy wyróżnić trzy zasadnicze rodzaje ćwiczeń prowadzonych w 
przedszkolu w formie zabawy:

a/. ćwiczenia prawidłowej postawy i oddechu,
b/. ćwiczenia artykulacji i dykcji,
c/. ćwiczenia intonacji. 

Postawa   podczas   śpiewu   powinna   być   swobodna,   plecy   wyprostowane,   lecz   nie   naprężone. 
Powietrze   należy   wdychać   nosem,   dość   szybko,   lecz   i   bezgłośnie,   przy   rozchylonych   ustach 
wypuszczać   ustami   spokojnie   do   samego   końca.   /   s.   31   zabawy   ćwiczące   oddech-   przykłady, 
propozycje/.

Ważna role w kształceniu głosu dziecka odgrywa praca nad dykcją. Operując własnym głosem 
nauczycielka   powinna   wystrzegać   się   popełniania   błędów   wymowy   gdyż   podstawową   metodą 
nauki na tym etapie jest naśladowanie dobrego wzoru./błędy np. przesadne otwieranie ust podczas 
formowania   samogłosek   twarde   atakowanie   samogłosek/   krzyk/,   przypadkowe   branie   oddechu, 
często w połowie słowa.

  „Przeciętnie w ciągu jednego miesiąca wprowadza się w każdej grupie dwie nowe piosenki. W 
starszych grupach liczba ta może być powiększona o kilka piosenek w ciągu roku./ s.41/

Niezmiernie   ważnym   momentem   w   nauce   piosenki   jest   jej   prezentacja   przez   nauczycielkę. 
Piosenkę należy znać na pamięć, podczas śpiewu zachować absolutną   dokładność         intonacji i 
rytmu, bardzo wyraźną artykulację i dykcję, właściwe nasilenie głosu, naturalną mimikę, ciekawą 
interpretację. Podczas śpiewu nauczycielka powinna być zwrócona twarzą do dzieci. Jeśli gra na 
instrumencie krępuje swobodę śpiewu, lepiej zrezygnować z akompaniamentu.

Następnym etapem jest osłuchanie dzieci z melodią, rytmem i tekstem piosenki. Może to być z 
każdym razem nieco inna forma:

a/.zaśpiewanie piosenki przez nauczycielkę i zainteresowanie dzieci tekstem, wyjaśnianie 

niezrozumiałych słów,

b/. zabawa ruchowa przy śpiewie nauczycielki,
c/.śpiewanie piosenki z pacynką, kukiełką, obrazkiem,
d/.zaśpiewanie z tekstem fragmentu piosenki / lub całej zwrotki/, aby sprawdzić czy dzieci 

zapamiętały już cokolwiek z jej melodii i tekstu.

Naukę   piosenki   należy   prowadzić   posługując   się   wyłącznie   głosem.   Tekstu   podczas   nauki   nie 
oddzielamy   od   melodii.   Następnej   zwrotki   uczymy   tylko   wówczas,   gdy   poprzednia   została 
pamięciowo opanowana. 

RUCH PRZY MUZYCE.
W działaniu nauczycielki z dzieckiem przedszkolnym zaznaczają się dwa podstawowe kierunki:

•

Rozwijanie   całkowicie   swobodnej  wypowiedzi  ruchowej  dziecka  inspirowanej  piosenką, 
bajką, opowiadaniem, nastrojowym akompaniamentem,

•

Systematyczne, przemyślane działanie prowadzące do podporządkowania ruchów rytmowi 
muzyki.

Pracę   nad   podporządkowaniem   ruchów   rytmowi   muzyki   rozpoczynamy   od   ćwiczeń 
przygotowujących do marszu  ./spacer po sali s. 43/.

ZABAWY RUCHOWE

•

Zabawy ruchowe ze śpiewem,

•

Zabawy ruchowe przy akompaniamencie instrumentu.

ZABAWY RUCHOWE ZE ŚPIEWEM MOŻNA PODZIELIĆ NA:

1. zabawy   ilustracyjne   i   inscenizowane,/przedstawienie   treści   piosenki   prostymi 

elementami ruchu/,

2. zabawy rytmiczne,
3. zabawy taneczne.

Zabawy   ruchowe   ze   śpiewem,   w   których   występuje   podział   na   role   nazywamy   zabawami 
inscenizowanymi.
Zabawa   rytmiczna   ze   śpiewem   polega   na   odtwarzaniu   rytmu   śpiewanej   piosenki   /   lub   jej 
fragmentów/ za pomocą prostych elementów ruchu, podskoków, klaskania, tupania, skłonów. Do 
zabaw   tego   typu   nadają   się   piosenki   o   wyraźnym,   prostym   rytmie   i   łatwej   do   zapamiętania 
przejrzystej budowie.
Do zabaw tanecznych wybieramy piosenki w rytmie tanecznym. W układach ruchowych stosujemy 
znane już dzieciom kroki taneczne utrwalając je w ten sposób, zabawy te usprawniają ruchowo, 
kształcą umiejętności wyczuwania zwrotów zakończeniowych, wyodrębniania części, zdań, fraz, 
zauważania powtórzeń, podobieństw i kontrastów.

Zabawy ruchowe przy akompaniamencie  instrumentu  odgrywają niezmiernie  ważną rolę 

zarówno w rozwoju muzycznym dziecka jak też wyrabianiu ogólnych dyspozycji psychofizycznych 
jak: koncentracja i podzielność uwagi, szybki refleks, pamięć aktywność i dyscyplina wewnętrzna. 
One też w sposób zasadniczy wpływają na harmonijny rozwój motoryki.

Istotą zabaw przy akompaniamencie instrumentu jest ścisłe zespolenie z ruchem. Dzieci 

reagują ruchem na zmiany zachodzące w rejestrach rytmie, dynamice, artykulacji, barwie. Muzyka 
kieruje niejako przebiegiem zabawy, zastępuje polecenia słowne. Aby akompaniament mógł spełnić 
taka   rolę   wykonanie   musi   być   na   dobrym   poziomie   technicznym   i   muzycznym,   a   ponadto 
prawidłowy przebieg zabawy wymaga absolutnej swobody akompaniującej nauczycielki. Powinna 
ona, nie przerywając gry, utrzymywać stały kontakt z grupą, obserwować reakcje dzieci, a często 
również   podtrzymywać   zabawę   na   temat   jej   treści   lub   wykonania   poleceń   przez   poszczególne 
dzieci. Nauczycielki mogą i powinny prowadzić zajęcia korzystając z instrumentów perkusyjnych z 
włączeniem również tych, które mają określoną wysokość dźwięku dzwonków chromatycznych i 
diatonicznych.

ZABAWY   PRZY   AKMPANIAMENCIE   INSTRUMENTÓW   MOŻNA   PODZIELIĆ   NA 
CZTERY GRUPY: 

1

/ 

1. Zabawy z zakresu techniki ruchu /porządkowe, orientacyjne w przestrzeni, naprężające i 

rozluźniające, wzmacniające różne grupy mięśni, korektywne/.

2. Zabawy uwrażliwiające na różne elementy muzyki.
3. Opowieści ruchowe.
4. Tańce.

Do   pierwszych  zabaw   z   zakresu   techniki   ruchu  należą   tzw.   zabawy   porządkowe,   początkowo 
bardzo proste / ustawienie w rzędzie, tworzenie par, koła itp./ stopniowe utrudnianie / odnalezienie 
swego miejsca w rzędzie, kole itp./.
Zabawy   orientacyjne   w   przestrzeni   uczą   rozplanowania   ruchu   w   przestrzeni   /   utrzymywanie 

1

 Metodyka wychowania muzycznego w przedszkolu” Malko s.51. –  „D./.

równych odstępów w kole w ruchu wężem itp.
Ćwiczenia   naprężające   i   rozluźniające   polegają   na   wykonywaniu   ruchów   wiążących   się   z 
wyobrażoną   czynnością   wymagającą   dużego   wysiłku,   a   następnie,   odpoczynku   po   wykonanej 
pracy.
Ćwiczenia   różnych   grup   mięśni   /   rąk,   nóg,   głowy   i   szyi,   tułowia,   brzucha,   kręgosłupa   itd. 
Wzmacniają fizycznie, a także wpływają w sposób zasadniczy na podporządkowanie ruchu woli 
dziecka.
Zabawy uwrażliwiające na różne elementy muzyki- zakładają reakcję ruchową dzieci na elementy 
muzyki wyraźnie występujące w akompaniamencie na:
 Tempo i jego zmiany,
 Czas wybrzmiewania dźwięków i trwanie pauzy,
 Rytm,
 Dynamikę i metrum,
 Wysokość i barwę dźwięków,
 Artykulację,
 Budowę formalną.
Do szczególnie ważnych w tej grupie należą tzw. hamująco- pobudzając /inhibicja – incytacja/, w 
których reakcja dzieci na niespodziewany sygnał powinna być natychmiastowa

Opowieści ruchowe  – tą nawą objęte są zabawy wysnute  z treści piosenek bajek lub wierszy. 
Nauczycielka poprzedza zabawę krótkim opisem wydarzenia czy sytuacji wprowadzając przy tym 
określone   role   indywidualne   lub   zbiorowe.   Dzieci   przejmują   role   ilustrując   je   ruchem   przy 
odpowiednim akompaniamencie wykonywanym przez nauczycielkę.
Tańce-
Taniec   jest   to   forma   ruchu   atrakcyjna,   lubiana   przez   dzieci,   ale   wymagająca   już   pewnego 
wyrobienia   takich   dyspozycji   jak   pamięć,   orientacja,   wrażliwość   słuchowa,   uwaga,   a   także 
wyczucie zwrotów zakończeniowych i opanowania podstawowych kroków tanecznych. Program 
umuzykalnienia   w   przedszkolu   przewiduje   naukę   łatwych   tańców   regionalnych   oraz   tańców 
charakterystycznych   wiążących   się   przeważnie   z   inscenizacją   bajek,   opowiadań,   wierszy.   W 
odróżnieniu   od   tańców   regionalnych,   w   których   obowiązują   ustalone   figury,   tańce 
charakterystyczne   są   okazja   do   rozwijania   swobodnej   inwencji   i   pomysłowości   zarówno 
nauczycielki jak i dzieci. Przed rozpoczęciem nauki dzieci powinny osłuchać się z muzyką tańca. 
Zależnie od układu można uczyć  równocześnie całą grupę lub rozpocząć od jednej pary, dając 
następnie każdemu dziecku w parze nowego partnera. Poszczególne kroki i figury występujące w 
tańcu powinny być uprzednio wyćwiczone i opracowane w takim stopniu, aby sama nauka tańca 
polegała na ich łączeniu, zapamiętaniu kolejności, szlifowaniu estetyki ruchu.
GRA NA INSTRUMENTACH.
Dzięki instrumentom kształtuje się wrażliwość na barwę, rozwija poczucie rytmu. Instrumenty dają 
możliwość   obserwowania   w   praktycznym   działaniu   różnicy   wysokości   dźwięków,   kierunku 
melodii, rozwijają wyobraźnię muzyczną i inwencję twórczą dziecka. Gra na instrumentach wpływa 
na koncentrację uwagi i zdyscyplinowanie, jest też doskonałym środkiem rozwijania sprawności 
manualnych dziecka.
Przedszkole   powinno   w   miarę   możliwości   przedłużyć   ten   okres   zabawy   i   manipulowania 
dźwiękiem. Dobrą okazją mogą być  pierwsze kontakty z instrumentami perkusyjnymi  a przede 
wszystkim  korzystanie  z  tzw.   pomocy  akustycznych,  czyli  wszystkiego,   co  może   być   źródłem 
ciekawego   dźwięku   wydobytego   samodzielnie   przez   dziecko.   Można   wykorzystać   metalowe 
pudełko napełnione grochem, kamykami, piaskiem, łuki z naciągniętą żyłką, szklanki napełnione 
różną ilością wody.
Najlepiej rozpoczynać naukę od grzechotki lub kołatki /ruch ręki przypomina klaskanie/. Następne 
będą   instrumenty   perkusyjne   uderzane   palcami   prawej   dłoni/   bębenek,   tamburyn/,   po   nich 
instrumenty o stosunkowo dużej powierzchni uderzanej pałeczką / bębenek, pojedynczy talerz/, 
dalej trójkąt i talerze podwójne, wreszcie instrumenty wymagające umiejętności trafienia pałeczką 

w określone płytki a więc ksylofony i metalofony, dzwonki chromatyczne i diatoniczne.
Gra na instrumentach powinna przebiegać indywidualnie lub w niewielkich grupach / 8- 10 osób/. 
Równoczesna gra różnego rodzaju instrumentów może wystąpić tylko w wyjątkowych momentach. 
Należy utrzymywać zawsze umiarkowaną siłę dźwięku.

Grę dzieci na instrumentach wykorzystujemy:

•

W ćwiczeniach z piosenką,

•

W powiązaniu z piosenką,

•

W zadaniach twórczych.

•

W młodszych grupach rytm grany na instrumencie dzieci wykonują zawsze równocześnie z 
mową lub śpiewem.

SŁUCHANIE MUZYKI.
Jedną z podstawowych form kształcących umiejętność uważnego słuchania stanowią ćwiczenia w 
spostrzeganiu i odróżnianiu zjawisk akustycznych w przyrodzie i otoczeniu. Odróżnianie efektów 
akustycznych może być okazją do przeprowadzenia wielu ciekawych ćwiczeń słuchowych np. 

•

Określanie   słuchowe   kierunku   dźwięku   zagranego   na   jednym   z   dwóch   bębenków 
umieszczonych w różnych kątach sali,

•

Określenie odległości dźwięku - / bliżej, dalej/. Dzieci skupione w kącie sali, odwrócone 
plecami.  Dwoje dzieci  ustawionych  w różnej odległości  od grupy na znak nauczycielki 
upuszcza kolejno na podłogę jednakowe woreczki/ piłki, klocki itp./,

•

Podawanie liczby dźwięków wydobywanych na wybranym instrumencie lub uzyskanych w 
inny sposób/ w starszych grupach do 10dźwięków/,

•

Określenie gęstości dźwięków pochodzących z takich samych instrumentów o różnej liczbie 
/ np. z 1 lub 2 trójkątów/.

Słuchanie muzyki realizuje się w przedszkolu w dwojaki sposób:

•

Jako wydzielony typ zajęć poświęconych głównie percepcji muzyki,

•

Przy okazji wszystkich pozostałych form wychowania muzycznego.

Warunkiem właściwego odbioru muzyki podczas zajęć jest również umiejętnie wytworzony klimat 
skupienia i uwagi. Nie wolno rozpoczynać śpiewu, dopóki w grupie nie zapanuje idealna cisza.
Utwory muzyczne przeznaczone wyłącznie do słuchania docierają do dzieci poprzez:

•

Muzykę żywą – piosenki i miniatury instrumentalne w wykonaniu nauczycielki lub artystów na 
koncertach przedszkolnych,

•

Muzykę mechaniczną/ płyty, nagrania taśmowe, umuzykalniające audycje radiowe

      i telewizyjne/.

W młodszych grupach należy wprowadzać wyłącznie muzykę żywą, umożliwiającą bezpośredni 
kontakt z wykonawcą i instrumentem.
Szczególną   rolę   odgrywa   na   tym   etapie   słuchanie   piosenek   śpiewanych   przez   nauczycielkę. 
Piosenki przeznaczone do słuchania mogą przekraczać wokalne możliwości odtwórcze dzieci, ale 
tekst   powinien   być   zrozumiały,   nie   za   długi,   dostosowany   do   wieku.   Słuchanie   muzyki 
instrumentalnej w grupach młodszych ograniczamy do dobrze znanych piosenek śpiewanych przez 
dzieci   lub   nauczycielkę   a  następnie   zagranych   na  flecie   czy  skrzypcach.   W   starszych   grupach 
można słuchać krótkich utworów instrumentalnych trwających nie więcej niż 1 – 3 minuty każdy. / 
w sumie 15 – 20 minut pod warunkiem, że dzieci będą zainteresowane/ metodyka s. 70.

6

ORGANIZACJA ZAJĘĆ MUZYCZNYCH W PRZEDSZKOLU 

Na podstawie planu miesięcznego nauczycielka przygotowuje codzienne plany zajęć. Sporządzając 
plan jednostkowy należy zwrócić szczególna uwagę na zachowanie właściwych proporcji między 

ruchem   przy   muzyce   a   pozostałymi   formami   wychowania   muzycznego.   Ruch   powinien 
występować   kilkakrotnie   na   zmianę   z   fragmentami   umożliwiającymi   dziecku   odprężenie   i 
odpoczynek. W tytule planu zaznaczamy: temat zajęć, cele dydaktyczno wychowawcze, potrzebne 
pomoce i materiały. Wybrany cel dydaktyczny należy sformułować konkretnie, szczegółowo, tak 
aby z przebiegu zajęć wynikało jasno w jakim stopniu został zrealizowany

2

. / przykład s. 220/.

Ćwiczenia w zakresie kształcenia słuchu dzieci silnie koncentrują uwagę dzieci i są wyczerpujące, 
dlatego nie mogą trwać dłużej niż 2 – 3 minuty.  Przykłady ćwiczeń „ Kalendarz muzyczny w 
przedszkolu” U. Smoczyńska- Nachtman s. 13.

W   GRUPIE   TRZYLATKÓW   ŚPIEWA   GŁÓWNIE   NAUCZYCIELKA.   Wprowadzenie   nowej 
piosenki   ma   zwykle   ustalony   przebieg.   Nauczycielka   śpiewa   całą   piosenkę,     pomaga   sobie 
odpowiednią mimiką, natężeniem i barwą głosu, często rekwizytem – zabawką. Po zaśpiewaniu 
następuje jej omówienie.  Próbują to robić dzieci  kierowane przez  nauczycielkę,  która stara się 
zebrać ich wypowiedzi  w sensowną całość. Po objaśnieniu treści, wytłumaczeniu  trudniejszych 
słów i zwrotów, nauczycielka ponownie śpiewa piosenkę. Następnie można zorganizować zabawę 
ruchową,   która   może   wynikać   z   poznanej   piosenki.   Po   zabawie   dzieci   ponownie   siadają   i   w 
skupieniu słuchają piosenki. Piosenka, jeśli dzieci jej słuchają i próbują włączyć się do śpiewania 
powinna być powtórzona przez 2 – 3 tygodnie.
Warunkiem   osiągnięcia   zamierzonych   rezultatów   w   umuzykalnieniu   dzieci   jest   systematyczna 
praca oparta na zasadzie stopniowania trudności oraz utrwalania  nabytych  umiejętności.  Każde 
zajęcie powinno być tak zaplanowane, aby zawierało w zamierzonych proporcjach elementy ruchu, 
ćwiczenia słuchowe, piosenkę do słuchania i do śpiewania. Jeśli wprowadzany jest nowy problem, 
to pojawić się powinien kilkakrotnie, za każdym razem w innej formie.

ROZPIĘTOŚĆ   SKALI   DŹWIĘKOWEJ   NIE   POWINNA   PRZEKRACZAĆ   PRZYJĘTYCH 
NORM
Dla dzieci 3 letnich – 4 letnich  d 

1

- a 

1

Dla dzieci 4  letnich – 5 letnich d

1

  - c

2

Dla dzieci 6 7 letnich                 c 

1

/d 

1

/- c 

2

/ d

2

 /.

We wszystkich grupach wiekowych zajęcia odbywają się dwa razy w tygodniu:

•

3 latki  10  - 15  minut

•

4 latki   15- 20 minut.

•

5 latki   20 – 25 minut.

•

6 latki   25-30 minut.

Głównym   celem   zajęć   umuzykalniających   z   dziećmi   3   letnimi   jest   rozwój   ich   wrażliwości 
muzycznej, przygotowującej do nauki poprawnego śpiewania i słuchania muzyki w grupie starszej, 
oraz kształcenie estetyki ruchów.

3

Na   zajęciach   powinny   przeważać   ćwiczenia   i   zabawy   ruchowe,   tuż   za   nimi   zajmuje   miejsce 
słuchanie i śpiewanie piosenek, resztę czasu wypełniają ćwiczenia słuchowe i próby gry na prostych 
instrumentach prekusyjnych- grzechotki, kołatki, brzękadełka.
Po kilkuminutowym słuchaniu piosenki powinna nastąpić zabawa ruchowa po niej dopiero można 
przeprowadzić ćwiczenia słuchowe lub głosowe wymagające koncentracji uwagi. Elementy ruchu 
pojawiają się kilkakrotnie w trakcie jednego zajęcia, najczęściej na początku, w środku i na jego 
zakończenie. Program zajęć powinien uwzględniać możliwości wszystkich dzieci. Po pierwszym 
roku   systematycznie   prowadzonych   zajęć   umuzykalniających   dzieci   powinny   mieć   na   tyle 
wyrobiony słuch aby:

•

Odróżnić rejestry dźwięków wydobywanych na pianienie- niski – wysoki,

•

Określić czy muzyka jest głośna czy cicha,

•

Rozpoznawać akompaniament szybki  i wolny,

2

 Malko D. – Metodyka wychowania muzycznego w przedszkolu”„

3

 U. Smoczyńskiej Nachtman „Kalendarz muzyczny w przedszkolu”.

•

Poznawać   i   określać   odgłosy   wydawane   przez   przedmioty   codziennego   użytku 
/klucze, zapałki, papier/.

•

Odróżniać dźwięk dwóch lub trzech instrumentów perkusyjnych: bębenka, kołatki i 
dzwonków,

•

Rozpoznawać melodię znanej piosenki zagranej na pianinie, dzwonkach, flecie lub 
nuconą bez słów,

•

Reagować na kilka prostych sygnałów dźwiękowych,

•

Przyswoić sobie w całości lub we fragmentach około 10 łatwych piosenek.

W zakresie ćwiczeń ruchowych połączonych z umiejętnością poruszania się w przestrzeni dzieci 
powinny umieć ustawić się:

•

W kole wiązanym i w kole bez podawania rąk,

•

W rzędzie tworząc początkowo pociąg, później stając jedno za drugim,

•

W parach i w małych kilkuosobowych kółeczkach.

Dzieci 4 letnie.
W   głównej   mierze   powtarza   się   i   utrwala   wiadomości,   doskonali   umiejętności   ruchowe,   uczy 
prawidłowego operowania głosem. Ćwiczenia słuchowe i emisyjne stanowią kontynuację ćwiczeń 
ubiegłorocznych, rozszerza się tylko ich zasób i skala rozpoznawanych odgłosów. Nowe dla dzieci 
będą piosenki oraz związane z nimi proste pojęcia muzyczne jak zwrotka, powtórzenie, nastrój.
Literatura:

1. Malko D. – Metodyka wychowania muzycznego w przedszkolu”„
2. Smoczyńska Nachtman U. – „Kalendarz muzyczny w przedszkolu”,