background image

 WADY  WRODZONE  SERCA 

 
- zaburzen ia struktury anatomic znej i /lub położen ia serca w kl p iersiowe j powstające w okresie p łodowym i 
przetrwałe połączen ia płodowe, które n ie uległy inwo lucji w toku przemian adaptacyjnych ukł krążenia  
wady: 

 pojedyncze (izolo wane) 
 złożone („wady lubią wady”) => wykrycie jednej wady np rozszczepu podniebienia obliguje do 

poszukiwania  innych wad wrodzonych 

niektóre wady wrod zone ujawniają się dopiero po okresie noworodkowy m 
 
wady przewodozależne- wrod zone wady serca, gdzie przeżycie d ziecka warunkuje istnienie dro żnego przewodu       
                                        tętnic zego 

 

tzw wady krytyczne (jeżeli się odpowiednio wcześnie wykryje taką wadę- istnieje mo żliwość 
farmakologicznego utrzy mania d rożności przewodu tętniczego) 

 
PODZIAŁ 

1. gdzie trzeba podjąć interwencją ch irurg iczną natychmiast 

  przewodozależne 
  krytyczne np krytyczna stenoza aortalna (prawie atrezja), stenoza płucna 

2. gdzie trzeba je naprawić jak najwc ześniej, a le n ie w okresie noworodkowy m 

  złożone np wspólny kanał przedsionkowo- ko morowy  
  tetralogia Fallota 

3. wady, z który mi się wyc zeku je (operacja  w II półroc zu życia, lub takie, które mogą u lec samo istnemu 

zamknięciu) np wady przeciekowe  => aby się zamknąć muszą być małe i pojedyncze 

 
- 3% żywo urodzonych noworodków ma  ja kąś wadę wrodzoną a 1/3 z nich ma wadę serca (0,6- 1% 
noworodków) 
- c zęstość zale ży od tego, na jakim terenie d ziecko się urod ziło (wykrywa lność i dostęp do Echo) 
-  c zęsto wadom serca towarzyszą zaburzenia rytmu, które  mogą być lec zone wewnątrzmac ic znie  
- w Po lsce rodzi się roc znie 3,5- 4 tyś dzieci z wadami wrodzonymi, z tego ponad 15 % u miera przed 
ukończeniem 1 rż 
- 1/ 10 nie mo wląt z wrodzoną wadą serca zma rłych w 1 rż oraz 25% zmarłych w 1 mieś życia n ie ma  
rozpoznanej p rzy życio wo wady serca 
- niedostateczna diagnostyka prenatalna u ok 20% noworodków z wrodzoną wadą serca 
- w Po lsce mo żna ocze kiwać roczn ie ok 840 dużych patologii serca, a  wy konuje się roc znie o k 582 operacje  
- szc zególnie c zęsto występują wady serca u płodów kobiet z grupy podwyższon ego ryzyka  
 
PRZYCZYNY 

 8% defekt chro mosomu lub pojedynczego genu 
 2% teratogeny 
 90% przyczyny wieloczynniko we  

 

więcej pacjentów z wws ma dzieci, co powoduje zwiększającą się liczbę wws  

 
poradnictwo genetyczne: 
- ry zyko wws u rod zeństwa 2-5%  
- ry zyko u potomka  

  ojciec z wws 2-9% 
  matka z wws 7-16 % 

 
czynniki ryzy ka wws 

  mała masa urodzeniowa  
  wcześniactwo  
  anomalie chro mosomowe  
  wady wrod zone 

  IUGR 

 
Czynniki n iero zpoznania wws: 
- krótki c zas pobytu dziecka  na oddzia le noworodkowy m (< 24h), zwłaszc za u matek o złych warunkach 
socjalnych 
 
czynniki teratogenne powodujące wws  

 różyczka 35%- PDA, PS 
 cukrzyca 3- 5% - VSD, CoA, TGA  
 fenyloketonuria 35- 50% - To F 
 SLE 20- 40% blo ki a-v  
 Alkohol 25 – 30% ubytki przegród 
 Hydantoina 2-3 % - PS, AS, CoA, ASD 
 Lit 10 – 20%- zesp Ebsteina, ASD 
 Kwas retinowy - wady odpływu ko mór 

 
Skróty 
PDA- prze tr wały prze wód tę tniczy (B otalla) 
PS- stenoz a płuc na 
VSD- ubytek w przegrodzie m- komor owe j 
TGA- przelożenie wielkich nacz yń 
CoA- koarktacja aorty 
ToF- tetr alogia Fallota 
AS- stenoz a aortalna 
ASD- ubytek w przegrodzie m- prze dsionkowej 
 
Zespół Ebsteina 
- przesunięcie zastawki trójd zie lnej w kier koniuszka  
- wada sinic za  
- ogro mny PP 
- zaburzen ia ryt mu  
 
czynniki ryzy ka 

  nieprawidłowy wynik USG: małowodzie, wielo wodzie, n ieprawidłowy obraz serca płodu (czterojamo wy) 
  aberracje chro mosomowe  
  czynniki ryzy ka ze strony matki 

o  poronienia samoistne w wywiadzie  
o  choroby matabolioczne- cu krzyca, fenyloketonuria  

choroby tk łącznej 

o  wiek > 35 lat  

 
! u dziecka z zespołem Do wna- 50- 60% szans na wadę wrod zoną- najczęściej jest to wspólny kanał p-k oraz 
wady przec ieko we (ubytkowe) 
 
rodzinne c zynniki ryzy ka 

  wrodzona wada serca, kard io miopatia, zaburzen ia rytmu  
  zesp genetyczne: Noonan (żeński odpow Klinefeltera), zesp Turnera, zesp Marfana   
  teratogeny 

o  praca w warunkach szkodliwych (metale ciężkie, pro mienio wanie RTG, izotopy, środki chemiczne)  
o  leki: przeciwpadaczkowe, amfetamina, lit 
o  narkotyki 

infekcja wirusowa w I try m ciąży: ró życzka, ospa wietrzna,  

o  alkohol 

 
 
 

background image

DIA GNOSTYKA  
 
Podstawowym badanie m jest ECHO 
- serce dziecka  można u widoc znić techniką  ultrad źwię kową już w I t ry mestrze c iąży sondą dopochwową, 
najczęściej jdnak bada się je przezbrzusznie w 16- 18 tyg (najlepszy obraz 20- 27 tydzień) 
- ocena powinna być dokonana przez poło żnika, ultrasonografistę lub położnika  
wskazan ia do echokardiografic znej d iagnostyki prenatalnej: 

  nieprawidłowy wynik poło żniczego badania USG (obraz z 4 jam serca płodu)  
  poroniania samoistne 
  zapłodnienie in vitro 
  wiek matki 

- wy krycie  wady serca u możliwia transport noworodka do kardio logicznego oś rodka referencyjnego in utero- 
poprawia to przeżycie noworodków z krytyczny mi wadami wrodzony mi 
- najistotniejsze jest wykrycie wad przewodoza le żnych aby utrzymać dro żność przewodu poprze z podaswanie 
dożylne w sposób ciągły prostaglandyn (PGE-1- „Prostacin”) 
- wska zania  

  wada z krytycznym zwężeniem drogi wypływu z prawej lub lewej ko mo ry 
  przełożenie wielkich pni tętniczych 
 

prostaglandyny podaje się aż do zab iegu kardiochirurgicznego 

- w chwili wykrycia wady u płodu powinno się poinformować rodziców o d iagnozie i p rognozie dla  dziecka , a 
zasady prowadzenia ciąży ustala zespół wielospecjalistyczny 
 
częstość występowania wad 

  VSD   ok 30% 
  ASD  
  PDA  
  PS 
  Zwężenie cieśni aorty 
  ToF 
  AS 
  TGA 

 

Specyfika krążenia płucnego 

- duży opór krą żenia p łucnego  
- ma ły opór krążen ia systemowego ze względu na mały opór łożyska  
- z KL tylko 15% krwi dopływa  do aorty zstępującej 
- KP jako ko mora systemowa (90% do aorty zstępującej) 
 
zmiany po urodzeniu 
rozprężenia pęcherzykó w płucnych 
              ↓ 
wzrost ciś parcjalnego tlenu 
              ↓  
rozkurcz tętniczek mięśniowych tt płucnych 
              ↓ 
spadek oporu w krążeniu płucny m 
              ↓ 
zapoczątko wanie przepły wu płucnego 
              ↓  
wzrost oporu naczyniowego w krążen iu obwodowym przez odcięcie krążenia łożyskowego  
 
- napływ krwi do LP powoduje dociśnięcie otworu owa lnego do przegrod i c zynnościowe oddzie lenie obu 
przedsionków (anatomiczne oddzielen ie w 3-4 mieś) 
- ↑ oporu obwodowego → ↑ ciś w KL → ró żnica c iśnień między aortą a t p łucną i odwrócenie przepływu w 
prze wodzie tętniczy m z pra wo- lewego na le wo- pra wy  

               osoby z drożnym otworem owalnym 

 

nie mogą być nurkami 

 

udary mózgu (zator skrzyżowany) 

 

w populacji dorosłych ok 20% osób ma ASD 

- istotny wzrost ilości krwi utlenowanej w krą żeniu obwodowym powoduje s kurcz błony mięśniowej prze wodu 
tętniczego i stopniowe zmn iejszenie przepły wu przez niego aż do całkowitego ustania 
- w niec zynnym przepły wowo prze wodzie dochodzi do wy krzepian ia i zmian prolife racyjno - włó knie jących, 
które przeobrażają go w więzadło tętnicze 
                 => ka żde niedotlenienie d ziecka powoduje opóźnien ie za my kania prze wodu  
- do anatomic znego za my kania p rzewodu dochodzi w 7- 10 dobie => ukończen ie procesu ok 50- 70 doby 
 

PRZETRWAŁY  PRZEWÓD  TĘTNICZY (PDA) 

 
  Trzecia co do częstości wada serca 
  3x częściej u d ziewczynek 
  przyczyny 

upośledzenie skurczu mięśni gładkich przewodu 

hipoksja (np wcześniactwo, trudności przy porodzie) 

wytwarzanie PGE2 w ścianie przewodu 

  80% wcześniakó w z masą < 1200g ma PDA (mo że mu towarzyszyć podkradanie krwi z LK- ONN, 

martwicze zapalenie jelit), zwykle jest bardzo szeroki i powoduje n iewydolność krążenia  

  należy do wad przecieko wych (wartość przecieku lewo- prawego zależy od długości i średnicy przewodu 

oraz wartości oporu płucnego i systemowego) 

  w warunkach prawidło wych ciśnienie w aorcie jest 5x, a opór naczyniowy 10x większy niż w pniu p łucnym 

=> przez cały cykl serca przez n iezamkn ięty przewód płynie krew utlenowana z aorty do pnia płucnego 
(przec ie k lewo- prawy) 

  ↑ przepły wu płucnego powoduje ↑ napływu i przeciążen ie ro zkurczo we LP i LK 
  duża objętość przepływu płucnego doprowadza do umiarkowanego nadciśnienia w krążeniu p łucnym 

(nadciśnienie hiperkinetyczne) – dochodzi do pogrubienia tt płucnych => n ieodwracalna choroba naczyń 
płucnych 

  odruchowy skurcz naczyń płucnych, a następnie zmiany organiczne powodują wtórny wzrost oporu i 

ciśnienia w pniu płucnym 

  w ty m okresie hemodynamiczny m objawów p rzecieku krwi i p rzep ływu płucnego wzrasta praca PK 

(przeciążenie skurczowe) 

  gdy wartość oporu płucnego osiągnie lub przekroczy wartość oporu obwodowego, przeciek krwi przez 

przewód staje się początkowo dwukierunkowy, a w końcu prawo- lewy (ZESPÓŁ EIS ENMENGERA) = 
wada sinic za 

  gdy dojdzie do nieodwracalnego nadciśnienia płucnego, nie wolno ju ż dokonywać chirurgicznej korekcji 

wady (mo żliwe jest jedynie dokonanie przeszczepu serca wraz z płucami) 

obraz klinic zny PDA  
  PDA nie powodujący nadciśnienia płucnego nie powoduje dolegliwości 
  Dzieci z du ży m przeciekiem lewo- prawy m gorzej się ro zwijają i zapadają częściej na zakażenia górnych 

dróg oddechowych i płuc 

  Sinica nie występuje póki jest przeciek lewo- prawy, w miarę rozwoju nadciśnienia p łucnego występuje 

podczas wysiłku, a pó źniej stale 

  Może dojść do niewydolności serca 
  Badanie przed miotowe 

Unoszące uderzenie koniuszko we  

Drżenie skurczo we w lewej oko licy nadobojczyko wej 

W polu t płucnej narastający szmer, o szczycie nad drugim tonem (skurczowo- ro zku rczo wy, mo że 

całkowicie przykryć II ton) => nazywany maszynowy m, g łośny, z pro mien iowaniem do naczyń 
szyjnych, obojczyków i łopatek 

  w RTG 

objawy wzmo żonego przepły wu przez płuca  

o  miern ie poszerzona LK i LP (nie zawsze) 

background image

o   poszerzony łuk t płucnej 

u niemowląt poszerzen ie sylwetki serca  

  EKG 

Do minuje LK (n ietypowo u niemo wląt) 

U d zieci starszych cechy przeciążenia rozkurczowego LK 

Lec zenie  
  Konieczne leczenie ch irurgiczne o k 1 rż (czeka się do 6 mieś), u wcześniaka natychmiast 
  Leczenie farmako logiczne (mało skuteczne) => indometacyna (blo kuje syntezę prostaglandyn, u 

wcześniaków podaje się 3 dawki i jak nie zad ziała to lecz chiru rgiczne), furos emid lub ograniczenie płynów 

  Leczenie ch irurg iczne  

Dawn iej z dostępu przez klatkę piersio wą, polegało na podwiązan iu przewodu 

Przezskórne zamy kanie przewodu 

  Podwójna parasolka Rashkinda 
  Lata 90- te- wpro wadzenie sprężynek wewnątrznaczyniowych (koila) 

 

ANOMALIE PRZEGRODY MIĘDZYPRZEDSIONKOWEJ I 
PODUSZECZEK WSIERDZIOWYCH 

 
- ASD II (ubytek c zęści wtórnej) 
- przetrwa ły kanał przedsionkowo- ko moro wy (wrodzone anoma lie poduszeczek wsierd ziowych: grzb ietowej i 
brzusznej) 

 

częściowy kanał przedsionkowo- ko morowy : ubytki typu otworu I 

 

wspólny kanał przedsionkowo- ko morowy  

 

ASD II 

 
  80% w sąsiedztwie lub obrębie otworu o walnego 
  jedną z form jest niezamknięcie się otworu owalnego 
  dzieli się na górne, środkowe i dolne  
  najczęściej powierzchnia 2-3 cm3 
  następstwa zależą od powierzchni otworu i wielkości oporu naczyń płucnych 
  nie słychać szmeru, bo ró żnica ciśnień międ zy przedsionkami jest niewielka  
  powoduje ↑ przepływu p łucnego (normalnie 1:1)- mo że wzrosnąć do 1,5 : 1- 5 :1 
  napływ krwi do PK (powiększenie, przeciążen ie objętościowe), ↑ napły wu krwi do płuc i do LP 
  dopiero, gdy przepływ płucny zwiększy się 3-4 x dochodzi do nadciśnienia płucnego 
  najczęstsza niewy kryta wada (skąpoobjawowa) 
  przeciek lewo- prawy, ale gdy dojdzie do odwrócenia przecieku => ZESPÓŁ EISENMENGERA  
  dolegliwości, zazwyczaj dopiero w wieku dorosłym: gorsza wydolność, kołatanie serca, zaburzenia rytmu  
  delikatna budowa ciała (kończyny i palce d ługie, wąska klatka piersio wa) 
  osłuchowo 

o  rozdwo jenie II tonu (sztywne) 

szmer wyrzutu nad zastawką t płucnej (2 lewe międ zy żebrze) 

mo że być szmer mezodiastoliczny w do le mostka spowodowany wzmożony m przepły wem przez 
zastawkę tró jdzielną 

  EKG 

Prawogram i zaburzen ia przewod zenia nad PK, n iekiedy z częściowy m b lokiem prawej odnogi 
(RBBB) 

W dużym przecieku: P mitrale, u chorych  z nadciśnieniem płucnym mo że być P pulmonale  

Może być prawidłowe  

  RTG 

Prawidło wa sylwetka serca lub poszerzen ie pnia i g łównych rozgałęzień tętnic płucnych 

Uniesienie koniuszka do góry 

Powiększenie PK 

Cechy wzmo żonego przepływu przez płuca 

  Rozpo znanie: ECHO 
  Leczenie 
  Do niedawna: operacyjne z krążeniem pozaustrojowym (szew ciągły lub łata z osierd zia)  
  Przezskórnie: matody Amp latza (2 przeciwstawne parasolki), ale tylko gdy otwór nie jest zbyt duży, ma 

położenie centralne i jest pojedynczy 

 

ASD I 

  W dolnej części p rzegrody, tuż nad zastawkami  
  Często z ro zszczepem przedniego płatka VM => jako część kanału przedsionkowo- ko morowego 
  Często z innymi ano maliami- gorsza wada 
  Połączenie przecieku lewo - prawego z n iedomy kalnością zastawki mitralnej- ciśnienie w pniu p łucnym 

prawid łowe lub podwyższone 

  Znaczące zaburzenia hemodynamiczne (p rzep ływ krwi z wysokociśnieniowej LK do PP)  
  Objawy (jak w ASD II) + szmer skurczowy na koniuszku (przy dużej niedo mykalności dwudzielnej)  
 

Kanał przedsionkowo- komorowy 

  Całkowity: ASD II + wysoki VSD i ano malie zastawek przedsionkowo- ko morowych (mo że być nawet jedna 

wspólna zastawka) 

  Często u dzieci z zesp Downa (o k 50%) 
  Nadciśnienie płucne w okresie niemowlęcy m 
  Leczenie operacyjne: załatanie ubytków i rekonstrukcja zastawek 
  Przy ciężkim stanie dziecka- leczenie dwuetapowe, najp ierw opaska na tętnicę płucną, a po wyrównaniu 

stanu dziecka - operacja  

 

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ 

 
przyc zyny konsultacji ka rdiologic zne j u dziec i 
  Przypadkowo wysłuchany szmer 
  Zespoły niedoborowe (opóźniony rozwój dziecka) 
  Nawracające infekcje dróg oddechowych 
 
szme ry 
  Niewinne (przygodne)- serce zdrowe anato micznie i funkcjonalnie (20-30%) 
  Czynnościowe (gdzie ud ział serca jest wtórny np niedokrwistość, gorączka, nadczynność tarczycy) 
 
Cechy szmeru n iewinnego 
  Prawie zawsze skurczowy  
  Cichy (1- 3 °) 
  Zmienny pozycyjnie (zwy kle najgłośniejszy w pozycji leżącej, a w stojącej zmn iejsza głośność) 
  Niewielkie pro mieniowanie  
  Głośniejszy po wysiłku  
  Najczęściej między 8- 12 rż 
  Lokalizacja: wzdłu ż lewego brzegu mostka, na koniuszku, w polu t płucnej 
 
Badania dodatkowe 
  Echo 
  EKG 
  RTG tylko w uzasadnionych przypadkach 
 
Wykrycie szme ru nie winnego nie jest wskazanie m do ograniczan ia a ktywności fizyc znej, bo d ziec ko jest zdrowe  
 
 

background image

przyc zyny 
  Struna rzeko ma w LK 
  Uderzenie koniuszka serca w bańkę powietrza w żołąd ku 
  Pozasercowy (kurczowo- rozkurczowy)- nad naczyniami szyjny mi, pod obojczykami => ucisk obojczyka na 

żyłę szyjną 

 
Wywiad w kierunku wady 
  Cechy niewydolności krążen ia (duszność, sinica, obrzęki) 
  Wzrost męczliwości i potliwości 
  Spadek wydolności fizycznej (kucanie przy wysiłku np zabawie, zasypianie) 
  Nawracające infekcje dróg oddechowych 
  Omdlen ia, drgawki (niedotlenienie OUN) 
  Wywiad rodzinny (wady serca, przebieg ciąży, zwłaszcza choroby i leki ok 8 tyg ciąży)  
  Wcześniejsze niepowodzen ia położn icze 
 
Badania dodatkowe w wad zie  
  Echo  
  RTG kl piersio wej (AP i boczne z kontrastem przełyku) 
  EKG 
  Przy sinicy: morfologia i gazo metria 
 
 
 

GORĄCZKA REUMATYCZNA 

 
 
Def: autoimmunologiczne powikłanie zakażenia pacio rko wcem β- hemolizujący m gr A 
  Występuje u osób genetycznie predysponowanych 
  Cechuje ją przebieg początkowo ostry, następnie przewlekły z zaostrzeniami i nawrotami 
  Spadek zachorowalności w Polsce innych krajach dobrze rozwiniętych gospodarczo  
  Przyczyny 

Dostępność do lekarza 

Prawidło we leczen ie zakażeń dróg oddechowych (profilaktyka p ierwotna i wtórna) 

Mniejsza zjadliwość bakterii 

  Głó wny problem w krajach 3-go świata 
  Profilaktyka p ierwotna gorączki reu matycznej 
           => Właściwe leczen ie schorzeń infe kcyjnych (dobre ro zpoznanie, odpowiednia  dł lec zen ia > 10dni) 
  Ep idemio logia 

o  Dzieci w wieku 7- 15 lat 

Rzadko chorują d zieci w wieku przedszkolny m- im młodsze dziecko ty m cięższy przebieg  

Sporadycznie dorośli do 45 r ż (zwłaszcza młode kobiety) 

  W patogenezie gł rolę odgrywają procesy zapalne, zjawiska immunologiczne i autoagresywne 
  Wysokie miana w surowicy przeciwciał dla wszystkich poznanych antygenów paciorkowca  
  Podobieństwo między antygenami ścian i błon ko m paciorkowca z antygenami struktur lud zkiego mięśnia 

sercowego i fib roblastów wsierd zia zastawko wego 

  Krążące przeciwciała reagują z antygenami paciorkowca, ale i z antygenami ko mórkowy mi struktur serca- 

uszkodzenie z autoagresji 

  Powstające ko mpleksy immunologiczne (IC)- uszkod zenie włośniczek całego układu łącznotkankowego 
Klinic zn ie  

I     - objawy wstępne (zaka żenie  paciorkowce m) 
II   -  utajenie – powstanie odpowiedzi immuno logiczne j 
III  - okres objawów klin icznych 
IV  - o kres spokoju – wygaszanie procesów zapalnych 

 

  Lokalizacja może być wielonarządowa- przeważnie jednak proces zapalny w sercu 
  W ostrym o kresie mo że być stanem zagrożen ia życia i p rowadzić do trwałego uszkod zenia aparatu 

zastawkowego => nabyta wada serca 

  I rzut- gotowość do nawrotów (50%) w odpowiedzi na powtórne zakażenie, przy każdy m kolejny m rzucie 

wzrasta ryzyko uszkodzenia  serca 

  Stopień i nasilen ie procesu zapalnego w ró żnych narządach jest odmienny 
  Postać 

o  Sercowa 
o  Stawowa 

Mózgowa 

 

Zapalenie stawów 

  Rozwija się ok 3 tyg po zakażeniu paciorkowcem 
  Ostry, gorączko wy początek z silny m bólem (ból dominuje nad obiektywnymi objawami zapalen ia) 
  umiejscowien ie- du że stawy: kolanowe, skokowe, biodrowe, ło kcio we 
  wędrujący charakter, przelotność odczynu 
  całkowite wygaszenie procesu bez następstw „liże stawy, kąsa serce” 
  proces zapalny dotyczy jednego stawu- ok 7 dni, po czy m proces przenosi się na inny staw 
  inne objawy: obrzęk, zatarcie obrysu stawu, zaczerwienien ie, przeczulica skóry nad stawem 
  dziecko nie chce ruszać chorym stawem 
 

postać mózgowa- pląsawica Sydenhama 

  występuje po ok 2 mieś od infekcji 
  mo że być jedynym objawem- g ł d ziewczynki 
  wskaźn iki ostrej fazy i miano przeciwciał przeciwpaciorkowco wych zazwyczaj prawid łowe  
  długi okres utajenia, skryty początek 
objawy 
  chwiejność emocjonalna 
  zaburzenia zachowania  
  nagłe, nie powtarzalne ruchy mimo wolne najczęściej rąk, mięśni twarzy i języka z dysartrią 
  drżenia mięśniowe 
  zaburzenia koordynacji ruchów celowych 
  pogorszenie pis ma  
  osłabienie siły mięśniowej 
 

zapalenie serca 

  szmery patologiczne- występują zawsze, mogą być jedynym objawem chorobowym- są objawem 

niewydolności zastawek serca, g ł mitralnej i aorty  

  powiększone serca 50% 
  niewydolność serca (10%) => najczęściej gwałtownie postępująca niewydolność mitralna 
  zapalenie osierdzia 5-15% 
  następstwem przebycia c.r. w 50% przypadków przewlekła reu matyczna choroba zastawkowa prowadząca do 

powstania wad serca 

  reumatyczne zapalenie mięśnia sercowego (c.r.) – obrzmienie podścieliska tk łącznej, nacieki z ko m 

jednojądrzastych, wieloogniskowe bliznowacenie  

  reumatyczne uszkodzenie wsierd zia – trwałe uszkodzen ie aparatu zastawko wego (płatki, spoidła lub struny 

ścięgniste) 

  reumatyczne zapal osierdzia- płyn w worku osierd zio wy m, złogi włóknika lub zrosty 
  uszkodzenie naczyń krwionośnych (obrzęk i rozp lem śródbłonka, oko łonaczyniowe nacieki zapalne)  
  w ostrym rzucie- poszerzen ie pierścienia zastawki mitralnej (niedo mykalność) => mo że to być 

niedomykalność czynnościowa, ale gdy dojdzie do sklejen ia spoideł lub n ici p roces jest już nieodwracalny  

  proces chorobowy może być bezobjawo wy i mo że dochodzić do powolnej destrukcji aparatu zastawkowego 

– powstają wady ko mbinowane np niedomy kalność ze stenozą 

  u dzieci po gorączce reu matycznej najczęściej powstaje niedo mykalność zastawki mitralnej, a po 

kilkudziesięciu latach (po kilku rzutach) wada ko mbinowana  

background image

objawy 
  szmery patologiczne 

szmer n iedomykalności mitralnej: holosystoliczny, słyszalny na koniuszku, pro mieniu jący do lewej 
pachy, głośność 1-4/6 w skali Lev ina, o charakterze chuchającym 

szmer śródrozkurczowy Careya- Coo mbsa (nad zastawką mitralną, spowodowany czynnościowym 
zwężen iem na skutek du żej niedomy kalności) 

o  szmer rozkurczowy niedo mykalności aortalnej (zazwyczaj roko wniczo zły bo wiąże się z organiczny m 

uszkodzenie m zastawki) 

  tachykardia, rzad ziej bradykardia, rytm cwało wy, zaburzen ia rytmu i przewodzenia, zmiany głośności I tonu, 

zmiany osłuchowe nad płucami 

  gdy CHF: obrzęki, przesięki, obrzęk p łuc, zmiany osłuchowe nad płucami 
  gdy zapalenie osierdzia: ból w klatce piersiowej, szmer tarcia osierdziowego, powięks zenie granic serca, 

ściszenie tonów i szmerów 

rozpoznanie  
  żaden pojedynczy objaw klin iczny nie jest patognomiczny  
  kryteria Jonesa zmodyfikowane przez A mery kańskie To warzystwo Kardio logiczne: 
  do rozpoznania niezbędne są 

dowody potwierd zające etiologię pacio rkowco wą 9wy izolowanie paciorkowca z gard ła, dodatni 
test antygenowy, podwyższone lub narastające miano przeciwciał przeciwpaciorkowcowych w 
surowicy- ASO >250 u dorosłych i 333j u d zieci) lub udokumentowana płonica  

2 kryteria większe lub 1 większe i 2 mniejsze  

  kryteria większe 

zapalenie stawów 

o  zapalenie serca  

pląsawica 

rumień brzeżny (na skórze tułowia i b liższych częściach kończyn, skłonność do nawrotów, wygląd 
zaczerwien ionej obrączki z n iezmienioną skórą w środku) 

guzki podskórne (towarzyszą zapaleniu serca, niebolesne, nad wyniosłościami kostnymi, źle 
rokują) 

  kryteria mn iejsze 

gorączka 38- 40°C, długo 

bóle stawów 

wskaźn iki laboratoryjne ostrej fazy (OB, CRP, leukocytoza) 

wydłużony odstęp PR w EKG 

 
RÓŻNICOWANIE 

Zakażenia baktery jne (posocznica, IZW) 

o  Wirusowe (HBV, HCV, Co xackie B) 

chor rozrostowe, białaczki, chłoniaki 

autoimmunologiczne choroby tk łącznej (toczeń ru mien iowaty, młodzieńcze przewlekłe zapalen ie 
stawów) 

nakrotyzujące zapalenie naczyń (chor Kawasaki, gu zko we zapal tętnic, chor Schonleina  - Henocha) 

reaktywne zapalenie stawów 

 
LECZENIE 
  leczen ie spoczynkowe, hospitalizacja 
  leczen ie przeciwpaciorkowco we: penicylina im lub po przez 10 dni, Erytro mycyna, cefalosporyny 
  leczen ie przeciwzapalne: Prednisolon 1 mg/kg 3-4 tyg + salicylany przy redukcji dawki 
  zapalenie stawów- tylko ASA (d ziałanie przeciwzapalne i p/bólowe) 
  profilaktyka wtórna gorączki reu matycznej (dotyczy pacjentów z lokalizacją sercową) =>do osiągnięcia 

dojrzałości (18rż), ale nie krócej n iż 5 lat: co 4 tyg penicylina o przed łużonym działaniu (debecylina) im lub 
codziennie doustna 

  ochrona śluzówki żołądka p rzed lekami 
  leczen ie dietetyczne- d ita lekkostrawna, wysokokaloryczna, z mikroelementami i jonami 
 
 

     !    => dzieciom do 12 rż nie powinno się podawać salicylanów (zwłaszcza w infekcjach wirusowych) ze  

           wzgl na ryzyko wystąpienia zesp Reya (ujawnienie defektu metabolicznego), wyjątek stanowi 

- gorączka reumatyczna 
- chor Kawasaki
 

 
 
 

NABYTE  WADY  SERCA 

 
NIEDOMYKALNOŚĆ DWUDZIELNA (MI) 

 
  mo że być spowodowana zmianami p ierścienia (płatki pogrubiałe, spoidła zrośnięte), płatków, strun 

ścięgnistych lub mięśni brodawkowatych 

  mn iej nasilona Mi mo że przebiegać przez wiele lat bezobjawowo  
  objawy zależą od wielkości i podatności LP 
  ostra niedomykalność (pęknięcie struny ścięgnistej): prawid łowy LP nie mo że sprostać fali zwrotnej → 

przekazan ie fali zwrotnej na żyły p łucne = ostry obrzęk p łuc 

  długotrwałe MI – znaczne mo żliwości ko mpensacyjne LP (duży, ro zciągnięty, mo że po mieścić frakcję 

zwrotną) 

  objawem gran ic mo żliwości ko mpensacyjnych są zaburzenia rytmu (wywo łane nadmierny m powiększen iem 

LP) 

  do rozwo ju nadciśnienia płucnego dochodzi mn iej c zęsto niż w zwężen iu mitralny m, za to częściej IZW 
  w duży m przedsionku powstają skrzepliny powodujące objawy zatorowe np udar mó zgu  
objawy 

szmer holosystoliczny, miękki, chuchający, na koniuszku, pro mieniu jący do lewej pachy, głośność 2-4° 

RTG: duży PL, LK, potem także prawe serce aż do cor bovinu m 

EKG: migotanie przedsionków, cechy przeciążen ia LP i LK 

Zmiany w Echo zależą od stopnia zaawansowania wady 

Cechy zastoju płucnego w RTG i Echo 

Lec zenie  
  Zachowawcze (ograniczenie wysiłku fizycznego, leki moczopędne) 
  operacyjne w zależności od zaawansowania wady (wy miana zastawki)- niechętnie w okresie ro zwo jowy m 
  leki p/krzepliwe 
  przy migotaniu przedsionków: antyarytmiczne, u miarawiające  
 
 

ZWĘŻENIE  LEWEGO  UJŚCIA  ŻYLNEGO (MS) 

 
objawy podmiotowe 

duszność wysiłkowa i napadowa duszność nocna 

krwioplucie (pęknięcie żyły oskrzelowej, pękan ie włośniczek pęcherzykowych)  

zatory w krążeniu duży m 

przewlekłe zapalenie oskrzeli 

bóle w kl piersiowej 

napadowe migotanie przedsionków 

cechy niewydolności prawoko mo rowej 

  istotą wady jest zastój w krążeniu płucnym 
objawy 

głośny, kłapiący I ton 

o  trzask otwarcia zastawki mit ralnej 
o  turkot rozkurczowy na koniuszku  

  EKG: P mitrale, mo że być AF, cechy przerostu PK 
  RTG: mała LK, cechy powiększenia PK, u wypuklenie pnia t płucnej, poszerzen ie wnęk 

background image

  Potwierd zeniem jest badanie Echo 
  Leczenie: zachowawcze, ko rekcja chirurgiczna, Valvu loplastyka, wy miana zastawki 
 
 

NIEDOMYKALNOŚĆ  LEWEGO  UJŚCIA  TĘTNICZEGO (AI) 

 
  Objawy zależą od stopnia zaawansowania wady 
  Dobra tolerancja- u miarkowana niewydolność zastawki- bez doleg liwości 
  W miarą narastania wady: pogorszenie funkcji LK, narasta ciś końcoworozkurczowe → przedwczesne 

zamy kanie zastawki mitralnej (utrudnia to przep ływ przez n ią w ro zkurczu) → spada pojemność minutowa 

  Objawy podmiotowe 

Może nie być (postać lekka i u miarkowana) 

Ciężka- duszność, omdlenia  

  EKG- przerosr LK z cechami przeciążenia  
  Potwierd zenie: Echo  
  Szmer rozkurczowy nad aortą, mo że być też szmer skurczowy i drżenie skurczo we  
  Duż amplituda ciś skurczowego i ro zkurczowego 
  Leczenie zachowawcze i ewentualnie ch irurg iczne 
 
 
ZJAWISKA OSŁUCHOWE W NABYTYCH WADACH S ERCA 
 
STENOZA 
MITRA LNA 

- głośny, kłap iący I ton 
- I ton jest bz 
- trzask otwarc ia  
- turkot ro zkurc zowy  
- szme r Graha ma- Steela (c zynnościowy, niedo myka lności zastawki pnia )  

NIEDOMYKA LNOŚĆ 
MITRA LNA 

- cichy I ton 
- klik śródskurczowy  
- szme r skurc zowy holosystoliczny pro mieniujący do pachy 
- ro zszc zepienie  II tonu 
- III ton 

STENOZA 
AORTA LNA 

- I ton- bz 
- ton wyrzutu (cwa ł przedskurczo wy) 
- szme r skurc zowy crescendo- decrescendo 
- osłabienie składowej A2 nad aortą 

NIEDOMYKA LNOŚĆ 
AORTA LNA 

- I ton- bz 
- II ton – bz 
- szme r decrescendo (wczesnorozkurc zowy) wzd łuż le wego brzegu mostka  
- szme r Austina- Flinta (c zynnościowy stenozy mitralne j) 
objawy: 

  Quinckego (włośniczko wy) 
  Musseta 
  tętno młota wodnego 
  tętno Corrigana 
  ton Traubego 
  szmer Durozieza 
  objaw Hilla (tętno na t udowej jest >60 mmHg większe n iż na t ramiennej) 
  objaw Oliver- Cardarellego- obniżanie się (tętnienie krtani synchroniczne ze 

skurcza mi serca) 

 
 
 
 
 

OTWÓR  W  PRZEGRODZIE  MIĘDZYKOMOROWEJ  (VSD) 

 
  chor Rogera 
  20% wszystkich wws (wersja odosobniona) 
  mo że być pojedynczy lub mnogi 
  podział wg Soto, uwzg lędniający podział przegrody na części anatomiczne 

okołobłoniasty 

mięśniowy  

podtętniczy  

  podgrzebieniowy  
  nadgrzebieniowy (tzw podwójnie związany dach) 

  mo że współistnieć z 

niedomykalnością aortalną 

zwężen iem podzastawkowy m aorty 

zwężen iem drogi odpływu PK 

o  ASD, PDA  

  Przeciek lewo - prawy => przeciążen ie objętościowe LK → rozstrzeń i p rzerost LK → ↑ ciś w LP i żż 

plucnych → ↑ ciś w tt plucnych → trwałe zmiany w tt płucnych 

Objawy 
  Zależą od wielkości ubytku i stanu łożyska tętniczego płucnego 
  małe ubytki nie dają objawó w klinicznych 
  w okresie noworodkowy m- brak objawów ze wzg na wysoki opór płucny 

po obniżeniu się oporu płucnego → ↑ przecieku lewo- prawego: 

trudności w karmieniu  

słaby przyrost masy ciała  

stany spastyczne oskrze li 

nawracające zakażen ia dróg oddechowych 

tachypnoe, objawy niewydolności krążenia  

  starsze dzieci: zła tolerancja wysiłku, sinica, krwioplucie, zgon 
badanie przed miotowe  

   drżen ie przedskurczo we w dużych ubytkach 
  powiększen ie serca → garb o kolicy przedsercowej 
  głośny szmer skurczowy holosystoliczny w 3-4 międ zyżebrzu lewy m o maximu m w punkcie Erba  

  40% zamyka się samo istnie do 4 rż 
  duże ubytki- 0k 10% dają ciężkie objawy kliniczne 
  RTG 

małe ubytki- prawid lowe 

duży przeciek- powiększen ie lewego serca i wzrost przepływu płucnego 

  EKG 

większe ubytki: cechy przerostu LK (g łównie) i PK, lewogram 

  angiografia izotopowa- gdy podejrzewamy towarzyszenie innych wad 
leczen ie  
  małe ubytki w części beleczkowej i o kołobłoniastej- postawa wyczekująca 
  tendencja do zabiegu operacyjnego w 1 rż 
  wskazan iem do leczen ia chirurgicznego jest stosunek przepły wu Qp/ Qs powy żej 1,5 : 1 
  metody 

łaty dakronowe, d ziane lub teflonowe w krążeniu po zaustrojowym 

o  przezcewn iko we zamykan ie implantem 
o  operacja paliatywna- tzw banding (podwiązka na t płucną) w celu zmniejszenia napływu do 

łożyska naczynio wego (ubytki typu sera szwajcarskiego) 

 
 
 
 
 

background image

PRZEŁOŻENIE  WIELKICH  PNI  TĘTNICZYCH  (TGA) 

 
  5- 10% wszystkich wws, potencjalnie ś miertelna 
  aorta odchodzi z PK, a tętnica p łucna z LK 
  częściej u chłopców 
  mo że mu  towarzyszyć: 

o  VSD 

anomalie tt wieńcowych 

zwężen ie drogi odpływu z LK 

przetrwały przewód tętniczy  

o  koarktacja aorty 

  wada przewodozależna, sinicza  
  zamknięcie przewodu tętniczego stanowi zagrożen ie życia  
objawy 
  nie zaburza rozwoju p łodu 
  nie ma szmeru lub są różne szmery 
  sinica 
  starsze dzieci- palce pałeczko wate 
  RTG 

mo że być prawidło we  

jaja na strunie: wąska s zypuła naczyniowa, jajowaty kształt serca  

  EKG 

o  prawogram 
o  przerost PP i PK 

postępowanie 
  utrzy manie dro żności przewodu tętniczego 
zabieg chirurgic zny 
  zabieg Rashkinda (atrioseptostomia balonowa) => wykonywany paliatywnie (sztucznie wytworzone ASD)  
  korekcja anatomiczna- leczenie z wyboru w 2-4 rż 

polega na przeszczepieniu u jść tt wieńcowych do podstawy t płucnej oraz połączeniu aorty z 
proksymalną częścią t płucnej, a t p łucnej z proksy malną częścią aorty 

musi być wy konana wcześnie (przed spadkiem ciś w LK) później po uprzednim bandingu t płucnej 
przygotowującym LK do pełnienia roli ko mory systemowej 

inne zabieg i (przeło żenie u jść żylnych) 

  korekcja wewnątrzprzedsionkowa (tunelizacja przedsionków) 
  metoda Mustarda 
  metoda Senninga 

 

TETRALOGIA FALLOTA  (ToF) 

 
  3-5% wad wrodzonych, najczęstrza sinicza, du ża ró żnorodność 
cechy 

1. 

duże ubytki VSD, zwykle oko łobłoniasty 

2. 

zwężen ie drogi odpływu PK (do minuje) 

3. 

przesunięcie pierścienia aorty nad ubytek między ko morowy (dekstropozycja aorty) 

4. 

przerost PK (wtórny) 

  nieleczona wada- do 10 rż u miera 80% 
  przyczyna; głębogie niedotlenienie i policytemia  
objawy 
  sinica o zmienny m nasileniu, przy niewielkim zwężen iu drogi odpływu n ie ma sin icy (ró żowa ToF), 

stopniowo pojawia się po wysiłku, a z wiekiem nasila się i występuje stale 

  bezdechy, kucanie, napady anoksemiczne, opóźnien ie ro zwoju fizycznego 
 
napady hi poksemiczne 
  pojawiają się międ zy 6 mieś, a 2 rż 

  wywołane wysiłkiem, stresem, defekacją, zmianą temperatury  
  przyczyna- okresowy spadek przepły wu płucnego 
  głównie rano, gdy opór systemowy jest niski 
  reakcją obronną jest kucanie- zwiększa opór systemowy (obniża p rzeciek lewo- prawy) 
RTG (holenderski sabot) 
  serce ma kształt buta z uniesionym koniuszkiem serca (przerost PK) 
  zmn iejszony ry zunek naczynio wy 
EKG 
  prawogram, przerost PK i PP 
leczen ie  
  przy skrajny m zwężen iu odpływu z PK: Prostaglandyna E1 (Prostin 0,05- 0,1 μg/kg/min) 
  napad hipoksemiczny 
  ułożyć dziecko z kolanami przygięty mi do klatki piersiowej 
  uspokoić  
  podać tlen 
  wyrównać kwasicę oddechową 1mEq/kg mc iv 
  gdy brak efektu- p ropranolol 0,1 mg/ kg mc iv przez 5-10 min  
  brak efektu: zn ieczu lenie ogólne  
  ! nie wolno podawać amin katecholowych ! 
  profilaktyczn ie w celu zapobiegania napadom anoksemiczny m: propranolol 1-4 mg/ kg mc/ 24h  
  leczen ie operacyjne 
  zespolenie systemowo płucne Blalock- Taussing (połączenie t p łucnej z t podobojczykową) 
  walwuloplastyka balonowa zwężenia zastawki t płucnej 
  przeciwwskazan iami do ko rekcji są m.in anomalie odejścia tt wieńcowych i znaczna hipoplazja t p łucnej  
 
 
 

ZAPALENIE  MIĘŚNIA  SERCOWEGO 

 
  trudne do rozpoznania 
  def: uszkod zenie kard io miocytów z obecnością nacieków zapalnych w mięśniu sercowy m 
etiologia  
  czynniki infekcyjne 
  nadwrażliwość na leki 
  autoimmunologiczne  
 
czynniki infe kcyjne 
  wirusy: Co xackie A1, A16 i B1-5, Echo, wirus świnki, ró życzki, grypy A i B, wirusy grupy herpes (herpes 

simp le x, Va ricella zoster, cytomegalovirus, Ebstein- Baar), adenowirusy, wzw A i B, HIV 

  zwykle u osób z zaburzeniami immunologicznymi 
  bakterie 
  grzyby 
 
nadwrażliwość na leki 
  hydrochlorotiazyd 
  acetazolamid 
  spironoloakton 
  chloramfenikol 
  indometacyna 
  fenylobutazon 
  fenytoina 
  amfoterycyna 
  metyldopa 
 

background image

autoimmunologic zne: 
  toczeń trzewny 
  zapalenie skórno- mięśniowe 
  chor Kawasaki 
  po zakażeniach wirusowych 
 
patogeneza 
  90% odpowiedzi ko mórkowej (limf T) 
  produkcja cytokin  
  aktywacja częsteczek adhezyjnych umo żliwiających napływ ko m zapalnych 
  10% aotoprzeciwciała  
następstwa 
  wyzdro wien ie 
  kardio miopatia ro zstrzen iowa  
  dysplazja arytmogenna PK (zaburzenia rytmu) 
  przetrwałe zapalenie mięśnia sercowego (w biopsji endokard ialnej) 
  nagły zgon 

  źle ro kują zapalen ia z autoagresji, bo mo że dojść też do uszkodzenia serca przeszczepionego 

przebieg  
  subkliniczny 
  piorunujący- zgon 
  ostry 
  przewlekły 
objawy 

  arytmie 

kołatanie serca 

nie mia rowe b icie  

  upośledzenie tolerancji wysiłku/ u niemo wląt trudności w karmien iu 
  osłabienie  
  objawy paragrypowe 
  objawy niewydolności krążenia  
  bóle w klatce piersiowej 

wieńcowe 

osierdziowe  

  uczucie duszności 
  złe samopoczucie przedłu żające się po infekcji górnych dróg oddechowych 

  najczęściej chorują młodzi mężczy źni - 2-3 dekada życia 
w badaniu 
  głuche, ciche tony serca 
  tachykardia 
  arytmie 
  rytm cwałowy  
  gdy kardio miopatia- szmer skurczowy MI 
  niewydolność krążen ia 
  tachypnoe 
laboratoryjnie  
  wykładniki stanu zapalnego (leu kocytoza, OB, CRP, seromu koid) 
  wykładniki uszkodzenia mięśnia sercowego (CK-MB, troponina T i I, AspAT, AlAT i LDH) 
  przeciwciała przeciwwirusowe, przec iw elementom mięśnia sercowego 
  wykry wanie genomu wirusa (PCR) 
EKG 
  tachykaria 
  zaburzenia przewodzenia i repolary zacji (bloki a -v, zmiany odc ST i odwrócenie załamka T) 
ECHO 
  wzrost wy miaru późnorozkurczowego i późnoskurczowego, obniżona frakcja wyrzutu  
  obecność skrzeplin  

  płyn w worku osierd ziowy m 
rezonans 
  lokalizacja ognisk zapalnych 
biopsja 
  3 wycinki z dojścia przez żyłę udową,  w znieczuleniu ogólny m 
  badania 

histopatologiczne  

immunohistochemic zne (wykryc ie lim T) 

wirusologiczne (PCR) 

  na podstawie badania histopatologiczngo ocena klasyfikacji Dallas (ocena indeksu limfocytarnego) 

aktywne (martwica kardio miocytów, masy zapalne w tętniczkach, nacieki limfocytarne) 

graniczne (cechy procesu zapalnego nietypowe lub uszkodzenie kardio miocytów niewidoczne w 
mikroskopie świet lnym) 

leczen ie  
  bezwzględne leżen ie 
  leki: naparstnica, diuretyki, katecholaminy, A CEI, leki antyarytmiczne, antykoagulanty,) 
  kontrapulsacja wewnątrzaortalna  
  przeszczep serca 
  immunosupresja- w faize późnej (zmn iejsza martwicę)- prednizon i azatiopryna 
  immuno modulecja- gammaglobuliny iv (może być ju ż w fazie ostrej) 
 

~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ ~ 

 
wskaźn ik sercowo- płucny (największy wy miar poprzeczny mięśnia sercowego do największego wy miaru 
poprzecznego klatki pie rsiowe j), oceniany na podstawie RTG  
  < 0,55 u noworodków 
  0,52- niemo wlęta 
  0,46- 0,48 u dzieci powyżej 1 rż 
 
zespół Kartagenera 
  odwrócenie trzewii (dekstrokardia) 
  rozstrzen ie oskrzeli 
  zapalenie zatok przynosowych 
  głuchota 
  bezpłodność 
- 1; 40 000 
- wynik b raku ruchu rzęsek 
 
 

WRODZONE  WADY  SERCA  ZE  ZWĘŻENIEM  

DROGI  ODPŁYWU 

 
 
 

STENOZA   PŁUCNA  (PS) 

 
  u dzieci > 1 rż  10- 15% ogółu wad wrodzonych 
  postacie 

o  nadzastawkowa 
o  zastawkowa (80- 90%) 
o  podzastawkowe (10-20%) 
o  wielopozio mowa  

background image

  jako wada izo lowana lub skojarzona z 

VSD 

przełożeniem wielkich pni tętniczych (TGA)  

ASD I 

ToF 

  prawdopodobnie podłoże genetyczne, poligenowe 
  często w zesp Noonan 
  podział  

 

ze wzg na wielkość zwężenia  

ze wzg na gradient ciśnień 

łagodna  

< 1 c m 

< 50mmHg  

umiarkowana  

ok 1 c m 

50 – 100 mmHg  

ciężka 

0,2- 0,4 c m 

> 100 mmHg  

 
  anatomia 
  częściowe zrośnięcie p łatków zastawek 
  wytworzenie włó knisto- błoniastej przegrody 
  dysplazja 
  hipoplazja pierścienia  
  utrudniony odpływ z PK do pnia płucnego → ↑ ciś skurczo wego w PK → grad ient ciś przez zastawkę pnia 

→ koncentryczny przerost PK → upośledzenie podatności rozku rczo wej → n iewydolność PK 

 
objawy kliniczne 
  postać łagodna 

o  przez wiele lat bezobjawowa  

uczucie zmęczenia, znużenia, duszność → niewydolność PK 

  postać umiarkowana 

o  objawy ok 6- 9 mieś życia 

takie jak w postaci ciężkiej lecz o mn iejszy m nasilen iu 

  ciężka 

omdlen ia po wysiłku  

w badaniu: tętnienie ży ł szyjnych, tętnienie powiększonej PK, koci mruk wzdłu ż lewego brzegu 
mostka  

  zwężen ie krytyczne 

o  objawy w 1-2 dniu życia 

stopniowo narastająca sinica 

o  kwasica metaboliczna 
o  w 2-3 mieś niewydolność krążenia  

tachypnoe i powiększen ie wątroby → wskazania do operacji 

 
zmiany osłuchowe 
  charakterystyczne szerokie rozd wojenie II tonu, przy znaczny m zwężeniu ściszenie II tonu 
  szorstki szmer mezosystoliczny crescendo- decrescendo 4-6/6°, najgłośniejszy w polu osłuchiwania t płucnej 

ale słyszalny nad całą oko licą przedsercową, pro mien iujący do szyi i p leców 

  ton wyrzucania po II tonie (klik nad t płucną) 
EKG 
  70% bz 
  prawogram, p- pulmonale 
RTG 
  sylwetka serca bz lub powiększenie PK i PP 
  postenotyczne poszerzen ie pnia lub tpłucnej 
  ubogi rysunek naczyniowy płuc  
  wskaźn ik sercowo- płucny > 0,5, kardio miopatia 
rozpoznanie - echo 
leczen ie  
  dzieci z ciś w PK < 50 mmHg  nie wy magają leczenia operacyjnego 

  leczen ie operacyjne- przezskórna walwuloplastyka śródnaczyniowa lub angioplastyka balonowa 
  monitorowan ie skuteczności leczenia - echo i Doppler conajmn iej 1 raz w roku (wada mo że powrócić) 
  wskazan ia do leczenia operacyjnego 
  szybkie narastanie niewydolności PK 
  ciś w PK > 50 mmHg  
 
 

STENOZA  AORTALNA   (AS) 

 
  2-6% wrod zonych wad serca 
  4x częściej u chłopców 
  mo że występować rodzinnie  
  jako wada izo lowana lub skojarzona z CoA, PDA  
  czasami z zaburzeniami metaboliczny mi, zwłaszcza h iperkalcemią (zesp Wiliamsa)  
  podział 

zastawkowe 75%  

nadzastawkowe 

podzastawkowe 

1. 

łagodne 20- 40 mmHg  

2. 

umiarkowane 40- 70 mmHg  

3. 

ciężkie > 100 mmHg  

  anatomia 

nieprawidłowe wyks ztałcenie p łatków zastawki 

o  dysplazja zastawek 

hipoplazja pierścienia  

  utrudniony odpływ krwi z LK →↑ ciś w LK → g radient ciś → przerost LK → spadek przepływu 

wieńcowego i rzutu serca 

  postać łagodna przebiega bezobjawowo  
  postać umiarkowana 

zawroty i bóle głowy  

o  zaburzenia wid zenia  
o  omdlen ia 

znużenie 

bóle wieńcowe (50%) 

o  zaburzenia ryt mu → VF 

duszność 

obrzęk płuc 

  zwężen ie krytyczne 

bezpośrednio po urodzeniu narastająca sinica 

o  po kilku godzinach→ nasilenie niewydolności LK, zaburzenia rytmu, kwasica metaboliczna, 

hepatomegalia  

o  wy maga szybkiej interwencji chirurg icznej 

badanie przed miotowe      
  asteniczna budowa, blada skóra  
  tętno wolne, leniwe, twarde, słabo wypełn iane mniejszenia amp litudy skurczowo- rozkurczowej 
  uderzenie koniuszko we unoszące, rozlane, przesunięte w lewo i ku dołowi 
  koci mruk skurczowy nad podstawą serca 
  osłuchowo 

o  szorstki szmer skurczowy crescendo- decrescendo w 2-3 międ zyżebrzu prawy m lub w punkcie Erba, 

promieniujący do pleców 

o  zaburzenia ryt mu  
o  paradoksalne rozdwojen ie II tonu lub pojedynczy 
o  ton wyrzucania, IV ton => niecharakterystyczne 

powikłania: 
  nagły zgon 

background image

  podostre IZW 
  zwapnienie zastawek 
  rozstrzeń i n iewydolność mięśnia sercowego 
  zgon w czasie zabiegu operacyjnego 
rozpoznanie; Echo  
EKG 
  prawid łowe 
  p- mitrale 
  zaburzenia rytmu lub przewodzen ia  
RTG 
  bz 
  zaokrąglenie koniuszka 
  powiększen ie LK 
  poszerzenie aorty wstępującej 
  wzrost wskaźn ika sercowo- płucnego > 0,5 
  objawy zastoju w płucach 
leczen ie  
  zachowawcze- objawo we (zapobieganie zaburzen io m rytmu serca) 
  chirurgiczne 
  przezskórna walwuloplastyka balonowa lub walwuloto mia  
  u większości kon ieczna jest reoperacja i wy miana zastawki 
 
 

KOARKTACJA  AORTY  (CoA) 

 
  ok 10% wrod zonych wad serca 
  2x częściej u chłopców 
  u dziewcząt współistnieje z zesp Turnera  
  podział 

ograniczona 0,2- 1 c m 

rozlana 7- 10 c m 

  odosobniona lub skojarzona  

1. 

przedprzewodowa (II typ hemodynamiczny, n iemowlęcy) 

2. 

pozaprzeponowa (I typ , dorosłych) 

  typy 

włó knista (makroskopowo od zewnątrz aorta jest prawid łowa) 

o  przeponowy 

  pierścieniowy  
  klepsydrowaty 
  hipoplastyczny 

  II typ hemodynamiczny- w czasie życia p łodowego wytwarza się krążenie oboczne dla dolnej połowy ciała  
  Prowad zi do zmn iejszenia dopływu krwi utlenowanej na obwod zie → przerost LK, a w typie II też przeciek 

prawo- lewy  

 
objawy 
  często bezobjawowo  
  typowe dolegliwości w wieku szkolny m 

bóle i zawroty głowy  

o  krwawienia z nosa 
o  chromanie przestankowe 

ziębnięcie stóp 

dysproporcja pomięd zy ro zwo jem górnej i dolnej po łowy ciała  

tętnienienaczyń szyjnych 

kołatanie serca 

rozwój fizyczny prawidło wy 

  ciężkie zwężen ie 

ciężki stan ogólny 

niewydolność krążen ia 

duszność i sinica 

o  tachykardia 

brak tętna na kończynach dolnych 

o  nieleczona- zgon przed 6 mieś życia  

przed miotowo 
  różnica ciśnień między kończynami górnymi i dolny mi 
  międ zy łopatkami tętnienie poszerzonych tt między żebrowych 
  tętnienie naczyń ży lnych 
  dobrze wyczuwalne tętno na kończynach górnych, a na dolnych słabo wyczuwalne lub brak  
  unoszące uderzenie koniuszko we  
  gdy zwężenie przed odejściem lewej t podobojczykowej → ró żnica ciśnień międ zy kończynami górny mi 
osłuchowo 
  szmer rozkurczowy w 1- 3 międ zy żebrzu lewy m, p ro mien iujący do szyi i p leców 
  wzmocnienie II tonu 
  wczesny ton wyrzucania  
  30%- szmer n iedomy kalności aortalnej 
powikłania 
  zaburzenia rytmu  
  tętniaki, gł naczyń mózgowych → krwawienia wewnątrzmó zgowe i podpajęczynówko we  
  wczesne zmiany miażd życowe → NT 
  IZW 
  Tętniak ro zwarstwiajacy aorty 
  zapalenie ściany aorty lub zastawek aorty  
RTG 
   początkowy odcinek aorty zstępującej- przewężenie w kształcie cyfry 3 
  ubytki kostne na dolnych brzegach żeber 
  powiększen ie LK 
  poszerzenie lewej t podobojczyko wej 
EKG 
  przerost LK 
  zaburzenia rytmu serca 
Echo i EKG n ie dają ro zpoznania- konieczne jest cewnikowan ie serca 
Lec zenie ch irurg iczne  
  angioplastyka balonowa 
  wycięcie zwężonego odcinka, ws zycie łat lub protezy naczyniowej 
 
 

 ~ ~ ~ ~ ~ ~ 

 
loka lizac ja uderzenia koniuszko wego 
- noworodek na pra wo od IV m/ żebrza lewego 
- nie mo wlę : IV między żebrze lewe , w lin iii środkowoobojczy kowe j 
- dziec ko do ok 5 rż- IV międ zy żebrze  le we, przyśrodkowo od lin ii środkowoobojczykowe j