Identyfikacja barier krytycznego 

myślenia 

Wskazówki w jaki sposób rozpoznać podstawowe 

bariery myślenia krytycznego: egocentryzm, 

socjocentryzm, nieuzasadnione założenia, stereotypy 

oraz myślenie życzeniowe.  

W  1989  roku  w  międzynarodowym  badaniu  13-

latków  młodzi  Koreańczycy  zajęli  pierwsze  miejsce 

w  znajomości  matematyki,  a  Amerykanie  ostatnie. 

Jednak 

na 

pytanie, 

czy 

jesteś 

"dobry 

w 

matematyce,"  tylko  23  procent  Koreańczyków 

odpowiedziało  "tak",  w  porównaniu  do  68  procent 

Amerykanów. 

Jaka bariera krytycznego myślenia wystąpiła u 

młodych Amerykanów objętych opisanym 

powyżej badaniem? 

Egocentryzm.  

Która  z  wymienionych  powyżej  wystąpiła  w  opisanej 

powyżej sytuacji?  

Egocentryzm to myślenie egoistyczne. Występują 

dwa główne rodzaje egocentryzmu: myślenie 

samolubne oraz egoistyczna stronniczość. 

W  1989  roku  w  międzynarodowym  badaniu  13-

latków  młodzi  Koreańczycy  zajęli  pierwsze  miejsce 

w  znajomości  matematyki,  a  Amerykanie  ostatnie. 

Jednak 

na 

pytanie, 

czy 

jesteś 

"dobry 

w 

matematyce,"  tylko  23  procent  Koreańczyków 

odpowiedziało  "tak",  w  porównaniu  do  68  procent 

Amerykanów. 

Egoistyczna stronniczość  

Egoistyczna  stronniczość  to  tendencja  do  przeceniania 

siebie - bycie zbyt pewnym swojej wiedzy, umiejętności lub 

szczęścia. 

Amerykańskim uczniom w tym badaniu z pewnością brak 

"poczucia  własnej wartości." Uczniowie z całą pewnością 

nie  zdają  sobie  sprawy  jak  mało  wiedzą  na  temat 

matematyki. 

W  1989  roku  w  międzynarodowym  badaniu  13-latków 

młodzi Koreańczycy zajęli pierwsze miejsce w znajomości 

matematyki,  a  Amerykanie  ostatnie.  Jednak  na  pytanie, 

czy  jesteś  "dobry  w  matematyce,"  tylko  23  procent 

Koreańczyków  odpowiedziało  "tak",  w  porównaniu  do  68 

procent Amerykanów. 

Muhammad  Ali  powiedział  [udzielający  wywiadu  w 

Afryce]:  „Nie  ma  na  całym  świecie  kraju  tak 

wspaniałego  jak  nawet  najmniejsze  miasto  w 

Ameryce. Mam na myśli, że [tu w Zairze] nie możecie 

oglądać telewizji. Woda nie płynie w kranach. Toalety 

nie  spłukują  się.  Drogi,  samochody—nie  ma  nic 

wspanialszego niż Ameryka."  

Jaka 

bariera 

krytycznego 

myślenia 

została 

zaprezentowana w powyższym fragmencie wywiadu 

ze znanym bokserem?  

Socjocentryzm  

Socjocentryzm to myślenie zorientowane na grupę.  Myślenie 

pod silnym wpływem norm grupowych myślenia, przekonań  

i zachowań.  

Występują dwie główne formy socjocentryzmu: 

grupowe uprzedzenia oraz „instynkt stadny”.  

Która z tych form wystąpiła u Muhammada Ali?  

Muhammad Ali powiedział [udzielający wywiadu w Afryce]: 

„Nie ma na całym świecie kraju tak wspaniałego jak nawet 

najmniejsze miasto w Ameryce. Mam na myśli, że [tu w 

Zairze] nie możecie oglądać telewizji. Woda nie płynie w 

kranach. Toalety nie spłukują się. Drogi, samochody—nie 

ma nic wspanialszego niż Ameryka."  

Grupowe uprzedzenia 

Grupowe uprzedzenie  to skłonność do stawiania jak najwyżej własnego 

narodu,  rasy,  szkoły,  rodziny  lub  innych  grupy  społecznych  niż  na  to 

wskazują dowody. 

Mówiąc,  na  przykład,  że  „nie  ma  na  całym  świecie  kraju  tak 

wspaniałego  jak  nawet  najmniejsze  miasto  w  Ameryce,"  Ali 

oczywiście  przecenia  znacząco  porównywane  zalety  swojego 

kraju, a zatem popełnia grzech grupowego uprzedzenia 

Muhammad Ali powiedział [udzielający wywiadu w Afryce]: 

„Nie ma na całym świecie kraju tak wspaniałego jak nawet 

najmniejsze  miasto  w  Ameryce.  Mam  na  myśli,  że  [tu  w 

Zairze]  nie  możecie  oglądać  telewizji.  Woda  nie  płynie  w 

kranach.  Toalety  nie  spłukują  się.  Drogi,  samochody—nie 

ma nic wspanialszego niż Ameryka."  

Aktywna  seksualnie  osoba  biseksualna:  “Nigdy  nie  będę 

mieć  AIDS.  Jestem  osobą  o  bardzo  dobrej  intuicji. 

Wyczuwam czy ktoś ma coś tak zwyrodniałego jak wirus 

HIV.  

Która  z  barier  krytycznego  myślenie 

prezentuje powyższa osoba?  

Myślenie życzeniowe 

Myślenie  życzeniowe  występuje,  gdy  osoba  uważa,  że  ​​coś  jest 

prawdziwe,  nie  dlatego,  że  ma  mocne  dowody  dla  swojego 

przekonania, ale dlatego, że chce żeby to była prawda. 

Osoby,  które  angażują  się  w  ryzykowne  aktywności 

seksualnej  często  wykazują  dziecinne  myślenie:  "To  nie 

zdarzy się mnie." 

To  jest  również  przykład  omawianego  wcześniej 

samolubnego  myślenia.  Ta  osoba  jest  zbyt  pewna  swoich 

możliwości  "intuicyjnego„  widzenia,  czy  potencjalny 

partner seksualny ma AIDS. 

Aktywna seksualnie osoba biseksualna: “Nigdy nie będę 

mieć AIDS. Jestem osobą o bardzo dobrej intuicji. 

Wyczuwam czy ktoś ma coś tak zwyrodniałego jak wirus 

HIV.  

Ed: Mój przyjaciel Dirk jest studentem drugiego roku 

studiów na uniwersytecie stanu Nowy Jork. Jest 

blondynem, uwielbi surfing i ma bardzo wyluzowaną 

osobowość. 

  

Mary: Założę się że jest z Kalifornii.  

Która z barier krytycznego myślenie prezentuje 

Mary w powyższej rozmowie?  

Stereotypy 

Posiadanie  blond  włosów,  radość  z  surfingu  i  wyluzowany 

stosunek  do  życia  to  stereotypowe  cechy  Kalifornijczyków  -  i  to 

pomimo faktu, że większość Kalifornijczyków nie jest rasy białej. 

Oczywiście wielu ludzi, którzy nie są z Kalifornii również posiada 

te trzy cechy. A biorąc pod uwagę, że Dirk uczęszcza do uczelni 

państwowej w stanie Nowy Jork, jest mało prawdopodobne żeby 

pochodził z Kalifornii. 

Ed: Mój przyjaciel Dirk jest studentem drugiego roku 

studiów na uniwersytecie stanu Nowy Jork. Jest 

blondynem, uwielbi surfing i ma bardzo wyluzowaną 

osobowość. 

  

Mary: Założę się że jest z Kalifornii.