www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
dr Eleonora Kuczmera-Ludwiczy
ńska
Katedra Zarz
ądzania w Gospodarce SGH
Jak rozmawiać z dzieckiem o kryzysie?
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
JEŚLI CHCEMY DOTRZEĆ DO NASTOLATKA POWINNIŚMY
PRZESTRZEGAĆ PODSTAWOWYCH REGUŁ DZIAŁANIA
NIE WYDAWAJ ROZKAZÓW
ale POPRO
Ś lub ZAPROPONUJ WYBÓR
NIE ATAKUJ
a POKA
Ż SWOJE UCZUCIA
NIE OBWINIAJ DZIECKA ZA WSZYSTKO
tylko OPISZ KONKRETNY
STAN RZECZY lub SYTUACJ
Ę
UNIKAJ KAZA
Ń –
MÓW KRÓTKO i KONKRETNIE
NIE „PRZES
ŁUCHUJ” ZADAJĄC WIELE PYTAŃ
i ZAWSZE CIERPLIWIE
S
ŁUCHAJ ODPOWIEDZI
NIE KRYTYKUJ
a PRZEDSTAWIAJ SWOJE OCZEKIWANIA (pami
ętaj o
argumentach!)
NIE ZRZ
ĘDŹ
tylko CZ
ĘŚCIEJ CHWAL NASTOLATKA, nawet za
DROBIAZGI
NIE ZWRACAJ SI
Ę jak do MALUCHA
ale TRAKTUJ jak PARTNERA a
nawet POPRO
Ś o POMOC czy RADĘ
NIE PODNO
Ś GŁOSU
tylko POZWÓL CÓRCE/ SYNOWI PRZEDSTAWI
Ć
SWÓJ PUNKT WIDZENIA
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
W RELACJACH z NASTOLATKAMI
NIE
U
ŻYWAJMY
wymienionych poni
żej i podobnych SFORMUŁOWAŃ:
Kiedy by
łam/byłem w twoim wieku…
Gdy mia
łam/miałem tyle lat co ty, to…
Jeste
ś taki sam jak twój ojciec (do syna)…
Jeste
ś taka sama jak twoja matka (do córki) lub
nic nie umiesz jak twoja matka
Masz tak robi
ć, bo ja tak mówię
Inni maj
ą lepsze stopnie, a ty co…
Nie bo nie, i ju
ż !
To ja si
ę tak dla ciebie poświęcam, a ty co…
Zabraniam ci i koniec…
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
NIE FERUJMY WYROKÓW w rodzaju
:
WIEDZIA
ŁAM/WIEDZIAŁEM, że CI SIĘ NIE UDA
NIE MAM OCHOTY CI TEGO WYJA
ŚNIAĆ, bo i
TAK NIE ZROZUMIESZ
NIGDY SI
Ę TEGO NIE NAUCZYSZ
Z TOB
Ą WCALE NIE MOŻNA SIĘ DOGADAĆ
I TAK NIC DO CIEBIE NIE TRAFIA
NIE OBCHODZI MNIE CO ZROBISZ
RÓB CO CHCESZ I TAK B
ĘDZIE ŹLE
STALE SI
Ę ZA CIEBIE WSTYDZĘ
GDYBY
Ś…a… NASTĘPNYM RAZEM…
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
PRZYK
ŁAD POJĘĆ I ZACHOWAŃ EKONOMICZNYCH
(ZAKRES ROZMOWY Z DZIE
ĆMI)
Ekonomia to nauka zajmuj
ąca się
nadzorowaniem „spo
łecznego procesu
gospodarowania” (makroekonomia i
mikroekonomia)
Ekonomia dotyczy pa
ństw, korporacji, średnich i
ma
łych firm oraz gospodarstw domowych.
Ekonomia zajmuje si
ę głównie pieniądzem i
przedsi
ębiorczością
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
PRZYK
ŁAD POJĘĆ I ZACHOWAŃ EKONOMICZNYCH
(ZAKRES ROZMOWY Z DZIE
ĆMI)
Pieni
ądze
to powszechnie akceptowany
środek wymiany dóbr
i us
ług oraz miernik ich wartości
Pieni
ądze są ważne z dwóch powodów – pierwszym z nich
jest specjalizacja i podzia
ł pracy, drugim zdolność do
tezauryzacji (pieni
ądze zarabia się po to by je oszczędzać i
wydawa
ć w przyszłości)
Za pomoc
ą pieniędzy zaspokajamy swoje potrzeby. Im więcej
mamy pieni
ędzy tym szybciej rośnie chęć ich pomnażania.
Pieni
ądz umożliwia życie ale może je odbierać (rozboje, walki,
wojny)
Pieni
ądze są elementem życia każdego z nas – dzieci,
doros
łych, białych, czarnych, młodych i starych itd.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
PRZYK
ŁAD POJĘĆ I ZACHOWAŃ EKONOMICZNYCH
(ZAKRES ROZMOWY Z DZIE
ĆMI)
Ekonomia to równie
ż
przedsi
ębiorczość.
Przedsi
ębiorczość to zespół cech i zachowań
charakterystycznych dla przedsi
ębiorców . Są oni:
planistami
organizatorami
motywatorami
kontrolerami
…wszystkich procesów wytwórczych, us
ługowych i
wymiennych. Swoje funkcje wykonuj
ą posługując się meta-
funkcj
ą informacyjno-decyzyjną
Wykorzystuj
ą oni w tych procesach zasoby:
rzeczowe
finansowe
informacyjne
czasowe
ludzkie
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
PRZYK
ŁAD POJĘĆ I ZACHOWAŃ EKONOMICZNYCH
(ZAKRES ROZMOWY Z DZIE
ĆMI)
Przedsi
ębiorczość to
równie
ż
zaradno
ść
cz
łowieka
w okre
ślaniu i realizowaniu swoich celów w
skomplikowanej rzeczywisto
ści dzisiaj i rudnego do
przewidzenia jutra.
A wi
ęc człowiek przedsiębiorczy, to człowiek z
inicjatyw
ą, samodzielny, potrafiący dobrze
gospodarowa
ć posiadanym kapitałem. Zna się na
tym co robi czyli jest profesjonalist
ą
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
WYCHOWANIE EKONOMICZNE DZIECKA
Wychowanie ekonomiczne dziecka to dawanie mu przyk
ładu
oraz wskazywanie mu odpowiednich rozwi
ązań
organizacyjnych i finansowych. Jest niezwykle istotne w jego
rozwoju intelektualnym i emocjonalnym.
Dziecko powinno wiedzie
ć co to są pieniądze i do czego są
potrzebne, jak
ą mają wartość i jak nimi racjonalnie
gospodarowa
ć.
Postrzeganie wiedzy ekonomicznej przez dzieci znacznie ró
żni
si
ę od postrzegania osób dorosłych. Każdy dorosły powinien
przekaz tej wiedzy dostosowa
ć do indywidualnego rozwoju
swoich dzieci.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
WYCHOWANIE EKONOMICZNE DZIECKA
Nauka dziecka odbywa si
ę poprzez
obserwacj
ę
rozmowy i na
śladownictwo.
Najlepiej dziecko uczy
si
ę poprzez naśladownictwo i stymulację (kiedy
poprosi) „ja post
ąpiłabym/postąpiłbym w takiej
sytuacji „tak i tak”, ale jeste
ś innym człowiekiem,
zastanów si
ę i podejmij dobrą dla wszystkich
decyzj
ę
To w
łaśnie naśladownictwo kształtuje nawyki
przedsi
ębiorczości i gospodarności, dziecko robi
to nie
świadomie i dlatego TAK WAŻNY JEST
ODPOWIEDNI PRZYK
ŁAD DOROSŁYCH, a
szczególnie
zgodno
ść słów i czynów
w
perspektywie rodziny, przyjació
ł, pracy
zawodowej.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
WYCHOWANIE EKONOMICZNE DZIECKA
Dziecko uczy si
ę racjonalnego ekonomicznego zachowania w
procesie oszcz
ędzania,
co przy braku jakichkolwiek
W
ŁASNYCH pieniędzy jest niemożliwe.
Zmiana warunków
życia spowodowała zmianę stosunku
doros
łych do pracy jako wartości. Obecnie praca stała się (w
wi
ększości przypadków) środkiem do zarabiania pieniędzy.
Nieistotne co robimy je
śli przynosi nam to dużo pieniędzy.
Takiej postawy ucz
ą się od nas dorosłych nasze dzieci.
Dzieciom trzeba pozwoli
ć na samodzielność na tyle na ile będą
tego chcia
ły i potrafiły
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
WYCHOWANIE EKONOMICZNE DZIECKA
Przedsi
ębiorczość i wiążąca się z nią gospodarność
wdra
żana w życie młodzieży
to pomoc
w
zrozumieniu i zaakceptowaniu takich warto
ści,
postaw i umiej
ętności jak:
szacunek do swojej w
łasności
szacunek do cudzej w
łasności
szacunek do w
łasnej pracy
szacunek do pracy innych
poszanowanie mienia spo
łecznego (należącego do
wszystkich) np. udzia
ł w DNIACH ZIEMI,
porz
ądkach wiosennych, dbaniu o estetyczne
wn
ętrza, wykonywanie drobnych remontów,
zbiórka zabawek, ksi
ążek itd.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
WYCHOWANIE EKONOMICZNE DZIECKA
docenienie trudu i po
święcenia osób w
otoczeniu
rozs
ądne zarządzanie swoimi
oszcz
ędnościami
zdolno
ść do rezygnowania z pewnych
korzy
ści na rzecz innych, a więc nauka
kompromisów („odchodz
ąc od NIE
dochodz
ąc do TAK; WIN-WIN)
zaradno
ść
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
WYCHOWANIE EKONOMICZNE DZIECKA
Nauka powinna odbywa
ć się przez kształcenie i
wychowywanie „do i przez” czyli naucza
ć mamy nie
tylko teoretycznie ale równie
ż poprzez działania
praktyczne. Niezwykle wa
żne jest w tym procesie
wytworzenie motywacji wewn
ętrznej
u dziecka, a to
jest mo
żliwe jeśli dostrzeże ono w działaniu, w
którym ma bra
ć udział (kreować) konkretne i niezbyt
odleg
łe cele oraz
danie mo
żliwości doświadczenia.
Proces rozszerzania wiedzy i kszta
łtowania wartości,
postaw, umiej
ętności powinien odbywać się
powoli,
ale systematycznie.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
JAK ROZMAWIAĆ Z NASTOLATKIEM O KRYZYSIE
1.
Stwórz klimat zaciekawienia (najlepiej przy wspólnym posi
łku
lub w sytuacji równoleg
łej, podczas wyjazdu itp.) , szczególnie
podczas pierwszej rozmowy na temat kryzysu.
2.
Wyja
śniaj pojęcia – nie pozostawiaj trudnych wyrazów bez
wyja
śnienia (gospodarka, kryzys, pieniądz, inflacja,
bezrobocie, konsumpcja, oszcz
ędności, inwestycje itd.)
3.
Formu
łuj krótkie, jasne komunikaty informacyjne, nie
nacechowane emocjonalnie o istniej
ącej sytuacji, a nie sądy o
sytuacji.
4.
Np. „Obecnie gospodarki bardzo wielu pa
ństw przechodzą
zjawisko, które nazywamy kryzysem (opis co to jest kryzys).
Kryzysy s
ą zjawiskami, które towarzyszą człowiekowi od
zawsze (w domu, szkole, pracy, gospodarce, gospodarstwie
domowym itd.) i b
ędą nam towarzyszyć w przyszłości, bo takie
jest prawo rozwoju. Kryzys jest zjawiskiem przej
ściowym,
zawsze powoduje zmian
ę i w konsekwencji poprawę i rozwój,
chocia
ż jest uciążliwy.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
JAK ROZMAWIAĆ Z NASTOLATKIEM O KRYZYSIE
1.
Przyk
ład rozpoczęcia rozmowy: Obecnie gospodarki
wielu pa
ństw przechodzą kryzys (to tak jakby dostały
dwój
ę w szkole) i tak jak można poprawić dwóję w
szkole, mo
żna poprawić sposób w jaki działa
gospodarka kraju dotkni
ętego kryzysem.
2.
c.d przyk
ładu: Aby poprawić stopień w szkole trzeba
si
ę zmobilizować, aby poprawić stan gospodarki
kraju Prezydent, Rz
ąd, Sejm itd. i wszyscy obywatele
tego kraju powinni si
ę zmobilizować do tego aby
dokona
ć zmian, które spowodują, ze kryzys będzie
ograniczany i w ko
ńcu zamieni się na ożywienie
gospodarcze.
3.
Nie u
żywaj sformułowań: „to tragiczne wydarzenie”,
„beznadziejna sytuacja”, dramat na
świecie”,
„masakra”, „my nic nie mo
żemy, bo oni źle rządzą”,
itd.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
PRZYK
ŁAD „WARSZTATÓW” REALIZOWANYCH Z
NASTOLATKAMI
Warsztat to
świetna kształcąca praca dzieci, młodzieży i rodziców,
mog
ą również przyłączyć się np. dziadkowie i inne osoby
pozostaj
ące w tym samym gospodarstwie domowym.
A teraz zrobimy „burz
ę mózgów” , to metoda heurystyczna, czyli
metoda TWÓRCZEGO ROZWI
ĄZYWANIA PROBLEMÓW.
Nasz problem: Co mo
żemy poprawić w naszym gospodarstwie
domowym aby
śmy pomimo kryzysu mogli realizować swoje cele?
analiza celów poszczególnych cz
łonków rodziny – cele osobiste
analiza celów rodziny jako ca
łości – wzajemne związki
uwarunkowania osi
ągnięcia celów (budżet i jego elementy, zachowania
cz
łonków rodziny, czas, informacja itd.
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
PRZYK
ŁAD „WARSZTATÓW” REALIZOWANYCH Z
NASTOLATKAMI
ETAPY BURZY MÓZGÓW
:
1.
Etap: wytwarzanie pomys
łów i nie ocenianie
2.
Etap: analiza i ocena pomys
łów (skuteczność,
realno
ść, szybkość realizacji itd.
3.
Wybór rozwi
ązań ( przewidywanie następstw
ka
żdego wyboru)
4.
Zastosowanie na ko
ńcu metody „adwokatus
diaboli”
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
USTALAMY ZASADY DZIA
ŁANIA:
Na przyk
ład:
Zasady gospodarowania pieni
ędzmi
(kieszonkowe, kwoty na wyjazdy itp.) ;
1. kontrola i subtelne doradztwo, (naganne jest kontrolowanie dziecka poza jego
świadomością i wiedzą)
2. nale
ży wtajemniczać dziecko w finanse rodzinne (w zakresie dostosowanym do wieku i
dojrza
łości dziecka)
3. nale
ży powierzać dziecku określone obowiązki w gospodarowaniu zasobami rodziny, w
tym równie
ż pieniądzem
Zasady wspó
ł-przyczyniania się do dochodów i oszczędności
1.Sami sprz
ątamy mieszkanie/dom sprawiedliwie i elastycznie dzieląc obowiązki (kwota 400
z
ł/miesięcznie na sprzątaczkę jest odkładana na…)
2.Odci
ążam/y rodziców/rodzica z określonych robót – co pozwoli im zarobić więcej pieniędzy
lub wykonaj
ą w tym czasie pożyteczną dla wszystkich pracę.
3. Oszcz
ędzamy światło, wodę, gaz
4. Dzielimy si
ę pomysłami, które przychodzą nam do głowy
Zasady…. ustalamy je wszyscy razem w rodzinie
powoduje to wytworzenie motywacji
wewn
ętrznej oraz kształtowanie odpowiedzialności i samokontroli
www.gimversity.pl
www.uniwersytet-dzieciecy.pl
DZI
ĘKUJĘ ZA UWAGĘ!