Makroekonomia -jest to dział ekonomii zajmujšcy się badaniem gospodarki jako cało ci
�
uwzględniajšc jej najważniejsze czę ci. Interesujš jš więc takie zagadnienia jak :
�
•
przyczyny okre lajšce poziom produkcji krajowej
�
•
możliwo ci wzrostu gospodarczego
�
•
stabilizacja systemu gospodarczego
•
czynniki wpływajšce na ogólny poziom cen
Makroekonomia zajmuje się również eliminowaniem negatywnych zjawisk występujšcych w
gospodarce. Formułuje okre lone sposoby polityki w tym zakresie wraz z instrumentami i
�
ródłami finansowania.
�
Liberalizm - Smith - bogactwo narodów jest wynikiem gorliwego dšżenia każdego obywatela
do realizacji własnych celów. Jednostka dšżšc do zaspokojenia własnych potrzeb służy dobru
ogółu, a cało ć jest kontrolowana przez tzw. niewidzialnš rękę rynku. Teoria ta zakłada
�
maksymalne ograniczenie ingerencji państwa w gospodarkę.
Interwencjonizm- zakłada zwiększenie bezpo rednich regulacji rzšdu, większy fiskalizm. Jest
�
on zwišzany z zachwianiem koncepcji klasycznej w 20 i 30 latach. Głównym założeniem było
twierdzenie, że państwo musi chronić rynek. Siłš naprawczš gospodarki jest popyt.
Neoklasycyzm- odmiana liberalizmu, która powstała po załamaniu się interwencjonalizmu.
Opowiada się ona za wolnym rynkiem, niewielkim rzšdem i niskimi podatkami.
Monetaryzm- Fridman - twierdził on że gospodarka nie może być wydajna bez mechanizmów
rynkowych bazujšcych na prywatnej własno ci. Rola i zakres polityki gospodarczej rzšdu
�
zostaje sprowadzony do realizacji polityki pieniężnej.
Ekonomia podaży- wyraża potrzebę obniżenia podatków, zmniejszenia
wiatczeń
�
wypłacanych przez państwo, prywatyzację, popiera konkurencję w gospodarce. Proponuje
zmniejszenie udziałów wydatków publicznych w produkcie krajowym, obniżenie wydatków
rzšdu i restrykcyjnš politykę pieniężnš w celu zmniejszenia inflacji.
Wzrost gospodarczy- jest pojęciem dużo węższym od rozwoju gospodarczego, ponieważ
obejmuje jedynie mierzalne elementy gospodarki np. wzrost produkcji, dochodów,
zatrudnienia.
Teoria wzrostu gospodarczego- okre la czynniki sprzyjajšce szybkiemu wzrostowi produktu
�
krajowego w ujęciu długoterminowym, okre la warunki zapewniajšce równomierny wzrost
�
gospodarczy
Rozwój gospodarczy- oprócz cech ilo ciowych zawiera także zmienne jako ciowe, które
�
�
możemy okre lić jako rozwój cywilizacyjny.
�
Rola państwa- sprowadza się ona do jednej prostej odpowiedz : ile państwa w gospodarce, a
ile rynku.
SNA - standardowy system rachunków narodowych - jest to międzynarodowa, ujednolicona
sprawozdawczo ć statystyczna oparta na założeniu, że każda praca społeczna jest użyteczna i
�
służy powiększeniu dobrobytu. Wyróżnia się kilka agregatów opisujšcych stan gospodarki :
•
PNB - produkt narodowy brutto
•
PKB - produkt krajowy brutto
•
PNN - produkt narodowy netto
•
PKN - produkt krajowy netto
•
DN - dochód narodowy
•
DO - dochód osobisty
•
DD - dochód dyspozycji
•
PNB i PNN - strefa produkcji
Produkt Narodowy Brutto - PNB - wyraża bieżšcš, pieniężnš warto ć wszystkich dóbr i usług
�
finansowych występujšcych w danej gospodarce w okre lonym czasie.
�
Produkt Narodowy Netto - PNN - jest to produkt Narodowy Brutto pomniejszony o
amortyzację.
Dochód Narodowy - DN - obejmuje cało ć dochodów wypłaconych za wykorzystanie
�
czynników produkcji w okre lonym czasie ich wła cicielom oraz niepodzielne zyski
�
�
przedsiębiorstw, przeznaczone na ich rozwój. Dochód narodowy jest sumš procentów płac i
rent oraz niepodzielnych zysków przedsiębiorstw. DN jest równy całkowitym kosztom
produkcji dóbr i usług zawartych w PNN.
Dochód Osobisty - DO - jest równy Dochodowi Narodowemu pomniejszony o niepodzielne
zyski przedsiębiorstw.
Dochód Osobisty do dyspozycji - DOD - jest równy Dochodowi Osobistemu pomniejszonemu o
podatki osobiste plus osobiste opłaty nieopodatkowane.
Metoda wydatkowa - polega na zsumowaniu wszystkich wydatków w danej gospodarce w
okre lonym czasie generowanych przez gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, państwo i
�
sektor międzynarodowy. Wyróżnia się cztery grupy wydatków :
•
konsumpcja C
•
inwestycje brutto I
•
wydatki narodowe G
•
eksport betto NX
Konsumpcja - obejmuje wszystkie wydatki zwišzane z zakupem dóbr i usług finalnych na
użytek własny. Wyróżnia się wydatki na dobra trwałego użytku oraz nietrwałego użytku
(żywno ć).
�
Inwestycje - jest to sfera nowego kapitału dodawanego w cišgu roku do już istniejšcego. W
sprawozdawczo ci tej nie ujmuje się inwestycji w człowieka i inwestycji finansowych,
�
ponieważ nie przyczyniajš się one do rzeczowej akumulacji kapitału.
Wydatki inwestycyjne - obejmujš niemieszkaniowe inwestycje w kapitał trwały dokonywane
przez przedsiębiorstwa np.: lokale, budynki. Mieszkaniowe inwestycje w kapitał trwały
dokonywane przez gospodarstwa domowe. Wydatki inwestycyjne z zapasem.
Eksport netto - jest to różnica pomiędzy warto ciš produkcji i sprzedażš przez danš
�
gospodarkę za granicę. Różnica między eksportem a importem.
Zapasy - warto ć tych dóbr, które na dany moment sprawozdawczy zostały wykonane, ale nie
�
sprzedane albo zostały czę ciowo przetworzone - produkcja w toku (półprodukty,
�
półfabrykaty).
Wydatki rzšdowe - sš to wydatki na zakup dóbr i usług dokonane przez instytucje państwowe
wszystkich szczebli majšce charakter ekwiwalentny. Do tych wydatków nie zalicza się
jakichkolwiek płatno ci jeżeli nie stanowiš one zapłaty za dostarczone w zamian dobra lub
�
usługi np. renty, zasiłki itp.
Transfery rzšdowe - sš to wydataki typu renty, zasiłki.
Inflacja - jest to wzrost poziomu szeroko pojętych cen - towarów, usług, płac jako siły
roboczej, stopy procentowej, która jest cenš kredytu, czynszów mieszkaniowych itp.. Rodzaje
inflacji :
•
pełzajšca - do 10%
•
galopujšca - do 100%
•
hiperinflacja - powyżej 100%
Inflacja popytowa - zwišzana jest z pojawieniem się w gospodarce nadmiaru pienišdza w
stosunku do oferty podażowej przy okre lonych cenach w danym czasie.
�
Inflacja kosztowa - jest pchana przez koszta produkcji, np. je li rosnš koszty surowców czy
�
materiałów lub siły roboczej to producenci muszš podnie ć ceny.
�
Inflacja instytucjonalna - jest skutkiem błędnej polityki gospodarczej państwa.
Inflacja strukturalna - najczę ciej występuje gdy zagregowany popyt jest równy
�
zagregowanej podaży lub struktura oferty podażowej nie odpowiada strukturze popytu
zgłoszonego przez społeczeństwo.
Pienišdz - pełni funkcję
rodka płatniczego, jest powszechnie akceptowanym aktywem.
�
Wyróżnia się kilka miar zasobu pienišdza, różniš się między sobš głównie stopniem płynno ci.
�
Płynno ć pienišdza
�
- jest to łatwo ć z jakš można aktywo zmienić w inne z nieznacznš lub
�
żadnš utratš warto ci. Regułš jest to że im mniej płynny jest dany pienišdz tym więcej
�
ograniczeń się z nim wišże, tym większy przychód on przynosi. Płynno ć ma swojš cenę i sš
�
niš utracone odsetki.
Agregaty stopnia płynno ci pienišdza :
�
•
M1 - gotówka, czeki podróżne, depozyty na podstawie, których można wystawić czeki.
•
M2 - zawiera w sobie agregat M1 oraz depozyty oszczędno ci, małe rachunki
�
terminowe, jednodniowe umowy odkupu udziałów w spółkach
•
M3 - zawiera M1 i M2 plus duże rachunki terminowe, wielodniowe umowy odkupu,
długoterminowe depozyty w walutach obcych
Funkcje pienišdza :
•
�
rodek wymiany - ułatwia realizację wszelkiego rodzaju transakcji, pienišdz
wykorzystuje się do regulowania niezależnie od tego co kupujemy lub sprzedajemy
•
jednostka rozrachunkowa - pełni funkcję miernika warto ci, jest wspólnym
�
mianownikiem przy pomocy którego wyrażana jest warto ć innych dób i usług
�
•
�
rodek przechowywania warto ci - pienišdz umożliwia przenoszenie rodków w
�
�
przyszło ć w celu pó niejszej konsumpcji.
�
�
•
odroczenia płatno ci - pienišdz może być wykorzystywany jako miernik za pomocš
�
którego ustala się warto ć pożyczek, kredytów itp.
�
Cykl gospodarczy- jest to najpro ciej rzecz ujmujšc okres pomiędzy jednym a drugim
�
załamaniem gospodarczym, które zostały podzielone na cztery fazy :
•
kryzys - produkcja i ceny spadajš, ro nie bezrobocie
�
•
depresja - stabilizacja produkcji i cen na niskim poziomie, wysokie bezrobocie.
•
ożywienie - produkcja i ceny rosnš, spada bezrobocie
•
rozkwit - produkcja i ceny stabilizujš się na odpowiednio wysokim poziomie, pełne
zatrudnienie
Bezrobocie- jest to zjawisko gospodarcze, które polega na tym, że pewna czę ć ludzi zdolnych
�
do pracy i poszukujšcych jej nie może znale ć zatrudnienia. W zależno ci od przyczyn
�
�
wyróżniamy :
•
bezrobocie frakcyjne - czasowe bezrobocie z powodu zmiany miejsca pracy lub
kwalifikacji
•
bezrobocie strukturalne - nadmiar pracowników reprezentujšcych dane zawody
•
bezrobocie technologiczne - zwišzane z postępem technologicznym
•
bezrobocie klasyczne - powstaje gdy poziom płac jest wyższy od poziomu równowagi
•
bezrobocie koniunkturalne - zwišzane z cyklem koniunkturalnym
Deficyt budżetowy- niedobór dochodu państwa w stosunku do jego wydatków - nadwyżka
wydatków nad dochodami
Funkcje państwa-
•
wewnętrzne - wszystko to co dzieje się w kraju, czyli utrzymanie policji itp.
•
zewnętrzne - zapewnienie obrony przed agresjš z zewnštrz
•
stabilizacyjna - wykorzystanie okre lonych instrumenów do okre lonych celów
�
�
•
alokacyjna - polega na odziaływaniu państwa na podwyższenie czynników wytwórczych
pomiędzy sektorami : prywatnym i publicznym, a następnie za dobrš alokację wewnštrz
sektorów
•
redystrybucyjna - polega na oddziaływaniu państwa na ostateczny podział dochodów w
społeczeństwie za pomocš progresywnych sposobów opodatkowania i zasiłków.
Polityka fiskalna- jest to ogół decyzji państwa odno nie wydatków i podatków w wšskim
�
rozumieniu nazywana politykš budżetowš. W szerokim obejmuje także inne instrumenty.
Cele :
•
wzrost gospodarczy
•
walka z inflacjš
•
walka z bezrobociem
•
dobry bilans płatniczy z zagranicš
Ekspansywna polityka fiskalna- działanie zwišzane ze stymulowanie zagregowanego popytu.
Obniżenie podatków, wzrost wydatków - stosowana w czasie recesji.
Restrykcyjna polityka fiskalna- działania majšce na celu ograniczenie zagregowanego popytu,
podwyższenie podatków, obniżenie wydatków, występuje gdy dane państwo walczy z inflacjš.
Budżet państwa- zestaw rachunków okre lajšcych wszystkie wydatki i dochody państwa.
�
Okre la cele polityki gospodarczej, udział budżetu w PKB, informuje o stopie integracji
�
państwa z gospodarkš.
Krzywa Leffera- mówi na o tym, ze w danej gospodarce znajduje się jeden optymalny punkt,
przy którym stopa podatków przynosi okre lone przychody oraz pożšdany produkt krajowy.
�
Przy minimalnej i maksymalnej stopie procentowej dochód z podatków jest równy zeru.
Operacje otwartego rynku- polegajš na sprzedaży lub skupowaniu przez bank centralny
rzšdowych papierów warto ciowych. Gdy bank je sprzedaje to zmniejsza wielko ć bazy
�
�
monetarnej.
Stopa dyskontowa- to wska nik oprocentowania kredytów udzielanych przez bank centralny
�
bankom komercyjnym.
Document Outline
- Makroekonomia -jest to dział ekonomii zajmujšcy się badaniem gospodarki jako cało�ci uwzględniajšc jej najważniejsze czę�ci. Interesujš jš więc takie zagadnienia jak :
- przyczyny okre�lajšce poziom produkcji krajowej
- możliwo�ci wzrostu gospodarczego
- stabilizacja systemu gospodarczego
- czynniki wpływajšce na ogólny poziom cen
- Makroekonomia zajmuje się również eliminowaniem negatywnych zjawisk występujšcych w gospodarce. Formułuje okre�lone sposoby polityki w tym zakresie wraz z instrumentami i �ródłami finansowania.
- Liberalizm - Smith - bogactwo narodów jest wynikiem gorliwego dšżenia każdego obywatela do realizacji własnych celów. Jednostka dšżšc do zaspokojenia własnych potrzeb służy dobru ogółu, a cało�ć jest kontrolowana przez tzw. niewidzialnš rękę rynku. Teoria ta zakłada maksymalne ograniczenie ingerencji państwa w gospodarkę.
- Interwencjonizm- zakłada zwiększenie bezpo�rednich regulacji rzšdu, większy fiskalizm. Jest on zwišzany z zachwianiem koncepcji klasycznej w 20 i 30 latach. Głównym założeniem było twierdzenie, że państwo musi chronić rynek. Siłš naprawczš gospodarki jest popyt.
- Neoklasycyzm- odmiana liberalizmu, która powstała po załamaniu się interwencjonalizmu. Opowiada się ona za wolnym rynkiem, niewielkim rzšdem i niskimi podatkami.
- Monetaryzm- Fridman - twierdził on że gospodarka nie może być wydajna bez mechanizmów rynkowych bazujšcych na prywatnej własno�ci. Rola i zakres polityki gospodarczej rzšdu zostaje sprowadzony do realizacji polityki pieniężnej.
- Ekonomia podaży- wyraża potrzebę obniżenia podatków, zmniejszenia �wiatczeń wypłacanych przez państwo, prywatyzację, popiera konkurencję w gospodarce. Proponuje zmniejszenie udziałów wydatków publicznych w produkcie krajowym, obniżenie wydatków rzšdu i restrykcyjnš politykę pieniężnš w celu zmniejszenia inflacji.
- Wzrost gospodarczy- jest pojęciem dużo węższym od rozwoju gospodarczego, ponieważ obejmuje jedynie mierzalne elementy gospodarki np. wzrost produkcji, dochodów, zatrudnienia.
- Teoria wzrostu gospodarczego- okre�la czynniki sprzyjajšce szybkiemu wzrostowi produktu krajowego w ujęciu długoterminowym, okre�la warunki zapewniajšce równomierny wzrost gospodarczy
- Rozwój gospodarczy- oprócz cech ilo�ciowych zawiera także zmienne jako�ciowe, które możemy okre�lić jako rozwój cywilizacyjny.
- Rola państwa- sprowadza się ona do jednej prostej odpowiedz : ile państwa w gospodarce, a ile rynku.
- SNA - standardowy system rachunków narodowych - jest to międzynarodowa, ujednolicona sprawozdawczo�ć statystyczna oparta na założeniu, że każda praca społeczna jest użyteczna i służy powiększeniu dobrobytu. Wyróżnia się kilka agregatów opisujšcych stan gospodarki :
- PNB - produkt narodowy brutto
- PKB - produkt krajowy brutto
- PNN - produkt narodowy netto
- PKN - produkt krajowy netto
- DN - dochód narodowy
- DO - dochód osobisty
- DD - dochód dyspozycji
- PNB i PNN - strefa produkcji
- Produkt Narodowy Brutto - PNB - wyraża bieżšcš, pieniężnš warto�ć wszystkich dóbr i usług finansowych występujšcych w danej gospodarce w okre�lonym czasie.
- Produkt Narodowy Netto - PNN - jest to produkt Narodowy Brutto pomniejszony o amortyzację.
- Dochód Narodowy - DN - obejmuje cało�ć dochodów wypłaconych za wykorzystanie czynników produkcji w okre�lonym czasie ich wła�cicielom oraz niepodzielne zyski przedsiębiorstw, przeznaczone na ich rozwój. Dochód narodowy jest sumš procentów płac i rent oraz niepodzielnych zysków przedsiębiorstw. DN jest równy całkowitym kosztom produkcji dóbr i usług zawartych w PNN.
- Dochód Osobisty - DO - jest równy Dochodowi Narodowemu pomniejszony o niepodzielne zyski przedsiębiorstw.
- Dochód Osobisty do dyspozycji - DOD - jest równy Dochodowi Osobistemu pomniejszonemu o podatki osobiste plus osobiste opłaty nieopodatkowane.
- Metoda wydatkowa - polega na zsumowaniu wszystkich wydatków w danej gospodarce w okre�lonym czasie generowanych przez gospodarstwa domowe, przedsiębiorstwa, państwo i sektor międzynarodowy. Wyróżnia się cztery grupy wydatków :
- konsumpcja C
- inwestycje brutto I
- wydatki narodowe G
- eksport betto NX
- Konsumpcja - obejmuje wszystkie wydatki zwišzane z zakupem dóbr i usług finalnych na użytek własny. Wyróżnia się wydatki na dobra trwałego użytku oraz nietrwałego użytku (żywno�ć).
- Inwestycje - jest to sfera nowego kapitału dodawanego w cišgu roku do już istniejšcego. W sprawozdawczo�ci tej nie ujmuje się inwestycji w człowieka i inwestycji finansowych, ponieważ nie przyczyniajš się one do rzeczowej akumulacji kapitału.
- Wydatki inwestycyjne - obejmujš niemieszkaniowe inwestycje w kapitał trwały dokonywane przez przedsiębiorstwa np.: lokale, budynki. Mieszkaniowe inwestycje w kapitał trwały dokonywane przez gospodarstwa domowe. Wydatki inwestycyjne z zapasem.
- Eksport netto - jest to różnica pomiędzy warto�ciš produkcji i sprzedażš przez danš gospodarkę za granicę. Różnica między eksportem a importem.
- Zapasy - warto�ć tych dóbr, które na dany moment sprawozdawczy zostały wykonane, ale nie sprzedane albo zostały czę�ciowo przetworzone - produkcja w toku (półprodukty, półfabrykaty).
- Wydatki rzšdowe - sš to wydatki na zakup dóbr i usług dokonane przez instytucje państwowe wszystkich szczebli majšce charakter ekwiwalentny. Do tych wydatków nie zalicza się jakichkolwiek płatno�ci jeżeli nie stanowiš one zapłaty za dostarczone w zamian dobra lub usługi np. renty, zasiłki itp.
- Transfery rzšdowe - sš to wydataki typu renty, zasiłki.
- Inflacja - jest to wzrost poziomu szeroko pojętych cen - towarów, usług, płac jako siły roboczej, stopy procentowej, która jest cenš kredytu, czynszów mieszkaniowych itp.. Rodzaje inflacji :
- pełzajšca - do 10%
- galopujšca - do 100%
- hiperinflacja - powyżej 100%
- Inflacja popytowa - zwišzana jest z pojawieniem się w gospodarce nadmiaru pienišdza w stosunku do oferty podażowej przy okre�lonych cenach w danym czasie.
- Inflacja kosztowa - jest pchana przez koszta produkcji, np. je�li rosnš koszty surowców czy materiałów lub siły roboczej to producenci muszš podnie�ć ceny.
- Inflacja instytucjonalna - jest skutkiem błędnej polityki gospodarczej państwa.
- Inflacja strukturalna - najczę�ciej występuje gdy zagregowany popyt jest równy zagregowanej podaży lub struktura oferty podażowej nie odpowiada strukturze popytu zgłoszonego przez społeczeństwo.
- Pienišdz - pełni funkcję �rodka płatniczego, jest powszechnie akceptowanym aktywem. Wyróżnia się kilka miar zasobu pienišdza, różniš się między sobš głównie stopniem płynno�ci.
- Płynno�ć pienišdza - jest to łatwo�ć z jakš można aktywo zmienić w inne z nieznacznš lub żadnš utratš warto�ci. Regułš jest to że im mniej płynny jest dany pienišdz tym więcej ograniczeń się z nim wišże, tym większy przychód on przynosi. Płynno�ć ma swojš cenę i sš niš utracone odsetki.
- Agregaty stopnia płynno�ci pienišdza :
- M1 - gotówka, czeki podróżne, depozyty na podstawie, których można wystawić czeki.
- M2 - zawiera w sobie agregat M1 oraz depozyty oszczędno�ci, małe rachunki terminowe, jednodniowe umowy odkupu udziałów w spółkach
- M3 - zawiera M1 i M2 plus duże rachunki terminowe, wielodniowe umowy odkupu, długoterminowe depozyty w walutach obcych
- Funkcje pienišdza :
- �rodek wymiany - ułatwia realizację wszelkiego rodzaju transakcji, pienišdz wykorzystuje się do regulowania niezależnie od tego co kupujemy lub sprzedajemy
- jednostka rozrachunkowa - pełni funkcję miernika warto�ci, jest wspólnym mianownikiem przy pomocy którego wyrażana jest warto�ć innych dób i usług
- �rodek przechowywania warto�ci - pienišdz umożliwia przenoszenie �rodków w przyszło�ć w celu pó�niejszej konsumpcji.
- odroczenia płatno�ci - pienišdz może być wykorzystywany jako miernik za pomocš którego ustala się warto�ć pożyczek, kredytów itp.
- Cykl gospodarczy- jest to najpro�ciej rzecz ujmujšc okres pomiędzy jednym a drugim załamaniem gospodarczym, które zostały podzielone na cztery fazy :
- kryzys - produkcja i ceny spadajš, ro�nie bezrobocie
- depresja - stabilizacja produkcji i cen na niskim poziomie, wysokie bezrobocie.
- ożywienie - produkcja i ceny rosnš, spada bezrobocie
- rozkwit - produkcja i ceny stabilizujš się na odpowiednio wysokim poziomie, pełne zatrudnienie
- Bezrobocie- jest to zjawisko gospodarcze, które polega na tym, że pewna czę�ć ludzi zdolnych do pracy i poszukujšcych jej nie może znale�ć zatrudnienia. W zależno�ci od przyczyn wyróżniamy :
- bezrobocie frakcyjne - czasowe bezrobocie z powodu zmiany miejsca pracy lub kwalifikacji
- bezrobocie strukturalne - nadmiar pracowników reprezentujšcych dane zawody
- bezrobocie technologiczne - zwišzane z postępem technologicznym
- bezrobocie klasyczne - powstaje gdy poziom płac jest wyższy od poziomu równowagi
- bezrobocie koniunkturalne - zwišzane z cyklem koniunkturalnym
- Deficyt budżetowy- niedobór dochodu państwa w stosunku do jego wydatków - nadwyżka wydatków nad dochodami
- Funkcje państwa-
- wewnętrzne - wszystko to co dzieje się w kraju, czyli utrzymanie policji itp.
- zewnętrzne - zapewnienie obrony przed agresjš z zewnštrz
- stabilizacyjna - wykorzystanie okre�lonych instrumenów do okre�lonych celów
- alokacyjna - polega na odziaływaniu państwa na podwyższenie czynników wytwórczych pomiędzy sektorami : prywatnym i publicznym, a następnie za dobrš alokację wewnštrz sektorów
- redystrybucyjna - polega na oddziaływaniu państwa na ostateczny podział dochodów w społeczeństwie za pomocš progresywnych sposobów opodatkowania i zasiłków.
- Polityka fiskalna- jest to ogół decyzji państwa odno�nie wydatków i podatków w wšskim rozumieniu nazywana politykš budżetowš. W szerokim obejmuje także inne instrumenty. Cele :
- wzrost gospodarczy
- walka z inflacjš
- walka z bezrobociem
- dobry bilans płatniczy z zagranicš
- Ekspansywna polityka fiskalna- działanie zwišzane ze stymulowanie zagregowanego popytu. Obniżenie podatków, wzrost wydatków - stosowana w czasie recesji.
- Restrykcyjna polityka fiskalna- działania majšce na celu ograniczenie zagregowanego popytu, podwyższenie podatków, obniżenie wydatków, występuje gdy dane państwo walczy z inflacjš.
- Budżet państwa- zestaw rachunków okre�lajšcych wszystkie wydatki i dochody państwa. Okre�la cele polityki gospodarczej, udział budżetu w PKB, informuje o stopie integracji państwa z gospodarkš.
- Krzywa Leffera- mówi na o tym, ze w danej gospodarce znajduje się jeden optymalny punkt, przy którym stopa podatków przynosi okre�lone przychody oraz pożšdany produkt krajowy. Przy minimalnej i maksymalnej stopie procentowej dochód z podatków jest równy zeru.
- Operacje otwartego rynku- polegajš na sprzedaży lub skupowaniu przez bank centralny rzšdowych papierów warto�ciowych. Gdy bank je sprzedaje to zmniejsza wielko�ć bazy monetarnej.
- Stopa dyskontowa- to wska�nik oprocentowania kredytów udzielanych przez bank centralny bankom komercyjnym.