Podstawy ekonomii matematycznej część 1, GPW I FOREX


1.1. Przedmiot ekonomii matematycznej

Przedmiotem ekonomii matematycznej są modeli realnych ekonomicznych procesów.

Model to jest obiekt, który zastępuje oryginał i odwzorowuje najistotniejsze dla danego badania cechy i właściwości oryginału.

Metoda ekonomii ekonomicznej to jest systemowa analiza ekonomiki jak skomplikowanego dynamicznego układu. Ekonomia Matematyczna tworze modele matematyczne w postaci założeń o powiązaniu zmiennych ekonomicznych. W skutek różnorodności podmiotów gospodarczych i zmienności warunków, Ekonomia Matematyczna dzieli się na szereg różnych modeli nie mających wartości uniwersalnej.

Główni podstawowe matematyczne modele mikro- i makroekonomii:

1.2. Modele zachowania konsumenta

Jednej z najistotniejszych pojęciem teorii ekonomicznej jest teoria konsumenta. Głównym pytaniem tu jest ustalenie konsumpcji dla danych cen na dobra i dochodzie.

Konkretna decyzja o zakupach określonego koszyka dóbr matematycznie może być pokazana jako wybór punktu w przestrzeni towarów. Niech 0x01 graphic
- jest ograniczona ilość dóbr, a 0x01 graphic
koszyk określonych dóbr w przestrzeni 0x01 graphic

Przestrzenią dóbr nazywa się zbiór wszystkich możliwych dóbr z dodatnimi współrzędnymi

0x01 graphic
0x01 graphic
.

W przestrzeni dóbr wprowadzimy normę

0x01 graphic
,

i odpowiednio metrykę (odległość pomiędzy elementami)

0x01 graphic
.

Przykład. 1.1 Narysować w przestrzeni dóbr wszystkie koszyki 0x01 graphic
, gdzie 0x01 graphic
są jajka, 0x01 graphic
męka. Obliczyć wielkość koszyka 0x01 graphic
i odległość pomiędzy koszykami 0x01 graphic
i 0x01 graphic
.

0x08 graphic
Rozwiązanie.

Wielkość koszyka: 0x01 graphic
.

Odległość: 0x01 graphic
.

Definicja 1.1. Zbiór 0x01 graphic
nazywa się 0x01 graphic
- otoczeniem.

Definicja 1.2. Zbiór 0x01 graphic
nazywa się otwarty, jeżeli każdy element x zbioru Y należy do niego razem z pewnym otoczeniem 0x01 graphic
.

Przykład. 1.2 Narysować w przestrzeni dóbr wszystkie koszyki należące do otoczenia 0x01 graphic
z przykładu 1.1.

0x08 graphic
Rozwiązanie.

Definicja 1.3. Punkt 0x01 graphic
nazywa się punktem brzegowym zboru A, gdy w dowolnym otoczeniu tego punktu znajdują się punkty należące i punkty nie należące do zbioru A.

Definicja 1.4. Zbiór 0x01 graphic
nazywa się domknięty, jeżeli Y jest sumą niektórego otwartego zbioru A i wszystkich brzegowych punktów A.

1.3. Ograniczenie budżetowe

Załóżmy, że możemy obserwować ceny wszystkich dóbr 0x01 graphic
, oraz budżet konsumenta 0x01 graphic
. Wtedy ograniczenie budżetowe może być zapisane jako

0x01 graphic

Zbiór punktów 0x01 graphic
, który spełniają ten warunek nazywa się zbiorem budżetowym lub zbiorem dopuszczalnych koszyków.

1.4. Własności zbioru budżetowego w 0x01 graphic
.

Definicja 1.5. Linią budżetu nazywamy zbiór koszyków 0x01 graphic
, który spełniają warunek

0x01 graphic

Równanie linię budżetu może być również zapisane w postaci

0x01 graphic

Jest to równanie prostej z nachyleniem 0x01 graphic
. Najprostszy sposób narysowania tej linii - to połączyć punkty 0x01 graphic
oraz 0x01 graphic
.

0x08 graphic

Nachylenie linii budżetu ma jasną interpretacje ekonomiczną: mierzy ono stopę według której konsument jest skłonny zamienić dobro 1 na dobro 2:

0x01 graphic

0x01 graphic

...

0x01 graphic
0x01 graphic
.

Występuje minus, ponieważ 0x01 graphic
zawsze mają znaki przeciwne.

Eliminacja jednego parametru.

1.5. Zmiany linii budżetu

Linia budżetu ma 3 parametry 0x01 graphic
, które mogą się zmienić. Z równania wynika, że wzrost dochodu (budżetu) przesunie równolegle do góry linię budżetu i nie zmieni kont nachylenia. Zmniejszenie ceny dobra 1 powoduje przesunięcie punktu przecięcia linii budżetu z poziomą osią na prawo. To znaczy, prosta staje się mniej stroma. Zmniejsza się kąt nachylenia.

Zmniejszenie ceny dobra 2 - bardziej stroma.

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic

0x08 graphic

Zbiór budżetowy w przypadku racjonowania.

Rząd czasem nakłada ograniczenia w postaci racjonowania lub opodatkowania konsumpcji większej niektórego poziomu. Niech 0x01 graphic
- racjonowane dobro.

a) Kartki konsumpcyjne:0x01 graphic
b)0x01 graphic
(t - podatek)

0x01 graphic

Później zobaczymy, że czasem sytuacji b) wynikają i w modelach bez racjonowania (konsumpcja międzyokresowa).

W teorii konsumpcji zakłada się, że każdy konsument ma własne preferencji na niektórym podzbiorze przestrzeni dóbr x. To oznacza, że dla dwóch dowolnych koszyków 0x01 graphic
i 0x01 graphic
konsument potrafi ich uszeregować według stopnia pożądania i zawsze mamy jedną z trzech relacji:

  1. 0x01 graphic
    , (mówimy y silnie preferowany nad x);

  2. 0x01 graphic
    , (mówimy x silnie preferowany nad y);

  3. 0x01 graphic
    , (koszyki x, y są obojętne (indyferentne)).

Wprowadzimy następujące relacji preferencji:

  1. 0x01 graphic
    , (mówimy x słabo preferowany nad y), co oznacza, że koszyk „y nie gorszy od koszyka x”.

  2. 0x08 graphic
    0x01 graphic
    , (mówimy x silnie preferowany nad y), co oznacza, że koszyk x jest z pewnością lepszy od koszyka y.

  3. 0x01 graphic
    , (koszyki x, y są obojętne (indyferentne)).

Pierwsza relacja nazywają się relacja słabej preferencji, druga relacja silnej preferencji, trzecia relacja indeferentności.

Podstawową relacją jest relacja słabej preferencji, na podstawie której możemy zdefiniować pozostałe relacji.

Definicja 1.5. Parę 0x01 graphic
nazywamy polem preferencji konsumenta.

Definicja 1.6. Niech 0x01 graphic
.

  1. Mówimy, że koszyki x, y indyferentne, jeżeli równocześnie 0x01 graphic
    i 0x01 graphic
    .

  2. Mówimy, że koszyk x jest silnie preferowany nad koszykiem y, jeżeli 0x01 graphic
    i 0x01 graphic

1.6. Właściwości preferencji.

Relacja słabej preferencji ma następujące właściwości:

  1. Dla0x01 graphic
    0x01 graphic
    (refleksyjność, zwrotność).

  2. Dla0x01 graphic
    0x01 graphic
    (zupełność).

  3. Jeżeli dla0x01 graphic
    0x01 graphic
    (przechodniość, tranzytywność).

Aksjomat 3 wprowadza liniowy porządek w przestrzeni dóbr i daje możliwość konsumentowi zawsze dokonywać konkretnego wyboru i nie zamykać się w błędnym kole, natomiast aksjomat 2 wyklucza istnienie sytuacji, gdy konsument nie jest w stanie powiedzieć, który z koszyków jest lepszy.

Relacja indeferencji spełnia warunki ekwiwalentności:

1. Dla0x01 graphic
0x01 graphic
(refleksyjność, zwrotność).

2. Dla0x01 graphic
0x01 graphic
0x01 graphic
(symetryczność).

3. Jeżeli dla0x01 graphic
0x01 graphic
(przechodniość, tranzytywność).

To znaczy, przestrzeń dóbr rozbija się na zbiory, które nie mają wspólnych punktów. Takie zbiory nazywają się obszary obojętności. Obszar obojętności w przypadku 2 dóbr nazywamy linią obojętności.

Własności relacji silnej preferencji.

  1. Dla0x01 graphic
    0x01 graphic
    (zupełność).

  2. Jeżeli dla0x01 graphic
    0x01 graphic
    (przechodniość, tranzytywność).

1.7. Dodatkowe założenia.

Definicja 1.7. Relację preferencji nazywamy ciągłą, jeżeli 0x01 graphic
zbiory 0x01 graphic
i 0x01 graphic
są zbiorami otwartymi w przestrzeni dóbr X.

Przykład. 1.3 Konsument kupuje bezpośrednio u rybaków skrzynie ze słabo słonymi śledziami. Relacja preferencji wygląda następująco: nie gorsze śledzie to takie, które są wcześniej wyłowione, ale nie wcześniej niż po 2 dobach i nie później niż po 5 dobach (tylko po takim terminie śledzie będą odpowiednio słone). Czy relacja preferencji jest relacją ekwiwalentności? Czy spełnia założenie zupełności? Czy relacja preferencji jest ciągła? Narysować na osi czasu wszystkie koszyki należące do otoczenia 0x01 graphic
i0x01 graphic
.

Rozwiązanie.

0x01 graphic
0x01 graphic

0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic
0x08 graphic

Definicja 1.8. Niech M jest niepustym podzbiorem pola preferencji 0x01 graphic
. 0x01 graphic
nazywamy M - preferowanym koszykiem i oznaczamy

x=m.pref.M, jeżeli 0x01 graphic
jest słabo preferowany nad 0x01 graphic
.

Definicja 1.9. Zbiór M nazywa się wypukły, jeżeli dowolne dwa jego punkty można połączyć odcinkiem, należącym do zbioru M.

Definicja 1.10. Pole preferencji 0x01 graphic
nazywamy słabo wypukłe, jeżeli

  1. Przestrzeń towarów jest zbiorem wypukłym

  2. Dla 0x01 graphic
    zbiór 0x01 graphic
    jest zbiorem wypukłym w przestrzeni dóbr X.

Interpretacja w R2

Definicja 1.11. Pole preferencji 0x01 graphic
nazywamy silnie wypukłe, jeżeli

  1. Przestrzeń towarów jest zbiorem wypukłym

  2. Dla 0x01 graphic
    , 0x01 graphic
    (0x01 graphic
    , 0x01 graphic
    )0x01 graphic
    .0x01 graphic
    zbiór 0x01 graphic
    jest zbiorem wypukłym w przestrzeni dóbr X.

W większości modeli przypuszczamy, że są spełnione 3 dodatkowe założenia:

Z1. Monotoniczność (zjawisko niedosytu): jeżeli x<y0x01 graphic
.

Z2. Pole preferencji 0x01 graphic
- wypukłe.

Z3. 0x01 graphic
- relacja ciągła.

Twierdzenie 1.1. Jeżeli pole preferencji 0x01 graphic
jest słabo wypukłym, M jest niepustym, wypukłym podzbiorem X i istnieje M preferowany koszyk, to zbiór wszystkich M- preferowanych koszyków jest wypukły.

Twierdzenie 1.2. Jeżeli pole preferencji 0x01 graphic
jest silnie wypukłym, to w wypukłym zbiorze M istnieje nie więcej niż jeden M - preferowany koszyk.

1.8. Funkcja użyteczności.

Relację preferencji jest nie zbyt wygodna dla praktycznego zastosowania. Dla niektórych słabych założeniach

preferencji wygodnie przedstawiać w postaci liczbowego indykatora preferencji funkcji użyteczności, która dozwala zastąpić relację preferencji zwykłej relacją więcej.

Definicja 1.12. Określoną na przestrzeni dóbr funkcje 0x01 graphic
nazywamy funkcją użyteczności konsumenta związaną z relacją 0x01 graphic
0x01 graphic
, jeżeli 0x01 graphic
spełnia ona następujące warunki:

1. 0x01 graphic
0x01 graphic
0x01 graphic

2. 0x01 graphic
0x01 graphic
0x01 graphic

Twierdzenie. 1.3. (Debreu). Jeżeli relacja preferencji jest ciągła, to istnieje ciągła funkcja użyteczności, związana z tą relacją

Twierdzenie 1.4. Jeżeli U(x) - funkcja użyteczności, 0x01 graphic
- funkcja rosnąca, to superpozycja f(U(x)) jest funkcją użyteczności związaną z tą samą relacją.

Przykłady funkcji użyteczności w 0x01 graphic
:

multiplikatywna - 0x01 graphic
, dla 0x01 graphic
;

logarytmiczna - 0x01 graphic
, dla 0x01 graphic
;

addytywna - 0x01 graphic
, dla 0x01 graphic
;

1.9. Właściwości funkcji użyteczności.

W dalszych rozważaniach zakładamy, że spełnione warunki następnego twierdzenia

Twierdzenie 1.5. Niech relacja preferencji jest słabo wypukła i znajdujemy się w warunkach niedosytu, wtedy odpowiednia funkcja użyteczności jest quasi wklęsłą i rosnącą.

Więc funkcja użyteczności ma następujące właściwości:

  1. 0x01 graphic
    - zjawisko niedosytu (większe koszyki zawsze lepszy).

  2. 0x01 graphic
    - dla zwiększających się koszyków różnica w korzyści pomiędzy koszykami dla konsumenta maleje (prawo Gossena: macierz drugich pochodnych jest ujemne określona).

  3. 0x01 graphic
    - olbrzymie korzyści dla konsumenta od bardzo małych koszyków.

  4. 0x01 graphic
    - dla olbrzymich koszyków dalsze ich zwiększenie nie zwiększa ich przydatność.

Więc w przypadku dwuwymiarowych koszyków krzywa obojętności 0x01 graphic
jako funkcja uwikłana może być zapisana w postaci 0x01 graphic
, gdzie funkcja g ma poziomą i pionową asymptoty i jest wklęsła.

Nie ma sensu mówić o użyteczności, jako o liczbowej mierze zadowolenia. F.Uż. po prostu wprowadzają liczbową charakterystykę relacji preferencji.Przykład. U=x12x2, U'=x12/3x21/3. Te same linii obojętności, różne wartości.

1.10. Stopa substytucji i elastyczność

Definicja 1.13. Krańcową użytecznością i-tego towaru nazywamy

0x01 graphic
0x01 graphic
.

Dla naszych założeń krańcowa użyteczność i-tego dobra maleje wraz z zrostem jego spożycia.

Definicja 1.14. Wyrażenie

0x01 graphic
= 0x01 graphic

nazywamy krańcową stopą substytucji i-tego dobra przez j-te dobro.

Definicja 1.15. Wyrażenie

0x01 graphic

nazywamy elastycznością substytucji i-tego dobra przez j-te dobro.

MRS pokazuje o ile powinna zwiększyć się ilość j-tego dobra przy zmniejszeniu o jednostkę i-tego dobra, aby użyteczność koszyka nie zmieniła się.

Elastyczność mierzy to samo dla procentowych zmian. Elastyczność nie zależy od skali pomiaru dóbr.

1

10

20

X2

X1

7

6

5

6

5

4

3

2

4

3

2

1

20

X2

X1

7

6

5

4

3

2

1

7

Zmiany linii bud

0x01 graphic

t

żetu

1

x

2

x

1

p

m

2

p

m

x20

x10



Wyszukiwarka

Podobne podstrony:
Podstawy ekonomii matematycznej część 3, GPW I FOREX
Podstawy ekonomii matematycznej część 2, GPW I FOREX
Podstawy ekonomii matematycznej
Podstawy ekonomii matematycznej wyklady
Zagadnienia na egzamin z ekonomii matematycznej, GPW I FOREX
Podstawy statystyki i ekonometrii 2014 część 1
Podstawy statystyki i ekonometrii 2014 część 2
II. Podstawowe zależności funkcyjne w wyborze konsumenta, ● STUDIA EKONOMICZNO-MENEDŻERSKIE (SGH i U
Podstawy ekonomii 1
SCCIAGI Z EKO!, studia UMK, Podstawy ekonomii (mikro i makro)
KRZYWA PHILLIPSA, ● STUDIA EKONOMICZNO-MENEDŻERSKIE (SGH i UW), ekonomia matematyczna
Podstawy ekonomii

więcej podobnych podstron