Tarcie (opory ruchu) - całość zjawisk fizycznych

występujących przy przemieszczaniu się dwóch ciał. Na

powierzchni styku przemieszczających się ciał występuje

dodatkowa siła przeciwdziałająca ruchowi - siła tarcia. Jest

ona skierowana przeciwnie do wektora prędkości.

RozróŜniamy tarcie statyczne (spoczynkowe) i dynamiczne.

Inny podział wyróŜnia tarcie posuwiste i toczne.

Tarcie posuwiste - występuje przy przesuwaniu jednego

ciała po drugim (lub próbie takiego przesuwania). Przyczyną

jego wystąpienia są nierówności powierzchni styku ciał

(nawet bardzo małe).

Z reguły siła tarcia jest proporcjonalna do siły nacisku

jednego ciała na drugie.

Współczynnik tarcia m - jest to stosunek siły tarcia do siły

nacisku (wartość bezwymiarowa). Im większy współczynnik

tarcia tym większe opory ruchu przy tej samej sile docisku.

Tarcie toczne - występuje przy toczeniu ciała o kształcie

koła, kuli lub walca po innym ciele (lub próbie toczenia). Z

reguły siła tarcia jest proporcjonalna do siły nacisku jednego

ciała na drugie a odwrotnie proporcjonalna do promienia

ciała toczonego. Siły tarcia tocznego są mniejsze od sił tarcia

posuwistego.

Współczynnik tarcia tocznego f - jest to stosunek

momentu siły tarcia względem środka koła, kuli lub walca do

siły nacisku (wartość w metrach). Im większy współczynnik

tarcia tym większe opory ruchu przy tej samej sile docisku.

Tarcie statyczne - występuje przy próbie ruchu jednego

ciała względem drugiego, zanim ruch nastąpi.

Tarcie dynamiczne - występuje gdy ruch juŜ nastąpi.

Współczynnik tarcia statycznego jest z reguły większy niŜ

współczynnik tarcia dynamicznego. Łatwiej utrzymać ciało w

ruchu (pokonując siły tarcia dynamicznego) niŜ ruszyć je z

miejsca (pokonując siły tarcia statycznego).