Metoda Badań

• Wg. Kamińskiego „..zespół teoretycznie uzasadnionych zabiegów koncepcyjnych i instrumentalnych obejmujących najogólniej całość postępowania badacza, zmierzającego do rozwiązania określonego problemu naukowego”

• Wg. Okonia „..systematycznie stosowany sposób postępowania prowadzący do założonego wyniku. Na dany sposób postępowania składają się czynności myślowe i praktyczne, odpowiednio dobrane i realizowane w ustalonej kolejności”

• Stefan Nowak w swych pracach traktuje metodę naukową jako „określony, powtarzalny sposób rozwiązywania pewnego typu problemu naukowego”

Metodę badawczą opisuje się jako sposób postępowania (poznania naukowego). Ponieważ wszelkie poznanie naukowe odbywa się w określonej formie, to róż nice między poznaniem potocznym, a poznaniem naukowym należy upatrywać w planowych i celowych sposobach postępowania badawczego. W badaniach naukowych nie można posługiwać się dowolnymi, przypadkowymi sposobami. Muszą one być poprawne i skuteczne a więc celowo dobrane i zaplanowane oraz świadomie zastosowane, uwzględniając:

• treści badań, które powinny brać pod uwagę skuteczność i możliwości zastosowania danej metody (sposobu postępowania), a także czy są adekwatne do koncepcji rozwiązania problemu badawczego,

• cele zakładanych badań,

• zasób posiadanych środków,

Precyzując pojęcie metody badawczej należy przyjąć, że jest to sposób pracy badawczej charakteryzujący się zarówno określonymi czynnościami postępowania (procedura badawcza) jak i zastosowaniem odpowiednich narzędzi badawczych. Istota metody badawczej powinna zmierzać do skoordynowania sposobu postępowania z zakładanym celem badań. Każda dyscyplina naukowa posiada właściwe jej metody badawcze, których zadaniem jest rozwiązanie problemów naukowych, to jest ustalenie i wyjaśnienie nowych faktów, zjawisk, procesów, związków i zależności między nimi zachodzących. Metoda badawcza musi zawierać w sobie szereg działań o różnym charakterze, zarówno koncepcyjnym jak i rzeczowym, zjednoczonych celem generalnym ogólną koncepcją badań. Nie bez powodu o metodzie badań można mówić w dwóch znaczeniach. W znaczeniu sposobów badawczego docierania do prawdy i pojęciowego przedstawienia prawdy poznanej oraz o sposobach uzyskiwania tak zwanego materiału naukowego (zmiennych zależnych i niezależnych), czyli o znaczeniu roboczej metody badań z tych też względów metoda musi spełniać następujące wymogi:

• jasności - metodę musi cechować powszechna zrozumiałość,

• jednoznaczności - metoda powinna wykluczać dowolność stosowania różnych sposobów i zasad,

• celowości - musi być podporządkowana określonemu celowi,

• skuteczności - powinna zapewniać osiąganie zamierzonego celu,

• niezawodności - metoda musi zapewniać uzyskanie zamierzonego rezultatu o dużym stopniu prawdopodobieństwa,

• ekonomiczności - metoda powinna pozwalać osiągnąć zamierzony rezultat przy najmniejszych kosztach, zużyciu sił i środków oraz czasu.

Istnieje wiele metod badawczych. Prawie każda dyscyplina naukowa posługuje się kilkoma roboczymi metodami badawczymi. Zwykle przy rozwiązywaniu konkretnego problemu badawczego jedną metodą przyjmuję się jako wiodącą (główną), a inne są metodami pomocniczymi (uzupełniającymi). Do najczęściej stosowanych metod badawczych należą:

• metoda obserwacyjna,

• metoda eksperymentalna,

• metoda monograficzna,

• metoda heurystyczna,

• metoda badania dokumentów,

• metoda indywidualnych przypadków,

• metoda sondażu diagnostycznego,

• metoda analizy i krytyki piśmiennictwa,

• metoda analizy i konstrukcji logicznej,

• metoda statystyczna,

• metoda symulacji komputerowej.