Stadium

Proces, efekt

Kondensacja

Grawitacyje kurczenie się pierwotnej mgławicy gazowej lub pyłowo-gazowej, wzrost gęstości i temperatury w centrum.

Protogwiazda

Początek świecenia w wyniku dalszego grawitacyjnego kurczenia; kilkdziesiąt tysięcy lat dla gwiazdy o masie 50 MS, do miliarda dla 0,01 MS.

Gwiazda

Reakcjie termojądrowe w jądrze - przemiana wodoru w hel; kilka milionów lat dla gwiazdy bardzo masywnej, do kilkudziesięciu miliardów lat.

Czerwony olbrzym

Gwiazdy średnio masywne (np. Słońce) po wyczerpaniu wodoru w jądrze; ok. 100-krotny wzrost promienia, spalanie wodoru w warstwach zewnętrznych.

Biały karzeł

Odrzucenie zewnętrznych warstw czerwonego olbrzyma (mgławica planetarna); pozostałością gorąca, powoli stygnąca gwiazda o promieniu 0,01 RS.

Brązowy karzeł

Końcowe stadium protogwiazd o masach mniejszych od 0,08 MS, powoli stygnący obiekt, świecący wyłącznie kosztem energii grawitacyjnej.

Czarny karzeł

Pozostałość po gwiazdach o małych i średnich masach; wystygły brązowy lub biały karzeł, w stanie stałym.

Supernowa

Końcowe stadium ewolucji masywnych gwiazd, powyżej 8 MS; gwałtowny wybuch gwiazd po zużyciu paliwa termojądrowego.

Gwiazda neutronowa

Pozostałość po masywnych gwiazdach, o masach od 8 do 40 MS; szybko obracający się obiekt o promieniu rzędu 10 km i gęstości do 1018 kg/m3.

Czarna dziura

Efekt gwałtownego zapadania grawitacyjnego gwiazd o masie powyżej 40 MS; obiekt obserwowany jedynie poprzez procesy zachodzące w jego otoczeniu.