Badanie fizykalne 

układu kostno-stawowo-mięśniowego

 

 

Narządy ruchu

Część bierna 
Układ narządów ruchu

-układ kostny

-układ stawowo-więzadłowy

Część czynna
(Kości przemieszczają się 
względem siebie)
-układ mięśniowy

 

 

Anatomia i fizjologia układu

 

 

Dorosły posiada 206 kości:

-29 – kości czaszki

-51 – kości kręgosłupa i klatki piersiowej

-126 – kości kończyn górnych i dolnych oraz 
 ich obręczy

Noworodek ma 270 kości
14 – latek ma około 350 kości

Kości

 

 

-kości długie – np. kość ramienna, udowa

-kości krótkie – np. kości nadgarstka, stępu

-kości płaskie – np. kości sklepienia czaszki, 
miedniczne, łopatka

-kości różnokształtne – np. kręgi

-kości pneumatyczne – np. kość klinowa, czołowa, 
szczękowa

Ze względu na kształt kości, wyróżniamy

:

 

 

Budowa kości

 

 

-Kości są żywą tkanką biorącą udział w przemianie materii

-Są największym zbiornikiem soli mineralnych, 
  głównie wapnia

-Stanowią rusztowanie dla naszego ciała

-Chronią ważne narządy wewnętrzne człowieka 
  przed urazami mechanicznymi

-Uczestniczą w produkcji krwi

Funkcje kości:

 

 

-nazywane inaczej połączeniami maziowymi

-Są to połączenia wolne dwóch lub więcej 
kości

-Zależnie od liczby kości tworzących staw 
wyróżniamy:

• staw prosty – połączenie 2 kości, np. staw 
ramienny

• staw złożony – połączenie więcej niż 
dwóch kości 
                           np. staw łokciowy

Stawy

 

 

Budowa stawu

 

 

 

 

-płaski – ruchy ślizgowe, np. staw krzyżowo-biodrowy

-zawiasowy, jednoosiowy – ruchy zginania i prostowania, 
                                             np. staw łokciowy, międzypaliczkowy
-obrotowy, jednoosiowy – ruch obrotowy, 
                                             np. staw promieniowo-łokciowy
-śrubowy, dwuosiowy – ruch obrotowy i śrubowy, 
                                            np. staw szczytowo-obrotowy
-elipsoidalny – kłykciowy, dwuosiowy – ruch ruch zginania 
                         i prostowania, przywodzenia i odwodzenia, 
                                             np. staw promieniowo-nadgarstkowy
-siodełkowy, dwuosiowy – ruch przywodzenia i odwodzenia, 
                        przeciwstawiania i odprowadzania, 
                                             np. staw nadgarstkowo-śródręczny kciuka
-kulisty, panewkowy, wieloosiowy – ruch zginania i prostowania, 
                       odwodzenia i przywodzenia oraz obrotowy, 
                                             np. staw biodrowy
-kulisty wolny - ruch zginania i prostowania, odwodzenia i przywodzenia 
                     oraz obrotowy, np. staw ramienny

Rodzaje stawów

:

 

 

-są to biologiczne „silniki” wykonujące pracę mechaniczną
-stanem czynnościowym mięśni jest skurcz, od którego siły 
  uzależniona jest możliwość chodzenia i wykonywanie innych ruchów
-zbudowane z tkanki mięśniowej, której komórki mają zdolność 
  kurczenia się, dzięki obecności włókien białkowych – miofilamentów
-mięśnie szkieletowe zbudowane są mięśni poprzecznie prążkowanych, 
  które w znacznej większości podlegają naszej woli
-mięśnie szkieletowe zbudowane są z wydłużonych włókien 
  mięśniowych, które zgrupowane są w pęczki, a skupiska pęczków 
  tworzą mięsień
-długość włókien mięśniowych waha się od kilku milimetrów 
  do kilkunastu centymetrów i równa się długości całego mięśnia
-średnica włókien to 0,01 – 0,15 mm
-miofibryle – włókna kurczliwe – stanowią 70% masy włókna mięśnia
-włókna mięśniowe:

• białe – ubogie w sarkoplazmę

•czerwone -  bogate w sarkoplazmę, wolniejsze i odporniejsze 
                     na zmęczenie

Mięśnie

 

 

-mięśnie głowy

-mięśnie szyi

-mięsnie grzbietu

-mięśnie klatki piersiowej

-mięsne brzucha

-mięśnie kończyny górnej

-mięsnie kończyny dolnej

Grupy mięśni

:

 

 

Budowa mięśnia

 

 

Badanie

 

fizjologiczne

 

 

Ocena układu narządów ruchu, stwierdzenie ograniczeń 
lub zmian patologicznych wymaga ogromnej wiedzy 
i doświadczenia, i należy do kompetencji:
-lekarza ortopedy
-rehabilitanta
-kinezyterapeuty

Pielęgniarka powinna znać metody oceny funkcji układu 
kostno-stawowo-mięśniowego, co w opiece nad pacjentem 
pozwoli jej na ogólne określenie sprawności ruchowej, 
ocenę zakresu ograniczeń i zakresu pomocy jakiej pacjent wymaga.

 

 

Ocenę układu kostno-stawowo-mięśniowego należy oprzeć na:

-wywiadzie
-oglądaniu
-badaniu dotykiem
-wykonaniu pomiarów (długości i obwodu kończyn)
-określenie zakresu ruchów w stawach
-określeniu sprawności ruchowej mięśni
-określenie siły mięśni

 

 

Wywiad pozwala na uzyskanie od pacjenta subiektywnej 
oceny jego sprawności w zakresie:

- poruszania się, 
- dolegliwości bólowych
- ograniczeń.

 

 

Oglądanie: 

-sposób utrzymania postawy, pochylenie, 

 utrzymanie równowagi, koordynacja ruchów, chód, 
siadanie, 

 rozbieranie się, układanie na łóżku, chwytanie itp., 

-zniekształcenia kończyn, tułowia, proporcje wielkości i 
długości 

 części ciała,asymetria w budowie lewej i prawej strony, 
grubość 

 kończyn i ich długość, brak części kończyny, przyrost lub 
zanik 

grup mięśni, aktywność mięśni, ograniczenie ruchomości 
stawów, 

zniekształcenia stawów (deformacje).

 

 

Badanie palpacyjne – ustalenie umiejscowienia i charakteru bólu, 
stanu ucieplenia tkanek, napięcia mięśniowego (tonus), 
zmianę kształtu

Pomiary kończyn – długość kończyn może zmieniać się 
z powodów patologicznych w obrębie kośćca lub przemieszczania 
kości w jednym z jej stawów. 
Pomiar orientacyjny – stwierdzenie faktu skrócenia kończyny 
przez optyczne porównanie długości obu kończyn.

 

 

Badanie zakresu ruchów w stawach:

-metoda opracowana w 1963 r. przez amerykański komitet 
do spraw badania ruchów w stawach
-anatomiczna wyprostowana pozycja stawu jest zerowa dla pomiaru
ruchu w stawie
-pod względem swobody ruchu wyróżnia się 3 typy stawów:

• Mające ruch tylko w jednym kierunku począwszy od zera, 
  stawy zawiasowe np. staw łokciowy, kolanowy. Zgięcie 
  oznacza się jako oddalanie od zera, prostowanie to powracanie 
  do pozycji zerowej

•Stawy, w których ruch zgięcia i prostowania jest po obu stronach 
  pozycji zerowej, np. staw nadgarstkowy, skokowo-goleniowy

•Stawy kuliste i z ruchem złożonym trójwymiarowym, 
  np. staw ramienny, biodrowy. Zakres ruchów mierzony jest 
  kątomierzem (goniometrem), wartości podaje się 
  w wartościach kątowych.

 

 

Ograniczenie ruchów w stawie określa się 
w następujące sposoby:

-stwierdza się przykurcz zgięciowy stawu 30° 
  z zachowaniem swobody zginania do 90°
-do zupełnego wyprostu brak 30°, a zgięcie 
  możliwe do 90°
-do wyprostu brak 30°, a kąt największego 
  zgięcia wynosi 90°

 

 

Ocena siły mięśni (testowanie) – podstawowa metoda diagnostyczna 
pracy układu mięśniowego (lekarz, kinezyterapeuta)

Metoda Lovetta

Metoda Lovetta – badanie ręczne poszczególnych mięśni 
w określonych pozycjach i przy określonym ruchu, wartość 
funkcjonalna mięśnia oznaczona jest liczbami od 0 do 5 
oraz procentami od 0% do 100%

Stopnie siły mięśnia w metodzie Lovetta:
0=0% -brak czynności skurczu mięśnia
1=10% -wyraźny skurcz i zdolność wykonywania ruchu przy pomocy 
           badającego i przy odciążeniu odcinka ciała wprowadzanego w ruch 
           przez dany mięsień
2=25%-wyraźny skurcz i zdolność wykonywania ruchu 
3=50%-zdolność wykonywania czynnego ruchu samodzielnie 
          z pokonaniem ciężkości odpowiedniego odcinka ciała
4=75%-zdolność wykonywania czynnego ruchu z pewnym oporem
5=100%-prawidłowa siła, zdolność wykonywania czynnego ruchu 
          z pełnym oporem

 

 

Oglądanie:

-w czasie wykonywania czynności związanych z samoobsługą: 
   chwytanie, zginanie, prostowanie, ruchy precyzyjne, siadanie, 
   rozbieranie, układanie na łóżku, mycie się
-w czasie chodzenia- utykanie, szybkość chodu

Sprawdzenie zakresu ruchów w stawach:
-ramiennym – zginanie, prostowanie, rotacja zewnętrzna i wewnętrzna
-łokciowym – zginanie, prostowanie, nawracanie (pronacja), 
                        odwracanie (supinacja)
-nadgarstkowym – zgięcie łokciowe, zgięcie dłoniowe, odwodzenie, 
                        przywodzenie
-biodrowym – zginanie, prostowanie, odwodzenie, przywodzenie, 
                        rotacja zewnętrzna, rotacja wewnętrzna

Ocena zakresu wykonywanych ruchów

:

 

 

-kolanowym – zginanie, prostowanie
-skokowym – zgięcie podeszwowe, zgięcie grzbietowe, nawracanie, 
                   odwracanie
-kręgosłupa – zginanie, prostowanie, pochylenie w bok

Oceny można dokonać w czasie wykonywania zabiegów 
higienicznych i terapeutycznych

 

 

Zakres ruchów w stawie ramiennym

 

 

Zakres ruchów w stawie łokciowym

Zakres ruchów w stawie 
nadgarstkowym

 

 

Zakres ruchów w stawie biodrowym

 

 

Zakres ruchów w stawie 
kolanowym

Zakres ruchów w stawie 
skokowym

 

 

Zakres ruchów kręgosłupa

 

 

-określenie zborności ruchów i obszaru niezborności ruchów

-badanie wykonuje się przy ocenie stanu pacjenta, u pacjentów 
  z chorobami neurologicznymi i neurochirurgicznymi

-należy obserwować pacjenta w czasie chodzenia, rozbierania się

-wykonanie prostych prób:

• Próba „palec – nos” – trafienie palcem w nos

• Próba „palec - palec” – trafienie przez pacjenta palcem 
                               wskazującym we własny drugi palec wskazujący

• Badanie szybkości ruchów naprzemiennych, np. odwracanie 
                               i nawracane przedramienia (diadochokineza)

• Próba „pięta – kolano” – trafienie w pozycji leżącej 
                               piętą w kolano

• Stanie ze złączonymi stopami i wyciągniętymi rękami przy 
                          otwartych i zamkniętych oczach

Określenie koordynacji ruchowej

 

 

-służy określeniu, czy pacjent nie cierpi na zaburzenia równowagi

-badanie jest wykonywane przede wszystkim u pacjenta 
  z chorobami neurologicznymi i z chorobami błędnika

-badanie jest wykonywane przy ocenie stanu pacjenta

Ocena równowagi ciała

:

 

 

-wywiad: obecność zawrotów głowy, występowanie 

objawów 
                 towarzyszącym zawrotom głowy 

(nudności,wymioty, 
                 oczopląs), w jakich sytuacjach pojawiają się 

zaburzenia 
                 równowagi
-badanie: 

•Poleć by pacjent chodził stawiając piętę przed palcami, 
obserwuj czy                        nie występują zaburzenia 
równowagi: chwianie, zbaczanie, upadki

•Poleć by pacjent stanął ze złączonymi stopami, a 
następnie zamknął oczy (obserwuj czy nie występują 
zaburzenia równowagi – chwianie się)

•Obserwuj chód pacjenta – chód na szerokiej podstawie – 
chód ataktyczny, zataczanie się

 

 

Aktywność

-aktywność jest podstawą zdrowia i dobrego samopoczucia człowieka
-aktywne działanie to świadome, uporządkowane i wytrwałe dążenie 
 do określonego celu
-zmniejszona aktywność oznacza obniżenie nastroju, zainteresowań 
 a przede wszystkim działań motorycznych
-ograniczenie lub zahamowanie aktywności motorycznej wywołuje 
  wystąpienie zespołu unieruchomienia, który charakteryzuje się 
  zaburzeniami wszystkich procesów życiowych i osłabieniem 
 organizmu.

Ocena aktywności dotyczy:
-codziennych czynności – jedzenie, mycie się, ubieranie, funkcje 
                                          fizjologiczne
-umiejętności przemieszczania się 
-poruszania się - chodzenie, wchodzenie po schodach
-funkcji społecznych – kontakty, rozwiązywanie problemów

 

 

-w pełni samodzielny
-samodzielny pod warunkiem zastosowania udogodnień 
  lub dokonania modyfikacji w otoczeniu
-konieczny nadzór ze strony innej osoby w pewnych czynnościach
  lub w większości codziennych czynności
-konieczna pomoc przy pewnych lub przy wszystkich czynnościach
  codziennych
-pełne uzależnienie od innych

Stopień samodzielności – można opisać jako

:

 

 

-jedna ze skal oceny aktywności
-ocenia aktywność pacjenta w zakresie codziennych czynności,
  możliwości przemieszczania się, komunikowania, 
  funkcji socjalnych

Czynnościowa skala samodzielności

:

 

 

 

 

Dziękujemy!!! ;)

Dziękujemy!!! ;)