Untitled

1. Glikozydy bufadienolidowe - Scillamartima (cebula morska) - scylaren A i B

2. Glikozydy kardenolidowe:Strophantus gratus - strofantyna G

Digitalis lanata - Lanatozyd A(acetylodigitoksyna), lanatozyd B, lanatozyd C (dezlanozrd, digoksyna)

Digitalis purpurea - purpureaglikozyd A (digitoksyna), purpureaglikozyd B (digoksyna)

• Podczas suszenia od glikozydów pierwotnych następuje odłączenie cząsteczek glukozy i

powstają glikozydy wtórne (głównie stosowane w lecznictwie)

• aglikon (część niecukrowa) = pierścień steroidowy + laktonowy; warunkuje działanie

• genina (część cukrowa) - cząsteczki monosacharydów w liczbie 1-5 przyłączone do węgla trzeciego pierścienia steroidowego; warunkuje właściwości fizykochemiczne (rozpuszczalność w wodzie, szybkość wchłaniania z przewodu pokarmowego i tkanek, wiązanie z białkami krwi)

• a) batmotropowe (+) - zwiększają pobudliwość mięśnia sercowego,

• b) tonotropowe (+) - zwiększają napięcie mięśnia sercowego,

• c) inotropowe (+) - zwiększają siłę skurczów mięśnia sercowego,

• d) chronotropowe (-) - zmniejszają częstość skurczów serca,

• e) dromotropowe (-) - zwalniają przewodnictwo w układzie przewodzącym serca

• a) zwiększają siłę skurczu przedsionków i komór - działanie wprost proporcjonalne do dawki

• b) wpływają na układ przewodzący serca - działanie dromotropowe ujemne:

• - zmniejszają szybkość powstawania impulsów w węźle zatokowo-przedsionkowym - zmniejszając częstość skurczów serca,

• - zmniejszają przewodzenie w węźle przedsionkowokomorowym oraz pęczku Hisa

• c) działanie batmotropowe dodatnie - zwiększają pobudliwość mięśni komór działając na włókna Purkinjego przekazujące impulsy do komórek roboczych mięśnia sercowego - może prowadzić do tzw. pobudzeń ektopowych- pobudzeń powstających w miejscach w

• - hamują aktywność trifosfatazy adenozynowej błon, komórkowych, zahamowanie aktywności trifosfatazy prowadzi do zwiększenia stężenia wolnych jonów Ca2+ wewnątrz komórek serca, oraz nasilenia przepływu jonów Ca2+ z płynu pozakomórkowego do

• - do zwiększenia stężenia Ca2+ w komórkach serca dochodzi ponieważ:

• a) glikozydy łącząc się swoiście z ATP-azą zaburzają transport K+ i Na+ przez błony komórkowe (wewnątrz komórek dochodzi do  stężenia Na+ stężenia K+)

• b) zwiększone stężenie Na+ wewnątrz komórek prowadzi do zahamowanie wymiany wewnątrzkomórkowego Ca2+ z pozakomórkowym sodem - stężenie Ca2+ wewnątrz komórek zwiększa się.

• Jony wapnia gromadzą się w siateczce sarkoplazmatycznej i są stąd uwalniane na skutek każdego dopływającego potencjału czynnościowego, wywołując skurcz włókien sercowych

• a) szybkość wchłaniania: digitoksyna > digoksyna > lanatozyd C > glikozydy cebuli morskiej

• b) neomycyna, metoklopramid, związki alkilujące - osłabiają wchłanianie glikozydów

• c) niewydolność prawej komory - zmniejsza wchłanianie glikozydów w wyniku zmniejszenia przepływu krwi przez naczynia trzewne

• glikozydy podane domięśniowo wchłaniają się u poszczególnych chorych z różna szybkością - podaje się więc tak tylko wtedy gdy nie można podać w inny sposób,

• Kumulacja: digitoksyna > digoksyna > lanatozyd C > glikozydy cebuli morskiej

Rodzaj glikozydu Wiąznie z białkami/Początek działania:

Szybkość działania glikozydów nasercowych jest odwrotnie proporcjonalna do stopnia wiązania się z albuminami osocza.

• a) zaburzenia czynności układu pokarmowego: zmniejszenie łaknienia, nudności, wymioty, biegunka, bóle brzucha - tzw. objawy wczesne; ustępują po 2-3 dniach po odstawieniu leku

• b) zmiany neurologiczne - bóle głowy, zmęczenie, bezsenność

• c) ginekomastia - wynik działania podobnego do estrogenów,

• - znaczny rzadkoskurcz, • - blok przedsionkowo-komorowy,

• - zaburzenia rytmu przedsionków (skurcze przedwczesne, tachyarytmie ponadkomorowe napadowe lub stałe)

• zaburzenia rytmu komór (przedwczesne skurcze komorowe) - mogą prowadzić do migotania komór

stosowanie zbyt dużych dawek (kumulacja) hipokaliemia - działanie diuretyków hiperkalcemia, hipomagnezemia, niedoczynność tarczycy

• chinidyna powoduje wzrost stężenia digitoksyny i

digoksyny w osoczu - zmniejsza o około 50% eliminację

• chinina • werapamil • nifedypina • diuretyki oszczedzajace potas (zwiększają stężenie digoksyny w osoczu)

• induktory enzymatyczne (barbiturany, diazepam, fenobarbital, fenytoina, fenylbutazon, rifampicyna, gryzeofulwina) - zmniejszają działanie digitoksyny (przyspieszają metabolizm digitoksyny), inne glikozydy wydalane są przez nerki w postaci nie

• niemiarowości nadkomorowe (migotanie przedsionków)

• blok przedsionkowo-komorowy II • zaburzenia rytmu pochodzenia komorowego

• zespół chorego węzła zatokowoprzedsionkowegprzedsionkowego

• niewydolność nerek • nadciśnienie tętnicze

• Są to zaburzenia szybkości, regularności i miejsca powstawania impulsów elektrycznych w mięśniu sercowym lub zaburzenia przewodzenia w układzie automatycznym serca powodujące zmiany w kolejności powstawania pobudzeń w przedsionkach i komorach serca

Ia. leki przedłużające czas trwania potencjału czynnościowego: chinidyna. rokainamid, dizopiramid, ajmalina

Ib. Leki zmniejszajace czas trwania potencjału czynnościowego: lidokaina, fenytoina, meksyletyna, tokainid, apryndyna

Ic. Leki nie wpływające na czas trwania potencjału czynnościowego: enkainid, lorkainid, flekainid

Grupa III Leki zwiększające czas twania potencjału błonowego amiodaron, bretylium

Grupa IV Leki blokujące kanały wapniowe werapamil, diltiazem

• zmniejsza pobudliwość mięśnia sercowego w wyniku zwiększenia potencjału progowego, hamuje przez to powstawanie potencjału czynnościowego,

• zwiększa okres refrakcji, • wydłuża czas przewodzenia impulsów

• przedłuża czas trwania potencjału czynnościowego

• zmniejsza automatyzm serca • zmniejsza maksymalną szybkość depolaryzacji

• zmniejsza siłę skurczu działając bezpośrednio na komórki robocze mięśnia sercowego

• działa cholinolitycznie - w pierwszej fazie działania może spowodować przyspieszenie czynności serca

• Mechanizm działania - chinidyna blokuje pobudzone (otwarte) kanały dla jonów sodowych w układzie przewodzącym serca

• - utrata przytomności - u 4% leczonych • - nudności i wymioty - 21%

• - biegunka - 40% • - szum w uszach i zawroty głowy - 11%

• - trombocytopenia • - niedokrwistość hemolityczna

• - profilaktyka napadowego migotania i trzepotania przedsionków

• - napadowa tachykardia pochodzenia nadkomorowego

• - głównie profilaktycznie przed nawrotem niemiarowości usuniętej kardiowersją

• - nasila działanie leków porażających mięśnie prążkowane,

• - leki neutralizujące zmniejszają działanie chinidyny

• - rezerpina zwiększają toksyczność chinidyny

Ib. Leki zmniejszające czas trwania potencjału czynnościowego: lidokaina, fenytoina, meksyletyna, tokainid, apryndyna

• - zmniejsza automatyzm komórek mięśniowych przewodzących (zwiększają przepływ jonów potasowych do wnętrza komórek mięśniowych)

• - skraca czas trwania potencjału czynnościowego komórek roboczych i komórek roboczych serca

• - nie zmienia szybkości przewodzenia impulsów w komórkach Purkinjego

• drgawki • blok serca • porażenie ośrodka oddechowego /toksyczne

• - niemiarowości komorowe • - ostre, ciężkie niemiarowości komorowe,zagrażające życiu

• - blok II i III • - skłonność do drgawek

• - miastenia • - ciężkie uszkodzenia wątroby

Ic. Leki nie wpływające na czas trwania potencjału czynnościowego: enkainid,

• - działanie podobne do lidokainy • - nie zmienia przewodzenia w węźle

• - nie zmienia czasu refrakcji przedsionków, komór i węzła przedsionkowo-komorowego

• - stosowany w niemiarowościach pochodzenia komorowego i nadkomorowego

• Działania niepożądane: nudności, bóle i zawroty głowy, osłabienie

Gr. III Leki zwiększające czas trwania potencjału błonowego amiodaron, bretylium

• zmniejsza opory na obwodzie • powoduje nadczynność lub niedoczynność tarczycy

• skuteczny w migotaniu komór • jest bardzo wolno wydalany, biologiczny okres półtrwania

to ok. 30 dni • wykazuje działanie p/arytmiczne do 150 dni po odstawieniu

• Działania niepożądane: zaburzenia żołądkowo jelitowe, bezsenność, zaburzenia OUN - zaburzenia pamięci, drżenia, zaburzenia widzenia

• Nie stosować w zaburzeniach przewodzenia i w rzadkoskurczu zatokowym

• Interakcje: digoksyna, chinidyna, prokainamid

• Przedłuża czas trwania potencjału czynnościowego w kom. Serca nie zmieniając go w przedsionkach • Zwiększa okres refrakcji

• Wywiera działanie dwufazowe na zakończenia neuronów presynaptycznych (I uwalnia NA, II hamuje uwalnianie NA)

• Słabo wchłania się z p. pokarmowego ale dobrze z tkanki mięśniowej

• Okres półtrwania 6-10 h (wydłuża się u chorych z niewydolnością nerek)

• Objawy niepożądane: gwałtowna hipotensja, po szybkim wstrzyknięciu nudności i wymioty, po długotrwałym doustnym podawaniu obrzęk i bolesność ślinianki przyusznej

• Po 2 tyg. Tachifilaksja • Po podaniu domięśniowym zanik mięśni

• Interakcje: potęguje działanie dikumarolu, 3-pierścieniowe leki p/depresyjne i p/histaminowe znoszą działanie leku

II generacja nifedypina SR felodypina ER nikardypina SR Isradypina, nisoldypina, nitrendypina, nimodypina

3. Pochodne fenyloalkiloaminy - werapamil, gallopamil

• Wolne jony wapnia: niezbędne do wywoływania skurczów komórek

• niezbędne do powstawania potencjałów czynnościowych w układzie przewodzącym

• niezbędne do występowania egzocytozy i endocytozy w neuronach

• Kanały zależne od potencjału: ich otwieranie i zamykanie zależy od wielkości dopływającego do nich potencjału elektrycznego (od ich stopnia depolaryzacji)

• Kanały zależne od receptorów: otwarcie ich zależy od swoistych receptorów znajdujących się w tych kanałach.

• Kanały wapniowe są heterogenne - są to różne kanały wapniowe w poszczególnych tkankach, stąd poszczególne grupy antagonistów wapnia różnią się między sobą siłą działania na poszczególne narządy

• W warunkach prawidłowych w czasie skurczu mięśni gładkich naczyń krwionośnych wolne jony wapnia wiążą się z kalmoduliną i ten powstały kompleks (WAPŃ-KALMODULINA) wywołuje fosforylację lekkich łańcuchów miozyny, łączenie

• Antagoniści wapnia zmniejszają liczbę wolnych jonów wapniowych co powoduje silne

rozszerzenie mięśni gładkich tętnic, a w efekcie zmniejszenie ciśnienia późnorozkurczowego i obciążenia następczego serca.

• Antagoniści kanałów wapniowych działają na kanały zależne od potencjału w znacznie

mniejszych stężeniach od stężeń wywołujących zablokowanie kanałów zależnych od receptorów

• W komórkach roboczych jony wapnia łączą się z troponiną i zapobiegają w ten sposób jej

wpływowi hamującemu na interakcję aktyny z miozyną (wywołują skurcz zapobiegając tej

reakcji). Podanie antagonistów wapnia zmniejsza więc siłę skurczu mięśnia sercowego.

• Jeżeli lek wpływa (opóźnia) ponowne otwarcie kanałów wolnych kanałów wapniowych, to

wpływa na stopień zmniejszenia przewodzenia przedsionkowo-komorowego oraz częstość

Antagoniści wapnia (pochodne dihydropirydyny - nifedypina)

neutralność metaboliczna, działanie przeciwdławicowe

bóle głowy, obrzęki, przy antagonistach krótko działających: zaczerwienie twarzy i tachykardia

pierwsza połowa ciąży, ostry zawał serca, dławica niestabilna

• pochodne dihydropirydyny (NIFEDYPINA) nie wpływają na czas ponownego otwarcia

kanałów wapniowych dlatego nie wpływają na szybkość powstawania oraz przewodzenie impulsów w układzie przewodzącym serca,

• Pochodne dihydropirydyny - nadmierne rozszerzenie naczyń krwionośnych (obniżenie ciśnienia tętniczego, uczucie gorąca twarzy i kończyn dolnych, zaburzenia czucia palców, bóle i zawroty głowy, obrzęki kończyn, obrzęk płuc (rzadko)); po długotrwałym podawaniu dużych dawek - nasilenie objawów choroby niedokrwiennej serca - na skutek zbyt dużego spadku ciśnienia krwi i zmniejszenia przepływu wieńcowego, aktywacja układu współczulnego.

a) chorzy ze wstrząsem, b) chorzy ze zwężeniem aorty,

c) kobiety w okresie ciąży i laktacji d) zaawansowana niewydolność serca (względne

neutralność metaboliczna, działanie przeciwdławicowe, działanie nefroprotekcyjne,

 Wady i objawy uboczne: bóle głowy, obrzęki, zaparcia

 Przeciwwskazania: niewydolność serca, blok II° i III°

• Werapamil i diltiazem -działanie inotropowo ujemne tych leków; nie

stosować werapamilu i diltiazemu z -adrenolitykami i glikozydami nasercowymi

• Werapamil - znacznie wydłuża czas ponownego otwarcia kanałów wapniowych,

a tym samym zmniejsza wyraźnie przewodzenie przedsionkowo-komorowe i

hamuje częstość rytmu serca (diltiazem działa podobnie ale słabiej).

• Choroba nadciśnieniowa, • Choroba niedokrwienna serca,

• Niemiarowości mięśnia sercowego, • Zapobieganie miażdżycy,